|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Beşinci Baskıya Önsöz V
Dördüncü Baskıya Önsöz VII
Üçüncü Baskıya Önsöz IX
İkinci Baskıya Önsöz XI
Birinci Baskının Önsözü XIII
Giriş
GENEL OLARAK TRAFİK KAZALARI
I– TANIMLAR 1
1– Trafik kazası tanımı 1
2– Trafik kazası sayılmanın koşulları 1
3– Trafik kazalarıyla ilgili bazı tanımlar 1
II– TRAFİK KAZASI TÜRLERİ 4
1– Araç türüne göre trafik kazaları 4
2– Zarar türüne göre trafik kazaları 4
3– Kaza yerine göre trafik kazaları 5
4– Oluş biçimlerine göre trafik kazası türleri 5
5– Sürücülere göre kaza türleri 6
6– Sorumluluklara göre kaza türleri 7
7– Trafik kazası sayılmayan ve sayılmaması gereken olaylar 7
8– Yasalara göre trafik kazası türleri 8
III– ZARAR SORUMLULARI 8
Birinci Bölüm
KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU’NUN UYGULAMA ALANI
I– YER BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI 11
1– Kaza karayollarında meydana gelmelidir 11
2– Karayolu sayılan ve yasa kapsamında bulunan yerler 11
3– Karayollarının sınırı 12
4– Uygulamada duraksama yaratan olaylar ve yerler 13
5– Karayolu sayılmayan ve Yasa’nın uygulanmayacağı yerler 15
6– Karayoluyla bağlantısı olmamasına karşın, Yasa kapsamında olan yerler 16
II– MOTORLU ARAÇLAR BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI 16
1– Motorlu araç tanımı 16
2– Motorlu araç sayılmanın koşulları 16
a) Kendi itici gücü ile çalışması 17
b) Bir yerden bir yere gidebilmesi 17
c) Toprak üzerinde hareket etmesi 18
3– Yasa kapsamındaki motorlu araçlar 18
4– Yasa kapsamında olması gereken motorlu araçlar 19
İkinci Bölüm
MOTORLU ARAÇ İŞLETENLER
I– GENEL OLARAK 21
1– Yasal düzenlemeler 21
2– Araç sahibi ve işleten sayılmanın koşulları 22
3– Sorumluluk koşulları 23
4– Sorumluluk nedenleri 23
II– İŞLETENLER 24
1– Araç sahibi 24
2– İşyerlerinde kullanılan araçların sahip ve işletenleri 24
3– Personel taşıma araçlarının işletenleri 24
4– Ticari amaçla motorlu araç işletenler 25
5– Yolcu taşımacılarının “taşımacı” ve “işleten” olarak sorumlulukları 25
6– Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen ile ariyet veya rehin alan kişilerin “işleten” sayılması 27
7– Uzun süreli araç kiralamada kiracının “işleten” olarak sorumluluğu 27
III– İŞLETENİN BELİRLENMESİ 31
1– Araç sorumlularının belirlenmesi 31
2– Araçların trafik siciline tescil ettirilmesi zorunluluğu 35
3– Araçların satış ve devirlerinde araç sahibi veya işletenin belirlenmesi 36
4– Resmi satış yapılmadan işleten sıfatının alıcıya geçmesi (ayrık durum) 39
5– İcra yoluyla araç satışlarında alıcının sorumluluğunun başlangıcı 40
6– Araçlara konulan hacizlerin ve satışların geçerliği 41
7– Araç devirlerinin sigortacıya bildirilmesi 42
8– Miras ortaklığında “işleten” sıfatı 45
Üçüncü Bölüm
MOTORLU ARAÇ İŞLETENLERİN SORUMLULUĞU
I– GENEL OLARAK 47
1– Yasal düzenlemeler 47
2– Sorumluluk nedenleri 47
3– Sorumluluk koşulları 48
II– MOTORLU ARACIN İŞLETİLMESİ 48
1– Yasa hükmü ve motorlu araç işletenlerin sorumluluğu 48
2– Motorlu aracın işletilmesi 50
3– İşletilme halindeki motorlu araç konusunda öğretideki görüşler 51
a) Makine tekniği (mekanoteknik) görüşü 51
b) Trafiğe çıkarma (trafik tekniği) görüşü 53
4– İşletilme halindeki araç konusunda görüşlerimiz 54
5– Motoru çalışan ve trafiğe çıkarılan her araç, hareket halinde olsun olmasın, her durumda “işletilme” halindedir 55
6– Yasanın 85/3. maddesindeki “işletilme halinde olmayan” araç düzenlemesinin yanlışlığı ve gereksizliği 59
III– SORUMLULUĞUN HUKUKSAL NİTELİĞİ 65
1– Tehlike sorumluluğu 65
2– İşletme tehlikesi ve işletme sorumluluğu 66
3– İşletenin sorumluluğuna ilişkin 85. maddenin 3. fıkrası hakkında 68
IV– SORUMLULUK KOŞULLARI 68
1– Zarar, “işletilme halinde” olan bir motorlu araçtan kaynaklanmalıdır 68
2– Zararı doğuran motorlu araç “işletilme” halinde olmalıdır 69
3– Motorlu araçtan kaynaklanan bir “zarar” doğmuş olmalıdır 70
4– Zarar, sürücünün veya yardımcı kişilerin kusurundan kaynaklanmalıdır 70
5– İşleten, araçtaki bozukluktan (teknik arızadan) sorumludur 72
6– İşleten (taşımacı), “işletme kusurlarından” sorumludur 75
7– İşleten, imalât hatalarından sorumlu tutulabilir mi? 75
8– Motorlu araç işletilmesinin ağır ve tehlikeli işlerden olması nedeniyle, işletenlerin (işveren olarak) önlem alma yükümlülükleri 76
9– İşletenlerin, araç sürme sürelerine uyulmasını sağlama yükümlülükleri 76
10– İşletenin, motorlu aracın işletilmesi sırasında, çalışanların birbirlerine verdikleri zarardan “işveren” olarak sorumluluğu 77
11– İşletenin “taşımacı” olarak, yolcuların birbirlerine verdikleri zarardan sorumluluğu 77
V– İŞLETEN GİBİ SORUMLU OLANLAR 78
1– Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar (Genel olarak) 78
2– Oto servis ve tamirhane sahiplerinin sorumlulukları 79
3– Galeri sahibinin, satış için bırakılan araçtan dolayı sorumluluğu 82
4– Otoparka ve garaja bırakılan araçlardan sorumluluk 83
5– Oto kiralama şirketlerinin “işleten” olarak sorumluluğu 86
6– Yarış düzenleyicilerinin sorumluluğu 88
7– Devlet ve kamu kurumlarının sorumlulukları 89
8– Motorlu aracı çalan veya gaspeden kişiler 89
9– Sürücü kursu işletenin ve eğitmenlerin sorumlulukları 90
VI– ÖZEL SORUMLULUK DURUMLARI 90
1– İşletenin, kazadan sonraki yardım çalışmalarına katılanların uğradıkları zararlardan sorumluluğu 90
2– İşletenlerin üçüncü kişilerin zararından ortaklaşa sorumlulukları 92
3– İşletenlerin birbirlerinin zararlarından sorumlulukları 93
4– Karayolunda çekilen araçlardan sorumluluk 94
5– Bagaj ve benzeri eşya dışındaki eşyalardan sorumluluk 95
6– İşletenin araç malikine karşı sorumluluğu 97
7– Hatır taşıması ile hatır için kullanma ve kullandırmada sorumluluk 98
8– Çalınmış ve gasbedilmiş araca bilerek binene karşı sorumluluk 101
9– Yarışta, yarışçı ve yardımcısı ile araç zararlarından sorumluluk 101
VII– UYGUN NEDENSELLİK BAĞI 101
1– Sorumluluk için uygun nedensellik bağının gerekliliği 101
2– Genel olarak kaza nedenleri 102
3– Uygun nedensellik bağının kolayca belirlenemediği olaylar 103
4– Dış etkenlerin kazaya neden olması durumunda, işleten ve sürücünün sorumluluğu yönünden “nedensellik bağı”nın kesilmesi 104
5– Kasıtlı eylemlerde işletenin sorumluluğu yönünden nedensellik bağının kesileceği; “kasıt” ve “kaza” kavramlarının bir arada olamayacağı görüşü 106
VIII– İŞLETENİN SORUMLULUKTAN KURTULUŞ NEDENLERİ 108
1– Yasal düzenlemeler 108
2– Sorumluluktan kurtuluş koşulları 109
3– İşleteni sorumluluktan kurtaran genel kurtuluş nedenleri 110
a) Zarar görenin tam ve ağır kusuru 110
b) Üçüncü kişinin tam kusuru 111
c) Zarar görenin ve üçüncü kişinin ortaklaşa kusuru 112
d) İşleteni sorumluluktan kurtaran üçüncü neden: Mücbir sebep 112
4– Aracın çalınmasında işletenin kusuru yoksa, sorumlu tutulamaz 115
5– Gasp ve soygun olaylarında taşımacının sorumluluğu 116
IX– İŞLETENİN, SORUMSUZLUĞUNU KANITLAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ 117
1– İşletenin, sorumluluktan kurtulabilmesinin koşulları 117
2– İşletenin “taşımacı” olarak “işletme kusurları” 118
3– İşletenin “işveren” olarak önlem alma yükümlülükleri 121
X– SORUMLULUĞUN AZALTILMASI VE KALDIRILMASI YASAĞI 125
1– Genel olarak 125
2– Karayolları Trafik Kanunu’nun sözleşme yasağına ilişkin hükümleri 126
3– Türk Ticaret Kanunu’nun sözleşme yasağına ilişkin hükümleri 127
XI– TAŞIMACININ “İŞLETEN” OLARAK SORUMLULUĞU 129
1– Motorlu araç işleten olarak 129
2– Motorlu araç işletenin “taşımacı” olarak yolculara karşı sorumluluğu 130
3– Taşımacının, yolcuların birbirlerine verdikleri zarardan sorumluluğu 132
XII– İŞLETENLERİN “İŞVEREN” OLARAK SORUMLULUKLARI 133
Dördüncü Bölüm
İŞLETEN VE SÜRÜCÜ DIŞINDA KAZA SORUMLULARI
I– YAYALAR 137
1– Genel olarak yayaların sorumlukları 137
2– Yasada ve Yönetmelikte yayalara ilişkin kurallar 137
3– Yayaların trafikte tehlike yaratması ve kusur değerlendirmesinde yanılgılar 138
4– Yayaların ceza sorumlulukları 139
II– MOTORSUZ TAŞIT VE BİSİKLET SÜRÜCÜLERİ 142
1– Yasa hükmü 142
2– Kurallar 142
3– Seyyar satıcılar 142
III– YOLCULAR 143
1– Yolcuların sorumlulukları 143
2– Hatır yolcuları 143
IV– HAYVAN TUTUCUNUN SORUMLULUĞU 143
1– Borçlar Kanunu’na göre 143
2– Türk Ceza Kanunu’na göre 144
3– Trafik Kanunu’na göre 144
V– EV BAŞKANI İLE VELİ VE VASİNİN SORUMLULUĞU 144
1– Yasa hükmü 144
2– Çocukların ve ayırtım gücünden yoksun olanların kazaya karışmaları durumunda kimlerin ve nasıl dava edilmeleri gerektiği hakkında 145
VI– İMALATÇININ SORUMLULUĞU 145
VII– BİNA VE YAPI ESERİ MALİKİNİN SORUMLULUĞU 146
1– Borçlar Yasasına göre 146
2– Ceza Yasasına göre 146
3– Trafik Yasasına göre 147
VIII– SİGORTACININ SORUMLULUĞU 148
1– Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası 148
2– İsteğe bağlı sorumluluk sigortası 148
3– Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası 148
4– Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 149
5– Güvence Hesabının sorumluluğu 150
6– Uluslararası Yeşil Kart (Green Card) Sigorta Poliçesi 151
7– Motorlu Kara Taşıt Araçları Kasko Sigortası 152
8– Birleşik (Paket) Sigorta Poliçesi 153
9– Ferdi Kaza Sigortası 153
10– Karayolu turist taşıma araçları zorunlu sigortaları 153
Beşinci Bölüm
TRAFİK KAZALARINDA ORTAKLAŞA VE ZİNCİRLEME SORUMLULUK
I– KONUYA GİRİŞ 155
1– Trafik kazalarında sorumluluk ve sorumlular 155
2– Ortaklaşa sorumlulukta zarar görenlerin hakları 155
3– Ortaklaşa sorumluların birbirlerine dönme (rücu) hakları 156
II– YASALAR VE TANIMLAR 156
1– Türk Borçlar Kanunu hükümleri 156
2– Önceki Borçlar Kanunu hükümleri 158
3– Karayolları Trafik Kanunu 159
4– Ortaklaşa sorumlulukta sorumlu tipleri 160
5– Ortaklaşa sorumlulukta kavram arayışı 160
6– İki sorumluluk türü arasındaki farklar 161
III– ORTAKLAŞA SORUMLULUKLARIN İNCELENMESİ 163
1– Birden çok kişinin birlikte bir zarara neden olmaları 163
2– Aynı zarardan birden çok kişinin değişik nedenlerle ortak sorumluluğu 166
IV– ALACAKLININ SORUMLULUKLARI 168
1– Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır 168
2– Alacaklının, aynı zarardan, değişik hukuksal nedenlerle, ortak sorumlulardan biri hakkında feragati farklı sonuçlar doğurur 169
3– Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesinin etkileri 170
V– ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA DIŞ İLİŞKİ – İÇ İLİŞKİ 171
1– Genel olarak 171
2– Dış ilişki 171
3– İç ilişki 177
a) İç ilişkide, birden çok kişinin birlikte zarara neden olmaları durumunda, zararın paylaştırılması ve rücu koşulları 178
b) İç ilişkide, aynı borçtan değişik hukuksal nedenlerle sorumlulukta rücu koşulları 180
aa) Ortak defiler 181
bb) Kişisel defiler 182
c) Aynı borçtan değişik hukuksal nedenlerle sorumlulukta, ortakların birbirlerine karşı yükümlülükleri 183
d) Trafik–iş kazalarında, Kurum’un rücu alacağı ve iç ilişki uygulaması 184
VI– ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA KUSUR DEĞERLENDİRMESİ 187
1– Zarar görenin kusuru yoksa, sorumlular arasındaki kusur oranlarının ayrıntılarıyla belirlenmesi gerekmez 187
2– Ortaklaşa sorumluların ayrı ayrı zararın tamamından sorumlu tutulmaları gerekirken, kusur oranlarına göre tazminat ödenmesine karar verilmesinin yanlış olduğuna ilişkin karar örnekleri 188
3– Sigorta şirketlerinin, sigortalısının kusuruna göre değil, ortaklaşa sorumluluk kurallarına göre tazminat ödeme yükümlülüğü 191
VII– İÇ İLİŞKİDE RÜCUNUN KAPSAMI VE ZAMANAŞIMI 193
1– Türk Borçlar Kanunu 73. maddesine göre rücu zamanaşımı 193
2– Dönme (rücu) hakkı ve koşulları 193
3– Dönme (rücu) hakkının kapsamı 194
4– Rücu edilebilecek miktar 195
5– Dönme (rücu) hakkının kaybedilebileceği durumlar 196
6– Ortaklaşa sorumlulukta zamanaşımının kesilmesi 197
7– Karayolları Trafik Kanunu’na göre rücuda zamanaşımı 197
Altıncı Bölüm
DEVLETİN TRAFİK KAZALARINDAN KAMUSAL SORUMLULUĞU
I– GENEL OLARAK 199
1– Hizmet kusuru nedeniyle sorumluluk 199
2– Yasal düzenlemelerde ve denetimlerde yetersizlik 199
II– DEVLETİN TRAFİK KAZALARINDAN SORUMLULUĞU 200
1– Trafik kazalarından dolayı Devlet sorumlu tutulabilir mi ? 200
2– Devletin Anayasal sorumluluğu 201
3– Ulaşım politikaları ve hizmet kusurları 201
III– KAMU KURULUŞLARININ SORUMLULUĞU 204
1– Kamu yapılarından sorumluluk 204
2– Karayolları İdaresinin sorumluluk ve yükümlülükleri 204
3– Karayolu yapım, bakım ve onarım çalışmalarından sorumluluk 205
4– Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ve trafik kuruluşlarının görev ve yetkileri 207
5– Belediyelerin sorumluluk ve yükümlülükleri 208
6– Yolcu taşımada Devletin sorumluluk ve yükümlülükleri 208
7– Yabancı plakalı araçlardan sorumluluk 210
8– Sigortasız olarak yurda giren yabancı plakalı araçlardan ilgili Bakanlığın sorumlu olduğuna ve tazminat istenebileceğine ilişkin üç karar örneği 213
9– Sigortasız yabancı plakalı araçların neden olduğu kazalardan dolayı ilgili Bakanlıklara karşı nasıl dava açılacak 216
IV– DEMİRYOLLARI İDARESİNİN SORUMLULUĞU 217
1– Genel olarak 217
2– Trenlerle taşınan yolculara ve eşya sahiplerine karşı sorumluluk 218
3– Demiryolları İdaresinin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu 218
4– DDY’nin genel hükümlere göre sorumluluğu 222
5– Demiryollarıyla ilgili ceza sorumluluğu 222
V– ÖZEL SORUMLULUK HALLERİ 222
1– Görevi sırasında trafik kazası geçiren kamu çalışanlarından dolayı Devletin kusursuz sorumluluğu 222
2– Trafik kazası nedeniyle açılan tazminat davasının geç sonuçlanması “hizmet kusuru” sayılabilir mi? 223
VI– DANIŞTAY KARARLARI 224
1– Karayolu yapım ve bakımından sorumlulukla ilgili kararlar 224
2– Trafik işaret ve uyarı levhalarından sorumluluk 226
3– İdarenin yol ve trafik güvenliğini sağlama yükümlülüğü 229
4– Trafik tesçil kayıtlarından sorumluluk 231
5– Yabancı plakalı araçların sigortasız yurda girmesinden sorumluluk 232
6– Görevi sırasında trafik kazası geçirenlere ilişkin Danıştay kararları 233
Yedinci Bölüm
TRAFİK SUÇLARI
I– TANIMLAR VE KAVRAMLAR 237
1– Trafik suçları 237
2– Eylem biçimlerine göre trafik suçu türleri 237
a) Kurallara aykırı eylem ve işlemler 237
b) Tehlike suçları 237
c) Zarar suçları 238
3– Ceza Yasasına göre suç türleri 239
a) Kasıtlı suç 239
b) Taksirli suç 239
c) Taksirin türleri 239
d) Taksirli suçlarda “kusur” koşulu 240
e) Taksirli suçlarda ceza verilemeyecek veya ceza indirimi yapılacak durumlar 241
4– Şikâyete bağlı olan–olmayan suç ayrımı 241
5– Şikâyet süresi 242
6– Şikâyetten vazgeçmenin ceza kovuşturmasına etkisi 242
7– Şikâyetten vazgeçmenin hukuk davasına etkisi 242
II– CEZA SORUMLULUĞUNDA NEDENSELLİK BAĞI 243
1– Cezalandırma koşulu 243
2– Öne geçen neden 244
3– Önceki ve sonraki olaylar arasında nedensellik bağı kurulabilen durumlar 245
4– Ortak kusurlarda nedensellik bağı 245
III– TRAFİK SUÇLARI 246
1– Karayolları Trafik Kanunu’nda trafik suçları 246
2– Türk Ceza Kanunu’na göre trafik suçları 247
3– Kasıtlı suçlar trafik suçu değil, adi suçtur 247
IV– TRAFİK SUÇLULARI 249
1– Sürücüler 249
2– Yayaların ceza sorumlulukları 256
3– İşletenlerin ceza sorumlulukları 262
4– Hayvan tutucuların ceza sorumlulukları 264
5– Yapı ve tesis sahiplerinin ceza sorumlulukları 265
V– TAKSİRLE ÖLDÜRME SUÇU 267
1– Taksirli suç 267
2– Taksirle öldürme suçu 268
3– Taksirli suçlarda “kusur” koşulu 268
4– Taksirle öldürme suçunun özellikleri 268
5– Trafik kazalarında “kast” veya “olası kast” söz konusu olabilir mi? 269
6– Aile bireylerinin ölümü halinde ceza verilmemesi 270
VI– TAKSİRLE YARALAMA SUÇU 270
1– Trafik kazalarında taksirle yaralama 270
2– Taksirle basit yaralama (m.89/1) 271
3– Taksirle ağır yaralama (m.89/2) 271
4– Taksirle yaralamanın çok ağır sonuçlar doğurması (m.89/3) 272
5– Birden çok kişinin yaralanması 273
6– Taksirle yaralama suçunun şikâyete bağlı olması 274
7– Trafik kazasında yaralama, “kast” veya “olası kast” olarak nitelenebilir mi ? 275
8– Sonucu nedeniyle ağırlaşmış suç 277
9– Aile bireylerinin yaralanması halinde ceza verilmemesi 277
VII– TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKMA SUÇLARI 277
1– Genel olarak 277
2– Ulaşım güvenliğini tehlikeye sokma suçu 280
3– Tehlikeli biçimde araç kullanma suçu 283
4– Alkol ve uyuşturucu madde etkisiyle araç kullanma 285
Sekizinci Bölüm
TRAFİK KURALLARI
I– GENEL OLARAK 297
1– Trafik kurallarının önemi ve işlevi 297
2– Genel olarak trafik kuralları 297
II– KURALLARA İLİŞKİN AYRINTILI AÇIKLAMALAR 299
1– Karayollarında trafik akışına uyma kuralları 299
2– Trafik işaretlerine uyma kuralları 299
3– Alkollü, uyuşturucu, keyif verici maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı 300
4– Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu 302
5– Hız sınırlarına uyma zorunluluğu 303
6– Dönüş kurallarına uyma zorunluluğu 304
7– Geçme kural ve yasaklarına uyma zorunluluğu 305
8– Şerit izleme, gelen trafikle karşılaşma, araçlar arasındaki mesafe, yavaş sürme ve geçiş kolaylığı sağlama kuralları 306
a) Şerit ileme 306
b) Gelen trafikle karşılaşma 306
c) Araçlar arasındaki mesafe 307
ç) Yavaş sürme ve yavaşlama 307
d) Geçiş kolaylığı sağlama 307
9– Kavşaklarda geçiş önceliğine ilişkin kurallar 307
10– İndirme ve bindirme kuralları 308
11– Duraklama ve park etme kuralları 308
12– Araçların ışıklandırılması kuralları 310
13– Araçların sürülmesi sırasındaki zorunluluklar ve yasaklar 310
14– Araçların yüklenmesine ilişkin kurallar 311
15– Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerinin” uyacakları kurallar 312
16– Araç manevralarında uygulanacak kurallar 312
17– Yayaların uyacakları kurallar 313
18– Hayvanla çekilen, elle sürülen araçlara ilişkin kurallar 314
19– Yarış ve koşulara ait kurallar 315
20– Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar ve sürme kuralları 316
21– Ses, Müzik, Görüntü ve Haberleşme Cihazlarının Kullanılması 317
22– Tedbirsiz ve saygısız araç sürme 318
23– Demiryolu geçitlerine ilişkin kurallar 318
24– Çocuk, hasta ve sakat taşıtları, gözleri görmeyen yayalar, yürüyüş kolları 319
25– Sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma zorunluluğu 319
26– Park ücretinin alınması, araçların çektirilmesi ve kaldırılması ile muhafazası 320
III– TRAFİK KAZALARINA İLİŞKİN KURALLAR 321
1– Trafik kazalarına karışanlar ile ilgili kurallar 321
2– Trafik kazalarında yükümlülük 322
3– Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller 322
4– Sürücü kusurlarının tesbiti 323
Dokuzuncu Bölüm
TRAFİK KAZALARINA EL KOYMA KOVUŞTURMA VE
CEZA YARGILAMASI
I– TRAFİK KAZASI 325
1– Motorlu araçların karıştığı kazalar 325
2– Motorlu taşıtların karışmadığı kazalara “trafik kazası” denilmemesi 325
3– Trafik kazası sayılmanın koşulları 326
II– TRAFİK KAZASINA EL KONULMASI 326
1– Kolluk güçlerinin ve trafik görevlilerinin yapmaları gerekenler 326
2– Trafik kazalarına el koyanların görev ve yetkileri 327
3– Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi 328
4– Trafik kazası tespit tutanağında kusuru etkileyecek açıklamalar hakkında 329
5– Kaza tutanaklarında aşağıdaki bilgilere yer verilmelidir 330
6– Kaza inceleme görevlileri ve bilirkişiler 330
III– SAVCILIK SORUŞTURMA AŞAMASI 331
1– Soruşturma işlemleri 331
2– Kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar ve itiraz yolu 332
3– Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen durumlar 332
4– Savcılıkça, kaza yapan aracın trafik kaydına şerh düşülmesi 333
5– Kovuşturma aşamasında bilirkişi görevlendirme ve kusur raporu alınması 334
IV– CEZA DAVASI AŞAMASI 335
1– Ceza davasının açılması 335
2– Görevli mahkemeler 335
3– Suçlara uygulanan cezalar 336
V– SÜRÜCÜ BELGELERİNİN GERİ ALINMASI 337
1– Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması 337
2– Çeşitli suçlardan mahkûm olanların sürücü belgelerinin geri alınması 338
3– Alkollü sürücülerin belgelerinin geri alınması 338
4– Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler alan sürücülerin belgelerinin geri alınması 339
VI– CEZA DAVALARINDA KUSUR İNCELEMESİ 339
1– Bilirkişi atanması 339
2– Bilirkişi olarak atanabilecekler 340
3– Kusur değerlendirmesi 342
Onuncu Bölüm
TRAFİK KAZALARINDA CEZA–HUKUK İLİŞKİSİ
I– GENEL OLARAK 345
1– Cezada ve hukukta eylemin niteliği 345
2– Haksız eylemden doğan tazminat davalarında ceza–hukuk ilişkisi 345
II– CEZA MAHKEMESİ KARARLARININ HUKUK MAHKEMESİNE ETKİSİ 347
1– Kesin hüküm yönünden 347
2– Kesin kanıt olma yönünden 348
3– Zamanaşımı yönünden 349
4– Bekletici sorun yönünden 349
5– Ceza davasında alınan bilirkişi raporu yönünden 350
III– HUKUK HAKİMİNİN CEZA MAHKEMESİ KARARLARI KARŞISINDA DURUMU 351
1– Hukuk Hakimini bağlayan kararlar 352
2– Hukuk Hakimini bağlamayan kararlar 357
3– Hukuk hakiminin eylemin suç niteliğini araştırma yetkisi 363
IV– ŞİKÂYETTEN VAZGEÇMENİN TAZMİNAT DAVALARINA ETKİSİ 366
1– Karakolda veya Savcılıkta şikâyetten vazgeçme, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz 366
2– Ceza mahkemesinde şikâyetten vazgeçmenin tazminat hakkına etkisi 366
3– Yargıtay kararları 367
4– Sorumlulardan biri hakkında feragatin, diğer sorumlulara etkisi 371
Onbirinci Bölüm
TRAFİK KAZALARINDAN KAYNAKLANAN TAZMİNAT DAVALARINDA KUSUR İNCELEMESİ
I– KUSUR 373
1– Tazminat ölçüsü olarak kusur 373
2– Kusurun türleri 375
3– Kusur ve zarar ilişkisi 376
4– Kusur incelemesinde sıra 376
II– HUKUK MAHKEMESİNDE KUSUR İNCELEMESİ 377
1– Genel olarak 377
2– Tazminat davalarında kusurun belirleyici işlevi 377
3– Kusur incelemesi için gerekli belgeler ve bilgiler 377
a) Kaza tutanakları 378
b) C. Savcılığı Soruşturma dosyasındaki belgeler 378
c) Ceza mahkemesi dosyasındaki belgeler ve duruşma tutanakları 378
ç) Taraf tanıkları 378
d) Kusur oranlarını etkileyebilecek başka kanıtlar 378
4– Tazminat davalarında kusur belirlemede ölçü “nedensellik bağı”dır 379
5– Bilirkişi seçimi ve raporların değerlendirilmesi 380
6– Raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi gerekliliği 382
7– Keşif yapılmasını gerektiren durumlar 382
8– Ceza davasındaki bilirkişi raporlarının dikkate alınmasını gerektiren durumlar 383
9– Hukuk hâkiminin, ceza davasındaki bilirkişi raporu ile bağlı olmadığı durumlar 384
10– Ceza davasının sonucu beklenmeli midir? 385
11– Raporlara itirazların incelenmesi ve değerlendirilmesi 386
12– Zarar görenin kusuru yoksa, sorumlular arasındaki kusur paylaşımının ayrıntılarıyla belirlenmesi gerekmez 393
13– Tek yanlı kazalarda da bilirkişi incelemesine gerek yoktur 394
14– Zincirleme kazalarda kusur değerlendirmesi 395
15– Kaza teknik arıza sonucu meydana gelmişse 396
16– Araçtaki üretim ve onarım hatalarından kaynaklanan trafik kazaları 397
Onikinci Bölüm
TRAFİK KAZASI NEDENİYLE TAZMİNAT DAVALARI
I– GÖREVLİ MAHKEME 399
1– Genel olarak 399
2– Trafik kazalarında görevli mahkeme 400
3– Ortaklaşa sorumlular için ayrı davalar açılmışsa, bunların ortak mahkemede birleştirilmesi gerekir 402
4– Trafik kazaları ticari bir olay değildir 403
5– Görev konusunda çelişkili Yargıtay kararları 404
6– Sigorta şirketlerinin görev itirazından kaynaklanan sorunlar ve Ticaret Mahkemelerinde arabuluculuk 405
7– Trafik–İş kazalarında görevli mahkeme 408
8– Yolcu taşımada görevli mahkeme ticaret mahkemeleridir 410
9– Trafik kazalarında Tüketici Mahkemesinin görevli olduğu dava konuları 411
10– Ortak görevli mahkeme 412
11– Devlet ve kamu kurumlarının taşıtlarının karıştığı kazalarda görevli mahkeme 413
12– Karayolları İdaresi’nin yol kusurlarından ve trafik düzenlemelerinden sorumlu olması durumunda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir 413
13– Belediyelerin kent içi trafik düzenleme ve yol kusurlarından kaynaklanan trafik kazalarından dolayı sorumluluğunda “adli yargı” görevlidir 417
II– YETKİLİ MAHKEME 419
1– Genel yetkili mahkeme 419
2– Haksız fiilden doğan davalarda yetki 420
3– Davalının birden fazla olması halinde yetki 420
4– Sözleşmeden doğan davalarda yetki 421
5– Yolcu taşımada yetkili mahkeme 421
6– Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki 422
7– Sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda yetki 422
8– Trafik kazalarında yetkili mahkeme 423
III– DAVA TÜRLERİ 424
1– Belirsiz alacak davası (6100/m.107/1) 424
2– HMK’nın 107. maddesinin kaldırılan 3. fıkrası hakkında 426
3– Kısmi dava (6100/m.109) 427
IV– TRAFİK KAZASI DAVA KONULARI 427
1– Ölüm nedeniyle tazminat davası 427
2– Yaralanma nedeniyle tazminat davası 428
3– Ruhsal sarsıntı nedeniyle manevi tazminat davaları 428
4– Araç hasarı nedeniyle tazminat davası 428
5– Yolcunun taşımacıya karşı tazminat davaları 428
6– Ticari veya özel eşya sahiplerinin taşımacıya karşı tazminat davaları 429
7– Bina ve yapılara verilen zarardan dolayı tazminat davası 429
8– Zarar görenlere tazminat ödeyenlerin “rücu” davaları 429
V– DAVACILAR 430
1– Ölenin desteğinden yoksun kalanlar 430
2– Ölümlerde yalnızca manevi tazminat isteyebilecek olanlar 431
3– Bedensel zarara uğrayanlar 432
4– Bedensel zarara uğrayan kişinin yakınlarının manevi tazminat istekleri 433
5– Aracı hasarlanan kişinin dava hakkı 433
6– Bina, yapı ve tesis sahiplerinin dava hakkı 434
7– Eşya sahiplerinin dava hakkı 434
8– Rücu hakkı sahiplerinin dava hakkı 434
VI– DAVALILAR 436
1– Araç sahibi ve işletenler 437
2– Sürücü ve yardımcıları 439
3– Sigortacı 440
4– Yolcu taşımada davalılar 440
a) Taşımacı 440
b) Taşımada görevli sürücü ve yardımcı kişiler 441
c) Karayoluyla yolcu taşımada sigortacılar 442
5– Trafik–İş kazalarında davalılar 443
6– Güvence Hesabı hangi durumlarda dava edilebilir 444
7– Güvence Hesabına başvurma koşulları 445
VII– DAVA AÇILMASI 445
1– Ölüm nedeniyle açılan davalarda 445
2– Bedensel zararlar nedeniyle açılan davalarda 446
3– Araç hasarı nedeniyle açılan davalarda 447
4– Eşya hasarları nedeniyle açılan davalarda 447
5– Tazminat haklarının güvenceye alınması önlemleri 448
VIII– DAVA DİLEKÇELERİ 449
1– Dava dilekçesi nasıl yazılmalı 449
2– Destek tazminatı dilekçesinde “konu” başlıkları 450
3– Bedensel zararlarda “konu” başlıkları 450
IX– KANITLAR 451
1– Olay ve kusur yönünden belgeler (Tüm trafik kazaları için) 451
2– Ölümlü olaylarda sunulacak deliller 451
3– Yaralanmalı olaylarda sunulacak deliller 452
4– İlgili yerlerden istenecek belge ve dosyalar 453
5– Araç hasarlarında sunulacak deliller 453
6– Gerekli olmayan belge ve bilgiler 454
7– Delil bildirme yükümlülüğü 455
8– Delillerin bildirilmesinde üç aşama 457
9– Delillerin bildirilme süresi ve biçimi 459
10– Delil listeleri 460
Onüçüncü Bölüm
ÖLÜM VE BEDENSEL ZARARLAR NEDENİYLE
BELİRSİZ ALACAK DAVASI
I– GENEL OLARAK 463
1– Tanım 463
2– Amaç 464
3– Belirsiz alacak davasının yararları 465
4– Belirsiz alacak davası hangi durumlarda açılabilir 465
5– Belirsiz alacak davası nasıl açılmalı 467
6– Belirsiz alacak davasında manevi tazminat nasıl istenebilir 467
II– BELİRSİZ ALACAK DAVASININ İŞLEVİ VE ÖZELLİKLERİ 468
1– Tazminat ve alacağın kesin olarak bilinemeyeceği durumlarda açılabilecek bir dava türü olması 468
2– Harca esas değer “kısmi istek” olarak algılanmamalıdır 469
3– Belirsiz alacak davasının son aşamasında belirlenen tazminat ve alacak tutarı için harç tamamlama işlemi “ıslah” değildir 470
4– Belirsiz alacak davasının açılmasıyla “zamanaşımı” dava sonuna kadar tüm tazminat ve alacaklar için kesilmiş olur 472
5– Belirsiz alacak davasında faiz başlangıcı 474
6– Belirsiz alacak davası ile kısmi dava birbirine karıştırılmamalıdır 475
III– BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA DAVA DEĞERİNİN ARTIRILMASI 475
1– Dava değeri hangi aşamada artırılmalı 475
2– Tazminat veya alacak kesin belli olmadan dava değerinin artırılması durumunda, sonradan artan miktar için yeniden ve birkaç kez artırım yapılabilir mi? 476
3– Yargıtay bozma kararından veya Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararından sonra dava değerinin artırılabilmesi 479
4– Yargıtay bozma kararından sonra dava değerinin artırılabileceğine ilişkin görüşler 482
5– İdari Yargıda “belirsiz” tam yargı davasında değer artırımı 485
6– Belirsiz alacak davasında kazanç artışlarının uygulanması 487
7– Sonuç olarak 488
IV– DAVA DEĞERİNİ ARTIRMADA “USULİ KAZANILMIŞ HAK” SORUNU 489
1– Usuli kazanılmış hak nedir ? 489
2– Usuli kazanılmış hak kuralının uygulanması, dava konusu hak ve alacağın ortadan kaldırılması veya kısıtlanması sonucunu doğurmamalıdır. 489
3– Yargıda “usuli kazanılmış hak” kuralı ve bunun eleştirisi 491
4– Usuli kazanılmış hak kuralının uygulanmayacağı yer ve ayrık durumlar 494
5– Asgari ücretin kamu düzeni gereği uygulanması zorunlu olduğuna ilişkin açıklamalar: 495
6– Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı 496
V– USULİ KAZANILMIŞ HAK KURALI HAKKINDA GÖRÜŞ VE DEĞERLENDİRMELER 498
1– Yargıda hak arayan ve haklı çıkan birinin, hak ve alacağının tamamı, yasalarda bulunmayan usul kurallarına takılmadan hüküm altına alınabilmelidir 498
2– Davacı, bir yararı olmadığı için istinaf ve temyiz yoluna başvurmamış olup da, bozma kararıyla hukuki durumlar ve maddi olgular değişmişse, yeni yargılama aşamasında, değişen durumlara göre, davacı dava değerini artırabilmelidir 499
3– Bilirkişilerin yanılgıları, yanlış ve yetersiz raporlar düzenlemeleri, bu nedenle birkaç kez rapor alınması, hak kayıplarına neden olmamalıdır 500
Ondördüncü Bölüm
TRAFİK KAZALARINDA ÖLÜM NEDENİYLE TAZMİNAT DAVALARI
I– ÖLÜMÜN YOL AÇTIĞI ZARAR 501
1– Ölüm nedeniyle destekten yoksunluk 501
2– Destekten yoksunluğun tanımı 502
3– Destekten yoksunlukta yoksun kalınan nedir 502
4– Yargıtay kararlarına göre destekten yoksun kalanların zararları 503
5– Destekten yoksun kalma tazminatının özellikleri 505
II– KİMLER DESTEK OLABİLİR 506
1– Eşlerin birbirlerine destekliği 507
2– Ana babaların çocuklarına destekliği 508
3– Küçük yaştaki çocukların ana ve babalarına destekliği 509
4– Yetişkin evlatların ana babalarına destekliği 510
5– Kardeşlerin birbirlerine destekliği 512
6– Bazı ayrık durumlarda desteklik 512
III– DESTEKTEN YOKSUN KALANLAR 513
IV– DESTEK SAĞLAMA BİÇİMLERİ 514
1– Parasal desteklik 514
2– Yardım ve hizmet ederek desteklik 515
V– DESTEKTEN YOKSUNLUK SÜRELERİ 518
1– Eşlerin birbirlerine destekliğinde 518
2– Çocukların destekten yoksunluk süreleri 519
3– Çocukların ana babalarına destekliğinde süreler 520
4– Kardeşlerin destekten yoksunluk süreleri 521
VI– YAŞAM SÜRELERİNİN BELİRLENMESİ 521
1– Yaşam tabloları 521
2– Yaşam (zarar) sürelerini belirleme tarihi 522
VII– DESTEK PAYLARI 523
1– Kişilerin birbirlerine destekliği, mirasçılıktan bağımsız olduğu için, destek payları ile miras payları birbiriyle karıştırılmamalıdır 523
2– Destek paylarının, Sosyal Güvenlik Kurumlarının gelir bağlama oranlarına göre belirlenmesi doğru değildir 523
3– Destek payları nasıl belirlenmelidir 524
4– Paylaştırmada dikkate alınacak hususlar 524
5– Paylaştırma örnekleri 525
VIII– DESTEK DÖNEMLERİ 526
1– Aktif dönem – Pasif dönem ayrımı 526
2– İşlemiş dönem–işleyecek dönem ayrımı 528
IX– TAZMİNATIN PARASAL ÖLÇÜSÜ 528
1– Genel olarak 528
2– Bir işverene bağlı olarak çalışanların destekliğinde parasal ölçü 529
3– Gerçek kazançlar nasıl belirlenecektir? 530
4– Tüccarların, sanayicilerin, esnafın, serbest meslek sahiplerinin kazançları 531
5– Desteğin, malvarlığına “bedeni ve fikri” katkısı tazminatın ölçüsüdür 532
6– Üniversite, yüksek okul, meslek okulu öğrencilerinin, okullarını bitirdiklerinde alabilecekleri ücretlere göre tazminat hesaplanması gereği 533
7– Devlet memurlarının tazminat hesabına esas kazançları nasıl belirlenmeli 534
8– Sosyal Güvenlik Kurumu’na yatırılan prime esas kazançlar da, tazminat hesabına esas alınamaz 535
9– Yardım ve hizmet ederek desteklikte parasal ölçü 535
10– Pasif dönem zarar hesabının parasal ölçüsü 537
X– TAZMİNAT HESABINA KATILMAYACAK OLAN KAZANIMLAR 537
XI– TAZMİNATTAN İNDİRİMLER 539
1– Genel olarak 539
2– Destek tazminatından neler indirilmez 540
3– Destek tazminatından neler indirilir 541
4– Kusur indirimi 542
5– Dul eşin evlenme şansı indirimi 542
6– Küçük çocukların yetiştirme giderlerinin indirimi 545
7– Yetersiz ödemelerin tazminattan indirimi 546
8– İş kazalarında “kaza sigortası” dalından bağlanan gelirlerin indirimi 548
9– Hatır taşıması indirimi 548
10– Ölen desteğin zararlı sonuca etkisi nedeniyle hakkaniyet indirimi 550
XIV– DESTEK TAZMİNATININ HESAPLANMASI 550
1– İnsana verilen zararların gideriminde temel ölçü 550
2– Destek tazminatının hesaplanması 551
Onbeşinci Bölüm
TRAFİK KAZALARINDA BEDENSEL ZARARLAR NEDENİYLE
TAZMİNAT DAVALARI
I– BEDENSEL ZARARLAR 553
1– Tanım 553
2– Bedensel zararların niteliği ve tazminat isteminin nedenleri 553
3– Bedensel zarar türleri 553
II– GEÇİCİ TAM İŞGÖREMEZLİK 554
1– Tanım 554
2– Geçici işgöremezlik süresi 555
3– Geçici işgöremezlik, geçici güç kaybı olup, tedavi giderleri kapsamında değildir 556
4– Geçici güç kaybı, çalışan–çalışmayan, çocuk–yaşlı herkes için söz konusudur 557
5– Geçici işgöremezlikte öğrencinin yıl kaybetmesi 558
6– Geçici işgöremezlikte bakıcı giderleri 558
7– Hem geçici güç kaybı, hem bakıcı gideri istenemez 559
8– Geçici işgöremezlikte sigorta şirketlerinin sorumluluğu 560
9– Geçici işgöremezlik zararının değerlendirilmesi 561
10– Geçici işgöremezlik zararının hesaplanması 563
III– SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK (KALICI SAKATLIK) 564
1– Tanım 564
2– Sürekli işgöremezlik durumu 564
IV– YAŞAM BOYU BAKIM GİDERLERİ 567
1– Tanım 567
2– Yaşam boyu bakım gideri istenmesinin koşulları 567
3– Bakım işinin aile bireyleri için ağır bir külfet oluşturması 568
4– Bakım süresi ve zamanı 570
5– Bakım giderleri nasıl hesaplanmalı 570
6– Yaşam boyu bakım giderleri tedavi giderleri kapsamındadır 570
V– EKONOMİK GELECEĞİN SARSILMASINDAN DOĞAN KAYIPLAR 571
1– Yasa ve kavram 571
2– Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp örnekleri 571
3– Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar hesabı 573
VI– CEZA YASASINA GÖRE BEDENSEL ZARARLAR 576
VII– BEDEN GÜCÜ KAYIPLARININ TESPİTİ 577
1– Beden gücü kayıpları hangi yönetmeliğe göre belirlenmelidir 577
2– Çalışma Gücü Kaybı ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 580
3– Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği 584
4– Engellilik Yönetmelikleri 586
5– Trafik kazalarında sigorta ödemelerine ilişkin raporların geçerliği 588
6– Yargıtay Özel Dairesi’nin yanlış ve hukuka aykırı kararları 590
7– Beden gücü kayıplarının tespitine ilişkin uzmanların görüşleri 597
8– Raporlar arasındaki farklılıklar nasıl giderilebilir ? 602
9– Raporlar açık, anlaşılır ve gerekçeli olmalı 602
10– Çalışma Gücü Kaybı ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre düzenlenecek raporlarda bulunması gerekenler 603
11– Engellilik Yönetmeliğine göre düzenlenen raporlar, haksız fiillerden kaynaklanan beden gücü kayıplarının tespitinde geçerli olamaz 604
12– İşgöremezlik dereceleri 604
13– Zorunlu Koltuk Sigortasında beden gücü kayıp oranının belirlenmesi 605
VIII– TEDAVİ GİDERLERİ 606
1– Tedavi giderleri ve kapsamı 606
2– Tedavi giderlerinin kanıtlanması ve hesaplanması 609
IX– TRAFİK KAZALARINDA TEDAVİ GİDERLERİ 609
1– Trafik kazalarında tedavi giderlerinden sorumluluk 609
2– Tedavi giderlerine ilişkin yasa değişikliği 610
3– Yasa değişikliğinden sonraki gelişmeler ve Yargıtay kararları 612
4– Sigorta Genel Şartlarında tedavi giderleri 615
5– Sigorta Genel Şartlarında değişiklik yapılmasına karşın Yargıtay kararlarının değişmemiş olması 617
6– Yargıtay’ın son kararlarında yanlış değerlendirmeler 622
7– Belgeli veya belgesiz tedavi giderleri sigorta şirketlerinden nasıl istenebilecek 623
X– BEDENSEL ZARARLARDA MANEVİ TAZMİNAT İSTENMESİ 625
1– Yaralanma nedeniyle manevi tazminat istenmesi 625
2– Bedensel zarara uğrayan kişinin yakınlarının manevi tazminat istekleri 626
XI– GÜÇ KAYBI TAZMİNATININ UYGULANMASI 626
1– Çalışanlar yönünden 626
2– Yaşlılar, emekliler, bir işi ve kazancı bulunmayanlar yönünden 629
3– Kendi ev hizmetlerini yapan ev kadınları yönünden 630
4– Ev hizmetlerinin tüm aile bireyleri tarafından yapıldığı ve onların da “güç kaybı tazminatı” isteme hakları bulunduğu kabul edilmelidir. 631
5– Küçük yaşta sakat kalan çocuklar için de güç kaybı tazminatı istenebilir. 632
6– Ağır engelli kişiler güç kaybı tazminatı isteyebilirler 635
7– Ayırtım gücünden yoksun, akıl hastalığı, akıl zayıflığı olan kişiler için de güç kaybı tazminatı istenebilir 635
8– Estetik zararlar için de “güç kaybı tazminatı” istenebilmelidir 636
XII– GÜÇ KAYBI TAZMİNATININ PARASAL ÖLÇÜSÜ 636
1– Çalışıp kazanç elde edenler yönünden 636
2– Kazanç elde etmeyenler yönünden 637
3– Devlet memurlarının tazminat hesabına esas kazançları nasıl belirlenmeli 637
4– Pasif dönem zarar hesabının parasal ölçüsü 638
5 Kazanç araştırması ve gerçek kazançların belirlenmesi 638
6– Tazminat hesabına esas “gerçek kazançlar”ın belirlenmesinde enflasyon koşullarının ve paranın alım gücünün gözetilmesi gerektiğine ilişkin görüşlerimiz 639
XIII– YAŞAM BOYU BAKIM GİDERLERİNİN HESAPLANMASI 640
1– Hesaplama süresi 640
2– Parasal değerlendirme 641
XIV– BEDENSEL ZARARLARDA TAZMİNATTAN İNDİRİMLER 642
1– Zorunlu indirimler 642
2– Zorunlu olmayan hakkaniyet indirimleri 642
XV– BEDENSEL ZARARLARDA HESAP RAPORUNUN HAZIRLANMASI 643
1– Tazminat hesabına esas bilgiler (hesap unsurları) 643
2– Hesaplama evreleri 644
3– Bedensel zararlarla ilgili hesap raporunun bölümleri 644
Onaltıncı Bölüm
TRAFİK KAZASINDAN ZARAR GÖRENLERİN
MANEVİ TAZMİNAT İSTEKLERİ
I– MANEVİ ZARAR 647
1– Tanım ve kavram 647
2– Manevi tazminat isteminin haklı nedenleri 648
3– Manevi zararların “tazminat” olarak değerlendirilmesi 650
II– MANEVİ TAZMİNATIN ANLAMI, AMACI VE İŞLEVİ 651
1– Tatmin görüşü 651
2– Telafi görüşü 653
3– Ceza görüşü 656
4– Caydırıcılık görüşü 657
5– Manevi tazminat konusundaki görüşlerin değerlendirilmesi 658
III– KİMLER MANEVİ TAZMİNAT İSTEYEBİLİR 661
1– Ölenin yakınlarının manevi tazminat istekleri 661
2– Bedensel zarara uğrayanın manevi tazminat isteği 665
3– Yaşam boyu bakıma muhtaç kişinin manevi zararı 667
4– Ağır bedensel zararlarda “yakınların” manevi tazminat isteyebilmeleri 669
IV– MANEVİ TAZMİNAT DAVASI NASIL AÇILMALI 686
1– Manevi tazminat konusunda başlangıçtaki belirsizlik 686
2– Yargıda manevi tazminat uygulaması 687
3– Belirsiz alacak davasında manevi tazminat istenmesi 689
4– Bilim çevrelerinin, belirsiz alacak davasında manevi tazminat istenmesine ilişkin görüşleri 690
5– Manevi tazminat miktarı başlangıçta açıklanırsa ölçüsüz bir istek olur 692
6– Manevi tazminat için ayrı bir dava açılması usul ekonomisine aykırı olacaktır 692
7– Manevi tazminat davasının, belirsiz alacak davası biçiminde açılması “manevi tazminatın bölünmezliği” ilkesine aykırı değildir 693
8– Yargıtay ve yargı, manevi tazminatın belirsiz alacak davası biçiminde açılmasını kabul etmelidir 694
9– İdari Yargıda manevi tazminat davasının belirsiz tam yargı davası biçiminde açılabileceği kabul edilmektedir 698
V– MANEVİ TAZMİNATA ÖLÇÜ ARAYIŞI 698
1– Manevi tazminata ortak bir ölçü bulunabilir mi? 698
2– Manevi tazminat, maddi tazminat benzeri bir yöntemle hesaplanabilir mi? 699
3– Manevi tazminat nasıl hesaplanacak, ölçüsü ne olacaktır? 700
4– Manevi tazminata ölçü ararken dikkate alınması gereken hususlar 701
5– Yargıcın gözönünde bulundurması gereken özel durumlar neler olabilir ? 701
6– Manevi tazminatın belirlenmesinde gözönünde bulundurulacak hususlar 704
a) Suçun ve eylemin niteliği 704
b) Olayın ve eylemin ağırlığı 704
c) Zarar görenin ve zarar verenin kişilikleri 705
d) Zarar görenin, zararı göze alması ile zararın doğmasında veya artmasında etkili olmasının dikkate alınması gereği 705
e) Meslek yaşamının sona ermesi ve ekonomik geleceğin sarsılmasında ölçü 706
VI– MANEVİ TAZMİNAT HESAPLAMA DENEMESİ 707
1– Manevi tazminat hesaplamada yöntem 707
2– Taban ve tavan belirleme 708
3– Özel durumların dikkate alınması ve değerlendirilmesi 709
VII– MANEVİ TAZMİNAT HESAPLAMA ÖRNEKLERİ 709
1– Hesaplama birimi 709
2– Ölüm nedeniyle destekten yoksunlukta 710
3– Ölenin, destek tazminatı isteyemeyecek olan yetişkin çocukları ile destekten yoksun kalanların birlikte açtıkları davada manevi tazminatın paylaştırılması 710
4– Beden gücü kayıplarında 711
Onyedinci Bölüm
TAZMİNATTAN İNDİRİMLER VE İNDİRİMLERDE SIRA
I– GENEL OLARAK 713
II– KAVRAMLAR VE TANIMLAR 713
1– Zarar ve tazminat 713
2– Zarardan ve tazminattan indirimler 714
3– İndirim türleri 715
a) Zarar hesabı sırasında yapılan zorunlu indirimler 715
b) Hakkaniyet indirimleri 715
4– İndirimlerde sıra 716
III– TAZMİNATTAN ZORUNLU İNDİRİMLER 717
1– Kusur indirimi 717
2– Haksız tahrik indirimi 718
3– Sosyal Güvenlik Kurumu gelirlerinin indirimi 719
4– Yetersiz ödemelerin indirimi 720
III– TAZMİNATTAN HAKKANİYET GEREĞİ İNDİRİMLER 722
1– Kavramlar ve yasa hükümleri 722
2– Zarar görenin (taşınanın) davranışlarının etkisi nedeniyle indirimler 723
a) Kavram 724
b) Maddenin anlam ve amacı 725
c) Zarar görenin, zararı doğuran fiile razı olması 726
d) Zarar görenin, zararın doğmasında etkili olması 726
e) Zarar görenin, zararın artmasında etkili olması 728
f) Taşınanın zararlı sonuca etkisi nedeniyle indirim konusunda görüşler 730
g) Hafif kusurlu tazminat yükümlüsünün yoksulluğa düşecek olması 733
3– Hatır taşıması indirimleri 734
VI– TAZMİNATTAN NELER İNDİRİLMEZ 743
1– Genel açıklamalar 743
2– Ölüm nedeniyle destekten yoksunlukta neler indirilmez 745
3– Bedensel zararlarda neler indirilmez 747
VII– TAZMİNATTAN İNDİRİMLERDE SIRA 747
1– İndirim türleri 747
2– İndirim sıralaması 749
VIII– YARGITAY KARARLARINDA İNDİRİM SIRALAMASI 750
1– Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin kararları 750
2– Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin kararları 751
IX– İNDİRİM ORANLARINI KİMLER VE NASIL BELİRLEMELİ 753
1– Genel olarak 753
2– Trafik kazalarında kusur oranlarının belirlenmesi 756
3– Tazminat hesabının ana unsurlarından olan evlenme şans oranı belirleme ve yetiştirme giderleri indirimlerinde 758
4– Hakkaniyet indirimlerinde 759
a) Genel olarak 759
b) Zarar görenin davranışlarının etkisine ilişkin indirimlerde 760
c) Hatır taşımasına ilişkin indirimlerde 761
d) Yargıtay kararlarında iki kez indirimin yanlışlığı 763
X– SONUÇ 765
Onsekizinci Bölüm
HATIR TAŞIMASI HATIR İÇİN KULLANMA VE KULLANDIRMA
I– GENEL OLARAK 769
1– Yasa 769
2– Hatır taşımasının tanımı 769
3– Ücretsiz taşımanın üç türü 771
a) Hatır taşıması sayılan taşımalar 771
b) Hatır taşıması sayılmayan taşımalar 772
c) Hatır taşıması sayılmaması gereken taşımalar 772
4– Uygulamada ve Yargıtay kararlarında hatır taşıması 773
II– TAŞIMA AMACININ BELİRLENMESİ 773
1– Taşıyan ile taşınan arasındaki ilişkinin niteliği 773
2– Taşımanın kimin isteğiyle yapıldığının araştırılması 775
3– Taşımanın ne amaçla yapıldığının araştırılması 777
a) Taşıyanın iyilik yapma amacı 778
b) İnsanlık görevi gereği “yardım amaçlı” taşıma 778
c) Özel ve kişisel amaçlı taşıma (Aile bireylerinin taşınması) 778
d) Yarar (çıkar) amaçlı taşımalar 779
e) Manevi yarar 780
f) Taşıyanın, arkadaşlarıyla birlikte gezme eğlenme amacı 781
III– HATIR TAŞIMALARINDA TAZMİNATTAN İNDİRİMLER 785
1– Hatır taşımalarında tazminattan indirim zorunlu mudur? 785
2– İndirim yapılması niçin istenmektedir ? 785
3– İndirim zorunlu değildir 787
4– Hatır taşıması indirimleri hakim tarafından yapılmalıdır 788
IV– İNDİRİM ORANLARI NE OLMALIDIR 788
1– Yargıtay kararlarında indirimin ölçüsü 788
2– Yasalara göre indirim oranı belirleme 789
3– İndirim oranlarını belirlemede ölçü 792
4– İndirim oranlarını belirleme tablosu 792
5– Hatır taşıması indirimlerine ilişkin görüşler 793
V– HATIR TAŞIMASININ BAZI ÖZELLİKLERİ 794
1– Hatır indiriminden ancak hatır için taşıyan yararlanabilir 794
2– Ortaklaşa sorumlulukta hatır indiriminin diğer davalılara etkisi 795
3– Hatır için taşınanlar da Trafik Sigortasından yararlanırlar 798
VI– TAŞINANIN, ZARARA ETKİSİ NEDENİYLE İNDİRİM 801
1– Taşıma türlerine göre genel değerlendirme 801
2– Yasa hükmü 803
VII– HATIR İÇİN KULLANMA VE KULLANDIRMA 804
1– Yasa hükmü 804
2– Kullanma ve kullandırmada uygulanacak yasa hükümleri 805
3– Yasaların uygulanabilme koşulları 805
4– Karşılıksız kullanma 806
5– Karşılıksız kullandırma 806
VIII– YARGITAY KARARLARI 807
1– Aile bireylerinin taşınması “hatır taşıması” değildir 807
2– Taşıyanın “ekonomik yararı varsa” hatır taşıması söz konusu olmaz 809
3– Yargıtay kararlarında indirimin ölçüsü 811
Ondokuzuncu Bölüm
YETERSİZ ÖDEMELERİN İPTALİ VE BAKİYE ZARARIN ÖDETİLMESİ
I– YASA HÜKMÜ 813
II– YETERSİZ ANLAŞMALARIN İPTALİ 814
1– Yetersiz ve ölçüsüz anlaşmalar 814
2– Sigorta şirketlerinin yetersiz ödemeleri 814
3– İbranamelerin hukuksal niteliği 815
4– Sigorta ibranameleriyle ilgili Yargıtay kararlarından örnekler 816
5– İbranamelerin iptali için iki yıllık hak düşürücü süre 817
6– Anlaşmanın iptali isteminde yöntem 818
7– Yetersizliğin ve ölçüsüzlüğün araştırılması ve kanıtlanması yöntemi 819
8– Ceza Yargılama Yasası’ndaki uzlaşmanın trafik kazalarıyla bir ilgisi olmayıp, Anayasa Mahkemesi’nce iptal kararı verilmiştir 820
III– ÖDEMELERİN YETERSİZ OLUP OLMADIĞININ SAPTANMASI 822
1– Ödemelerin yetersizliğini saptama yöntemi 822
2– Hesaplama yöntemi ve hesap unsurları 823
IV– YETERSİZ ÖDEMELERİN TAZMİNATTAN İNDİRİMİ 824
1– İndirimin nasıl yapılacağı konusunda görüşler ve uygulanan yöntemler 824
2– Hukuk Genel Kurulu’nda iki yöntemin tartışılması ve varılan sonuç 825
3– Hukuk Genel Kurulu’nun “aynen” indirim yapılması gerektiğine ilişkin kararı 828
4– İndirimin nasıl yapılması gerektiği konusunda görüşlerimiz 829
5– Yetersiz ödemelerinin “güncellenerek” indirimi uygulaması 830
6– Dava sırasında yapılan ödemeler, güncellenmeksizin, hesaplanan tazminattan aynen indirilir 832
7– İki davalıdan biri, dava öncesi kısmi (yetersiz) ödeme yapmışsa, hesaplama nasıl yapılacak ? 832
V– ZARAR GÖRENİN YETERSİZ ÖDEMEYLE YETİNMESİ DURUMUNDA İŞLETENİN VE SÜRÜCÜNÜN HAKLARI 833
1– Zarar görenin yetersiz ödemeyle yetinmesi veya hak düşürücü süreyi geçirmesi 833
2– Zarar görenin, sigortadan bakiye zararını istememesi durumunda, işletenin ve sürücünün hakları 834
VI– SONUÇ 835
Yirminci Bölüm
ARAÇ HASARI NEDENİYLE TAZMİNAT DAVALARI
I– KONUNUN ÖZELLİĞİ 837
II– ARAÇ HASARI 837
1– Hasarın tespiti 837
2– Onarım masrafları ve yan giderler 838
3– Onarım giderleri, aracın değerini aşıyorsa, araç bedeli istenir 838
4– Yabancı plakalı araçlarla ilgili zararlar 839
III– DEĞER KAYBI 842
1– Araçta onarım sonrası değer kaybı 842
2– Araç kullanılamaz hale gelmişse, değer kaybı söz konusu olmaz 843
3– Değer kaybının hesaplanması 845
4– Değer kaybına uğrayan aracın satılmış olması 846
IV– KAZANÇ KAYBI VE ARAÇ YOKSUNLUĞU 847
1– Kimler kazanç kaybı isteyebilir 847
2– Araç yoksunluğu 849
3– Yargıtay’ın bazı kararlarında, kazanç kayıpları Trafik Sigortası kapsamında kabul edilmemiştir 850
4– Ticari araçların kazanç kayıpları nasıl belirlenmeli 851
5– Yasa değişikliğiyle kazanç kaybı sigorta teminatı dışına çıkarılmıştır 855
V– ARAÇ HASARI İLE İLGİLİ KANITLAR 856
1– Olay ve kusur yönünden belgeler (Tüm trafik kazaları için) 856
2– Araç hasarlarında sunulacak deliller 856
VI– ARAÇ HASARI NEDENİYLE DAVACI OLABİLECEK KİŞİLER 857
1– Araç sahibi 857
2– İşletenler 857
3– İşleten gibi sorumlu ve hak sahibi olanlar 857
4– Aracın elde tutanı (zilyet) konumundaki kişiler 858
a) Sürücü 858
b) Aracı ödünç alan kişi 858
c) Saklayıcı 859
5– Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar 859
Yirmibirinci Bölüm
MOTORLU ARAÇLARDA ÜRETİM VE ONARIM HATALARI
I– GENEL OLARAK 861
1– Teknik arıza olarak nitelenen kazalarda üretim ve onarım hataları 861
2– Uygulanacak yasalar 861
3– Tanımlar 862
II– TÜKETİCİ YASASINA GÖRE HAK ARAMA YOLLARI 863
1– Üretim hatası (ayıplı mal) 863
2– İspat yükü 864
III– AYIPLI MALDAN SORUMLULAR 864
1– Satıcı 864
2– Üretici ve ithalatçı 866
IV– TÜKETİCİNİN SEÇİMLİK HAKLARINI KULLANMASI 866
1– Satılanı geri vererek sözleşmeden dönme hakkı (Satıcıdan isteme) 866
2– Ayıp oranında bedelden indirim isteme hakkı (Satıcıdan isteme) 866
3– Ayıplı aracın ayıpsızı ile değiştirilmesini isteme hakkı (üretici–ithalatçı–satıcının ortaklaşa sorumluluğu) 867
4– Ücretsiz onarım isteme (üretici–ithalatçı–satıcının ortaklaşa sorumluluğu) 868
5– Sık arızalanma veya onarım süresinin geçirilmesi durumunda, alıcının seçimlik haklarını değiştirme olanağı 868
6– Üretici ve ithalatçının satış sonrası bakım ve onarım hizmetleri yükümlülüğü 871
7– Tazminat isteme hakkı 871
V– ZAMANAŞIMI 874
1– Ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı 874
2– Ayıplı hizmetten sorumlulukta zamanaşımı 874
3– Üretim ve onarım hatalarından kaynaklanan ölüm ve bedensel zararlarda zamanaşımı 874
VI– GARANTİ BELGESİ 875
1– Tanım 875
2– Garanti belgesine göre sorumluluk süreleri 875
3– Garanti Belgesi verme zorunluluğu 876
4– Garanti Belgesinin içeriği 876
5– Garanti Belgesinin sağladığı olanaklar 877
6– Tüketicinin onarım seçeneğini değiştirebileceği durumlar 877
7– Garanti Belgesi vermemenin yaptırımı 877
VII– GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 878
1– Görevli mahkeme 878
2– Yetkili mahkeme 878
VIII– TİCARİ ARAÇLARDA ÜRETİM VE ONARIM HATALARI 878
1– Ticari ve mesleki amaçlarla motorlu araç satın alan kişiler 878
2– Uygulanacak yasalar ve yönetmelikler 879
3– Satıcının sorumluluğu 880
4– Alıcının gözden geçirme ve satıcıya bildirme (ihbar) yükümlülüğü 880
5– Satıcının ağır kusurlu olması 881
6– Garanti belgesi 882
7– Alıcının seçimlik hakları 882
8– TBK’nda alıcının seçimlik haklarına konulan sınırlamalar 883
9– Motorlu araca takılan aygıtların ayıplı olmasında yapılması gerekenler 884
10– Ayıplı aracın başkasına satılmış olması durumu 884
11– Ticari ve mesleki araç sahiplerinin tazminat isteme hakları 885
IX– ÜRETİCİNİN VE İTHALATÇININ SORUMLULUĞU 885
1– 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanması Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri 885
2– Ayıplı Malın Neden Olduğu Zararlardan Sorumluluk Hakkında Yönetmelik 886
3– Motorlu Araçların ve Römorkların Kütle ve Boyutları ile ilgili Yönetmelik 886
4– Garanti Belgesi 887
5– Üreticiye ve ithalatçıya karşı doğrudan dava açılabilmesi 887
6– Üretici ve ithalatçının sorumluluğunun hukuksal niteliği 888
7– Üretici ve ithalatçının sorumluluğuna uygulanacak zamanaşımı süreleri 889
X– ÜRETİM HATALARINDAN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN ZARAR GÖRMESİ 890
1– Motorlu aracın bir kazaya karışması 890
2– Üretici ve ithalatçının sorumlu tutulabilmesi 890
Yirmiikinci Bölüm
TRAFİK KAZALARI VE SİGORTALAR
Giriş
SİGORTA TÜRLERİ
I– ZORUNLU SİGORTALAR 891
1– Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası 891
2– Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası 891
3– Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 892
4– Karayolu turist taşıma araçları zorunlu sigortaları 893
5– Uluslararası Yeşil Kart (Green Card) Sigortası 894
6– Güvence Hesabı 894
II– İSTEĞE BAĞLI SİGORTALAR 895
1– İsteğe bağlı sorumluluk sigortası 895
2– Motorlu Kara Taşıt Araçları Kasko Sigortası 895
3– Birleşik (Paket) Sigorta Poliçesi 895
4– Ferdi Kaza Sigortası 896
Birinci Ayrım
ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI (TRAFİK SİGORTASI)
I– YASAL DÜZENLEMELER 897
1– Tanım 897
2– Trafik Sigortası yaptırma zorunluluğu ve yapma yükümlülüğü 897
3– Sigortacının üçüncü kişilere karşı sorumlulukları 897
4– Trafik Sigortasının geçerli olduğu yerler 898
5– Sigortanın kapsamı 898
6– Geçerlik süresi 899
7– Güvence türleri 899
8– Güvence tutarları (poliçe limiti) 899
9– Trafik Sigortasının işlevi ve önemi 900
II– TRAFİK KANUNU’NDA YAPILAN İLK DEĞİŞİKLİK 902
1– Yasa’da sigorta şirketleri yararına değişiklik yapılması 902
2– Trafik Kanunu’nda yapılan ilk değişiklik 903
3– Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ile Genel Şartlar’ın bazı hükümlerinin ve tazminat hesabına ilişkin kuralların geçerliğini yitirmiş olması 905
III– ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARI 907
1– Genel olarak iptal kararı 907
2– Genel gerekçe 907
3– KTK’nın 90. maddesine ilişkin iptal kararı ve gerekçesi 908
4– KTK 92. maddesine 6704 sayılı Yasayla eklenen (i) bendinin iptali hakkında 910
5– KTK 92. maddesine 6704 sayılı Yasayla eklenen (g) bendinin iptali isteminin reddi hakkında 911
6– KTK 92. maddesine 6704 sayılı Yasayla eklenen (h) bendinin iptali isteminin reddi hakkında 911
7– KTK’nın 97. maddesine ilişkin iptal isteminin reddi hakkında 912
8– KTK’nın 99. maddesine ilişkin iptal isteminin reddi hakkında 914
IV– AYM İPTAL KARARINA AYKIRI YENİDEN YASA DEĞİŞİKLİĞİ 915
1– AYM iptal kararına aykırı olarak, Trafik Yasası’nda yeniden ve aynı biçimde değişiklik yapılması 915
2– İptal edilen maddelerin, bu kez daha da aşırıya gidilerek ve Anayasa hükmü ihlal edilerek, yeniden yürürlüğe konulmuş olması 916
V– TRAFİK KANUNU’NDAKİ SON DEĞİŞİKLİĞİN İPTALİ 918
1– Yasa’daki son değişikliğin Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmesi 918
2– Anayasa Mahkemesi iptal kararının özeti 918
3– İptal gerekçesi 919
4– KTK 90. maddeye eklenen 2’nci fıkra hakkında 922
5– AYM iptal kararından sonra KTK 90. maddesinin aldığı son şekil 923
VI– AYM İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ VE SONUÇLARI 924
1– Anayasa Mahkemesi iptal kararları 924
2– İptal kararları görülmekte olan bütün davalara uygulanır 924
3– Geriye yürümezlik kuralı, kazanılmış haklarla sınırlıdır 925
4– İptal kararlarının bağlayıcılığı 926
5– Daha önce hiç dava açmayanlar, olay tarihine bakılmaksızın, Anayasaya aykırı hükmün iptalinden sonra dava açarlarsa, iptal kararı hükmü dikkate alınacaktır 927
6– İptalden sonra “yasal boşluk” oluşup oluşmaması 928
7– KTK’nın 90. maddesinde, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarından sonra “yasa boşluğu” söz konusu değildir 928
VII– AYM İPTAL KARARINDAN SONRA YAPILMAMASI GEREKENLER 929
1– Yasama organı, Anayasa Mahkemesi iptal kararına aykırı kanun çıkaramaz 929
2– Anayasa Mahkemesi iptal kararına aykırı olarak yürürlüğe konulan kanunlar “yok hükmünde” olup, doğrudan “iptali” gerekir 930
3– İptal edilen yasanın aynını ve benzerini yürürlüğe koymak “Anayasayı ihlâl” fiili niteliğindedir 931
4– AYM iptal kararına aykırı yasa “yok hükmünde” olduğuna göre, mahkemeler ve yüksek yargı organları, “yok hükmündeki” yasaya uymak zorunda olmamalıdırlar. Anayasa’nın 153. maddesi 6. fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi kararları, yasama ve yürütme organlarıyla birlikte “yargı organlarını” da bağlayacağından 931
VIII– AYM İPTAL KARARLARINDAN SONRA YARGI SÜRECİ 932
1– Görülmekte olan davalarda, iptal edilen yasaya göre oluşturulmuş işlemler geçerliğini yitirir ve işlemlerin yenilenmesi gerekir 932
2– İki iptal kararı arasındaki dönemde, ikinci yasa değişikliğine uygun kararlar verilmesi doğru olmamıştır 932
3– Yargı’da iptal kararları uyarınca yapılması gerekenler 933
4– Tüm haksız fiillerde ortak yasa, Türk Borçlar Kanunu’dur 934
5– Tüm haksız fiillere aynı kural ve yöntemler uygulanmak zorundadır 934
6– Tazminat hesaplama esasları kanunla düzenlenemez ve sınırlanamaz 937
IX– SİGORTA GENEL ŞARTLARI’NIN İNCELENMESİ 937
1– Son Genel Şartlar ve ekleri 937
2– Genel Şartlar’da kapsama giren teminat türleri 938
3– Genel Şartlarda ve ekinde “destek tazminatı” ödenmesine ilişkin kurallar ve koşulların incelenmesi ve eleştirilmesi 939
4– Genel Şartlarda ve ekinde “sakatlık tazminatı” ödenmesine ilişkin kurallar ve koşulların incelenmesi ve eleştirilmesi 944
5– Genel Şartlarda tazminat hesaplama formülü 948
6– Genel Şartlar eklerinde aktüer raporları hakkında açıklamalar 950
7– Genel Şartlarda sağlık (tedavi) giderleri 951
X– TRAFİK SİGORTASINDAN YARARLANACAK OLANLAR 953
1– Üçüncü kişiler 953
2 Sürücü ve yardımcıları 953
3– İşleten ve sürücünün bedensel zarara uğrayan yakınları 954
4– İşleten ve sürücünün ölen yakınları 954
5– İşleten veya sürücünün ölümü halinde, destekten yoksun kalanlar sigorta tazminatı alabilirler mi? 955
6– İşleten ve sürücü yakınları konusunda uyarılar 959
7– Hatır için taşınanlar da Trafik Sigortasından yararlanırlar 960
XI– SİGORTACININ SORUMLU OLDUĞU ZARAR TÜRLERİ 960
A) Ölümlerde 961
1– Destekten yoksun kalma tazminatı 961
2– Cenaze (defin) giderlerinin Trafik Sigortasından ödenmesi 962
B) Bedensel zararlarda 962
1– Sürekli işgöremezlik (kalıcı sakatlık) durumu 963
2– Geçici işgöremezlik durumu 964
C) Tedavi giderleri 966
1– Trafik kazalarında tedavi giderlerinden sorumluluk 966
2– Yasa değişikliğinden sonraki gelişmeler ve Yargıtay kararları 966
3– Sigorta Genel Şartlarında tedavi giderleri 969
4– Yaşam boyu bakım giderleri hakkında 970
XII– TRAFİK SİGORTASINDA TEMİNAT DIŞI HALLER 971
1– Yasa’da teminat dışı haller 971
2– Yasa’ya 6704 ve 7327 sayılı Yasalarla eklenen teminat dışı haller hakkında açıklamalar 973
3– Sigorta Genel Şartlarında teminat dışı haller 974
XIII– SİGORTACIYA BAŞVURMA 976
1– Başvurma koşulları 976
2– Başvuru yapılırken sigortacıya verilmesi gereken belgeler 976
XIV– SİGORTA TAZMİNATININ ÖDENMESİ 981
1– Sigortacının ödemekle yükümlü olacağı tazminat tutarı 981
2– Ortaklaşa sorumluluk ilkesi, sigortacıya da uygulanır 981
3– Zarar görenlerin çokluğu karşısında ödeme şekli 984
4– Zararın tamamını ödeyen sigortacının, öteki sigortacılara dönme (rücu) hakkı 986
5– Ödeme süresi ve sürenin başlangıcı 986
6– Sigortacının temerrüdü ve açılan davalarda faiz başlangıcı 987
XV– SİGORTACIYA KARŞI DAVA AÇILMASI 988
1– Görevli mahkeme 988
2– Yetkili mahkeme 989
3– Davacılar ve dava konuları 989
4– Davalılar 989
5– Sigortacıya karşı açılacak davalarda zamanaşımı 990
6– Sigortaya karşı açılan davalarda faiz başlangıcı 991
XVI– SİGORTA ETTİRENİN SİGORTACIYA KARŞI DAVA AÇMASI 991
1– İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmiş olması 991
2– Sigorta ettirenin, zarar gören üçüncü kişilere tazminat ödemiş olması 992
XVII– SİGORTACININ SİGORTACIYA KARŞI DAVASI 992
XVIII– SİGORTACININ DÖNME HAKKI VE ARDILLIĞI 993
1– Yasa hükmü 993
2– Sigorta Genel Şartları 993
3– Genel Şartlarda bulunmayan iki rücu sebebi 1004
XIX– SİGORTA ETTİRENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 1006
1– Sözleşme yapma ve prim ödeme yükümlülüğü 1006
2– Sözleşme yapıldığı sırada beyan yükümlülüğü 1006
3– Trafik kazalarını ve açılan davaları ihbar yükümlülüğü 1007
4– İşletenin değişmesi durumunda bildirim yükümlülüğü 1008
XX– SİGORTACININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ 1009
1– Yasaya göre 1009
2– Önceki Genel Şartlara göre 1010
3– Yeni Genel Şartlara göre 1010
XXI– SORUMLULUĞU KALDIRAN VEYA AZALTAN SÖZLEŞMELERİN GEÇERSİZLİĞİ 1011
1– Yasa hükümleri 1011
2– İbranameler 1011
3– Yetersiz ödemeler nedeniyle açılacak davalarda yöntem 1013
XXII– TRAFİK SİGORTASINDA ZAMANAŞIMI 1014
1– Ölüm ve yaralanmalarda zamanaşımı süreleri 1014
2– Araç hasarlarında zamanaşımı süresi 1014
3– Dönme (rücu) davalarında zamanaşımı 1014
4– Zamanaşımının kesilmesi 1014
İkinci Ayrım
ZORUNLU KARAYOLU TAŞIMACILIK MALİ SORUMLULUK SİGORTASI
I– YOLCULAR İÇİN SORUMLULUK SİGORTASI 1015
1– Tanım 1015
2– Taşıma Sigortasından yararlanacak olanlar 1015
3– Yolcular ve eşya sahipleri Taşıma Sigortasından nasıl yararlanacaklar 1016
4– Yasa ile konulması ve kaldırılması 1016
5– Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde sigorta hükümleri ve defalarca yapılan değişiklikler 1019
II– TAŞIMA SİGORTASININ ÖZELLİKLERİ 1021
1– Yolcular için bir “sorumluluk” ve “zarar” sigortası olması 1021
2– Yolculuğun başlangıcından bitişine kadar geçen sürede uğranılan her türlü zararları karşılaması 1022
3– Tazminatın türü 1022
4– Taşıma sigortasının yalnızca “yolcular” için olması 1022
5– Taşımacının ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olması 1022
6– Yolcular için yaptırılması zorunlu iki sigorta türü olarak Taşımacılık Sigortası ile Koltuk Sigortası’nın karşılaştırılması 1023
III– SİGORTANIN KAPSAMI 1024
1– Yararlanacak kişiler (yolcular) 1024
2– Yer ve zaman yönünden sigorta kapsamı 1026
3– Zararı doğuran olaylar yönünden sigorta kapsamı 1027
a) Taşıma kazaları 1027
b) Araç dışında ve yolculuk sırasında yolcunun uğradığı zararlar 1027
4– Taşıtlar yönünden sigorta kapsamı 1028
5– Sigortadan yararlanacak yolcu sayısı 1028
IV– GÜVENCE (TAZMİNAT) TÜRLERİ 1028
1– Ölümlerde 1029
2– Bedensel zararlarda 1030
V– SİGORTACIYA BAŞVURU İÇİN GEREKLİ BELGELER 1030
VI– SİGORTACININ ARDILLIĞI VE RÜCU HAKKI 1031
VII– TAZMİNAT ÖDENMESİNDE ÖNCELİKLİ SİGORTA 1031
VIII– KARAYOLU TAŞIMA SİGORTASINDA ZAMANAŞIMI 1032
1– Yolcu taşıma ticari bir iş ve bir sözleşme türüdür 1032
2– Yolcu taşımada zamanaşımı (10) yıldır 1032
IX– FAİZ 1033
X– GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 1033
XI– TAŞIMA SİGORTASI İÇİN YENİ DÜZENLEME ÖNERİLERİ 1033
1– Karayolu Taşıma Kanunu’ndaki boşluk doldurulmalıdır 1033
2– Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde değişiklik yapılmalıdır 1034
3– Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası için yeni bir Genel Şartlar düzenlenip yürürlüğe konulmalıdır 1035
Üçüncü Ayrım
KARAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI ZORUNLU KOLTUK
FERDİ KAZA SİGORTASI
I– ÖNEMİ VE ÖZELLİĞİ 1037
1– Tanım 1037
2– Bir can sigortası olarak önemi 1037
II– YASA VE YÖNETMELİKLER 1039
1– İlk düzenlemeler 1039
2– Karayolu Taşıma Kanunu’ndan sonraki dönem 1039
3– Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ile ilgili hükümleri 1041
III– ZORUNLU KOLTUK SİGORTASININ ÖZELLİKLERİ 1042
1– Sigorta türleri arasındaki yeri 1042
2– Başlıca özellikleri 1043
3– Öteki zorunlu sigortalarla karşılaştırma 1044
IV– KOLTUK SİGORTASINDA GÜVENCENİN KAPSAMI 1046
1– Yer ve zaman yönünden 1046
2– Zararı doğuran olaylar yönünden 1047
3– Sigortalanan kişiler yönünden 1049
a) Yolcular 1049
b) Yolcu sayılanlar 1052
aa) Kucakta taşınan çocuklar 1053
bb) Hatır için taşınanlar 1053
cc) Kaçak veya biletsiz yolcular 1054
dd) Taşıma sırasında görevli olmayan personelden en fazla iki kişinin sigorta kapsamında olması 1055
c) Sürücülerin Koltuk Sigortasından yararlanma koşulları 1055
d) Yardımcı kişiler 1056
V– KOLTUK SİGORTASI YAPTIRMAK ZORUNDA OLAN TAŞIMACILAR 1057
1– Yasal düzenleme 1057
2– Koltuk Sigortası yaptırmak zorunda olan yetki belgesi sahipleri 1058
3– İl sınırları içinde yolcu taşımaları ile 100 kilometreye kadar şehirlerarası yolcu taşımaları konusunda belirsizlik 1059
4– Seyahat Acentalarının Zorunlu Koltuk Sigortası ile birlikte üç tür sigorta yaptırma yükümlülükleri 1060
5– Taşıtların Yasa ve Yönetmelik hükümlerine uygun olmamasının, Koltuk Sigortası yönünden yaptırımı 1061
VI– KOLTUK SİGORTASINDA SİGORTA BEDELİ 1061
A) Ölümlerde 1061
1– Sigorta poliçesinde gösterilen meblâğın tamamı hak sahiplerine ödenir 1061
2– Hak sahipleri “mirasçılar” olup, destekten yoksun kalanlar “mirasçı” değillerse, bu sigorta türünden yararlanamazlar 1062
3– Bir destek tazminatı olmadığı için, tazminat hesabına gerek yoktur 1062
4– Mirasçılar, ayrıca destekten yoksun kalmışlarsa 1063
5– Sigortacı ödeme yapmazsa, doğrudan icra kovuşturması yapılabilir 1065
B) Bedensel zararlarda 1066
1– Koltuk Sigortası Genel Şartları’nda “sakatlık” tazminatı 1066
2– Sakatlık tazminatına ilişkin Genel Şartların ilgili maddesi yasalara aykırıdır 1066
3– Sakatlık oranları nasıl belirlenmeli 1068
4– Uzlaşma yoluyla sakatlık tazminatının belirlenmesi, yasalara aykırı olduğu gibi, “zorunlu” sigortaların anlam ve amacına da aykırı bir uygulamadır 1070
5– Koltuk Sigortasından alınan “sakatlık” tazminatı, güç kaybı tazminatından indirilmez 1071
C) Tedavi giderlerinin koltuk sigortasından ödenmesi 1072
1– Tedavi giderlerinin Koltuk Sigortası’ndaki yeri ve türü 1072
2– Koltuk Sigortası Genel Şartlarında “tedavi giderlerine” ilişkin bölümler 1073
3– Tedavi giderlerinde sorumluluk süresi 1074
4– Tedavi giderleri için başvuru süresi ve ödeme koşulları 1074
5– Tedavi giderlerinin ödenmesi için yapılması gerekenler 1076
VII– SİGORTACIYA KAZANIN BİLDİRİLMESİ 1077
1– Bildirimi yapacak olanlar 1077
2– Bildirim süresi 1078
VIII– BAŞVURU İÇİN GEREKLİ BELGELER 1078
1– Ölümlerde 1078
2– Yaralanmalarda 1080
IX– TAZMİNATIN ÖDENMESİ 1081
1– Ödeme süresi 1081
2– Süresinde ödeme yapılmamasının sonuçları 1082
3– Faizin türü 1082
4– Teminat türlerinin birleşmesi durumunda ödeme tutarı 1082
X– KOLTUK SİGORTASI YAPTIRMAYAN TAŞIMACININ SORUMLULUĞU 1083
1– Yönetmelik hükmü 1083
2– Koltuk Sigortası yaptırmayan taşımacının yolculara karşı sorumluluğu 1084
XI– KOLTUK SİGORTASINDA SİGORTACININ TAŞIMACIYA DÖNME (RÜCU) HAKKI 1085
1– Uyarı 1085
2– Sigortacının, sigorta ettirene (taşımacıya) dönme hakları 1086
XII– KOLTUK SİGORTASINDA SİGORTACININ ARDILLIĞI 1096
1– Ölüm ve sakatlık bedelleri için ardıllık söz konusu değildir 1096
2– Sigortacının ardıllığı yalnızca tedavi giderlerinde söz konusudur 1096
XIII– KOLTUK SİGORTASINDA KUSURUN TAZMİNATA ETKİSİ 1097
1– Taşımacı ile sürücü ve yardımcıları kusursuz olsalar bile Koltuk Sigortasından ödeme yapılır 1097
2– Sürücü ve yardımcıları, “kastı ve kasıt derecesinde ağır kusurları” yoksa, Koltuk Sigortasından yararlanabilirler 1097
3– Yolcuların kasıtlı veya kasta yakın bir davranışı söz konusu olmadıkça, Koltuk Sigortasından yararlandırılmaları gerekir 1098
XIV– ZAMANAŞIMI 1099
1– Zamanaşımı süreleri 1099
2– Dönme (rücu) davalarında süre 1099
XV– FAİZ 1099
XVI– GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 1100
1– Görevli mahkeme 1100
2– Yetkili mahkeme 1100
Dördüncü Ayrım
MOTORLU ARAÇ İŞLETENLER İÇİN İSTEĞE BAĞLI
MALİ SORUMLULUK SİGORTASI
I– TANIM 1101
II– KAPSAM 1101
III– İSTEĞE BAĞLI SİGORTA’DAN YARARLANACAK OLANLAR 1102
IV– POLİÇE TUTARI 1102
V– ÖDEME BİÇİMİ VE SÜRESİ 1102
VI– YETKİLİ MAHKEME 1103
VII– ZAMANAŞIMI 1103
Beşinci Ayrım
ULUSLARARASI YEŞİL KART SİGORTASI
I– YEŞİL KART (GREEN CARD) SİGORTASI NEDİR 1105
II– MOTORLU TAŞIT BÜROSU’NUN UYGULAMASI YANLIŞTIR 1105
III– GÜVENCE HESABI’NIN YABANCI PLAKALI ARAÇLARDAN SORUMLULUĞU 1105
IV– GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ’NDE YEŞİL KART (GREEN CARD) DÜZENLEMESİ 1106
Yirmiüçüncü Bölüm
KARA TAŞITLARI KASKO SİGORTASI
I– TANIM 1109
II– SİGORTANIN KONUSU, KAPSAMI VE ÖZELLİKLERİ 1109
1– Sigortanın konusu 1109
2– Sigortanın kapsamı 1110
3– Kasko Sigortasının özellikleri ve Trafik Sigortası ile farkları 1110
a) Kasko Sigortasından üçüncü kişiler yararlanamazlar 1110
b) Kasko Sigortası, sigortalının “kendi aracının” hasarı için yapılır 1110
c) Kasko Sigortasını, araç sahipleri yaptırmak zorunda değillerdir; isteğe bağlıdır 1111
ç) Sigorta şirketleri, Kasko Sigortası yapmak zorunda değillerdir 1111
d) Kasko Sigortasında güvence tutarları serbestçe kararlaştırılabilir 1111
e) Araç sahibinin değişmesi halinde iki sigorta türü arasındaki farklılık şöyledir 1111
f) Kusur yönünden iki sigorta türü arasında farklılık 1112
III– KASKO SİGORTASI İLE SAĞLANAN GÜVENCELER 1112
1– Güvence türleri 1112
2– Ek sözleşme ile güvence altına alınabilecek zararlar 1113
IV– TEMİNAT DIŞINDA KALAN ZARARLAR 1114
1– Sigorta poliçesinde yer almayan rizikolar teminat dışında kalacaktır 1114
2– Kesin güvence dışında kalan rizikolar 1115
V– SİGORTACININ İSPAT YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE TEMİNAT DIŞI SAYILMANIN KOŞULLARI 1116
1– Alkol ve uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak 1116
2– Sürücü belgesiz veya yetersiz sürücü belgesi ile araç kullanmak 1118
3– Taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşınması 1119
4– Araca “kasıtlı” olarak verilen zararlar 1119
5– Sigorta ettirenin sorumlu olduğu kişiler ile yakınlarının kasıtlı hareketleri 1122
6– Aracı kullanan kişinin kaza yerinden ayrılması 1123
7– Olay yerini terkin haklı nedene dayandığı kanıtlanmalıdır 1124
VI– SİGORTA ETTİRENİN BEYAN VE İHBAR YÜKÜMLÜLÜĞÜ 1127
1– Sözleşme yapılırken beyan yükümlülüğü 1127
2– Sözleşme yapılmasından sonra 1128
3– Rizikonun gerçekleşmesinden önce 1128
4– Rizikonun gerçekleşmesi halinde ihbar ve önlem alma yükümlülükleri 1129
5– İhbar süresine ilişkin Yargıtay kararları 1130
6– Rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacının yükümlülükleri 1130
7– Hasar ve tazminatın sonuçları 1133
VII– KASKO SİGORTASINDA ZAMANAŞIMI 1134
VIII– KASKO SİGORTASINDA GÖREVLİ MAHKEME 1135
IX– KASKO SİGORTASINDA SİGORTACININ ARDILLIĞI 1135
1– Kasko Sigortasının özellikleri 1135
2– Kasko Sigortacısının ardıllığı 1136
3– Ardıllığın koşulları 1136
4– İspat külfeti 1138
5– Sigortalının kusura katılımı ve davalının “takas–mahsup” istemi 1138
6– Sigorta ettirenin yükümlülükleri 1139
7– Sigortacının “alacağın temliki” yoluyla sigortalının yerine geçmesi 1139
8– Faiz başlangıcı 1141
9– Kasko sigortacısının ardıllığında görevli mahkeme 1141
Yirmidördüncü Bölüm
GÜVENCE HESABI
I– YASAL DÜZENLEME 1143
II– GÜVENCE HESABININ KAPSAMI 1144
III– GÜVENCE HESABINA BAŞVURMA KOŞULLARI 1144
IV– GÜVENCE HESABI YÖNETMELİĞİ 1145
V– UYGULAMA İLKELERİ 1146
VI– GÜVENCE HESABINA BAŞVURMA KOŞULLARI 1147
1– Güvence Hesabına hangi durumlarda başvurulacağı 1147
2– Başvurabilecek olanlar 1147
3– Güvence türleri 1147
4– Başvuru belgeleri 1148
5– Başvuru süresi (zamanaşımı) 1148
VII– GÜVENCE HESABI’NIN ARDILLIĞI 1148
Yirmibeşinci Bölüm
SİGORTACILIKTA TAHKİM SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU
I– GENEL OLARAK TAHKİM 1151
1– Tahkimin türleri 1151
2– İsteğe bağlı tahkimde sözleşme türleri 1152
3– Tahkim sözleşmesinin özellikleri 1152
4– Hakem kararlarına karşı iptal davası açılabilmesi 1153
II– SİGORTACILIKTA TAHKİM 1154
1– Sigortacılıkta tahkim nedir 1154
2– Sigortacılıkta tahkimin türü 1154
3– Tahkim görevlileri 1155
4– Sigorta Tahkim Komisyonu’na hangi durumlarda başvurulur 1155
5– Komisyona başvurulamayacak durumlar 1156
6– Komisyona nasıl başvurulur 1156
7– Başvurunun “raportör” tarafından incelenmesi 1157
8– Uyuşmazlığın hakemlerce incelenmesi 1158
9– Uyuşmazlığı sonuçlandırma (karar verme) süresi 1160
10– Tarafsızlık ilkesi 1161
11– Tarafların hakemi reddi ve red nedenleri 1161
12– İtiraz hakem heyetleri 1162
13– İtiraz hakem heyetine başvuru 1162
14– Kararların taraflara tebliği ve saklanması 1163
III– TAHKİM KARARLARINA İTİRAZ VE TEMYİZ YOLU 1163
1– Kararlara itiraz yolu 1163
2– Sigorta Tahkim kararlarında doğrudan temyiz yolu 1164
3– Temyiz edilebilen İtiraz Hakem Heyeti kararları 1165
IV– İTİRAZ VE TEMYİZ YOLU KONUSUNDA GÖRÜŞLER 1166
1– Hakemlerin “kesin kararları”nın denetimsiz kalmasının sakıncaları 1166
2– İtiraz Hakem Heyeti kararları hakkında görüşler 1170
3– Tahkim kararlarına karşı özel temyiz nedenleri hakkında görüşler 1171
4– HMK. 361 ve 439. maddeleriyle uyum sağlama gerekliliği 1173
V– UYGULAMAYA İLİŞKİN ÇEŞİTLİ KONULAR 1174
1– Tahkim kararlarında avukatlık ücretleri hakkında 1174
2– Hazine Müsteşarlığı’nın “yasalara aykırı” yönetmelik ve tebliğleri 1175
3– Komisyona başvuru ücretleri hakkında 1176
VI– TAHKİMDE SAKATLIK RAPORLARI SORUNU 1178
1– Tahkimde geçerli raporlar 1178
2– Tahkimde raporlara itirazlar 1179
3– Tahkime başvurularda geçici işgöremezlik tazminatı istekleri hakkında 1179
VII– SİGORTA TAHKİMİNDE UYGULAMA SORUNLARI 1179
1– Tahkime olan güvenin sarsılmış olması 1179
2– Genel olarak yapılması gerekenler 1180
3– Hakemler, eksik belgeleri tamamlatabilmeli, gerektiği kadar bilirkişi incelemesi yaptırabilmeli, HMK’nın tahkime ilişkin hükümleri uyarınca hareket edebilmelidirler 1180
4– Tarafsız davranamayan hakemler listeden (süresiz) çıkarılmalıdır 1180
5– Hakemler “taleple bağlılık” ilkesine uymak zorundadırlar 1181
6– Avukatlık yapan ve sürekli tahkime başvuran kişilerin de kendiliklerinden hakemlikten çekilmeleri, onlar için onurlu bir davranış olacaktır 1181
7– Sigorta şirketlerinin avukatları aynı savunmaları yinelememelidirler 1182
8– Sakatlık raporlarına itirazlar iyi öğrenilmeli; Tahkimdeki incelemelerde zaman kaybına neden olunmamalıdır 1182
Yirmialtıncı Bölüm
TRAFİK KAZALARIYLA İLGİLİ KURUMLAR
I– TÜRKİYE SİGORTA VE REASÜRANS ŞİRKETLERİ BİRLİĞİ 1183
1– Yasal düzenleme 1183
2– Birliğin amacı 1183
3– Birliğin görev ve yetkileri 1183
4– Örgüt yapısı 1184
5– Birlik çatısı altında faaliyet gösteren kurumlar 1184
II– TÜRKİYE MOTORLU TAŞIT BÜROSU 1185
1– Kuruluş amacı 1185
2– Büronun görevleri 1185
3– Büronun faaliyetleri 1186
4– Yeşil Kart (Green Card) sigorta poliçelerinden sorumluluk 1186
5– Dava Açma 1186
6– Yeşil Kart (Green Card) Sigortası konusunda yanlış uygulamalar 1186
III– SİGORTA BİLGİ VE GÖZETİM MERKEZİ 1187
1– Yasal düzenleme 1187
2– Yönetmelik 1188
3– Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi (TRAMER) 1188
4– TRAMER’den bilgi isteme (Sorgulama) 1190
5– Sorgulama nasıl yapılacak 1190
Yirmiyedinci Bölüm
ARDILLIK VE DÖNME (RÜCU) DAVALARI
I– ARDILLIK 1191
1– Tanım 1191
2– Türk Ticaret Kanunu’nda ardıllık 1191
3– Borçlar Kanunu’nda ardıllık 1192
4– Trafik Kanunu’nda ardıllık 1192
5– Sigortacılık Kanunu’nda ardıllık 1193
6– Güvence Hesabı’nda ardıllık 1193
II– DÖNME (RÜCU) HAKKI 1193
1– Tanım 1193
2– Ortaklaşa sorumlulukta rücu 1194
3– Trafik Sigortasında rücu 1194
4– Zorunlu Koltuk ve Taşıma Sigortalarında 1196
5– Çalıştıranın çalıştırdığı kişiye dönme hakkı 1197
6– Sosyal Güvenlik Kurumu’nun rücu hakkı 1197
7– Devletin (İdarenin) görevlilere rücu hakkı 1198
III– ORTAKLAŞA SORUMLULUKTA DÖNME (RÜCU) HAKLARI 1199
1– Ortaklaşa sorumluluk 1199
2– Dış ilişkide ortaklaşa sorumluluk 1200
3– İç ilişkide ortaklaşa sorumluların birbirlerine rücu hakkı 1203
a) İç ilişkide, birden çok kişinin birlikte zarara neden olmaları durumunda, zararın paylaştırılması ve rücu koşulları 1204
b) İç ilişkide, aynı borçtan değişik hukuksal nedenlerle sorumlulukta rücu koşulları 1204
aa) Ortak defiler 1205
bb) Kişisel defiler 1205
c) Aynı borçtan değişik hukuksal nedenlerle sorumlulukta, ortakların birbirlerine karşı yükümlülükleri 1206
4– Dönme (rücu) hakkı ve koşulları 1207
5– Dönme (rücu) hakkının kapsamı ve miktarı 1208
6– Dönme (rücu) hakkının kaybedilebileceği durumlar 1209
7– Ortaklaşa sorumlulukta zamanaşımının kesilmesi 1210
8– Karayolları Trafik Kanunu’na göre rücuda zamanaşımı 1210
a) Süresi 1210
b) Zamanaşımının kesilmesi 1211
Yirmisekizinci Bölüm
TRAFİK KAZALARINDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ
I– YASA HÜKMÜ 1213
II– ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1213
1– Ölümlerde ve bedensel zararlarda 1213
2– Maddi hasarlarda 1214
3– Manevi tazminat isteklerinde 1214
4– Yükümlülerin birbirlerine dönme haklarında süre 1214
III– UZAMIŞ CEZA ZAMANAŞIMI 1214
1– Trafik kazalarında ceza zamanaşımı tüm sorumlulara uygulanır 1214
2– Ceza zamanaşımı sigortacıya da uygulanır 1215
3– Ceza zamanaşımı dolduktan sonraki dava süresi 1216
4– Ceza zamanaşımının uygulanma koşulları 1216
5– Ceza zamanaşımının uygulanamayacağı durumlar 1218
6– Teknik arızadan kaynaklanan kazalarda ceza zamanaşımı uygulanacak mıdır? 1219
IV– TRAFİK–İŞ KAZALARINDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1221
V– YOLCU TAŞIMADA ZAMANAŞIMI 1221
VI– ZAMANAŞIMININ BAŞLANGICI 1222
1– Tazminat sorumlularının öğrenilmesi 1222
2– Zararın öğrenilmesi 1223
VII– ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ 1224
1– Dava açılmasıyla, zararın tümü için zamanaşımının kesilmesi 1224
2– Ortaklaşa sorumlulardan biri hakkında kesilen zamanaşımının, tümü hakkında kesilmesi 1224
VIII– SİGORTALARDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 1226
I– Trafik Sigortasında zamanaşımı 1226
a) Yasa hükmü 1226
b) Sigorta Genel Şartları 1227
c) Sigortacıya uygulanacak zamanaşımı süreleri 1227
d) Dönme (rücu) davalarında süre 1227
2– İsteğe bağlı sigortada zamanaşımı 1227
3– Zorunlu Koltuk Sigortasında zamanaşımı 1228
4– Özel sigortalarda zamanaşımı 1228
Yirmidokuzuncu Bölüm
TAZMİNAT DAVALARINDA FAİZ
I– YASAL FAİZ 1229
1– Geçmişten bugüne faiz 1229
2– 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda yasal faiz 1230
II– TİCARİ TEMERRÜT FAİZİ 1230
1– Kavram 1230
2– Yasalardaki hükümler 1231
3– Ticari faizin (avans faizinin) uygulanacağı yerler 1232
III– HAKSIZ FİİLLERDE FAİZ BAŞLANGICI 1233
Otuzuncu Bölüm
ÖLÜM VE BEDENSEL ZARARLAR NEDENİYLE TAZMİNAT HESAPLARI
I– TAZMİNAT HESAPLAMA İLKELERİ 1235
1– Tazminat hesapları, sorumluluk hukuku ilkelerine göre yapılır 1235
2– Haksız eylemlerde zarar başlangıcı, olay tarihidir 1236
3– Gerçek belli iken varsayımlara dayanılamaz 1236
4– Tazminat, yaşam sürelerinin sonuna kadar hesaplanmalıdır. 1237
II– TAZMİNAT HESABININ UNSURLARI 1237
1– Olay ve kusur değerlendirmesi 1237
2– Zarar sürelerinin belirlenmesi 1238
a) Yaşam tabloları 1238
b) Yaşam (zarar) sürelerini belirleme tarihi 1239
c) Destekten yoksunlukta zarar süreleri 1239
d) Beden gücü kayıplarında zarar süreleri 1240
e) Çalışanlar yönünden “aktif dönem” sürelerinin tespiti 1241
3– Bedensel zararlarda geçici veya sürekli güç kaybının tespiti 1241
4– Ölümlerde destek payları 1244
5– Tazminatın parasal ölçüsü 1244
6– Hesap unsurlarının zarar türlerine göre sıralaması 1246
a) Ölüm nedeniyle destekten yoksunlukta tazminat hesabının unsurları 1246
b) Bedensel zararlarda tazminat hesabının unsurları 1247
III– TAZMİNAT HESAPLAMA EVRELERİ 1247
1– Hesap unsurlarının belirlenmesi ve değerlendirilmesi 1247
2– Tazminat hesabına esas kazançların veya parasal değerlerin belirlenmesi 1247
3– Tazminatın hesaplanması 1248
4– Tazminatın netleştirilmesi 1248
a) Ölüm nedeniyle destekten yoksunlukta tazminattan indirimler 1249
b) Bedensel zararlarda indirimler 1249
c) Tazminat tutarlarından indirilmeyecek edinimler 1250
aa) Ölüm nedeniyle destekten yoksunlukta neler indirilmez 1250
bb) Bedensel zararlarda neler indirilmez 1251
IV– TAZMİNAT HESAPLARI 1251
1– Ölüm ve bedensel zararlar nedeniyle tazminat hesaplarının özellikleri 1251
a) Geleceğe yönelik varsayımsal hesaplardır. Çünkü: 1251
b) Tazminat hesapları matematiksel işlemleri gerektirmektedir. 1251
2– Matematiksel işlemler 1252
3– Geleceğe yönelik hesaplama 1252
4– Taksitle kapital oluşturma işlemi 1253
5– Birleşik faiz ve birleşik iskonto işlemleri 1254
6– Kapital oluşturma formülleri 1255
7– Devre sonu mu, devre başı mı tartışması 1255
8– Ölüm ve bedensel zararlar nedeniyle tazminat hesaplarında matematiksel işlemler 1256
a) İşleyecek dönem zarar hesaplarında matematiksel işlemler 1256
b) İnsan zararlarının hesabında formüllerin kullanılması 1257
9– Zarar hesaplarında formüllerin anlamı ve işlevi 1258
V– FORMÜLLER 1258
1– Genel olarak 1258
2– Ortak bir formül kullanılmasının gerekliliği 1259
VI– YARGI’DA GEÇMİŞTEN BUGÜNE HESAPLAMA FORMÜLLERİ 1260
1– Devre sonu ödemeli ortalama kazanç ve sabit rant formülü ile (%5) artırım ve iskonto değerli dönem 1260
2– Devre sonu ödemeli ortalama kazanç ve sabit rant formülü ile (%10) artırım ve iskonto değerli dönem 1262
3– Progressif rant hesabı dönemi 1263
VII– SİGORTALARIN UYGULADIKLARI HESAPLAMA YÖNTEMLERİ 1266
1– Trafik Sigortası Genel Şartlarına göre hesaplama yöntem ve formülü 1266
2– Devre başı ödemeli belirli süreli rant formülü hakkında açıklamalar 1266
3– Devre başı ödemeli belirli süreli rant formülüne göre hesaplama örnekleri 1268
4– Raporlar açık ve anlaşılır olmalı 1270
VIII– FORMÜLLERİN KARŞILAŞTIRILMASI 1271
1– Karşılaştırmanın nasıl yapılacağı 1271
2– Hesap unsurları 1271
3– Formüllerin karşılaştırılması 1272
4– Karşılaştırma sonuçlarının değerlendirilmesi 1272
5– İnsan zararları için en uygun formül 1273
6– Kurumlar arası uyum sağlamanın ve ortak uygulamanın gerekliliği 1274
XI– RAPOR PLANLARI 1275
1– Destekten yoksun kalma hesaplarında rapor bölümleri 1275
2– Bedensel zararlarda rapor bölümleri 1279
EKLER
DİLEKÇE ÖRNEKLERİ 1285
RAPOR ÖRNEKLERİ 1319
1– Ölüm nedeniyle destekten yoksunluk rapor örnekleri 1321
2– Bedensel zararlar nedeniyle tazminat rapor örnekleri 1351
3– Üç ayrı formüle göre aynı hesap unsurlarının tazminat olarak değerlendirilmesi 1393
TABLOLAR 1417
Yararlanılan Kitaplar ve Yazılar 1439
Kavram Dizini 1449
Yazarın Yayınevimizce Yayınlanan Kitapları 1460 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
