|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler (Özet)
Önsöz 5
İçindekiler 11
Kararlar 17
Kısaltmalar 19
Giriş 23
Birinci Bölüm
KİRA BEDELİNİN BELİRLENMESİ (TBK 344)
1. GENEL BİLGİ 25
2. KİRA ARTIŞ ORANININ SÖZLEŞMEDE BELİRLENMİŞ OLMASI (TBK 344/1) 43
3. KİRA ARTIŞ ORANININ SÖZLEŞMEDE BELİRLENMEMİŞ OLMASI (TBK 344/2) 52
4. KİRA ARTIŞINA YÜZDE 25’LİK SINIRLAMA GETİREN 8 HAZİRAN 2022 TARİHLİ KANUN 54
5. KİRA BEDELİNİN YABANCI PARA BİRİMİYLE BELİRLENMESİ (TBK 344/4) 59
İkinci Bölüm
KİRA TESPİT DAVASI (TBK 344/3 – 345)
1. GENEL BİLGİ 73
2. KİRA TESPİT DAVALARINA İLİŞKİN YARGITAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARALARI 76
3. KİRA TESPİTİNDE DİKKATE ALINACAK KRİTERLER 80
4. KİRA TESPİT DAVASININ UYGULAMA ALANI 88
5. DAVANIN AÇILMA ZAMANI 91
6. DAVANIN TARAFLARI 100
7. KİRA TESPİT DAVASINDA TALEP 107
8. KİRA TESPİT DAVASINDA BİLİRKİŞİ RAPORU 112
9. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 113
10. VERGİ, HARÇ VE AVUKATLIK ÜCRETİ 115
11. KİRA TESPİT KARARININ ETKİSİ (TBK 345) 119
12. TESPİT EDİLEN KİRA FARKI ALACAĞININ İCRASI 132
13. TARAFLARIN KİRA TESPİT ANLAŞMASI YAPMASI 136
14. KİRANIN YABANCI PARA BİRİMİYLE BELİRLENDİĞİ SÖZLEŞMELERDE KİRA TESPİTİ 143
15. DEVLET İHALE KANUNU’NA GÖRE YAPILAN KİRALAMALARDA KİRA TESPİTİ 145
16. AŞIRI YARARLANMA DAVASINDAN AYIRT EDİLMESİ 147
17. KİRA TESPİT UYUŞMAZLIKLARINDA TAHKİM 151
18. KİRA TESPİT UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK 154
Üçüncü Bölüm
KİRA UYARLAMA DAVASI
1. GENEL BİLGİ 159
2. KİRA UYARLAMA DAVASINDA DİKKATE ALINACAK KRİTERLER 163
3. KİRA SÖZLEŞMESİNDE UYARLAMA (İNTİBAK) KURALININ BULUNMASI 173
4. KİRA UYARLAMA DAVASININ UYGULAMA ALANI 176
5. DAVANIN AÇILMA ZAMANI VE 5 YILDAN ÖNCE AÇILAMAYACAĞI YÖNÜNDEKİ YARGI KARARININ ELEŞTİRİSİ 177
6. DAVANIN TARAFLARI 179
7. UYARLAMA DAVASINDA TALEP OLUŞTURULURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 181
8. SÖZLEŞMEDE DAVA ÖNCESİ MÜZAKERE ŞARTININ BULUNMASI 184
9. KİRA SÖZLEŞMESİNİN TBK 138’E GÖRE FESHİ TARTIŞMALARI 186
10. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİ 189
11. KİRA UYARLAMA DAVALARINDA BİLİRKİŞİ RAPORU 195
12. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 196
13. HARÇ VE AVUKATLIK ÜCRETİ 197
14. KİRA UYARLAMA KARARININ ETKİSİ 199
15. KİRANIN YABANCI PARA BİRİMİYLE BELİRLENDİĞİ SÖZLEŞMELERDE UYARLAMA 201
16. TARAFLARIN SONRADAN UYARLAMA ANLAŞMASI YAPMASI 202
17. KİRA UYARLAMA UYUŞMAZLIKLARINDA TAHKİM 203
18. KİRA UYARLAMA UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK 204
KARARLAR
1. KİRA BEDELİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN KARARLAR 207
2. KİRA TESPİT DAVASINA İLİŞKİN KARARLAR 215
3. KİRA UYARLAMA DAVASINA İLİŞKİN KARARLAR 357
Kaynakça 427
Kavramlar Dizini 435
İçindekiler
Önsöz 5
İçindekiler (Özet) 9
Kararlar 17
Kısaltmalar 19
Giriş 23
Birinci Bölüm
KİRA BEDELİNİN BELİRLENMESİ (TBK 344)
1. GENEL BİLGİ 25
1.1. Kira Bedeli Anlaşmalarına Müdahale Edilmesinin Sebepleri 25
1.2. Kira Bedeline Başlangıçta Müdahale Edilmesi 26
1.3. Türk Hukukunda Kira Bedelinin Belirlenmesi 27
1.3.1. Genel Bilgi 27
1.3.2. TBK 344’ün Yürürlük Serüveni 28
1.4. İsviçre Hukukunda 32
1.5. Alman Hukukunda 37
1.6. Diğer OECD Ülkelerinde 42
2. KİRA ARTIŞ ORANININ SÖZLEŞMEDE BELİRLENMİŞ OLMASI (TBK 344/1) 43
2.1. Kira Artışında TÜFE Sınırlaması 43
2.2. TÜFE’nin Altında Artış Anlaşması Yapılmış Olması 45
2.3. TÜFE Sınırlamasının Uygulama Alanı 47
2.4. Hangi TÜFE? 47
2.5. TEFE/TÜFE Ortalaması Şeklindeki Anlaşmaların Geçersizliği 49
2.6. Bir Yıldan Uzun Süreli Sözleşmelerde Sözleşme Süresi İçindeki Artış Anlaşmaları 51
3. KİRA ARTIŞ ORANININ SÖZLEŞMEDE BELİRLENMEMİŞ OLMASI (TBK 344/2) 52
4. KİRA ARTIŞINA YÜZDE 25’LİK SINIRLAMA GETİREN 8 HAZİRAN 2022 TARİHLİ KANUN 54
4.1. Genel Olarak 54
4.2. Artış sınırlamasının kapsamı 55
4.3. Artış Sınırlamasının Yürürlüğü 55
4.4. Kira Tespit Davalarına Etkisi 56
4.5. Hükmün Anayasa’ya Aykırılığı Tartışması 57
5. KİRA BEDELİNİN YABANCI PARA BİRİMİYLE BELİRLENMESİ (TBK 344/4) 59
5.1. Genel Bilgi 59
5.2. Dövizle Kira Sözleşmesi Yapma Yasağı ve Yasağa Aykırılığın Yaptırımı 62
5.2.1 Genel Bilgi 62
5.2.2. Karara Uymamanın Yaptırımı 63
5.2.2.1. Kararın Dayanağı Olan Kanun Hükmü 63
5.2.2.2. Dayanak Kanun Hükmünün Anayasa’ya ve İlgili Kararın Normlar Hiyerarşisi İlkesine Aykırılığı Tartışması 63
5.2.2.3. Yaptırımın Türüne İlişkin Tartışma 66
5.2.2.3.1. Genel Bilgi 66
5.2.2.3.2. Kesin Hükümsüzlük Tartışması 67
5.2.2.3.3. İdari Para Cezası 67
5.2.2.3.4. Bakanlığın Yaptırım Sorusuna Cevabı 69
5.2.2.3.5. Atipik Kira Sözleşmeleri Bakımından 69
5.2.3. Sonuç 70
İkinci Bölüm
KİRA TESPİT DAVASI (TBK 344/3 – 345)
1. GENEL BİLGİ 73
2. KİRA TESPİT DAVALARINA İLİŞKİN YARGITAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARALARI 76
2.1. 18.11.1964 Tarihli ve 2/4 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 77
2.2. 07.07.1965 Tarihli ve 5/5 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 78
2.3. 21.11.1966 Tarihli ve 19/10 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 78
2.4. 12.11.1979 Tarihli ve 1/3 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 79
2.5. 24.11.1995 Tarihli ve 1994/2 E. 1995/2 K. Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 80
3. KİRA TESPİTİNDE DİKKATE ALINACAK KRİTERLER 80
3.1. Genel Olarak 80
3.2. TÜFE Kriteri 80
3.3. Konut ya da İş Yerinin Durumu 81
3.4. Emsal Kira Bedelleri 81
3.5. Hakkaniyet İndirimi 84
3.5.1. Genel Bilgi 84
3.5.2. Hakkaniyet İndiriminde Taleple Bağlılık İlkesine İlişkin Yargıtay Kararı 86
4. KİRA TESPİT DAVASININ UYGULAMA ALANI 88
5. DAVANIN AÇILMA ZAMANI 91
5.1. Genel Olarak 91
5.2. Beş Yıldan Uzun Süreli Sözleşmelerde 92
5.3. Beş Yıldan Önce Açılan Davaların Akıbeti 96
5.4. Mevcut Kiracıyla Yeniden Sözleşme İmzalanması Hâlinde 98
6. DAVANIN TARAFLARI 100
6.1. Genel Bilgi 100
6.2. Kira Sözleşmesine Taraf Olmayan Malikin Davacı Olması 101
6.3. Yeni Malikin Davacı Olması 101
6.4. Paylı Mülkiyet Hâlinde 102
6.5. Elbirliğiyle Mülkiyet Hâlinde 103
6.6. Kiracının Davacı Olması 105
7. KİRA TESPİT DAVASINDA TALEP 107
7.1. Genel Olarak 107
7.2. Talebin Islah Edilememesi 107
7.3. Kararın Uygulama Tarihinin Kararda Gösterilebilmesi İçin Talep Şartı 109
7.4. Tespit ve Uyarlama Davalarındaki Talep Farkına İlişkin Uygulama 110
8. KİRA TESPİT DAVASINDA BİLİRKİŞİ RAPORU 112
9. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 113
9.1. Yetkili Mahkeme 113
9.2. Görevli Mahkeme 115
10. VERGİ, HARÇ VE AVUKATLIK ÜCRETİ 115
10.1. Kira Tespit Kararında Vergi Konusu 115
10.2. Harç 116
10.3. Avukatlık Ücreti 118
11. KİRA TESPİT KARARININ ETKİSİ (TBK 345) 119
11.1. Genel Olarak 119
11.2. Kira Artış Anlaşması Bulunan Sözleşmelerde (TBK 345/3) 121
11.3. Kira Artış Anlaşması Bulunmayan Sözleşmelerde (TBK 345/2) 124
11.3.1. Genel Olarak 124
11.3.2. Davanın Açılma Tarihini Dikkate Alan Kural 126
11.4. Kira Sözleşmesinin Sona Ermiş Olması Hâlinde 129
11.5. Belirsiz Süreli Kira Sözleşmelerinde 130
12. TESPİT EDİLEN KİRA FARKI ALACAĞININ İCRASI 132
12.1. Kesinleşme Şartı 132
12.2. Temerrüt İçin Ayrıca İhtar Gerekmemesi 133
12.3. Uygulanacak Temerrüt Faizi 134
13. TARAFLARIN KİRA TESPİT ANLAŞMASI YAPMASI 136
13.1. Kira Başlangıcında Yapılan Anlaşmalar 136
13.2. Sonradan Yapılan Anlaşmalar 137
13.3. Örtülü (Zımni) Anlaşmalar ve Yargıtay Uygulaması 137
13.4. Eski Malikle Yapılan Anlaşma 142
14. KİRANIN YABANCI PARA BİRİMİYLE BELİRLENDİĞİ SÖZLEŞMELERDE KİRA TESPİTİ 143
15. DEVLET İHALE KANUNU’NA GÖRE YAPILAN KİRALAMALARDA KİRA TESPİTİ 145
16. AŞIRI YARARLANMA DAVASINDAN AYIRT EDİLMESİ 147
17. KİRA TESPİT UYUŞMAZLIKLARINDA TAHKİM 151
17.1. Tahkime Elverişlilik Tartışması 151
17.2. 3533 Sayılı Kanun’a Göre Zorunlu Tahkim Uygulaması 153
18. KİRA TESPİT UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK 154
18.1. Genel Bilgi 154
18.2. Uygulama Alanı 156
18.3. Yüzde 25 Artış Sınırlamasını Aşmanın Yolu Arabuluculuk mu? 156
Üçüncü Bölüm
KİRA UYARLAMA DAVASI
1. GENEL BİLGİ 159
2. KİRA UYARLAMA DAVASINDA DİKKATE ALINACAK KRİTERLER 163
2.1. Öngörülemezlik 163
2.2. Mağdurdan Kaynaklanmayan Olağanüstü Gelişme 165
2.3. Borçluyu İfaya Zorlamanın Dürüstlük Kuralına Aykırı Olması 166
2.4. Borcun İfa Edilmemiş Olması 169
2.5. İhtirazi Kayıt (Çekince) 170
2.5.1. Genel Olarak 170
2.5.2. Peşin Ödenen Kiralar Bakımından 171
2.6. Yargıtay’ın ‘Uzun Süreli Sözleşme’ Kriteri 172
3. KİRA SÖZLEŞMESİNDE UYARLAMA (İNTİBAK) KURALININ BULUNMASI 173
3.1. Uyarlama Yöntemini Gösteren (Olumlu) Kural Bulunması 173
3.2. Uyarlamayı Yasaklayan (Olumsuz) Kural Bulunması 174
4. KİRA UYARLAMA DAVASININ UYGULAMA ALANI 176
5. DAVANIN AÇILMA ZAMANI VE 5 YILDAN ÖNCE AÇILAMAYACAĞI YÖNÜNDEKİ YARGI KARARININ ELEŞTİRİSİ 177
6. DAVANIN TARAFLARI 179
6.1. Kiraya Verenin Uyarlama Talep Etmesi 179
6.2. Kiracının Uyarlama Talep Etmesi 180
7. UYARLAMA DAVASINDA TALEP OLUŞTURULURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 181
7.1. Kira Tespit Davasından Ayırt Etmek 181
7.2. Terditli Talepler İleri Sürmek 182
7.3. Talebin Islah Edilememesi 183
8. SÖZLEŞMEDE DAVA ÖNCESİ MÜZAKERE ŞARTININ BULUNMASI 184
9. KİRA SÖZLEŞMESİNİN TBK 138’E GÖRE FESHİ TARTIŞMALARI 186
9.1. Genel Olarak 186
9.2. TBK 331 ile TBK 138 Arasındaki İlişki Bağlamında 187
10. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİ 189
10.1. Genel Bilgi 189
10.2. Karar İncelemesi 190
10.2.1. Bursa BAM Kararı 190
10.2.1.1. Olayın Özeti 190
10.2.1.2. Yerel Mahkemenin Tedbir Talebine İlişkin Kararı 190
10.2.1.3. Bursa BAM Kararı ve Gerekçesi 190
10.2.2. Ankara BAM Kararı 191
10.2.2.1. Olayın Özeti 191
10.2.2.2. Yerel Mahkemenin Tedbir Talebine İlişkin Kararı 192
10.2.2.3. Ankara BAM Kararı ve Gerekçesi 192
10.2.3. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin Kararı 192
10.2.3.1. Kararın Özeti 192
10.2.3.2. Karara İlişkin Değerlendirme 193
11. KİRA UYARLAMA DAVALARINDA BİLİRKİŞİ RAPORU 195
12. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 196
12.1. Yetkili Mahkeme 196
12.2. Görevli Mahkeme 197
13. HARÇ VE AVUKATLIK ÜCRETİ 197
13.1. Harç 197
13.2. Avukatlık Ücreti 198
14. KİRA UYARLAMA KARARININ ETKİSİ 199
15. KİRANIN YABANCI PARA BİRİMİYLE BELİRLENDİĞİ SÖZLEŞMELERDE UYARLAMA 201
16. TARAFLARIN SONRADAN UYARLAMA ANLAŞMASI YAPMASI 202
17. KİRA UYARLAMA UYUŞMAZLIKLARINDA TAHKİM 203
18. KİRA UYARLAMA UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK 204
KARARLAR
1. KİRA BEDELİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN KARARLAR 207
2. KİRA TESPİT DAVASINA İLİŞKİN KARARLAR 215
3. KİRA UYARLAMA DAVASINA İLİŞKİN KARARLAR 357
Kaynakça 427
Kavramlar Dizini 435 |