|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ V
ÖNSÖZ VII
İÇİNDEKİLER IX
KAYNAKÇA LXVII
KISALTMALAR LXXI
BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER
§1. SOYBAĞI KAVRAMI VE TÜRLERİ 1
I. GENEL OLARAK 1
II. SOYBAĞI KAVRAMI 3
III. SOYBAĞI TÜRLERİ 4
A– GENETİK SOYBAĞI 5
B– YAPAY SOYBAĞI 5
C– HUKUKİ SOYBAĞI 6
İKİNCİ BÖLÜM 4721 SAYILI TÜRK MEDENİ KANUNU’NA GÖRE SOYBAĞI
§ 2. SOYBAĞININ KURULMASI 7
I. GENEL OLARAK 7
II. ANA İLE SOYBAĞININ KURULMASI 7
A– DOĞUM YOLU İLE KURULMA 9
1– Analık Karinesi 11
2– Ananın Bilinmemesi 11
3– Ananın Çekişmeli Olması 15
B– EVLAT EDİNME YOLU İLE KURULMA 16
C– TAŞIYICI ANNELİK 18
1– Kavram 18
2– Yasal Düzenleme 20
3– Taşıyıcı Annelik Türleri 23
a. Geleneksel Taşıyıcı Annelik 24
b. Gestasyonel Taşıyıcı Annelik 25
aa. Kiralık Anne 26
bb. Ödünç Anne 26
4– Taşıyıcı Annelik Sözleşmesi 26
a. Hukuki Niteliği 26
b. Geçerliliği ve Sonuçları 29
c. Tarafların Yükümlülükleri 30
aa. Taşıyıcı Annenin Yükümlülükleri 30
bb. Çocuğu İsteyen Tarafın Yükümlülükleri 30
d. Sözleşmenin Sona Ermesi 31
aa. Sözleşmenin İfası 31
bb. Fesih 31
cc. Dönme 32
dd. Sözleşmenin Geri Alınması 32
ee. Gebeliğin Sonlandırılması 32
ff. Ceninin Ölümü 32
gg. Tarafların Ölümü 33
aaa. Taşıyıcı Annenin Ölümü 33
bbb. Çocuğu İsteyen Tarafın Ölümü 33
III. BABA İLE SOYBAĞININ KURULMASI 33
A– ANA İLE EVLİLİK 34
1– Ana ile Babanın Çocuğun Doğumundan Önce Evlenmesi 34
2– Ana ile Babanın Çocuğun Doğumundan Sonra Evlenmesi 34
B– TANIMA 35
C– BABALIK HÜKMÜ 36
D– EVLÂT EDİNME 37
IV. AF KANUNLARIYLA KURULMASI 37
A– SOYBAĞININ KURULMASINA YÖNELİK ÖZEL KANUNLAR 40
B– ÖZEL KANUNA GÖRE SOYBAĞININ KURULMASINA İTİRAZ USULÜ 40
1– Soybağının Kurulmasından Önce İtiraz 41
2– Soybağının Kurulmasından Sonra İtiraz 42
C– SONUÇLARI 43
§ 3. SOYBAĞININ HUKUKİ SONUÇLARI 45
I. GENEL OLARAK 45
II. ÇOCUĞUN SOYADI 45
III. ÇOCUĞUN VATANDAŞLIĞI 46
IV. ÇOCUĞUN VELAYETİ 46
V. ÇOCUKLA KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASI 47
VI. ÇOCUĞUN BAKIM VE EĞİTİM GİDERLERİNİN KARŞILANMASI 49
VII. ÇOCUĞUN MİRASÇILIĞI 50
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BABA EVLİLİĞİN GÖSTERDİĞİ KİŞİDİR (PATER İS EST QUAM NUPTAİ DEMONSTRANT)
§ 4. BABALIK KARİNESİ 51
I. GENEL OLARAK 51
II. BABALIK KARİNESİ VE KAPSAMI 52
A– EVLİLİK İÇİNDE DOĞMA 54
B– EVLİLİK İÇİNDE ANA RAHMİNE DÜŞME 54
C– YAPAY DÖLLENME HALİNDE BABALIK KARİNESİ 55
III. BABALIK KARİNESİNİN İŞLERLİĞİNİ ENGELLEYEN HALLER 55
A– EVLİLİĞİN SONA ERMESİNDEN ÜÇYÜZ GÜN SONRA DOĞMA (TMK md. 285/2) 55
B– KOCANIN GAİPLİĞİ (TMK md. 285/3) 57
IV. KARİNELERİN ÇAKIŞMASI 57
§ 5. BABALIK KARİNESİNİN ÇÜRÜTÜLMESİ: SOYBAĞININ REDDİ DAVASI
I. GENEL OLARAK 59
A– EVLİLİK ÜRÜNÜ ÇOCUK BULUNMALIDIR 63
B– ÇOCUĞUN NÜFUSA TESCİL EDİLMESİ ŞART DEĞİLDİR 65
C– İSTEK DAVA YOLU İLE GERÇEKLEŞTİRİLEBİLİR 66
D– HUKUKİ NİTELENDİRME HÂKİME AİTTİR 68
E– HUKUKİ YARAR BULUNMALIDIR 69
II. İSPAT 70
A– GENEL OLARAK 70
B– İSPATIN GEREKLERİ 77
1– Sadece Davalının Kabulüne Dayanılarak Karar Verilemez 77
2– Kan ve Genetik İnceleme Yapılmalıdır 79
3– Kocanın Babalığı Karinesinin Çürütülmesi 80
4– Adli Tıp Kurumu Raporu Yeterlidir 81
C– GÜÇLENDİRİLMİŞ KOCANIN BABALIĞI KARİNESİNİN ÇÜRÜTÜLMESİ 82
1– Maddi Olanaksızlığın İspatlanması 83
a. Dış Maddi Olanaksızlık 84
b. İç Maddi Olanaksızlık 85
2– Nedenselliğin Olanaksızlığının İspatlanması 85
a. Nedenselliğin Olanaksızlığını İspat Sayılmayan Olgular 85
aa. Çokluk Def’i 86
bb. Kadının İkrarı 86
cc. Genetik Babanın Kabulü 86
dd. Gebeliği Önleyici İlaç ve Araç Kullanımı 87
b. Nedenselliğin Olanaksızlığını İspat Sayılan Olgular 87
aa. Kocanın Kritik Döllenme Döneminde Dölleme Yeteneğinden Yoksun Olması 87
bb. Kocanın Cinsel İlişkisinden Önce Kadının Gebe Olması 88
cc. Çocuğun Başka Bir Irkın Özelliklerini Taşıyor Olması 88
dd. Erken Doğum 89
c. Nedenselliğin Olanaksızlığını İspat Araçları 89
aa. Kan İncelemesi 89
bb. Antropolojik Yöntem 90
D– ZAYIFLATILMIŞ KOCANIN BABALIĞI KARİNESİNİN ÇÜRÜTÜLMESİ 90
1– Yüz Seksen Gün Geçmeden Doğum (TMK m.288 f. I) 91
2– Ayrı Yaşama Sırasında Ana Rahmine Düşme (TMK m.288 f. I) 91
a. Ayrılığa Hüküm Sebebiyle Ayrı Yaşama 92
b. Ayrı Konut Edinmeye İzin Sebebiyle Ayrı Yaşama 92
c. Boşanma Davası Sırasında Alınan Önlem Kararı Sebebiyle Ayrı Yaşama 93
d. Fiili Ayrı Yaşama 93
3– Kocanın Babalığı Karinesinin Yeniden Kurulması (TMK m.288 f. II) 94
4– Yeniden Kurulan Kocanın Babalığı Karinesinin Çürütülmesi 95
III. DELİLLER 96
A– SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DELİLLER 97
1– Soybağının Tespitine Yönelik Tıbbi İnceleme ve Araştırmalar 98
a. Hukuki Niteliği 98
b. Kan Testi 99
c. Kalıtımsal İnceleme 99
d. DNA Testi 99
aa. İlgilisinden Örnek Alınır (TMK m. 284 f. I/b. 2, HMK m. 292) 103
bb. İlgilisi Ölmüşse Mezar Yeri Tespit Edilip Fethi Kabir Yapılarak Örnek Alınır 105
cc. İlgilisinin Mezar Yeri Tespit Edilememişse 109
dd. Avans Yatırılmazsa, İleride Bu Gideri Ödemesi Gereken Taraftan Alınmak Üzere Hazineden Ödenmesine Hükmedilir (HMK m. 325) 109
ee. DNA İncelemesi İstinabe İle Yapılabilir 110
ff. DNA Gideri Yargılama Giderlerindendir 110
gg. DNA Yapısının Bozulduğu İddiası Araştırılmalıdır 111
hh. DNA Raporu Adli Tıp Kurumundan Alınmalıdır 111
2– Belgeler 113
3– Tanık Delili 113
4– Uzman Görüşü 113
a. Hukuki Niteliği 114
b. Uzman Görüşünün Hükme Olan Etkisi 116
c. Çelişkinin Giderilmesinin Gerekip Gerekmediği Hususu 116
aa. İki Farklı Uzman Görüşü Arasındaki Çelişki 116
bb. Uzman Görüşü ile Bilirkişi Raporu Arasındaki Çelişki 117
B– ÖZEL TESTLER ÖĞRENME AÇISINDAN HÜKME ESAS ALINABİLİR 117
IV. SONUÇLARI 118
A– BABA BAKIMINDAN 118
1– Herkese Karşı Etkilidir 118
2– Geçmişe Etkilidir 119
3– Genetik Babaya Karşı Dava Açılma Olanağı Sağlar 119
4– Genetik Babaya Tanıma Olanağı Sağlar 120
5– Vatandaşlığın ve Soyadın Kaybı Sonucunu Doğurur 120
6– Mirasçılık Sıfatının Kaybı Sonucunu Doğurur 120
7– Ödenen İştirak Nafakası Geri İstenebilir 121
8– Yapılmış Olunan Giderlerin Geri İstenebilmesi 122
a. Anadan Geri İstenmesi 122
b. Genetik Babadan Geri İstenmesi 122
9– Genel Mahkemede Manevi Tazminat İstenebilir 123
a. Kadın Eşten İstenebilir 123
b. Kocadan İstenebilir 124
c. Genetik Babadan İstenebilir 124
B– ANA BAKIMINDAN 125
1– Çocuk Anasının Soyadını Alır 125
2– Çocuk Anasının Tabiiyetine Girer 126
3– Çocuk Anasının Velâyetine Girer 126
C– ÇOCUK BAKIMINDAN 126
D– DAVANIN ESASTAN REDDİ KARARI 126
V. UYGULANACAK KANUN 130
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TAHKİKAT
§ 6. TAHKİKAT 131
I. GENEL OLARAK 131
II. TIBBİ İNCELEME KARARI 131
A– İNCELEME KARARI VERİLEBİLMESİNİN ŞARTLARI 133
1– Genel Olarak 133
2– İlk Görünüş İspatı Niteliğinde Emare Deliller Bulunmalı 134
3– Zorunluluk Arz Etmeli 135
4– Bilimsel Verilere Uygun Şekilde Gerçekleştirilmeli 135
5– Kişinin Sağlığı Yönünden Tehlike Oluşturmamalı 136
C– TIBBİ İNCELEME KARARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER 137
1– Türk Medeni Kanunu Hükmü 137
a. Genel Olarak 137
b. Katlanma Zorunluluğu 138
c. Yaptırımı 139
2– Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükmü 140
a. Genel Olarak 140
b. Katlanma Zorunluluğu 141
c. Yaptırımı 142
3– Hükümlerin Değerlendirilmesi 148
III. BAĞLAYICILIĞI 153
BEŞİNCİ BÖLÜM TÜRK HUKUKUNDA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİ ORTADAN KALDIRAN DİĞER DAVALAR
§7. NÜFUS KAYDININ DÜZELTİLMESİ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 155
I– GENEL OLARAK 155
II– KAVRAM 156
III– ÖZELLİKLERİ 159
A– GERÇEĞE AYKIRI ŞEKİLDE OLUŞTURULAN/BAŞTAN YANLIŞ KAYIT SÖZ KONUSUDUR 159
B– KAMU DÜZENİNE İLİŞKİNDİR 169
C– HER ZAMAN AÇILABİLİR 171
D– KİŞİSEL DURUM DAVASI DEĞİLDİR (TMK m. 36, 42) 172
E– BİRLİKTE AÇILAN SOYBAĞI DAVASI TEFRİK EDİLİR 175
F– HAKLI SEBEPLER VARSA AYNI KONUDA NÜFUS KAYDININ DÜZELTİLMESİ DAVASI AÇILABİLİR (NHK m. 36/1–b, NHUY m. 30, f. II)/KESİN HÜKÜM KURALI UYGULANMAZ (HMK m. 303) 208
G– HER TÜRLÜ DELİLE BAŞVURULABİLİR 210
H– ADLİ YARGININ KAPSAMINDADIR 210
I– HAYATIN OLAĞAN AKIŞINA AYKIRI KARAR VERİLEMEZ 215
İ– HUKUKLARI ETKİLENEN KİŞİLER DAVA AÇABİLİR 215
J– ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ GÖREVLİDİR 218
K– TESCİL HÜKMÜ KURULMALIDIR 219
§ 8. SONRADAN EVLENME YOLUYLA KURULAN SOYBAĞINA İTİRAZ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 221
I. GENEL OLARAK 221
II. KAVRAM 222
III. ÖZELLİKLERİ 227
A– DAVACILAR 227
B– DAVALILAR 228
C– İSPAT YÜKÜ 229
IV– ÖZEL KANUNLARA GÖRE KURULAN SOYBAĞINA İTİRAZ DAVASI 230
A– GENEL OLARAK 230
B– USUL HÜKÜMLERİ 231
1– Soybağının Kurulmasından Önce İtiraz 231
2– Soybağının Kurulmasından Sonra İtiraz 232
C– SONUÇLARI 233
§ 9. TANIMANIN İPTALİ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 235
I. GENEL OLARAK 235
II. KAVRAM 237
A– TANIYANIN İRADE SAKATLIĞI SEBEBİYLE AÇILAN İPTAL DAVASI 243
1– Dava Sebebi 243
2– Taraflar 246
B– TANIYANIN GENETİK BABA OLMAMASI SEBEBİYLE AÇILAN İPTAL DAVASI 246
1– Dava Sebebi 246
2– Taraflar 247
3– Yetkili Mahkemeler 250
C– İSPAT YÜKÜ 250
1– Tanıyan Tarafından Açılan İptal Davası 251
2– Ana ve Çocuk Tarafından Açılan İptal Davası 251
3– Diğer İlgililer Tarafından Açılan Dava 251
III. ÖZELLİKLERİ 252
A– KURUCU YENİLİK DOĞURAN BİR İŞLEMDİR 252
B– TEK TARAFLIDIR 253
C– RIZAYA BAĞLI DEĞİLDİR 253
D– ŞARTA VEYA VADEYE BAĞLANAMAZ 253
E– HER ZAMAN YAPILABİLİR 253
F– SERBEST OLARAK GERİYE ALINAMAZ 254
G– ÖNCEDEN FERAGAT EDİLEMEZ 255
H– ŞEKLE UYGUN YAPILMALIDIR 255
I– ÇOCUĞUN BAŞKA BİR ERKEK İLE SOYBAĞI BULUNMAMALIDIR 256
İ– ÇOCUĞUN ANASI BELLİ OLMALIDIR 257
§ 10. BABALIK HÜKMÜNE KARŞI YARGILAMANIN İADESİ DAVASIYLA SOYBAĞI İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 259
I. GENEL OLARAK 259
II. KAVRAM 260
III. ÖZELLİKLERİ 261
ALTINCI BÖLÜM YAPAY DÖLLENME DURUMUNDA SOYBAĞI
§ 11. YAPAY DÖLLENME 263
I. KAVRAM 263
II. YAPAY DÖLLENMEYE İLİŞKİN MEVZUAT HÜKÜMLERİ 265
III– YAPAY DÖLLENME TÜRLERİ 268
A– HOMOLOG DÖLLENME 268
1– Kavram 268
2– Kısıtlamalar 269
3– Evlilik Benzeri Birlikteliklerde Homolog Döllenme 271
B– HETEROLOG DÖLLENME 273
1– Kavram 273
2– Heterolog Döllenme Görünümleri 273
a. Sperm Bağışı 274
aa. Kavram 274
bb. Soybağı 274
aaa. Ana ile Soybağının Kurulması 274
bbb. Baba ile Soybağının Kurulması 275
aaaa. Kocanın Rızasının Bulunmaması 275
bbbb. Kocanın Rızasının Bulunması 276
b. Yumurta Bağışı 277
aa. Kavram 277
bb. Soybağı 278
aaa. Ana ile Soybağının Kurulması 278
aaaa. Hukuki Annelik Sorunu 279
bbbb. Hukuki Annenin Soybağını Ret Hakkı 280
cccc. Genetik Annenin Çocuğu Tanıma Hakkı 282
bbb. Baba ile Soybağının Kurulması 282
aaaa. Kocanın Sperminin Kullanılması 282
bbbb. Başka Bir Erkeğe Ait Spermin Kullanılması 283
c. Embriyo Bağışı 283
aa. Kavram 283
bb. Soybağı 284
aaa. Dondurulmuş Embriyolarda Soybağı 284
bbb. Üçüncü Kişilere Ait Embriyolarda Soybağı 287
IV– YAPAY DÖLLENMEDE ÇOCUĞUN SOYBAĞINI BİLME HAKKI 287
V– YAPAY DÖLLENME VE HEKİMİN SORUMLULUĞU 288
VI– BOŞANMA HUKUKU BAKIMINDAN YAPAY DÖLLENME 292
VII– MİRAS HUKUKU BAKIMINDAN YAPAY DÖLLENME 292
YEDİNCİ BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMAYA EGEMEN OLAN İLKELER
§ 12. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA TASARRUF İLKESİ (HMK m. 24) 295
I. GENEL OLARAK 295
II. TANIMI 295
III. GÖRÜNÜMÜ 296
A– KENDİLİĞİNDEN DAVA AÇILAMAZ/KARAR VERİLEMEZ (HMK m. 24 f. I) 296
1– İlgililer Dava Açabilir/Açmayabilir 297
2– İlgililer Kanun Yoluna Başvurabilir/Başvurmayabilir 297
B– DAVA AÇMAYA ZORLANAMAZ (HMK m. 24 f. II) 297
C– HAKKINI TALEP ETMEYE ZORLANAMAZ (HMK m. 24 f. II) 297
D– DAVA KONUSUNU SERBESTÇE BELİRLER 298
1– Dava Sebebini Belirler 298
2– Dayanılacak Vakıaları Belirler 298
E– DAVASINDAN FERAGAT EDEBİLİR (HMK m. 307, 309 f. II) 298
F– DAVAYI KANUN YOLUNA TAŞIMA 298
IV. İSTİSNALARI 299
A– YARGILAMA GİDERİ KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 299
B– SEVK VE İDARE KENDİLİĞİNDEN GÖZETİLİR 299
§ 13. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ADİL YARGILANMA İLKESİ (AİHS m. 6, TCA m. 36 f. I) 301
I. GENEL OLARAK 301
II. KAPSAMI 301
A– ADİL SİLAHLARLA YARGILANMA 302
B– ADİL AÇIKLIKTA YARGILANMA 302
C– ADİL SÜREDE YARGILANMA (AİHS m. 6, TCA m. 141 f. III, HMK m. 30) 303
D– ADİL MAHKEMEDE YARGILANMA 303
§ 14. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HUKUKİ DİNLENİLME HAKKI (HMK m. 27) 305
I. GENEL OLARAK 305
II. OLAN BİTENİ BİLME/BİLGİLENME HAKKI (HMK m. 27 f. II/a) 307
A– DAVAYI BİLME HAKKI 307
B– DURUŞMA GÜNÜNÜ BİLME HAKKI 308
1– Ön İnceleme Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 139) 308
2– Tahkikat Duruşmasını Bilme Hakkı (HMK m. 147 f. I) 310
3– Sözlü Yargılama Duruşmasını Bilme Hakkı Var İdi (HMK m. 147 f. I, 186 f. I) 311
C– DELİLLERİ BİLME HAKKI 314
D– GEREKÇEYİ BİLME HAKKI 315
E– İŞLEMLERİ BİLME HAKKI 316
1– Tarafların İşlemlerini Bilme Hakkı 316
2– Mahkemenin İşlemlerini Bilme Hakkı 317
III. OLAN BİTENİ AÇIKLAMA VE İSPAT HAKKI (HMK m. 27 f. II/b) 317
A– AÇIKLAMA HAKKI 317
1– Açıklayan Tarafın Göstereceği Davranış 319
a. Adap Dışı Açıklama Yapılamaz 319
b. Konu Dışı Açıklama Yapılamaz 319
2– Hâkimin Göstereceği Davranış 319
a. Şefkatle Dinlemelidir 319
b. Sabırla Dinlemelidir 320
c. Anlayışla Dinlemelidir 320
B– İSPAT HAKKI (HMK m. 27 f. II/b) 320
IV. DEĞERLENDİRTME VE GEREKÇELENDİRTME HAKKI (HMK m. 27 f. II/c) 321
A– GENEL OLARAK 321
B– AÇIKLAMALARI DEĞERLENDİRTME HAKKI 321
C– KARARLARI GEREKÇELENDİRTME HAKKI 322
1– Gerekçe Dosya Kapsamı İle Bağdaşmalıdır 322
2– Gerekçe Pozitif Hukuk İle Bağdaşmalıdır 323
3– Gerekçe, Sebebi Gösterilmedikçe Yerleşik İçtihatlar İle Bağdaşmalıdır 323
§ 15. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DÜRÜST DAVRANMA VE DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29) 325
I. GENEL OLARAK 325
II. DÜRÜST DAVRANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. I) 325
III. DOĞRUYU SÖYLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 29 f. II) 325
A– YÜKÜMLÜ OLANLAR 325
1– Davanın Tarafları 326
2– Tarafları Kanuni Temsilcileri 326
3– Tarafların Vekilleri 326
B– YÜKÜMLÜLÜĞÜN KONUSU 327
1– Sözlü Açıklamalar 327
2– Yazılı Açıklamalar 327
§ 16. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HÂKİMİN DAVAYI AYDINLATMA ÖDEVİ 329
I. GENEL OLARAK 329
II. AYDINLATMA ÖDEVİNİN TÜRÜ 330
A– MADDİ AYDINLATMA 330
B– HUKUKİ AYDINLATMA 330
III. AYDINLATMA ÖDEVİNİN KONUSU 331
A– BELİRSİZ HUSUSLAR 331
B– ÇELİŞKİLİ HUSUSLAR 331
IV. AYDINLATMA ÖDEVİNİN USULÜ 331
A– AÇIKLAMA YAPTIRMA 331
B– SORU SORMA 332
C– DELİL GÖSTERİLMESİNİ İSTEME 332
D– TARAFIN KENDİSİNİ DİNLEME 332
V. AYDINLATMA ÖDEVİNİN SINIRLARI 332
A– SÖYLENMEYEN ŞEYLERİ KAPSAMAZ 332
B– SÖYLENMEYEN VAKIALARI KAPSAMAZ 333
C– SÖYLEMEYENE YOL GÖSTERMEYİ KAPSAMAZ 333
§ 17. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA USUL EKONOMİSİ İLKESİ (HMK m. 30) 335
I. GENEL OLARAK 335
II. UNSURLARI 335
A– BASİTLİK İLKESİ (DÜZENLİ BİÇİMDE YARGILAMA) (HMK m. 30) 335
B– ÇABUKLUK İLKESİ (MAKUL SÜRE İÇİNDE YARGILAMA) (TCA m. 141 f. IV, HMK m. 30 f. I) 336
C– UCUZLUK İLKESİ (EN AZ GİDERLE YARGILAMA) (TCA m. 141 f. IV, HMK m. 30 f. I) 337
III. YANSIMASI 337
A– DAVALARIN AYRILMASI (HMK m. 167) 337
B– DAVA SONUCUNUN BEKLENİLMESİ 339
C– ÖN SORUN İNCELEMESİ 339
D– USULİ KAZANILMIŞ HAK KURALI 339
IV. DEĞERLENDİRİLMESİ 340
§ 18. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HUKUKUN KENDİLİĞİNDEN UYGULANMASI İLKESİ (HMK m. 33) 341
I. GENEL OLARAK 341
II. TARAFLARCA HUKUKİ SEBEP GÖSTERİLMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR 342
A– DAVA DİLEKÇESİNDE HUKUKİ SEBEP GÖSTERMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR (HMK m. 119 f. I/g) 343
B– CEVAP DİLEKÇESİNDE HUKUKİ SEBEP GÖSTERMESİ ZORUNLU DEĞİLDİR (HMK M. 129 F. I/F) 344
III. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP DEĞİŞTİRİLEBİLİR (HMK m. 141) 344
IV. TARAFLARCA BİLDİRİLEN HUKUKİ SEBEP HÂKİMİ ETKİLEMEZ 345
A– YANLIŞ GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 345
B– EKSİK GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 346
C– BİRKAÇ SEBEP GÖSTERME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 346
D– HİÇ GÖSTERMEME HÂKİMİ ETKİLEMEZ 346
V. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HUKUKİ NİTELENDİRİLMESİNİ HÂKİM YAPAR 346
VI. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARIN HANGİSİNİN SABİT OLDUĞUNU HÂKİM BELİRLER 347
VII. TARAFLARCA GETİRİLEN VAKIALARA UYAN HUKUK NORMUNU HÂKİM UYGULAR 347
A– TÜRK HUKUKUNU KENDİLİĞİNDEN UYGULAR 348
B– YETKİLİ OLAN YABANCI HUKUKU KENDİLİĞİNDEN UYGULAR (5718 SK m. 2) 349
§ 19. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRMA İLKESİ (TMK m. 284 f.I, b.1) 353
I. GENEL OLARAK 353
II. UYGULAMA ŞEKLİ 354
A– İDDİA VE SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ VE DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI İLE BAĞLI KURALLARI UYGULANMAZ (HMK m. 141) 354
B– İSTİCVAP HÜKÜMLERİ UYGULANMAZ (HMK m. 169–175) 356
C– HÂKİM GEREKEN HER TÜRLÜ DELİLE KENDİLİĞİNDEN BAŞVURABİLİR 357
D– TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLMEYEN MADDİ VAKIALAR ARAŞTIRILABİLİR 357
E– HÂKİM TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLEN MADDİ VAKIALARLA BAĞLI DEĞİLDİR 357
F– İKRAR HÂKİMİ BAĞLAMAZ (HMK m. 188) 357
G– İKİNCİ TANIK LİSTESİ VERME YASAĞI UYGULANMAZ (HMK m. 240 f. II) 358
H– YEMİN TEKLİF EDİLEMEZ (HMK m. 225–239) 359
I– DELİL SÖZLEŞMESİ HÂKİMİ BAĞLAMAZ (HMK m. 193 f. I) 360
İ– YARGILAMA GİDERLERİ DEVLET HAZİNESİNDEN KARŞILANIR (HMK m. 325) 360
J– KABUL GEÇERLİ DEĞİLDİR (HMK m. 308–312) 360
K– SULH GEÇERLİ DEĞİLDİR (HMK m. 313–315) 362
§ 20. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA SEVK VE İDARE İLKESİ (HMK m. 32) 363
I. GENEL OLARAK 363
II. HÂKİMİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ (HMK m. 32 f. I) 363
A– YARGILAMANIN SEVK VE İDARESİ 363
1– Şekli Sevk ve İdare 364
2– Maddi Sevk ve İdare 364
B– YARGILAMA DÜZENİNİN BOZULMAMASI İÇİN TEDBİR ALMA 364
III. DİLEKÇENİN YENİDEN DÜZENLENMESİ (HMK m. 32 f. II) 365
A– YENİDEN DÜZENLENMESİ GEREKEN DİLEKÇELER 365
1– Okunamayan Dilekçe 365
2– Uygunsuz Olan Dilekçe 366
3– İlgisiz Olan Dilekçe 368
B– YENİDEN DÜZENLENME USULÜ 368
1– Uygun Bir Süre Verilir 368
a. Yeni Dilekçe Verilmesinin Sonuçları 369
b. Yeni Dilekçe Verilmemesinin Sonuçları 369
2– İlk Dilekçe Dosyada Kalır 369
IV. YAZILI OLMAYAN SEVK VE İDARE GELENEKLERİ 369
§ 21. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DOĞRUDANLIK İLKESİ (HMK m. 197) 371
I. GENEL OLARAK 371
II. DELİLLERİN TOPLANMASINDA DOĞRUDANLIK (HMK m. 197) 371
A– MAHKEME HUZURUNDA TOPLAMA 372
B– İSTİNABE YOLUYLA TOPLAMA 372
II. KARAR VERİLMESİNDE DOĞRUDANLIK 373
A– KURAL: AYNI HÂKİM İÇİN DOĞRUDANLIK 373
B– İSTİSNA: FARKLI HÂKİM KARAR VEREBİLİR 373
§ 22. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLKESİ (HMK m. 198) 375
I. GENEL OLARAK 375
II. DELİLLER GEREKÇELİ OLARAK DEĞERLENDİRİLMELİDİR 376
§ 23. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ALENİYET İLKESİ (AİHS m. 6/1, TCA m. 141 f. I, HMK m. 28) 377
I. GENEL OLARAK 377
II. DURUŞMALARIN ALENİYETİ 378
A– DURUŞMALAR HERKESE AÇIKTIR (TCA m. 141 f. I, HMK m. 28 f. I) 378
1– Duruşmalar İlgili Olanlara Açıktır 378
2– Duruşmalar İlgili Olmayanlara Açıktır 379
B– KOŞULLARI VARSA GİZLİ OLARAK YAPILABİLİR (TCA m. 141 f. I, HMK m. 28 f. II) 380
1– Gizliliğin Kapsamı 381
a. Duruşmaların Bir Kısmının Gizli Olarak Yapılması 381
b. Duruşmaların Tamamının Gizli Olarak Yapılması 381
2– Gizliliğin Koşulları 381
a. Genel Ahlâkın Kesin Olarak Gerekli Kıldığı Hâller 384
b. Kamu Güvenliğinin Kesin Olarak Gerekli Kıldığı Hâller 384
3– Gizliliğin İstenilmesi 384
a. Taraflardan Birinin Talebi Üzerine (HMK m. 28 f. II) 384
b. Kendiliğinden (HMK m. 28 f. II) 385
4– Gizliliğin Karara Bağlanması 385
a. Ön Sorunlar Hakkındaki Hükümler Uygulanır 385
b. Gerekçe, Esas Hakkındaki Kararı İle Birlikte Açıklanır 385
5– Gizliliğin Sonuçları 386
a. İlgililer Dışındakiler Salondan Çıkartılır 386
b. Hazır Bulunanlar Uyarılır (HMK m. 28 f. IV) 386
c. Hazır Bulunanlara Ceza İhtarı Yapılır (HMK m. 28 f. IV) 386
d. Ceza İhtarı Tutanağa Geçirilir (HMK m. 28 f. IV) 387
e. Yalnız Başına Kanun Yoluna Başvurulamaz. 387
f. Kararın Gizli Verilmesini Gerektirmez. 387
III. KARARLARIN BİLDİRİLMESİNİN ALENİYETİ (HMK m. 28 f. I) 387
IV. İŞLEMLERİN ALENİYETİ 388
A– DOSYANIN İNCELENMESİ (HMK m. 161) 388
B– TUTANAK ÖRNEĞİ VERİLMESİ (HMK m. 158) 388
SEKİZİNCİ BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA UYGULANAMAYACAK İLKELER
§ 24. TARAFLARCA GETİRİLME/ HAZIRLAMA İLKESİ (HMK m. 25) 389
I. GENEL OLARAK 389
II. DAVA MALZEMESİ KAVRAMI 390
III. DAVA MALZEMESİNİN GETİRİLMESİ 390
A– TARAFLARCA GETİRİLİR 390
B– MAHKEMENIN İŞİ DEĞİLDİR 391
1– Kendiliğinden Dikkate Alınamaz (HMK m. 25 f. I) 392
2– Kendiliğinden Delil Toplanamaz (HMK m. 25 f. II) 392
3– Hatırlatılamaz (HMK m. 25 f. I) 392
IV. İSTİSNA: KENDİLİĞİNDEN (RE’SEN) ARAŞTIRMA İLKESİ (HMK m. 25 f I) 393
V. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 393
§ 25. TEKSİF İLKESİ 395
I. GENEL OLARAK 395
II. KURAL: BELİRLİ AŞAMAYA KADAR DAVA MALZEMESİ İLERİ SÜRÜLEBİLİR 395
A– DAVACI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141 f. I) 396
1– Kural Olarak 396
2– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 397
B– DAVALI AÇISINDAN TEKSİF (HMK m. 141 f. I) 397
1– Kural Olarak 397
2– Cevaba Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 397
3– Cevap Dilekçesi Verilmezse ya da Sürede Verilmezse 397
III. TEKSİF İLKESİNİN İSTİSNALARI 397
A– ISLAH (HMK m. 141 f. II) 398
B– KARŞI TARAFIN AÇIK MUVAFAKATİ (HMK m. 141 f. II) 398
C– ESKİ HÂLE GETİRME (HMK m. 95–101) 398
D– YARGILAMAYI GECİKTİRME AMACI TAŞIMAMAK (HMK m. 145) 398
E– SÜRESİNDE İLERİ SÜRÜLEMEMESİNİN İLGİLİ TARAFIN KUSURUNDAN KAYNAKLANMAMASI (HMK m. 145) 399
IV. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 399
§ 26. TALEPLE BAĞLILIK İLKESİ (HMK m. 26) 401
I. GENEL OLARAK 401
II. İLKENİN UYGULANMASI 401
A– TALEP SONUCUNDAN FAZLASINA KARAR VEREMEZ 402
B– TALEP SONUCUNDAN BAŞKA BİR ŞEYE KARAR VEREMEZ 402
C– TALEP SONUCUNDAN AZINA DURUMA GÖRE KARAR VEREBİLİR 402
III. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 402
§ 27. KENDİLİĞİNDEN HAREKETE GEÇME İLKESİ (HMK m. 25) 403
I. GENEL OLARAK 403
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME 404
DOKUZUNCU BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA USUL HÜKÜMLERİ
§ 28. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMA USULÜ (TMK m. 284) 405
I. GENEL OLARAK 405
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMA USULÜ 408
A– KANITLAR SERBESTÇE TAKDİR EDİLİR (TMK m. 284 b. 1) 408
B– ARAŞTIRMA VE İNCELEMELERE RIZA GÖSTERİLİR (TMK m. 284 b. 2) 409
C– UYULMAMASI HÂLİNDE İNCELEME ZOR KULLANILARAK YAPILIR (HMK m. 292) 409
1– HMK Öncesi Uygulama 409
2– HMK Sonrası Uygulama 410
D– ADLİ TATİLDE GÖRÜLEBİLİR 416
E– UZLAŞMAYA KONU OLAMAZ (Av. K. m. 35/A) 417
F– ARABULULUCULUĞA ELVERİŞLİ DEĞİLDİR (6325 SK m. 1, f. II) 417
G– SOYBAĞININ REDDİ DAVALARI BİRLEŞTİRİLMELİDİR 418
§ 29. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA GÖREVLİ MAHKEME (4787 SK m. 4, b. 1) 419
I. GÖREV KURALLARININ NİTELİĞİ 419
A– KAMU DÜZENİNDENDİR (HMK m. 1, c. 2) 420
B– DAVA ŞARTLARINDANDIR (HMK m. 114/c) 420
C– KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRILIR (HMK m. 115 f. I) 420
D– HER ZAMAN İLERİ SÜRÜLEBİLİR (HMK m. 115 f. I) 421
E– TARAFLAR İTİRAZDA BULUNABİLİR 421
F– USULÎ KAZANILMIŞ HAK OLUŞTURMAZ 421
G– HÜKÜM KESİNLEŞTİKTEN SONRA İLERİ SÜRÜLEMEZ 421
II. GÖREVİN BELİRLENMESİ (HMK m. 1, c. 1) 422
A– GÖREVLİ MAHKEME 4787 SAYILI KANUNLA BELİRLENMİŞTİR 422
B– GÖREV SÖZLEŞMESİ YAPILAMAZ 427
§ 30. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YETKİLİ MAHKEME (TMK m. 283) 429
I. YETKİ KURALININ NİTELİĞİ 429
A– DİĞER KANUNLARDA YER ALAN YETKİYE İLİŞKİN HÜKÜMLER SAKLI TUTULMUŞTUR (HMK m. 5) 429
B– İLK İTİRAZ NİTELİĞİNDEDİR (HMK m. 116 f. I/a) 430
C– KESİN YETKİ KURALI ÖNGÖRÜLMEMİŞTİR (TMK m. 168) 430
D– KENDİLİĞİNDEN YETKİSİZLİK KARARI VERİLEMEZ (HMK m. 19 f. II, IV) 431
E– DAVA TARİHİNDEKİ YERLEŞİM YERİ MAHKEMESİNE GÖRE BELİRLENİR 432
F– DAVADAN SONRA YERLEŞİM YERİNİN DEĞİŞMESİ ETKİLİ DEĞİLDİR 433
II. YETKİLİ MAHKEMELER (TMK m. 283) 433
§ 31. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVACILAR 435
I. GENEL OLARAK 435
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINI AÇABİLENLER 436
A– KOCANIN DAVA HAKKI 436
1– Koca Tarafından Bizzat Açılmalıdır 436
2– Koca Sınırlı Ehliyetsiz İse 436
3– Koca Tam Ehliyetsiz İse 437
4– Koca Ölmüş İse 438
a. Koca Soybağının Reddi Davası Açılmadan Önce Ölmüş İse 438
b. Koca Soybağının Reddi Davası Açılmadan Sonra Ölmüş İse 438
B– ÇOCUĞUN DAVA HAKKI 438
C– ANANIN DAVA HAKKI 441
D– DİĞER İLGİLİLERİN AÇTIĞI SOYBAĞININ REDDİ DAVASI 444
1– Kocanın Altsoyu ile Ana ve Babasının Dava Hakkı 446
a. Kocanın Altsoyu ile Ana ve Babasına İlişkin Özellikler 449
aa. Mirasçılık Çıkarlarının Zedelenmesi Zorunlu Değildir 449
bb. Kişiye Sıkı Biçimde Bağlı Bir Hak Değildir 450
cc. Dava Açma Hakkı Bağımsızdır 450
dd. İspat Yükü 450
b. Kocaya İlişkin Koşullar 451
aa. Ölmüş Olmalıdır 451
bb. Gaipliğine Karar Verilmiş Olmalıdır 451
cc. Sürekli Olarak Ayırt Etme Gücünü Kaybetmiş Olmalıdır 452
dd. Ret Hakkı Düşmemiş Olmalıdır 453
aaa. Ret Süresi Dolmamış Olmalıdır 453
bbb. Çocuk Benimsenmemiş Olmalıdır 454
ccc. Kocanın Davası Reddedilmiş Olmamalıdır 455
2– Baba Olduğunu İddia Eden Kişinin Dava Hakkı 455
3– Soybağının Reddi Davası Açma Hakkı Bulunmayanlar 463
a. Cumhuriyet Savcısının Dava Hakkı Kaldırılmıştır 463
b. Emekli Sandığının Dava Hakkı Bulunmamaktadır 464
c. Kardeşlerin Dava Hakkı Bulunmamaktadır 464
§ 32. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVALILAR 467
I. GENEL OLARAK 467
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVALILAR 468
A– ANA VE ÇOCUK 468
1– Ana Ölmüşse Mirasçılarına Karşı Açılır 469
2– Sadece Anaya Karşı Dava Açılamaz 471
3– Ana ve Çocuğu Aynı Vekil Temsil Edemez 472
4– Çocuğa Kayyım Atanmalıdır 473
a. Kayyıma Husumet Yöneltilmelidir 473
b. Kayyım Görevli Makam Tarafından Atanmış Olmalıdır 477
c. Kayyım Soybağının Reddi Davası İçin Atanmış Olmalıdır 478
d. Kayyımın Çocuk İle Menfaat Çatışmasının Bulunmaması Gerekir 479
e. Kayyım Olarak Ana Atanamaz 479
f. Kayyım Ergin Olanı Temsil Edemez 480
g. Kayyım Atanması Yükümlülüğü Mahkemeye Aittir 481
h. Kayyım Atanana Kadar Yargılama Bekletilmelidir 481
5– Çocuk Ölmüşse Mirasçılarına Karşı Açılır 482
6– Çocuk Ölü Doğmuşsa Dava Açılamaz 482
7– Çocuk ve Anayı Aynı Vekil Temsil Edemez 482
8– Sadece Çocuğa Karşı Dava Açılamaz 483
9– Ana ile Çocuk Arasında Zorunlu Dava Arkadaşlığı Vardır 483
10– Çocuk Erginliğini İdrak Etmişse Tebligat Kendisine Yapılır 484
B– ANA VE KOCA 484
C– KOCA VE ÇOCUK 485
D– ANA, KOCA VE ÇOCUK 486
E– TARAF OLMAYANLAR 486
1– Hazine Taraf Değildir 486
2– Cumhuriyet Savcısı Taraf Değildir 488
3– Nüfus Müdürlülüğü Taraf Değildir 488
4– Genetik Baba Taraf Değildir 489
§ 33. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE 491
I– KOCANIN DAVA AÇMA SÜRESİ 491
A– ŞARTLARI 498
1– Çocuk Sağ Olarak Doğmuş Olmalıdır 498
2– Koca Gerçeği Öğrenmiş Olmalıdır 498
a. Doğumu ve Baba Olmadığını Öğrenmelidir 498
b. Başka Bir Erkek İle Cinsel İlişkide Bulunduğunu Öğrenmelidir 499
3– Öğrenme Tarihinden Başlayarak Bir Yıl İçinde Dava Açılmalıdır 500
4– Ret Hakkı Düşmemiş Olmalıdır 513
a. Ret Süresi Dolmamış Olmalıdır 513
b. Çocuk Benimsenmemiş Olmalıdır 514
c. Kocanın Davası Reddedilmiş Olmamalıdır 515
B– SÜRENİN UZAMASI 515
1– Gecikmenin Haklı Sebebe Dayanması 515
a. Süren Davanın Sonucu Beklenmemelidir 519
b. Basit Şüphe Yeterli Değildir 520
c. Bilimsel Kesinlik Aranmamalıdır 522
d. İrade Sakatlanması Yeterlidir 522
e. Davacıya Delil Bildirme Olanağı Verilmiş Olmalıdır 523
2– Usul Eksikliği Sebebiyle Ret Kararı Bulunması 524
3– Çocuğun Evlilik İçi Çocuk Olarak Nüfusa Sonradan Tescil Edilmesi 525
II– ÇOCUĞUN DAVA AÇMA SÜRESİ 527
A– ERGİN ÇOCUĞUN DAVA AÇMA SÜRESİ 528
B– ERGİN OLMAYAN ÇOCUĞUN DAVA AÇMA SÜRESİ 529
III– ANANIN DAVA AÇMA SÜRESİ 532
IV– DİĞER İLGİLİLERİN DAVA AÇMA SÜRESİ 533
A– KOCANIN ALTSOYU İLE ANA VE BABASININ DAVA SÜRESİ 533
B– GENETİK BABANIN DAVA SÜRESİ 537
V– DAVA AÇMA SÜRESİNİN HAKLI SEBEPLE UZAMASI (TMK m. 289 f. III) 541
§ 34. SOYBAĞININ REDDİ DAVASININ AÇILMASI 545
I. DAVANIN AÇILMA ZAMANI (HMK m. 118) 546
A– DİLEKÇENİN KAYDEDİLDİĞİ TARİHTE AÇILMIŞ SAYILIR 546
B– DAVA DİLEKÇESİNE ÖRNEK EKLENİR 548
II. DAVA AÇILIRKEN HARÇ VE GİDER AVANSININ YATIRILMASI (HMK m. 120) 548
A– YARGILAMA HARÇLARININ YATIRILMASI 548
1– Bağımsız Talep İle İlgili Harç Tamamlatılmalıdır. 548
2– Cevap Dilekçesi Mahiyetindeki Talebe İlişkin Harç Sonradan Yatırılmış Olması Bu Talebi Karşı Dava Haline Getirmez. 549
3– Adli Yardım Konusunda Bir Karar Verilinceye Kadar Harç Alınmaz. 549
4– Cevap Dilekçesindeki İstekler Karşı Dava Sayılamaz 549
5– Duraksama Varsa Açıklama İstenmelidir (HMK m. 31) 549
6– Harç Tamamlattırılmadan Müteakip İşlemler Yapılmaz 549
B– GİDER AVANSININ YATIRILMASI (HMK m. 114/g,120) 549
1– Niteliği (HMK m. 114 f. 1/g) 550
2– Kapsamı (Tarife m. 3) 551
3– Belirlenmesi (HMK m. 120 f. I, Yönetmelik m. 205/1) 551
4– Ödenmesi (HMK m. 120 f. I, Yönetmelik m. 205/1) 551
a. Genel Olarak (HMK m. 120 f. I–II) 551
b. Gelir Avansına İlişkin Hükümler Saklıdır (HMK m. 120, f. III) 552
5– Yeterli Olmadığının Anlaşılması (HMK m. 120 f. II) 553
a. İki Haftalık Kesin Süre Verilir 554
b. Yatırılmaması veya Tamamlanmaması Halinde Dava Usulden Reddedilir 554
C– GİDER AVANSINDA ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA (Tarife m. 6) 555
D– GİDER AVANSININ İADESİ (HMK m. 333, Tarife m. 5, Yönetmelik m. 207) 555
III. DAVA DİLEKÇESİNDE GÖSTERİLEN BELGELERİN VERİLMESİ (HMK m. 121) 556
A– DAVACININ ELİNDE BULUNAN BELGELER VERİLİR 556
1– Asılları Verilir 556
2– Örnekleri Verilir 556
a. Harç ve Vergiye Tabi Değildir 556
b. Sadece Örnekler Verilebilir 556
B– BAŞKA YERLERDEN GETİRTİLECEK BELGE VE DOSYALAR İÇİN AÇIKLAMA YAPILIR 557
IV. DAVA DİLEKÇESİNİN TEBLİĞ EDİLMESİ (HMK m. 122) 557
A– MAHKEME TARAFINDAN TEBLİĞ EDİLİR 557
B– DAVALIYA TEBLİĞ EDİLİR 557
C– CEVAP SÜRESİ GÖSTERİLİR 559
V. DAVALARIN YIĞILMASI/OBJEKTİF DAVA BİRLEŞMESİ ŞEKLİNDE AÇILABİLİR (HMK m. 110) 559
A– KOŞULLARI 560
1– Davacının Aynı Davalıya Karşı İleri Sürebileceği Birden Fazla Talep Olmalıdır 560
2– Taleplerin Tümü Aynı Yargı Çeşidi İçinde Yer Almalıdır 560
3– Talepler Arasında Bir Aslîlik–Ferîlik İlişkisi Kurulmamış Olmalıdır 561
4– Taleplerin Tümü Bakımından Ortak Yetkili Mahkeme Bulunmalıdır 561
B– İNCELENMESİ 561
1– Her Dava Hakkında Ayrı Olarak Karar Verilir 561
2– Yığılma Konusu Olamayan Dava Ayrılır 561
3– Vekâlet Ücreti Ayrı Olarak Takdir Edilir 563
4– Konusuz Kalan Dava Diğerlerini Etkilemez 563
5– Gerek Görülürse Davaların Ayrılmasına Karar Verilir (HMK m. 167) 563
6– İstinaf ve Temyiz Sınırı Ayrı Olarak Belirlenir 564
VI. DAVANIN TERDİTLİ AÇILMASI (HMK m. 111) 564
A– TALEP BİRDEN FAZLA OLMALIDIR 564
B– TALEPLER ARASINDA ASLİLİK–FERÎLİK İLİŞKİSİ KURULMALIDIR 564
C– TALEPLER AYNI DAVA DİLEKÇESİNDE İLERİ SÜRÜLMELİDİR 564
D– TALEPLER ARASINDA BAĞLANTI BULUNMALIDIR 564
E– ASLİ TALEBİNİN ESASTAN REDDİNE KARAR VERİLMEDEN FER’Î TALEP İNCELENEMEZ 565
§ 35. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVA ŞARTLARI 567
I. GENEL OLARAK 567
II. DAVA ŞARTLARI 567
A– TÜRK MAHKEMELERİNİN YARGI HAKKININ BULUNMASI (HMK m. 114 f. 1/a) 567
1– Yer Bakımından Yargı Hakkının Bulunması 567
2– Kişi Bakımından Yargı Hakkının Bulunması 567
B– YARGI YOLUNUN CAİZ OLMASI (HMK m. 114 f. 1/b) 568
C– MAHKEMENİN GÖREVLİ OLMASI (HMK m. 114 f. 1/c) 568
D– MAHKEMENİN YETKİLİ OLMASI (HMK m. 114 f. 1/ç) 569
E– TARAFLARIN, TARAF VE DAVA EHLİYETİNE SAHİP OLMALARI (HMK m. 114 f. 1/d) 569
1– Tarafların, Taraf Ehliyetine Sahip Olmaları 569
2– Tarafların, Dava Ehliyetine Sahip Olmaları 571
a. Davacının Dava Ehliyetine Sahip Olması 572
b. Davalının Dava Ehliyetine Sahip Olması 573
F– TEMSİLCİNİN GEREKLİ NİTELİĞE SAHİP BULUNMASI (HMK m. 114 f. 1/d) 574
G– DAVA TAKİP YETKİSİNE SAHİP OLUNMASI (HMK m. 114 f. 1/e) 574
H– VEKİLİN DAVAYA VEKÂLET EHLİYETİNE SAHİP OLMASI (HMK m. 114 f. 1/f) 574
I– USULÜNE UYGUN DÜZENLENMİŞ BİR VEKÂLETNAMESİNİN BULUNMASI (HMK m. 114 f. 1/f) 575
İ– DAVACININ YATIRMASI GEREKEN GİDER AVANSININ YATIRILMIŞ OLMASI (HMK m. 114 f. 1/g, 120) 575
J– TEMİNAT GÖSTERİLMESİNE İLİŞKİN KARARIN GEREĞİNİN YERİNE GETİRİLMESİ (HMK m. 114 f. 1/ğ) 575
K– AYNI DAVANIN, DAHA ÖNCEDEN AÇILMIŞ VE HÂLEN GÖRÜLMEKTE (DERDESTLİK) OLMAMASI (HMK m. 114 f. 1/ı) 576
1– Hâlen Görülmekte Olan Bir Davanın Olması Gerekir/Görülen Dava Koşulu 576
2– Tarafların/Konularının/Dava Sebeplerinin Aynı Olması Gerekir/Aynılık Koşulu 577
a. Davanın Tarafları Aynı Olmalıdır 577
b. Davanın Konusu Aynı Olmalıdır 578
c. Dava Sebepleri Aynı Olmalıdır 578
L– AYNI DAVANIN, DAHA ÖNCEDEN KESİN HÜKME BAĞLANMAMIŞ OLMASI (HMK m. 114 f. 1/i) 578
§ 36. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA İRADİ TEMSİL/VEKÂLET (HMK m. 71–83) 581
I. GENEL OLARAK 581
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA İRADİ TEMSİL/VEKÂLET 582
A– DAVA TAYİN EDİLEN VEKİL ARACILIĞIYLA AÇILABİLİR 582
1– Dava Ehliyeti Bulunan Herkes Vekil Atayabilir (HMK m. 71) 583
2– Birden Fazla Vekil Görevlendirilebilir (HMK m. 75) 583
3– Borçlar Kanununun Temsile İlişkin Hükümleri Uygulanır (HMK m. 72) 583
4– Vekâletnamenin Aslı veya Örneğinin Dava Dosyasına İbraz Edilmesi Zorunludur (HMK m. 76 f. I, 77 f. I) 583
a. Noter Tarafından Onaylanan veya Düzenlenen Vekâletname Bulunmalıdır (Not. K. 84, 90–93) 585
b. Vekâletname İbraz Edilmelidir 586
aa. Genel Vekâletname 587
bb. Özel Vekâletname 587
c. Aslına Uygun Örneği Avukat Tarafından Onaylanmış Olmalıdır 587
d. Özel Vekâletnameyle Soybağının Reddi Davası Açılabilir (HMK m. 74) 587
e. Adli Yardımla Görevlendirilen Vekâletname Vermelidir 589
f. Vekâletnamelere, Baro Pulu Yapıştırılmalıdır 591
g. Vekâletname Usulüne Uygun Düzenlenmelidir 592
aa. İlgilinin İşitme, Konuşma veya Görme Engelli Olması (Noterler Kanunu m. 73) 592
bb. İlgilinin Okur Yazar Olmaması (Noterler Kanunu m. 87) 593
cc. İlgilinin İmza Bilmemesi (Noterler Kanunu m. 75) 593
dd. Yetki Belgesine Dayanma 595
h. Vekil Türkiye Barolarından Birine Kayıtlı Olmalıdır 595
B– DAVADA KENDİSİNİ VEKİL ARACILIĞIYLA TEMSİL ETTİRMESİ KARARI VERİLEBİLİR/TAKDİRİ AVUKATLA TEMSİL ZORUNLULUĞU 596
1– Davasını Bizzat Takip Edebilecek Ehliyette Olmaması Sebebiyle (HMK m. 80) 596
a. Uygun Bir Süre Tanınmalıdır 597
b. Karara Uymayan Taraf Hakkında Yokluğu Hâlindeki Hükümlere Göre İşlem Yapılır (HMK m. 150) 597
2– Davasını Kendisi Takip Eden Kimsenin Duruşmada Uygun Olmayan Tutum ve Davranışta Bulunması Sebebiyle (HMK m. 79 f. II) 597
a. Hâkim Kendisini Uyarmış Olmalıdır 597
b. Uyarıya Uyulmamış Olmalıdır 598
c. Temsile Gerek Görülmelidir 598
aa. Uygun Bir Süre Tanınmalıdır 598
bb. Karara Uymayan Taraf Hakkında Yokluğu Hâlindeki Hükümlere Göre İşlem Yapılır (HMK m. 150) 598
§ 37. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINA MÜDAHALE (HMK m. 65–69) 599
I. ASLİ MÜDAHALE (HMK m. 65) 599
A– ÜÇÜNCÜ KİŞİ AYNI MAHKEMEDE DAVA AÇABİLİR 599
B– MÜDAHALE TALEBİNDE BULUNANIN HUKUKİ YARARI BULUNMALIDIR 600
C– HÜKÜM VERİLİNCEYE KADAR DAVA AÇILABİLİR 600
D– HARCI YATIRILARAK DAVA AÇILABİLİR 600
E– ASIL YARGILAMA BİRLİKTE YÜRÜTÜLÜR VE KARARA BAĞLANIR 600
II. FER’Î MÜDAHALE (HMK m. 66–69) 601
A– FER’Î MÜDAHİLİN STATÜSÜ (HMK m. 66) 601
1– Davayı Kazanmasında Hukuki Yararı Bulunan Taraf Yanında Yer Alabilir 601
2– Yardımcı Olmak Amacıyla Taraf Yanında Yer Alabilir 601
3– Tahkikat Sona Erinceye Kadar Taraf Yanında Yer Alabilir 601
4– Davanın Tarafı Değildir 601
B– FER’Î MÜDAHALE TALEBİ VE İNCELENMESİ (HMK m. 67) 602
1– Fer’î Müdahale Talebinin Yapılışı 602
2– Fer’î Müdahale Talebinin İncelenmesi 603
C– FER’Î MÜDAHİLİN YETKİSİ (HMK m. 68) 603
1– Davayı Ancak Bulunduğu Noktadan İtibaren Takip Edebilir 603
2– Katıldığı Tarafın Yararına Olan İddia veya Savunma Vasıtalarını İleri Sürebilir 604
3– Katıldığı Tarafın İşlem ve Açıklamalarına Aykırı Olmayan Her Türlü Usul İşlemlerini Yapabilir 604
4– Mahkeme, Katıldığı Noktadan İtibaren Taraflara Bildirilen İşlemleri Müdahile De Tebliğ Eder 604
D– FER’Î MÜDAHALENİN ETKİSİ (HMK m. 69) 604
1– Hüküm Taraflar Hakkında Verilir 604
2– Tarafla Rücu İlişkisinde, Asıl Davadaki Uyuşmazlık Hakkında Yanlış Karar Verildiği İddiası Dinlenilmez 605
III. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA MÜDAHALE 605
§ 38. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA YARGILAMA GİDERLERİ (HMK m. 323–333) 611
I. GENEL OLARAK 611
II. YARGILAMA GİDERLERİNE HÜKMEDİLMESİ 611
A– MAHKEMECE RESEN HÜKMEDİLİR (HMK m. 332 f. I) 612
B– HÜKÜM ALTINDA GÖSTERİLİR (HMK m. 332 f. II) 613
1– Tutarı 613
2– Hangi Tarafa Yükletildiği 613
3– Hangi Oranda Yükletildiği 613
4– Dökümü 613
5– Hükümden Sonraki Yargılama Giderlerinin Ödenme Şekli 614
C– ESASTAN SONUÇLANMAYAN DAVADA HÜKMEDİLMESİ (HMK m. 331) 614
1– Davanın Konusuz Kalması (HMK m. 331 f. I) 614
2– Görevsizlik ve Yetkisizlik Verilmesi (HMK m. 331 f. II) 615
a. Davaya Bir Başka Mahkemede Devam Edilmişse 615
b. Davaya Bir Başka Mahkemede Devam Edilmemişse 616
3– Davanın Açılmamış Sayılması (HMK m. 331 f. III) 616
D– KESİNLEŞEN GİDERLER DİKKATE ALINMALIDIR 617
III. YARGILAMA GİDERLERİNDEN SORUMLULUK 617
A– ALEYHİNE HÜKÜM VERİLEN TARAFTAN ALINMASINA KARAR VERİLİR (HMK m. 326) 617
B– DÜRÜSTLÜK KURALINA AYKIRILIK VARSA (HMK m. 327) 620
C– İSTEMEDİĞİNİ AÇIKLAYANIN GİDERİ ÜZERİNDE BIRAKILIR 620
D– TARAF SIFATI OLMAYANIN KARAR BAŞLIĞINDA GÖSTERİLMESİ SORUMLULUĞU GEREKTİRMEZ 621
E– DAVALILAR ARASINDA MECBURİ DAVA ARKADAŞLIĞI OLMAKLA MÜTESELSİLEN SORUMLUDURLAR 622
§ 39. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVANIN KONUSUZ KALMASI 625
I. DAVANIN KONUSUZ KALMASI SEBEPLERİ 625
A– ÇOCUĞUN ÖLÜMÜ DAVAYI KONUSUZ BIRAKIR (TMK m. 28 f. I) 625
B– ÇOCUK İÇİN GERÇEKLEŞEN ÖLÜM KARİNESİ DAVAYI KONUSUZ BIRAKIR (TMK m. 31, 44 f. I) 625
C– TANIMA–TENFİZ KARARI DAVAYI KONUSUZ BIRAKIR 626
D– AF KANUNLARINA GÖRE SOYBAĞININ KURULMASI DAVAYI KONUSUZ BIRAKIR 626
II. DAVANIN KONUSUZ KALMASINDA UYGULANACAK USUL HÜKÜMLERİ 630
A– DAVANIN KONUSU KALMADIĞI AÇIKLANARAK DAVAYA SON VERİLİR 630
B– YARGILAMA GİDERİ ALEYHİNE KARAR VERİLEBİLECEK OLANA YÜKLENİR (HMK m. 331 f. I) 631
§ 40. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ADLİ YARDIM (HMK m. 334–340) 633
I. GENEL OLARAK 633
II. ADLİ YARDIM KOŞULLARI 633
A– GEÇİMDE ÖNEMLİ ÖLÇÜDE ZOR DURUMA DÜŞECEK OLMAK (HMK m. 334 f. I) 634
B– TALEPLERİNİN AÇIKÇA DAYANAKTAN YOKSUN OLMAMASI (HMK m. 334 f. I) 636
C– YABANCILARIN İÇİN KARŞILIKLILIK ŞARTI BULUNMAK (HMK m. 334 f. II) 637
D– ADLİ YARDIM TALEBİNDE BULUNMAK 637
1– Talepte Bulunabilecekler 638
2– Görevli ve Yetkili Mahkeme (HMK m. 336 f. I) 638
a. İlk Derece Mahkemesinde Başvuru (HMK m. 336 f. I) 638
b. Kanun Yollarına Başvuru Sırasında Talep (HMK m. 336 f. III) 638
aa. İstinaf Yoluna Başvuru Sırasında Talep (HMK m. 336 f. III) 638
bb. Temyiz Yoluna Başvuru Sırasında Talep (HMK m. 336 f. III) 639
3– Eklenecek Belgeler (HMK m. 336 f. II) 640
a. İddiasının Özeti 640
b. İddiasını Dayandıracağı Deliller 640
c. Mali Durum Belgeleri 640
4– Süresi (HMK m. 336 f. III) 641
5– Her Türlü Harç ve Vergiden Muafiyet (HMK m. 336 f. IV) 642
III. ADLİ YARDIMIN KAPSAMI 642
A– SAĞLADIĞI HUSUSLAR (HMK m. 335 f. I) 642
B– BÖLÜMSEL YARARLANMA KARARI VERİLEBİLİR (HMK m. 335 f. II) 642
C– HÜKMÜN KESİNLEŞMESİNE KADAR DEVAM EDER (HMK m. 335 f. III) 643
D– ÖNCE YAPILAN YARGILAMA GİDERLERİNİ KAPSAMAZ (HMK m. 337 f. III) 643
IV. ADLİ YARDIM TALEBİNİN İNCELENMESİ 643
A– DURUŞMA YAPMAKSIZIN KARAR VERİLEBİLİR (HMK m. 337 f. I) 644
B– KARARLARA KARŞI İTİRAZ (HMK m. 337 f. II) 644
C– RET HALİNDE TEKRAR TALEPTE BULUNULABİLİR (HMK m. 337 f. II) 645
V. ADLİ YARDIM KARARININ SONUÇLARI 645
A– ADLİ YARDIM KARARININ KALDIRILMASI (HMK m. 338) 645
1– Kasten veya Ağır Kusuru Sonucu Yanlış Bilgi Verdiği Ortaya Çıkarsa 645
2– Mali Durumunun Yeteri Derecede İyileştiği Anlaşılırsa 645
B– ADLİ YARDIMLA ERTELENEN YARGILAMA GİDERLERİNİN TAHSİLİ (HMK m. 339) 646
C– ADLİ YARDIM KARARIYLA ATANAN AVUKATIN ÜCRETİNİN ÖDENMESİ (HMK m. 340) 647
§ 41. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ÖN SORUN VE BEKLETİCİ SORUN (HMK m. 163– 165) 649
I. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ÖN SORUN (HMK m. 163– 164) 649
A– ÖN SORUNUN İLERİ SÜRÜLMESİ (HMK m. 163) 649
1– İleri Sürebilecek Olan 649
2– İleri Sürme Şekli 649
a. Dilekçe Vermek Suretiyle İleri Sürme 649
b. Duruşma Sırasında Sözlü Olarak İleri Sürme 650
B– ÖN SORUNUN İNCELENMESİ (HMK m. 164) 650
1– Cevabını Bildirmesi İçin Diğer Tarafa Tefhim veya Tebliğ Eder (HMK m. 164 f. I) 650
2– Uyuşmazlık Varsa Hâkim Gerekirse Tarafları Davet Edip Dinledikten Sonra Kararını Verir (HMK m. 164 f. II) 650
3– Ön Sorun Hakkındaki Karar Taraflara Tefhim veya Tebliğ Edilir (HMK m. 164 f. III) 650
C– UYGULAMA ALANI 651
II. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA BEKLETİCİ SORUN (HMK m. 163– 165) 651
A– HÜKÜM VERİLEBİLMESİNDE BEKLETİCİ SORUN (HMK m. 165 f. I) 651
1– Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davasının Varlığı 651
2– Tanıma/Tenfiz Davasının Varlığı 652
B– DAVANIN İNCELENMESİ VE SONUÇLANDIRILMASINDA BEKLETİCİ SORUN (HMK m. 165 f. II) 652
III. SOYBAĞININ REDDİ DAVASININ BEKLETİCİ SORUN OLUŞTURMASI 653
A– BABALIK DAVASI BAKIMINDAN BEKLETİCİ SORUN OLUŞTURMASI 653
B– BOŞANMA DAVASI BAKIMINDAN BEKLETİCİ SORUN OLUŞTURMASI 654
C– KİŞİSEL İLİŞKİ DAVASI BAKIMINDAN BEKLETİCİ SORUN OLUŞTURMASI 654
§ 42. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA ISLAH (HMK m. 176–182) 655
I. ISLAHIN KAPSAMI 655
A– GENEL OLARAK (HMK m. 176 f. I, 194) 655
1– Vakıalar Değiştirilebilir 655
2– Davanın Konusu/Sebebi Değiştirilebilir 656
3– Talep Sonucu Değiştirilebilir 656
4– Vakıa Eklenebilir 656
5– Ek/Yeni Talep Eklenebilir 656
B– ISLAHI GEREKTİRMEYEN DURUMLAR 656
1– Yasak Kapsamında Kalmayan Durumlarda 657
2– Karşı Tarafın Rıza Gösterdiği Durumlarda 657
3– Daraltma Kapsamında Kalan Durumlarda 657
4– Maddi Hatanın Düzeltildiği Durumlarda (HMK m. 183) 657
C– ISLAH YOLUNA BAŞVURULAMAYACAK DURUMLAR 658
1– Tarafın Değiştirilmesi 658
2– Süresi Geçen İlk İtirazın İleri Sürülmesi 658
3– İkinci Dava Açılaması 658
4– Bozma veya Kaldırma Kararından Sonra Tahkikata İlişkin İşlem Yapılmamış Olması (HMK m. 177 f. II) 658
5– Feragatin Geçersiz Kılınması 659
D– ISLAH YOLUNA BAŞVURULABİLECEK DURUMLAR 660
1– Terditli Dava Açılabilir (HMK m. 111) 660
2– Cevap Dilekçesi Verilebilir (HMK m. 128) 660
3– Dava Yığılması/Objektif Dava Birleşmesi Yapabilir (HMK m. 110) 661
4– Bozma veya Kaldırma Kararından Sonra Tahkikata İlişkin İşlem Yapılmışsa Verilebilir (HMK m. 177 f. II) 661
II. ISLAHIN USULÜ 662
A– ISLAHIN ZAMANI 662
1– Kural Olarak (HMK m. 177 f. I) 662
2– Bölge Adliye Mahkemesinde Islah İstenemez (HMK m. 357 f. I) 662
3– Yargıtay’da Islah İstenemez (HMK m. 177 f. I) 663
B– ISLAHIN SAYISI (HMK m. 176 f. II) 663
C– ISLAHIN ŞEKLİ 663
1– Yapılışı Açısından 663
a. Sözlü Olarak (HMK m. 177 f. II) 663
b. Yazılı Olarak (HMK m. 177 f. II) 663
c. Kötüniyetli Olarak (HMK m. 182) 664
2– Kapsamı Açısından 664
a. Davanın Tamamen Islahı (HMK m. 180) 664
b. Kısmen Islah (HMK m. 181) 665
3– Teminat Açısından (HMK m. 178) 665
4– Yetki Açısından (HMK m. 74 f. I) 666
5– Harç Açısından 666
6– İzin Açısından 666
7– Delil Bildirme Açısından 667
D– ISLAHIN SONUÇLARI (HMK m. 179) 667
§ 43. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HÜKMÜN TASHİHİ 669
I. GENEL OLARAK 669
II. SOYBAĞININ REDDİ HÜKMÜNÜN TASHİHİ 669
A– TASHİHİN KONUSU (HMK m. 304 f. I) 669
1– Yazı Hataları 670
a. Tarihlerde 670
b. Tarafların İsimlerinde 670
c. Tarafların Sıfatlarında 670
d. Diğer Yazım Hatalarında 671
2– Hesap Hataları 671
3– Diğer Benzeri Açık Hatalar 671
B– TASHİH USULÜ 671
1– Mahkemece Resen Düzeltilebilir (HMK m. 304 f. I) 671
2– Taraflardan Birinin Talebi Üzerine Düzeltilebilir (HMK m. 304 f. I) 672
3– Hüküm Tebliğ Edilmişse Taraflar Dinlenerek Düzeltilebilir (HMK m. 304 f. I) 672
4– Hüküm Tebliğ Edilmemişse Taraflar Dinlenmeden Düzeltilebilir (HMK m. 304 f. I) 672
5– Tashih Yazılır, İmzalanır ve Mühürlenir (HMK m. 304 f. II) 672
§ 44. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HÜKMÜN TAVZİHİ 673
I. TAVZİHİN KONUSU (HMK m. 305) 673
A– HÜKMÜN YETERİNCE AÇIK OLMAMASI 673
B– HÜKMÜN İCRASINDA TEREDDÜT UYANDIRMASI 675
C– HÜKMÜN BİRBİRİNE AYKIRI FIKRALAR İÇERMESİ 675
II. TAVZİHİN ZAMANI (HMK m. 305) 675
III. TAVZİHİN ŞEKLİ (HMK m. 305) 675
A– HÜKMÜN AÇIKLANMASI İSTENEBİLİR 675
B– TEREDDÜDÜN GİDERİLMESİ İSTENEBİLİR 676
C– AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTENEBİLİR 676
IV. TAVZİH İLE YAPILAMAYACAKLAR 676
A– HAKLAR VE YÜKLENEN BORÇLAR SINIRLANDIRILAMAZ 676
B– HAKLAR VE YÜKLENEN BORÇLAR GENİŞLETİLEMEZ 676
C– HAKLAR VE YÜKLENEN BORÇLAR DEĞİŞTİRİLEMEZ 677
V. TAVZİH USULÜ (HMK m. 306) 677
A– TAVZİH DİLEKÇEYLE TALEP EDİLEBİLİR (HMK m. 306 f. I) 677
B– TAVZİH HÜKMÜ VEREN MAHKEMEDEN İSTENEBİLİR (HMK m. 306 f. I) 678
C– TAVZİH DİLEKÇESİ KARŞI TARAFA TEBLİĞ EDİLİR (HMK m. 306 f. I) 678
D– TAVZİHE CEVAP TALEP EDENE TEBLİĞ EDİLİR (HMK m. 306 f. I) 678
E– TAVZİH TALEBİ KARARA BAĞLANIR (HMK m. 306 f. II) 679
F– TAVZİH KARARI YAZILIR, İMZALANIR VE MÜHÜRLENİR (HMK m. 306 f. III) 680
§ 45. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HÜKMÜN TAMAMLANMASI 681
I. GENEL OLARAK 681
II. KONUSU (HMK m. 305/A f. I) 682
A– YARGILAMADA İLERİ SÜRÜLEN HUSUSUN TAMAMLANMASI 682
B– KENDİLİĞİNDEN HÜKME GEÇİRİLMESİ GEREKLİ HUSUSUN TAMAMLANMASI 682
III. GÖREVLİ MAHKEME 682
A– İLK DERECE MAHKEMESİNDEN İSTENEBİLİR 682
B– BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNDEN İSTENEBİLİR 683
C– YÜKSEK MAHKEMEDEN İSTENEBİLİR 683
IV. TALEP 684
V. SÜRE 684
VI. TAMAMLAMA USULÜ (HMK m. 306) 684
A– TAMAMLAMA DİLEKÇEYLE TALEP EDİLEBİLİR (HMK m. 306 f. I) 685
B– TAMAMLAMA HÜKMÜ VEREN MAHKEMEDEN İSTENEBİLİR (HMK m. 306 f. I) 685
C– TAMAMLAMA DİLEKÇESİ KARŞI TARAFA TEBLİĞ EDİLİR (HMK m. 306 f. I) 685
D– TAMAMLAMAYA CEVAP TALEP EDENE TEBLİĞ EDİLİR (HMK m. 306 f. I) 685
E– TAMAMLAMA TALEBİ KARARA BAĞLANIR (HMK m. 306 f. II) 685
F– TAMAMLAMA KARARI YAZILIR, İMZALANIR VE MÜHÜRLENİR (HMK m. 306 f. III) 686
VII. KANUN YOLU 686
A– İSTİNAF YOLU 686
B– TEMYİZ YOLU 687
§ 46. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVADAN FERAGAT (HMK m. 307) 689
I. FERAGAT KAVRAMI 689
A– TALEP SONUCUNDAN KISMEN VAZGEÇİLEBİLİR (HMK m. 307, 308 f. III) 690
B– TALEP SONUCUNDAN TAMAMEN VAZGEÇİLEBİLİR (HMK m. 307) 690
II. FERAGAT EDEBİLECEK KİŞİ 691
A– DAVACI 691
B– DAVACI VEKİLİ 692
C– YASAL TEMSİLCİ 693
1– Veli 693
2– Vasi 693
III. FERAGAT ŞEKLİ 693
A– FERAGAT YAZILI OLARAK YAPILABİLİR (HMK m. 309 f. I) 694
1– Kimlik Tespiti Bulunmalıdır 694
2– İmza Bulunmalıdır 695
B– FERAGAT SÖZLÜ OLARAK YAPILABİLİR (HMK m. 309 f. I) 696
1– Feragat Tutanağa Yazılmalıdır (HMK m. 154, f. III/ç) 696
2– Beyanda Bulunana Okunmalıdır 696
3– Beyanda Bulunanın İmzası Alınmalıdır 697
IV. FERAGATİN ÖZELLİKLERİ 697
A– FERAGAT MUVAFAKATE BAĞLI DEĞİLDİR 697
1– Karşı Tarafın Muvafakatine Bağlı Değildir (HMK m. 309 f. II) 697
2– Mahkemenin Muvafakatine Bağlı Değildir (HMK m. 309 f. II) 698
B– FERAGAT KAYITSIZ VE ŞARTSIZ OLMALIDIR (HMK m. 309 f. IV) 698
C– FERAGAT AÇIK NET, ŞÜPHE UYANDIRMAYACAK OLMALIDIR 698
D– FERAGAT KISMEN OLABILIR 706
E– FERAGATİN İPTALİ İRADE SAKATLANMASINDA İSTENEBİLİR 706
V. FERAGATİN ZAMANI (HMK m. 310) 707
A– 7251 SAYILI KANUN ÖNCESİ FERAGAT 707
1– Karardan Önce Feragat (HMK m. 310 f. I) 707
2– Karardan Sonra Temyizden Önce Feragat 707
a. Derece Mahkemesi Kendi Kararını Kaldıramaz 708
b. Dosyadan El Çeken Mahkemece Yapılacak İşlemler 709
aa. Bölge Adliye Mahkemesi Tarafından Yapılacak İşlem 710
bb. Yargıtay Tarafından Yapılacak İşlem 710
3– Temyizden Sonra Karar Düzeltmeden Önce Feragat 711
4– Yargıtay’da Duruşmada Feragat 711
5– Karar Düzeltme Aşamasında Feragat 712
B– 7251 SAYILI KANUN SONRASI FERAGAT 712
1– Karardan Önce Feragat (HMK m. 310 f. I) 712
2– Feragatin Hükmün Verilmesinden Sonra Adliye Mahkemelerinde Yapılması (HMK m. 310 f. II) 712
a. İlk Derece Mahkemesinde Yapılması 713
b. Bölge Adliye Mahkemesinde Yapılması 713
3– Feragatin Dosyanın Temyiz İncelemesine Gönderilmesinden Sonra Yapılması (HMK m. 310 f. III) 713
VI. FERAGAT HÂLİNDE YARGILAMA GİDERLERİ (HMK m. 312) 715
VII. FERAGATİN SONUÇLARI (HMK m. 311) 716
A– UYUŞMAZLIĞI SONLANDIRIR 716
B– KURAL OLARAK MAHKEMEYE ULAŞTIĞINDA SONUÇ DOĞURUR 716
1– Mahkemenin Yetkisi Kesinleşmişse Feragat Karara Bağlanır 716
2– Feragat Yetki İtirazı Olan Mahkemeye Ulaşmışsa Önce Yetki İtirazı Karara Bağlanır İdi 717
C– KESİN HÜKÜM GİBİ HUKUKİ SONUÇ DOĞURUR 719
D– İRADE BOZUKLUĞU HÂLLERİNDE FERAGATİN İPTALİ İSTENEBİLİR 719
E– FERAGATTEN DÖNÜLEMEZ 719
F– KAMU DÜZENİNE İLİŞKİNDİR 720
G– HÜKÜM TEBLİĞ EDİLMEDEN KANUN YOLLARINDAN FERAGAT SONUÇ DOĞURMAZ 721
H– OLMAYAN/AÇILMAMIŞ BİR DAVADAN FERAGAT EDİLEMEZ 721
I– HÜKÜM KESİNLEŞTİKTEN SONRA FERAGAT SONUÇ DOĞURMAZ 722
VIII. FERAGATİN BENZERİ KAVRAMLARLA KARŞILAŞTIRILMASI 722
A– DOSYANIN İŞLEMDEN KALDIRILMASI (HMK m. 150) KAVRAMI İLE KARŞILAŞTIRMA 723
B– DAVANIN GERİ ALINMASI (HMK m. 123) KAVRAMI İLE KARŞILAŞTIRMA 723
IX. KARAR VERİLMEDEN ÖNCE FERAGAT HALİNDE KARAR 724
§ 47. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA DAVANIN GERİ ALINMASI (HMK m. 123) 725
I. GENEL OLARAK 725
II. DAVANIN GERİ ALINMASI (HMK m. 123) 726
A– HÜKÜM KESİNLEŞİNCEYE KADAR GERİ ALINABİLİR 726
1– İDM Aşamasında Geri Alınabilir 727
2– İstinaf Aşamasında Geri Alınabilir 727
3– Temyiz Aşamasında Geri Alınabilir 727
B– DAVALININ AÇIK RIZASI BULUNMALIDIR 727
1– Açık Rıza Belirlenmelidir 727
2– Tutanağa Yazılmalıdır (HMK m. 154, f. III/ç) 728
C– DAVANIN GERİ ALINMASININ SONUÇLARI 728
1– Davadan Feragat Etmiş Sayılmaz 728
2– Dava Derdest Olmaktan Çıkar 729
3– Dava Açılmamış Sayılır (HMK m. 123 Ek cümle) 729
4– Dava Yeniden Açılabilir 730
5– Yargılama Giderleri Davacıya Yükletilir 730
D– HÜKMÜN VERİLMESİNDEN SONRA GERİ ALINMIŞSA EK KARAR VERİLEMEZ 731
§ 48. SOYBAĞININ REDDİ DAVALARINDA YIĞILMA KONUSU DAVALARI AYRILMASI (HMK m. 167) 733
I. GENEL OLARAK 733
II. DAVALARIN AYRILMASI HALLERİ 733
A– BAĞLANTI BULUNMAYAN DAVALARIN AYRILMASI 734
1– İhtiyari Dava Şartlarının Bulunmaması (HMK m. 57) 734
2– Bağlantı Şartlarının Bulunmaması (HMK m. 166 f. IV) 734
B– BAĞLANTI BULUNAN DAVALARIN AYRILMASI 734
C– SONRADAN BİRLEŞTİRİLEN DAVALARIN AYRILMASI 738
III. DAVALARIN AYRILMA USULÜ 738
A– HER AŞAMADA KARAR VERİLEBİLİR (HMK m. 167 c. 1) 738
B– KENDİLİĞİNDEN KARAR VERİLEBİLİR (HMK m. 167 c. 1) 739
C– TALEP ÜZERİNE KARAR VERİLEBİLİR (HMK m. 167 c. 1) 739
1– Yazılı Talep 739
2– Sözlü Talep 739
D– YENİ BİR ESAS NUMARASI VERİLİR (Yönetmelik m. 42) 739
E– AYRILMASINA KARAR VERİLEN DAVALARA BAKMAYA DEVAM EDİLİR (HMK m. 167 c. 2) 739
IV. KANUN YOLLARI (HMK m. 168) 740
A– DAVALARIN AYRILMASI KARARI 740
LVIII İçindekiler
1– Aynı Yargı Çevresinden Verilen Kararlar (HMK m. 168 c. 1) 740
a. İlk Derece Mahkemesi Kararı 740
b. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 740
2– Ayrı Yargı Çevresinden Verilen Kararlar 741
B– DAVALARIN AYRILMASI TALEBİNİN REDDİ KARARI 741
ONUNCU BÖLÜM KANUNLAR İHTİLÂFI KURALLARI
BİRİNCİ AYIRIM YABANCI UNSURLU DAVALARDA SOYBAĞININ KURULMASI/İPTALİ
§ 49. YABANCI UNSURLU DAVALARDA SOYBAĞININ KURULMASI/İPTALİ (MÖHUK m. 16) 743
I. GENEL OLARAK 743
II. KAVRAM 748
III. BAĞLAMA KURALI (MÖHUK m. 16) 753
A– SOYBAĞININ KURULMASINA UYGULANACAK BAĞLAMA KURALI (MÖHUK m. 16, f. I) 754
1– Birinci Basamak Bağlama Kuralı 754
2– İkinci Basamak Bağlama Kuralı 754
3– Üçüncü Basamak Bağlama Kuralı 755
4– Dördüncü Basamak Bağlama Kuralı 756
5– Beşinci Basamak Bağlama Kuralı 756
B– SOYBAĞININ İPTALİNDE UYGULANACAK BAĞLAMA KURALI (MÖHUK m. 16, f. II) 757
IV. UYGULAMA ALANI 760
İKİNCİ AYIRIM YABANCI UNSURLU DAVALARDA SOYBAĞININ HÜKÜMLERİ
§ 50. YABANCI UNSURLU DAVALARDA SOYBAĞININ HÜKÜMLERİ (MÖHUK m. 17) 763
I. ÇOCUĞUN VELAYETİ 764
A– GENEL İLKELER 765
1– Velâyette Kamu Düzeni İlkesi 765
a. Genel Olarak 766
b. Velâyet Düzenlemesi 766
c. Velâyetin İhbarı 769
d. Velâyetin Verilmesi 769
aa. Velâyet Eşlerden Birine Verilebilir 769
bb. Velâyet Ortak Verilebilir 770
cc. Velâyet Ana ve Baba Dışında Kimseye Tevdi Olunamaz 773
dd. Velâyetin Verilmesi Kural Değildir 773
ee. Velâyet Vesayet Kaldırılmadan İstenilemez 774
e. Velâyette Çocuğun Üstün Yararı 775
f. Velâyetin Hükmü 777
aa. Velâyet Kesin Hüküm Oluşturmaz 777
bb. Velâyet İçin Resmi Siciller Kanıt Oluşturur 777
cc. Velâyeti Koruma Kararı Kaldırmaz 778
dd. Velâyet Kullanılması Sınırlanamaz 779
2– Velâyette Bütüncüllük İlkesi 779
a. Kademeli Verilemez 780
b. Parçalı Verilemez 780
c. Koşullu Verilemez 780
d. Başkasına Verilemez 781
3– Velâyette Güvenlik İlkesi 781
4– Velâyette İlgililerin Dinlenmesi İlkesi 781
a. Olanak Buldukça Ana ve Baba Dinlenmelidir 781
b. Yeterli İdrak Gücüne Sahip Çocuk Dinlenmelidir 782
c. Uzman Bilirkişilerden Görüş Alınmalıdır 786
d. Vasinin ve Vesayet Makamının Düşüncesi Alınmalıdır 786
5– Velâyette Onay İle Anlaşma İlkesi 786
6– Velâyette Üvey Çocuğa Destek İlkesi 787
a. Üvey Çocuğa Özen ve İlgi Gösterme Yükümlülüğü (TMK. m. 338, f. I) 787
b. Üvey Çocuğa Uygun Bir Şekilde Yardımcı Olma Yükümlülüğü (TMK. m. 338 f. II) 787
c. Üvey Çocuğa İhtiyaçları İçin Onu Temsil (TMK. m. 338 f. II) 788
7– Velâyette Sosyallik İlkesi 788
a. Din veya Mezhep 788
b. Değer Yargıları 790
8– Velâyette Çevresellik İlkesi 790
a. Alıştığı Ortamı Değiştirmeme 791
b. Kardeşlerin Ayrılmaması 791
c. Fiziki Çevrenin Etkisi 792
9– Velâyette Pozitif Hukuka Dayanma İlkesi 793
B– ÇOCUĞUN ADI (TMK m. 339 f. V) 794
C– ÇOCUĞUN SOYADI (TMK m. 321) 795
D– ÇOCUĞUN EĞİTİMİ 799
1– Çocuğun Genel ve Mesleki Eğitimi (TMK. m. 340) 800
2– Çocuğun Dini Eğitimi (TMK. m. 341) 800
E– ÇOCUĞUN TEMSİL EDİLMESİ (TMK. m. 342) 801
F– ÇOCUK İLE ANA VE BABA ARASINDAKİ HUKUKİ İŞLEMLER (TMK. m. 345) 801
G– ÇOCUĞUN YERLEŞİM YERİ (TMK. m. 21, f. I) 801
1– Kısıtlanmamış Çocuğun Yerleşim Yeri 802
2– Kısıtlanmış Çocuğun Yerleşim Yeri 803
H– ÇOCUK ÜZERİNDEKİ VELAYETİN KALDIRILMASI (TMK. m. 348) 804
I– ÇOCUK ÜZERİNDEKİ VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ (TMK. m. 349) 811
İ– ÇOCUK MALLARINI YÖNETME 819
1– Velayetleri Devam Ederken (TMK. m. 352) 819
2– Velayetleri Sona Erince (TMK. m. 353) 820
J– ÇOCUK MALLARINI KULLANMA (TMK. m. 354) 821
K– ÇOCUĞUN MALLARININ SARFI (TMK m. 327, f. II) 823
1– Gelirlerinin Sarfı (TMK m. 355) 823
2– Sermaye Kısmının Sarfı (TMK m. 356) 824
L– ÇOCUĞUN SERBEST MALLARI 828
1– Kazandırmalar (TMK m. 357) 829
2– Saklı Pay (TMK m. 358) 829
3– Meslek veya Sanat İçin Verilen Mal ve Kişisel Kazanç (TMK m. 359) 830
M– ÇOCUK MALLARININ KORUNMASI 830
1– Önlemler (TMK m. 360) 831
2– Yönetimin Ana ve Babadan Alınması (TMK m. 361) 832
N– ÇOCUK MALLARINI YÖNETİMİN SONA ERMESİ 833
1– Malların Devri (TMK m. 362) 834
2– Ana ve Babanın Sorumluluğu (TMK m. 363) 834
II. ÇOCUK İLE KİŞİSEL İLİŞKİ KURMA 835
A– ANA VE BABA İLE KİŞİSEL İLİŞKİ KURMA (TMK m. 323–324) 837
B– ÜÇÜNCÜ KİŞİLER İLE KİŞİSEL İLİŞKİ KURMA (TMK m. 325) 837
III. ÇOCUK İLE İLGİLİ YÜKÜMLÜLÜKLER (TMK m. 322) 837
A– YARDIM ETME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 838
1– Maddî Yardım Yükümlülüğü 838
2– Manevî Yardım Yükümlülüğü 838
B– SAYGI GÖSTERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 838
C– ANLAYIŞ GÖSTERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 839
D– AİLENİN ONURUNU GÖZETME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 839
E– ANA BABANIN BAKIM VE EĞİTİM İÇİN KARAR ALIP UYGULAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. I) 839
F– ANA BABANIN SÖZÜNÜ DİNLEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. II) 841
G– ANA BABANIN ÇOCUĞA HAYATINI DÜZENLEME OLANAĞI TANIMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. III) 841
H– ANA BABANIN ÇOCUĞUN DÜŞÜNCESİNİ GÖZ ÖNÜNDE TUTMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. III) 842
I– ANA BABANIN RIZASI DIŞINDA EVİ TERK ETMEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. IV) 842
İ– ANA BABADAN YASAL SEBEP OLMAKSIZIN ALMAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. IV) 842
J– ANA BABANIN ÇOCUĞUN ADINI KOYMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (TMK. m. 339 f. V) 843
IV. UYGULAMA KAPSAMINDA KALMAYANLAR 843
A– ÇOCUĞUN BAKIMI, EĞİTİMİ VE KORUNMASI İÇİN GEREKLİ GİDERLER (TMK m. 327, f. I.) 843
B– EVLAT EDİNME 844
V. BAĞLAMA KURALI (MÖHUK m. 16) 844
A– BİRİNCİ BASAMAK BAĞLAMA KURALI 844
B– İKİNCİ BASAMAK BAĞLAMA KURALI 844
C– ÜÇÜNCÜ BASAMAK BAĞLAMA KURALI 845
ONBİRİNCİ BÖLÜM SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HUKUKİ ÇÖZÜM VE HUKUK YOLLARI
§ 51. SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA HUKUKİ ÇÖZÜM VE HUKUK YOLLARI 847
I. HUKUKİ ÇÖZÜM KAVRAMI 847
A– GENİŞ KAPSAMDA HUKUKİ ÇÖZÜM 849
B– DAR KAPSAMDA HUKUKİ ÇÖZÜM 849
1– Mahkemelerin Her Türlü Yargısal Kararını Kapsar 849
2– Gözden Geçirme, İptal ve Düzeltmeyi Kapsar 849
3– Aktarıcı ve Erteleyici Etki Zorunlu Değildir 850
II. HUKUK YOLLARI KAVRAMI 850
A– İÇ (ULUSAL) HUKUK YOLLARI 850
1– Kanun Yolları (HMK m. 341–381) 851
a. Olağan Kanun Yolu (HMK m. 341–362, 364–373) 852
aa. İstinaf (HMK m. 341–360) 852
aaa. Doğrudan Başvuru 853
bbb. Katılma Yoluyla Başvuru 854
bb. Temyiz (HMK m. 361–362, 364–373) 856
b. Olağanüstü Kanun Yolu (HMK m. 363, 374–381) 859
aa. Yargılamanın İadesi (HMK m. 374–381) 860
bb. Kanun Yararına Temyiz (HMK m. 363) 860
2– Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru/Anayasa Şikayeti (TCA m. 148 f. III, 6216 SK m. 45 f. I) 860
B– DIŞ (ULUSLARARASI) HUKUK YOLU/AİHM BİREYSEL BAŞVURU (AİHS m. 34) 863
§ 52. İLGİLİ MEVZUAT 867
ÇOCUK HAKLARI BEYANNAMESİ 867
AVRUPA ÇOCUK HAKLARI BEYANNAMESİ 869
YABANCI MEMLEKETLERDE KULLANILMAK ÜZERE VERİLECEK NÜFUS KAYIT HÜLASASI SURETLERİ HAKKINDA SÖZLEŞME 870
AHVALİ ŞAHSİYE KONUSUNDA MİLLETLERARASI MALUMAT TEATİSİ HAKKINDA SÖZLEŞME 877
AD VE SOYADLARININ DEĞİŞİKLİĞİNE İLİŞKİN SÖZLEŞME 879
AHVALİ ŞAHSİYE İLE İLGİLİ BELGE ÖRNEKLERİNİN PARASIZ VERİLMESİ VE TASDİKTEN MUAF TUTULMASI HAKKINDA SÖZLEŞME 882
BAZI ÖLÜMLERİN TESBİTİNE AİT SÖZLEŞME 885
KİŞİ HALLERİ İŞLEMLERİNİN DÜZELTİLMESİ KARARLARI İLE İLGİLİ SÖZLEŞME 888
AD VE SOYADLARININ NÜFUS KÜTÜKLERİNE YAZILIŞ ŞEKLİNE İLİŞKİN SÖZLEŞME 892
KONSOLOSLUK İLİŞKİLERİ HAKKINDA VİYANA SÖZLEŞMESİ 896
ÇOK DİLDE NÜFUS KAYIT ÖRNEKLERİ VERİLMESİNE DAİR SÖZLEŞME 926
Kanun No: 2330 931
Kanun No: 2576 935
Kanun No: 4727 938
Kanun No: 5524 941
Kanun No: 6652 944
Kanun No: 554 947
İçindekiler LXV
Kanun No: 1826 949
Kanun No: 2526 951
Kanun No: 3716 955
Kanun No : 5490 959
2525 SAYILI SOYADI KANUNU 995
TÜRKİYEDE OTURAN YABANCILARIN NÜFUS KAYITLARININ TUTULMASI HAKKINDA YÖNETMELİK 997
NÜFUS HİZMETLERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ 1005
ORGAN VE DOKU ALINMASI, SAKLANMASI, AŞILANMASI VE NAKLİ HAKKINDA KANUN 1035
ÜREMEYE YARDIMCI TEDAVİ UYGULAMALARI VE ÜREMEYE YARDIMCI TEDAVİ MERKEZLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK 1041
KAVRAM DİZİNİ 1069 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
