|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar 17
GİRİŞ
I. Genel Olarak 21
II. Tarihsel Perspektif 22
BİRİNCİ BÖLÜM
TEMEL KAVRAMLAR, ÇOCUK HUKUKUNA HÂKİM OLAN İLKELER, İSTATİSTİKLER VE ULUSLARASI BELGELER
I. ÇOCUK KAVRAMI 31
A. Türk Hukukunda Çocuk Kavramı 31
1. Genel Olarak 31
2. Türk Medeni Hukuku Çerçevesinde Çocuk Kavramı 32
a. Ceninin Hukuki Durumu 33
b. Çocukluğun Sona Ermesi 34
3. Türk Ceza Kanunu, Çocuk Koruma Kanunu ve Diğer Mevzuatta Çocuk Kavramı 36
B. Alman Hukukunda Çocuk Kavramı 37
1. Genel Olarak 37
2. Alman Medeni Hukuku Çerçevesinde Çocuk Kavramı 38
a. Ceninin Hukuki Durumu 39
b. Çocukluğun Sona Ermesi 40
3. Alman Ceza Muhakemesi Kanunu, Gençliği Koruma Kanunu ve Diğer Mevzuatta Çocuk Kavramı 40
C. Uluslararası Belgelerde Çocuk Kavramı 42
II. MAĞDUR KAVRAMI 43
A. Türk Hukukunda Mağdur Kavramı 43
1. Doktrinde Yer Alan Mağdur Tanımları ve Görüşler 43
2. Mevzuatta Yer Alan Mağdur Tanımları 49
3. Benzer ve İlgili Kavramlar 50
a. Suçun Konusu 50
b. Suçtan Zarar Gören 51
c. Şikayetçi 52
d. Tanık ve Mağdur Tanık 53
B. Alman Hukukunda Mağdur Kavramı 54
1. Doktrinde ve Mevzuatta Yer Alan Mağdur Tanımları 54
2. Doktrinde Yer Alan Suçtan Zarar Gören Tanımları 59
3. Mevzuatta Yer Alan Suçtan Zarar Gören Tanımları 62
4. Benzer ve İlgili Kavramlar 63
a. Tanık 63
b. Mağdur–Tanık 65
C. Uluslararası Belgelerde Yer Alan Mağdur Tanımları 66
III. SUÇ MAĞDURU ÇOCUK KAVRAMI VE İKİ ÜLKENİN SUÇ MAĞDURU ÇOCUKLARA İLİŞKİN İSTATİSTİKLERİ 69
A. Suç Mağduru Çocuk Kavramı 69
B. İki Ülkenin Suç Mağduru Çocuklara İlişkin İstatistikleri 70
IV. ÇOCUK HUKUKUNA HÂKİM OLAN İLKELER 78
A. Çocuk Hakları Alanındaki Sözleşmelerin Doğrudan Uygulanabilirliği 78
B. Ayrımcılığın Önlenmesi 80
C. Çocuğun Yüksek Yararı 82
D. Katılım Hakkı 89
V. MAĞDUR VE ÇOCUKLARIN KORUNMASINA YÖNELİK ULUSLARARASI BELGELER 93
A. Genel Olarak 93
B. Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi 95
C. İnsan Hakları Evrensel Bildirisi 96
D. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 96
E. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi 98
F. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi 98
G. Küçüklerin Korunması Konusunda Makamların Yetkisine ve Uygulanacak Kanuna Dair Sözleşme (La Haye) 103
H. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 29 Kasım 1985 Tarihli, 40/34 Sayılı Suçtan ve Yetki İstismarından Mağdur Olanlara Adalet Sağlanmasına Dair Temel Prensipler Bildirisi 105
İ. Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî (Veçhelerine) Yönlerine Dair Sözleşme 105
J. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) 106
K. Avrupa Konseyi Tarafından Yapılan Çalışmalar 108
1. Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesi (Lanzarote Sözleşmesi) 108
2. Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi (No 160) 109
3. Avrupa Sosyal Şartı 110
4. Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirisi ve Lizbon Antlaşması 111
5. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Suç Mağdurlarına Tazminat Ödenmesi Hakkında 1977 Tarihli ve 27 Sayılı Tavsiye Kararı 113
6. 116 Sayılı Şiddet Suçu Mağdurlarının Zararlarının Tazmin Edilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi 113
7. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Ceza Muhakemesi Hukukunda Mağdurun Hukukî Durumunun İyileştirilmesine İlişkin R (85) 11 Sayılı Tavsiye Kararı 114
8. Avrupa Konseyi Mağdurlara Yardım Edilmesi ve Mağduriyetin Önlenmesi Hakkında (87) 21 Sayılı Tavsiye Kararı 115
9. XIX. Avrupa Konseyi Kriminoloji Kongresi Sonuç ve Tavsiyeleri 116
10. Ceza Muhakemesinde Mağdurun Konumuna İlişkin 15 Mart 2001 Tarihli Avrupa Birliği Konseyi Çerçeve Kararı 116
11. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Suç Mağdurlarına Yardımla İlgili 14 Haziran 2006 Tarihli ve 8 Sayılı Tavsiye Kararı 117
12. Avrupa Birliği’nin Suç Mağdurlarının Haklarına, Desteklenmesine ve Korunmasına İlişkin Asgari Standartları Belirleyen 2012 tarihli ve 29 sayılı Direktifi 118
13. Kadına Karşı Şiddetin ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Mücadele Edilmesine İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi) 120
L. Roma Statüsü 121
M. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Bakış Açısı ve Kararları 122
1. Genel Olarak 122
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları 124
İKİNCİ BÖLÜM
CEZA MUHAKEMESİ SÜRECİNDE SUÇ MAĞDURU ÇOCUĞUN HAKLARI VE KORUNMASI
I. TÜRK CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA SUÇ MAĞDURU ÇOCUĞUN HAKLARI ve KORUNMASINA YÖNELİK DÜZENLEMELER 131
A. Genel Olarak 131
B. Suç Mağduru Çocuğun Hakları 132
1. İhbar ve Şikâyet Hakkı 132
2. Aydınlatılma ve Bilgilendirilme Hakkı 139
a. Soruşturmanın Başında Bilgilendirilme Hakkı 139
b. Soruşturmanın Gidişatı Hakkında Bilgilendirilme Hakkı 142
c. Kovuşturma Aşamasında Bilgilendirme Hakkı 144
3. Delillerin Toplanmasını İsteme Hakkı 146
a. Genel Olarak 146
b. Adli Muayene 147
c. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması 149
4. Dosya İnceleme ve Belge Örneği Talep Etme Hakkı 156
a. CMK Madde 234 Kapsamında Doğrudan Belge Örneği Talep Etme Hakkı 156
b. CMK Madde 153 Kapsamında Vekil Aracılığı ile Belge Örneği Talep Etme Hakkı 158
c. Soruşturma Belgelerini ve Elkonulan ve Muhafazaya Alınan Eşyayı İnceletme Hakkı 158
5. Avukat Yardımından Yararlanma Hakkı 159
6. Psikolojik Destek ve Uzman Yardımından Yararlanma Hakkı 162
7. Korunma ve Destek Hakkı 165
a. Genel Olarak 165
b. Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Talep Etme Hakkı 166
c. Kişisel Verilerinin Korunması Hakkı 175
d. Onur ve Saygınlığının Korunması Hakkı 179
8. Cumhuriyet Savcısının Kovuşturmaya Yer Olmadığına Yönelik Kararına İtiraz (Kovuşturma Davası Açma) Hakkı 181
9. Kamu Davasına Katılma Hakkı 183
a. Genel Olarak 183
b. Kanun Yollarına Başvurma Hakkı 187
C. Mağdur Çocuğun İfadesinin Alınması, Özel İfade Usulleri ve Tanık Korumaya İlişkin Hükümler Uyarınca Sahip Olduğu Haklar 189
1. Mağdur Çocuğun İfadesinin Alınması, İfadenin Değeri ve İfade Vermekten Çekinme Hakkı 189
2. Yemin Yükümlülüğü 195
3. CMK, TKK, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliği ve ÇİM Genelgesi Doğrultusunda Alınabilecek Tedbirler 196
a. Genel Olarak 196
b. İfadenin Özel Ortamda Alınması 197
c. Uzman Bulundurulması ve Uzmanın Görevleri 203
d. Mağdur Çocuğun Bir kez Dinlenmesi ve İfadenin Kaydedilmesi 206
e. Duruşma Kapalılığı 209
f. Hazır Bulunma Hakkı Olanlar Bulunmadan Dinleme ve Ses–Görüntü Aktarımı 210
g. Sorgu Sırasında Sanığın Mahkeme Salonundan Çıkarılabilmesi 212
h. Kimlik ve Adres Bilgilerinin Gizli Tutulması 212
i. 5726 Sayılı Tanık Koruma Kanunu Doğrultusunda Alınabilecek Diğer Tedbirler 213
D. Suç Mağduru Çocuğun Zararının Giderilmesine İmkân Veren Düzenlemeler 215
1. Genel Olarak 215
2. Soruşturma Evresinde Mağdurun Zararının Giderilmesine İmkân Veren Düzenlemeler 217
3. Kovuşturma Evresi ve Sonrasında Mağdurun Zararının Giderilmesine İmkân Veren Düzenlemeler 222
II. ALMAN CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA SUÇ MAĞDURU ÇOCUĞUN HAKLARI ve KORUNMASINA YÖNELİK DÜZENLEMELER 223
A. Genel Olarak 223
B. Suç Mağduru Çocuğun Hakları 225
1. İhbar ve Şikâyet Hakkı 225
2. Bilgilendirilme Hakkı 231
3. Dosya İnceleme Hakkı 236
4. Avukat veya Güvenilir Kişi Yardımından Yararlanma Hakkı 238
5. Tercümandan Yararlanma Hakkı 241
6. Psiko–Sosyal Destek Alma Hakkı 243
7. Korunma ve Destek Hakkı 247
a. Kişisel Verilerinin Korunması Hakkı 247
b. Fiziksel Güvenliğin Sağlanması ve Potansiyel Stres Faktörlerinin Önlenmesi Hakkı 248
c. Onur ve Saygınlığının Korunması Hakkı 253
8. Suçtan Zarar Görenin İtiraz (Kovuşturma Davası Açma) Hakkı 254
9. Kamu Davasına Katılma Hakkı 257
a. Genel Olarak 257
b. Kanun Yollarına Başvurma Hakkı 261
10. Şahsi Dava Açma Hakkı 263
C. Suç Mağduru/Mağdur Tanık Çocuğun Tanık Korumaya İlişkin Hükümler Uyarınca Sahip Olduğu Haklar ve Özel İfade Usulleri 267
1. Genel Olarak 267
2. Çocuğun Tanıklık Yükümlülüğü ve Yeteneği 270
3. Çocuk Tanığın Daveti ve Hazır Bulunma Yükümlülüğü 273
4. Tanıklıktan Çekinme Hakkı 277
5. Çocuğun İfadesinin Güvenilirliği ve Yemin Hususu 283
6. Özel İfade Alma Yöntemleri 286
a. Genel Olarak 286
b. Sanığın Duruşma Salonu Dışına Çıkarılması (StPO § 247) 289
c. Duruşmanın Kamuya Kapalı Yapılması (GVG § 171b ve § 172) 291
d. 18 Yaş Altındaki Tanıkların Sadece Mahkeme Başkanı Tarafından Sorgulanması (StPO § 241a) 293
e. Soruların Reddedilmesi (StPO § 68a) 294
f. İfade Esnasında Yardım ve Danışmanlık (StPO § 68b) 297
g. İfade Esnasında Ses ve Görüntü Kaydı (StPO § 58a) 298
h. Kaydedilen Tanık İfadesinin Okunması (StPO § 255a) 304
i. Simultane İfade Alınması/SEGBİS Yoluyla Dinleme (StPO §247a) 306
j. Tanığın İfadesinin Hazır Bulunma Hakkı Olanlar Olmadan Alınması (StPO § 168e) 312
k. Tehlike İçindeki Tanıkların Korunmasına İlişkin Hükümlerin Uyumlandırılması Hakkında Kanun Uyarınca Alınabilecek Tedbirler (Gesetz zur Harmonisierung des Schutzes gefährdeter Zeugen–ZSHG) 314
7. Beden Muayenesi 316
D. Mağdur Çocuğun Zararının Tazminine İmkân Veren Düzenlemeler 319
1. Genel Olarak 319
2. Şahsi Hak Davası Uyarınca Talepte Bulunma 320
3. Yükümlülük Yükleyerek ve Talimat Vererek Kovuşturmadan Vazgeçme (StPO § 153a Uyarınca Zararın Giderilmesi) 323
4. Fail Mağdur Uzlaşması 324
a. Genel Olarak 324
b. Yasal Düzenlemeler ve Uygulama 325
III. TÜRK VE ALMAN CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU DÜZENLEMELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 328
A. Suç Mağduru Çocuğun Muhakeme Sürecindeki Temel Hakları 328
B. Suç Mağduru Çocuğun Tanık Korumaya İlişkin Hükümler Uyarınca Sahip Olduğu Haklar ve Özel İfade Usulleri 335
1. Çocuğun Tanıklık Yeteneği, İfadeye Çağırılması ve Hazır Bulunması 335
2. Çocuğun Tanıklık Yükümlülüğü ve İfade Vermekten Çekinme Hakkı 336
3. Yemin Yükümlülüğü ve Çocuğun İfadesinin Güvenilirliği 337
4. Özel İfade Usulleri 338
C. Zararın Giderilmesine İlişkin Düzenlemeler 339
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SUÇ MAĞDURU ÇOCUĞUN KORUNMASINA YÖNELİK
TÜRK VE ALMAN HUKUKUNDAKİ DİĞER YASAL DÜZENLEMELER
I. TÜRK HUKUKUNDAKİ DÜZENLEMELER 341
A. Türk Medeni Kanunu Hükümleri ile Çocuğun Korunması 341
1. Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler 341
a. Genel Olarak 341
b. Velayetin Kaldırılması 343
c. Vasi Atanması 347
d. Çocuğun Yerleştirilmesi 350
B. Çocuk Koruma Kanunu Kapsamında Diğer Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler 353
C. Sosyal Hizmetler Kanunu Çerçevesinde Koruma 359
D. 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve Uygulama Yönetmeliği Kapsamında Koruma 361
1. Genel Olarak 361
2. Koruyucu Tedbirler 364
a. Hâkim Tarafından Verilen Koruyucu Tedbirler 364
b. Mülki Amir Tarafından Verilen Koruyucu Tedbirler 366
c. Kolluk Tarafından Verilebilen Koruyucu Tedbirler 372
3. Önleyici Tedbirler 373
a. Hâkim Tarafından Verilen Önleyici Tedbirler 374
b. Kolluk Tarafından Verilebilen Önleyici Tedbirler 380
4. Tedbir Kararlarının Uygulanması ve Yaptırım 381
E. Çocukların Korunmasına İlişkin Diğer Özel Düzenlemeler 385
II. ALMAN HUKUKUNDAKİ DÜZENLEMELER 388
A. Gençliği Koruma Kanunu (Jugendschutzgesetz) 389
B. Radyo Televizyon Yayını ve Tele Medyada Gençliğin ve İnsan Onurunun Korunmasına İlişkin Antlaşma (Staatsvertrag über den Schutz der Menschenwürde und den Jugendschutz in Rundfunk und Telemedien/ Jugendmedienschutz–Staatsvertrag) 395
C. Alman Medeni Kanunu (Bürgerliches Gesetzbuch) 397
1. Genel Olarak 397
2. Usule İlişkin Diğer Düzenlemeler 407
D. Sosyal Kanun 8. Kitap (Sozialgesetzbuch VIII / Kinder– und Jugendhilfegesetz) 412
1. Genel Olarak 412
2. Gençlik Dairesi (Jugendamt) 417
E. Medeni Hukuk Çerçevesinde Şiddetten Korunma Yasası (Gesetz zum zivilrechtlichen Schutz vor Gewalttaten und Nachstellungen/ Gewaltschutzgesetz) 422
F. Sosyal Kanun 14. Kitap (Sozialgesetzbuch XIV) Kapsamında Şiddet Mağdurlarının Tazminat Hakkı 424
III. SUÇ MAĞDURU ÇOCUĞUN KORUNMASINA YÖNELİK TÜRK VE ALMAN HUKUKUNDAKİ DİĞER YASAL DÜZENLEMELERİN KARŞILAŞTIRILMASI 428
A. Gençliği Koruma Kanunu (JuSchG) ve Türk Hukukundaki Özel Düzenlemeler 428
B. Türk Medeni Kanunu ve Alman Medeni Kanunu (BGB) 429
C. Sosyal Hizmetler Kanunu ve Sosyal Kanun 8. Kitap (KJHG VIII) 430
D. Şiddetten Korumaya Yönelik Kanunlar 431
SONUÇ, DEĞERLENDİRME VE GÖRÜŞLER 433
a. Genel Olarak 433
b. Alman Hukuku Yönünden Sonuç ve Değerlendirmeler 435
c. Türk Hukuku Yönünden Sonuç ve Değerlendirmeler 439
d. Öneriler ve Görüşler 442
Kaynakça 449 |