|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Dördüncü Baskıya Önsöz v
Kısaltmalar xxxv
Birinci Kısım
AÇIKLAMALAR
Birinci Bölüm
KOOPERATİFİN TARİFİ
1. Kooperatifin Tarifi ve Özellikleri 1
2. Kooperatifin Tanımı 4
3. Kooperatifçilik İlke ve Değerleri 14
4. Kooperatifin Hukuksal Niteliği 17
5. Kooperatif Davalarının Niteliği 20
6. Kooperatiflerin Diğer Tüzel Kişilere Göre Fonksiyonel Farkları 22
6.1. Kooperatifler Dernek Değildir 24
6.2. Kooperatiflerin Sermaye Şirketlerinden Farkı 26
6.3. Kooperatiflerin KOBİ Özelliği 27
6.4. Kooperatiflerin Diğer Ticaret Şirketlerine Göre Avantajları 29
6.5. Kooperatifler Sürdürülebilir Kalkınma İçin İyi Bir Modeldir 30
7. Kooperatiflerin Faaliyet Alanları ve Sınıflandırılması 31
İkinci Bölüm
ÜLKEMİZ VE DÜNYA KOOPERATİFÇİLİĞİNE İLİŞKİN
GENEL BİLGİLER
1. Kooperatifçilik Sektörünün Dünyadaki Durumu 33
1.1. Kooperatiflerin Ekonomiye Olan Katkıları ve Ekonomik Sektörlerde Kooperatiflerin Rolü 34
1.2. Dünyada Ekonomik ve Sosyal Politikalar Açısından Kooperatifçilik Sektörü 36
1.3. İslam Hukuku Açısından Kooperatifçilik 39
1.3.1. Sigortacılığın Kumar Boyutu ve Tekâfül 41
2. Kooperatifçilik Tarihi 44
2.1. Modern Kooperatifçilik Hareketinin Başlaması ve Öncesi Görünüm 45
2.2. İlk Modern Kooperatifçilik Uygulamaları 47
2.3. Almanya’da Kooperatifçilik 48
2.4. Osmanlı Döneminde Kooperatifçilik 49
2.4.1. Mithat Paşa ve Memleket Sandıkları 49
2.4.2. İkinci Meşrutiyet Döneminde Kooperatifçilik Çalışmaları 51
2.5. Milli Mücadele ve Cumhuriyet Dönemi Kooperatifçilik Faaliyetleri 53
3. Kooperatifçiliğin İlkeleri 56
3.1. Gönüllü ve Serbest Giriş İlkesi 57
3.2. Ortağın Demokratik Yönetimi İlkesi 58
3.3. Ortağın Ekonomik Katılımı İlkesi 58
3.4. Özerklik ve Bağımsızlık İlkesi 58
3.5. Eğitim, Öğretim ve Bilgilendirme İlkesi 59
3.6. Kooperatifler Arası İşbirliği İlkesi 59
3.7. Toplumsal Sorumluluk İlkesi 60
4. Ülkemizde Kooperatifçilik Sektörü 60
4.1. Hukuki Altyapı 63
4.1.1. 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 63
4.1.2. 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu 63
4.1.3. 4572 Sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun 64
4.2. Kooperatiflerden Sorumlu Bakanlıklar 64
4.3. Kooperatif Türlerine İlişkin Bilgiler 67
4.3.1. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Görev ve Sorumluluk Alanında Bulunan Kooperatifler 67
4.3.1.1. Tarımsal Amaçlı Kooperatifler 67
4.3.1.2. Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri 68
4.3.1.3. Sulama Kooperatifleri 69
4.3.1.4. Su Ürünleri Kooperatifleri 69
4.3.1.5. Pancar Ekicileri Kooperatifleri 69
4.3.1.6. Tarım Kredi Kooperatifleri 70
4.3.2. Ticaret Bakanlığı’nın Görev ve Sorumluluk Alanında Bulunan Kooperatifler 70
4.3.2.1. Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri 70
4.3.2.2. Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri 71
4.3.2.3. Tüketim Kooperatifleri 71
4.3.2.4. Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifleri 72
4.3.2.5. Turizm Geliştirme Kooperatifleri 73
4.3.2.6. Kadın Kooperatifleri 73
4.3.2.7. Temin ve Tevzi Kooperatifleri 74
4.3.2.8. Üretim ve Pazarlama Kooperatifleri 74
4.3.2.9. Küçük Sanat Kooperatifleri 75
4.3.2.10. Sigorta Kooperatifleri 75
4.3.2.11. Enerji Kooperatifleri 78
4.3.2.12. Gayrimenkul İşletme Kooperatifleri 79
4.3.3. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Görev ve Sorumluluk Alanında Bulunan Kooperatif Türleri 81
4.3.3.1. Konut Yapı Kooperatifleri 81
4.3.3.2. Sanayi Siteleri İşyeri Yapı Kooperatifleri 82
4.3.3.3. Toplu İşyeri Yapı Kooperatifleri 83
4.4. Kooperatiflerin Toplum Kalkınmasındaki Rolleri 83
4.5. Kooperatif Modeli İçin İlgi Çekici Örnekler 86
4.6. Ülkemizdeki Kooperatiflerin Vergisel Uygulamalar Karşısındaki Mağduriyetleri 95
Üçüncü Bölüm
KOOPERATİF KURULUŞ İŞLEMLERİ VE ANASÖZLEŞME
1. Kooperatiflerin Kuruluşu 103
2. Taşınmaz Mal Temliki 105
3. Sermaye Miktarı Sınırlandırılarak Kooperatif Kurulamayacağı 106
4. Kooperatif Unvanının Kullanılması 107
4.1. Ticaret Unvanının Kullanılması 107
5. Kuruluş İzni 109
6. Tescil ve İlan 110
6.1. Tescil ve İlân Edilecek Hususlar 111
6.1.1. Anasözleşme Tarihi 111
6.1.2. Kooperatifin Amacı, Konusu ve Varsa Süresi 111
6.1.3. Kooperatifin Unvanı ve Merkezi 112
6.1.4. Kooperatifin Sermayesi ve Bunun Nakdî Kısmına Karşılık Olarak Ödenen En Az Miktar ve Her Ortaklık Payının Değeri 113
6.1.5. Ortaklık Payı Belgelerinin Ada Yazılı Olduğu 113
6.1.6. Ayni Sermaye ve Devralınan Akçalı Kıymetlerle İşletmelerin Neden İbaret Oldukları ve Bunlara Biçilen Değerler 114
6.1.7. Kooperatifin Ne Suretle Temsil Olunacağı ve Denetleneceği 114
6.1.8. Yönetim Kurulu Üyeleriyle Kooperatifi Temsile Yetkili Kimselerin Ad ve Soyadları 114
6.1.9. Kooperatifin Yapacağı İlânların Şekli ve Anasözleşmede de Bu Hususta Bir Hüküm Varsa Yönetim Kurulu Kararlarının Pay Sahiplerine Ne Suretle Bildirileceği 114
6.1.10. Kooperatifin Şubeleri 115
6.2. Tescil ve İlânın Hukukî Sonuçları 115
7. Anasözleşme Değişiklikleri 116
8. Anasözleşmeye Konulacak Hükümler 118
8.1. Emredici Hükümler 119
8.1.1. Kooperatifin Adı ve Merkezi 120
8.1.2. Kooperatifin Amacı ve Çalışma Konuları 121
8.1.3. Ortaklık Sıfatını Kazandıran ve Kaybettiren Hal ve Şartlar 121
8.1.4. Ortakların Pay Tutarı ve Kooperatif Sermayesinin Ödenme Şekli, Nakdî Sermayenin En Az ¼’ünün Peşin Ödenmesi 122
8.1.5. Ortakların Aynî Sermaye Koyup Koyamayacakları 122
8.1.6. Kooperatifin Yükümlerinden Dolayı Ortakların Sorumluluk Durumu ve Derecesi 123
8.1.7. Kooperatif Yönetim ve Denetim Organlarının Görev ve Yetkileri ile Sorumluluk ve Seçim Tarzları 123
8.1.8. Kooperatifin Temsiline Ait Hükümler 124
8.1.9. Yıllık gelir ve Gider Farklarının Hesaplama ve Kullanma Şekilleri 126
8.1.10. Kurucuların Adı, Soyadı, İş ve Konut Adresleri 126
8.2. Kanunun Diğer Maddeleriyle Anasözleşmeye Konulması Zorunlu Tutulan Hükümler 126
8.3. Anasözleşmeye Konulacak İhtiyari Hükümler 127
8.3.1. Genel Kurul Toplantısına İlişkin Hükümler 127
8.3.2. Genel Kurul Toplantısında Alınacak Kararlara İlişkin Hükümler 128
8.3.3. Genel Kurul Toplantısında Oyların Kullanılması Hakkında Hükümler 128
8.3.4. Kooperatifin Çalışma Şekline Dair Esaslar 129
8.3.5. Kooperatifin Birliklerle Olan İlişkileri 129
8.3.6. Kooperatifin Diğer Bir Kooperatifle Birleşmesi 129
8.3.7. Kooperatifin Süresi 129
8.3.8. Diğer İhtiyari Hususlar 130
8.4. Anasözleşmeye Konulacak Yorumlayıcı Hükümler 131
8.4.1. Kooperatifin Çalışma Konusu ve Ultra Vires Kavramı 131
9. Tüzel Kişiliğin Kazanılması ve Sorumluluk 135
10. Kooperatifin Butlanına ve Yokluğuna Karar Verilemeyeceği 137
Dördüncü Bölüm
ORTAKLIK İŞLEMLERİ
1. Ortaklık Sıfatının Kazanılması 139
2. Kooperatife Ortak Olma Yöntemleri 139
2.1. Kurucu Ortak Olma 140
2.2. Kurulmuş Olan Kooperatife Sonradan Ortak Olma 140
2.2.1. Gerçek Kişilerin Ortaklığı 140
2.2.2. Tüzel Kişilerin Ortaklığı 144
2.2.3. Kamu Kurum, Kuruluşları ve Belediyeler Kooperatif kurabilir mi? Kurulmuş kooperatiflere ortak olabilir mi? 145
2.2.3.1. Kamu Kurum ve Kuruluşları 146
2.3. Hisse Devralmak Suretiyle Ortak Olma 149
2.3.1. Ortaklığın Devri, Şekli ve Şartı 149
2.3.2. Devir Sırasında Bağışın Zorunlu Olup Olmadığı 151
2.4. Miras Yoluyla Ortak Olma 151
2.5. Görev veya Hizmet ya da Taşınmaz Mal veya İşletme Karşılığı Ortaklık 152
2.6. Zımni Ortaklık 152
3. Yedek Ortaklık 153
4. Yabancı Uyruklu Kişilerin Ortak Olmaları 153
5. Yapı Kooperatiflerinde Konut, Ortak Sayısının Genel Kurulca Belirlenmesi Zorunluluğu 154
6. Kooperatife Sonradan Ortak Olanlardan Fark Alınıp Alınmayacağı 154
7. Yapı Kooperatiflerine Ortak Olurken Dikkat Edilmesinde Fayda Görülen Hususlar 155
8. Ortaklık Sıfatının Kaybedilmesi, Ortaklıktan Çıkarılma Esasları ve İtiraz 156
8.1. Ortaklıktan Çıkma Hakkı 157
8.2. Zımnen Çıkış ve Çıkmış Sayılma 159
8.2. Ortağın Ölümü Halinde Yapılacak İşlemler 161
8.3. Ortaklığın Devri 162
8.4. Görev veya Hizmetin Bitmesi Halinde Ortaklık 162
9. Ortaklıktan Çıkarılma (İhraç) ve İtiraz 163
9.1. Parasal Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyenlerin Ortaklığının Kendiliğinden Düşmesi 167
9.1.1. Ortak Parasal Yükümlülüklerini Belirli Bir Süre Geciktirmiş, Ödememiş Olmalıdır 167
9.1.2. İlk İstem ve Münasip Bir Süre 168
9.1.3. İkinci İstem ve 1 Aylık Süre 168
9.1.4. İkinci İhtarın Tebliğinden İtibaren 1 Aylık Süre İçinde Borç Ödenmemiş Olmalıdır 168
9.1.5. Çıkarma Kararı Alınmalıdır 169
9.1.6. Çıkarma Kararı Ortağa Tebliğ Edilmelidir 169
9.2. Çıkan veya Çıkarılan Ortaklarla Hesaplaşma (Mahsuplaşma) Süresi 170
9.3. İadesi Talep Edilebilecek Haklar 171
9.4. İade Edilecek Hakların Hesabı 174
9.5. Ödeme Zamanı ve Zamanaşımı 177
9.6. Ortaklar Hakkında İcra Takibi Yapılıp Yapılamayacağı 180
9.7. Fazla Ortak Kaydı Nedeniyle Mahsuplaşma Örneği 181
Beşinci Bölüm
KOOPERATİF BİLGİ SİSTEMİ
1. KOOPBİS Düzenlemesinin Mahiyeti 185
2. KOOPBİS Yetkilisinin Görev ve Sorumlulukları 187
3. Ortakların KOOPBİS’e Erişim Hakları 189
4. Vatandaşların KOOPBİS Verilerinden Yararlanması 189
5. KOOPBİS Üzerinden Yapılacak İşlemler 189
Altıncı Bölüm
ORTAKLARIN HAKLARI
1. Ortakların Bireysel Hakları 196
1.1. Ortaklıktan Çıkma Hakkı 196
1.2. Ortağın Sorumluluğunun Arttırılması Durumunda Çıkma Hakkı 197
1.3. Ortaklığın Devredilmesi Hakkı 197
1.4. Çıkarılma Kararına Karşı İtiraz veya Dava Açma Hakkı 198
1.5. Bilgi Edinme ve Örnek İsteme Hakkı 200
1.6. Ticari Defterleri ve Belgeleri İnceleme Hakkı 201
1.7. Genel Kurula Katılma, Seçme ve Seçilme Hakkı 201
1.8. Olumlu Gelir Gider Farkından Pay Alma Hakkı 203
1.9. Oy Hakkı 204
1.10. Genel Kurulda Temsil Hakkı 205
1.11. Kurul Kararları Aleyhine Dava Açma Hakkı 207
1.12. Denetçilerin Dikkatini Çekme ve Açıklama Yapılmasını İsteme Hakkı 209
1.13. Tasfiye Artığından Pay Alma Hakkı 210
1.14. Hak Arama ve Dilekçe Hakkı 210
2. Toplu Kullanılabilen Haklar 210
2.1. Genel Kurulu Toplantıya Çağırma Hakkı 210
2.2. Gündeme Madde İlavesini İsteme Hakkı 211
Yedinci Bölüm
ORTAKLARIN YÜKÜMLÜLÜK VE SORUMLULUKLARI
1. Sermaye Koyma Borcu ve Aidat Ödeme Yükümü 213
2. Kooperatifin Borçlarından Dolayı Ortağın Sorumluluğu 214
3. Ek Ödeme Yükümü 217
4. Sorumluluğun Bazı Ortak Gruplarına Yüklenemeyeceği 218
5. Kooperatifin İflası Halinde Ortakların Sorumlulukları 218
6. Ortakların Sorumluluk Hükümlerinin Değiştirilmesi 218
7. Kooperatife Yeni Giren Ortağın Sorumlulukları 219
8. Ortakların Ayrılmasından veya Kooperatifin Dağılmasından Sonra Sorumlulukları 219
9. Ortağın Şahsi Alacaklıları 220
10. Sorumlulukta Zamanaşımı 221
11. Sır Saklama Yükümlülüğü ve Ceza 221
12. Kooperatif Hakkında Yanlış Bilgi Verme Suçu 221
Sekizinci Bölüm
KOOPERATİFİN ORGANLARI
1. Kooperatifler Kanununa Göre Kooperatifin Organları 223
2. Genel Kurul 224
3. Yönetim Kurulu 229
4. Denetim Kurulu 231
4.1. Kooperatiflerde Denetimin Amacı ve Önemi 231
4.2. Kooperatiflerde Denetçi Olabilmek İçin Aranan Şartlar 233
4.3. Denetçilerde Bağdaşmayan Görevler 234
4.4. Denetim Kuruluna Üye Seçimi 235
4.5. Denetim Kurulunun Görevleri 235
4.6. Denetim Kurulunun Yükümlülükleri 236
4.7. Denetim Kurulu Üyelerinin Hukuki ve Cezai Sorumluluk Halleri 237
Dokuzuncu Bölüm
GENEL KURUL
1. Genel Olarak 239
2. Genel Kurulun Devir ve Terk Edemeyeceği Yetkiler 241
2.1. Anasözleşmeyi Değiştirmek 241
2.2. Yönetim Kurulu ve Denetçiler Kurulu Üyeleriyle Gerektiğinde Tasfiye Kurulunu Seçmek 241
2.3. İşletme Hesabıyla Bilânço ve Gerektiğinde Gelir–Gider Farkının Bölüşülmesi Hakkında Karar Vermek 242
2.4. Yönetim ve Denetim Kurullarını İbra Etmek 243
2.5. Kanun ve Anasözleşme ile Kendisine Tanınmış Olan Konular Hakkında Karar Vermek 244
2.6. Gayrimenkul Alımında ve Satımında Takip Edilecek Usul ile Alınacak Gayrimenkulün Niteliğini, Yerini ve Azami Fiyatını, Satılacak Gayrimenkulün Asgari Fiyatını Belirlemek 248
2.7. İmalat ve İnşaat İşlerinin Yaptırılma Yöntemini Belirlemek 250
2.8. Yapı Kooperatiflerinde, Kooperatifin Ortak Sayısı ile Yapılacak Konut veya İşyeri Sayısını Tespit Etmek 250
2.9. Yapı Kooperatiflerinde Kur’a Çekimi ve Şerefiye 251
2.9.1. Şerefiye Paylarının Belirlenmesi 252
3. Genel Kurul Çağrısı 254
3.1. Genel Kurulun Yönetim Kurulunca Çağrılması 256
3.2. Genel Kurulun ‘Gerektiğinde’ Denetim Kurulunca Çağrılması 259
3.3. Genel Kurulun Anasözleşme ile Bu Hususta Yetkili Kılınan Diğer Bir Organ Tarafından Çağrılması 260
3.4. Genel Kurulun Ortağı Olduğu Üst Birlik Tarafından Çağrılması 261
3.5. Genel Kurulun Tasfiye Memurları Tarafından Çağrılması 261
3.6. Genel Kurulun Doğrudan Doğruya İlgili Bakanlık Tarafından Çağrılması 263
3.7. Genel Kurulun Dört Ortaktan Az Olmamak Kaydıyla Ortak Sayısının En Az Onda Birinin İsteği Üzerine Yönetim Kurulu Tarafından Çağrılması 264
3.8. Genel Kurulun Denetim Kurulunca Çağrılması 266
3.9. Genel Kurulun İlgili Bakanlık Tarafından Çağrılması 267
3.10. Genel Kurulun 4’ten Az Olmamak Kaydıyla Azlık Tarafından Çağrılması 267
4. Genel Kurul Çağrı Şekli 271
4.1. Toplantı Türleri ve Süresi 271
4.2. Tasfiye Sürecindeki Kooperatiflerde Olağan Genel Kurul Toplantısı 273
4.3. Çağrının Şekli 274
5. Genel Kurul Toplantılarının Birleştirilmesi 276
5.1. Genel Kurul Toplantılarını Birleştirmede Usul ve Esaslar 277
5.1.1. Üst Birliğe Ortak Olma Zorunluluğu 278
5.1.2. Gündemde Olağan Genel Kurul Toplantılarının Birleştirilerek Yapılmasına Dair Bir Maddenin Yer Alması ve Bu Gündem Maddesinin İlgili Genel Kurul Toplantısında Görüşülerek Kabul Edilmesi 278
5.1.3. Birleştirilen Olağan Genel Kurul Toplantılarının İki Hesap Dönemini ve Her Hâlükârda Yönetim Kurulu ve Denetçilerin Geriye Kalan Görev Sürelerini Geçemeyeceği 280
5.1.4. Kanunun 56’ncı Maddesinin Birinci Fıkrasının Üçüncü Bendinde Sayılan Suçlarla İlgili Olarak Yönetim Kurulu Üyeleri Hakkında Kamu Davası Açılmaması 280
5.1.5. Kooperatifler ve Üst Kuruluşlarına Getirilen Yükümlülükler 281
5.1.6. Birleştirme Şartının Kaybedilmesi 281
5.1.7. Birleştirme Süresi İçinde Ortakla Hesaplaşma ve Yönetim Kurulu Üyelerinin İbrası 282
6. Genel Kurul Toplantı Nisabı 282
6.1. Özel Toplantı Nisapları 286
6.2. Tasfiye Halindeki Kooperatiflerde Toplantı ve Karar Nisabı 287
7. Genel Kurul Toplantı Yeri 287
8. Genel Kurul Toplantı Yerinin Değiştirilmesi 289
9. Genel Kurulun Ertelenmesi 290
10. Genel Kurul Başkanlık Divanı 292
11. Genel Kurul Toplantı Gündemi 294
12. Gündeme Madde İlavesinde Usul 294
12.1. Genel Kuruldan Önce Gündeme Madde İlavesi 294
12.2. Genel Kurul Toplantısı Sırasında Gündeme Madde İlavesi 296
13. Tüm Ortakların Hazır Bulunması Halinde Genel Kurul 297
14. Genel Kurul Toplantılarında Oy Hakkı 299
14.1. Oy Vermenin Şekil Şartları 300
14.2. Genel Kurul Toplantısında Ortağın Temsili 301
14.3. Ortak Sayısı 1000’den Fazla Olan Kooperatiflerde Genel Kurul Toplantısında Temsil 302
14.4. Genel Kurul Toplantısında Oya Katılamayacaklar 304
15. Genel Kurul Kararları İçin Karar Nisabı 306
15.1. Nitelikli Karar Nisapları 308
16. Genel Kurul Kararlarının Bozulması ve Şartları 309
16.1. Kanuna Aykırılık 311
16.2. Anasözleşmeye Aykırılık 312
16.3. İyiniyet Esaslarına Aykırılık 312
16.4. Bozma Davası Açmaya Yetkisi Bulunanlar 313
16.5. Davanın Açılma Süreci ve Sonuçlanması 314
17. Genel Kurul Toplantılarında Mektupla Oy Verme 316
18. Temsilciler Topluluğu 316
Onuncu Bölüm
YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
1. Kooperatifin Temsil ve İcra Organı 319
2. Yönetim Kurulunun Organizasyonu ve Çalışması 320
3. Yönetim Kurulunun Kurul Halinde Yapacakları Görevler 320
4. Yönetim Kurulu Üyelerinin Bireysel Olarak Yapacakları Görevler 322
5. Yönetim Kurulunun Anasözleşmelerle Verilen Görev ve Yetkiler 323
5.1. Kooperatifi Temsil ve İlzam Edici İşlemlerde Ticaret Unvanının Kullanılması 324
5.2. Taşınmaz Alımı ile Satımında Dikkat Edecekleri Hususlar 324
5.3. Ortaklık Kaydına İlişkin Olarak Yapılacak İlân ve Reklâmlarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 325
5.4. Yapı Kooperatiflerinde Yönetim Kurulunun Sabit veya Peşin Bedelle Ortaklık Kaydı Yapamayacağı 325
5.5. Kendi Aidat Ödemelerini Yerine Getirmeleri Esnasında Yönetim Kurulunca Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 326
5.6. Yönetim Kurulu Üyelerinin Kooperatif ile Ticari Muamele Yapamayacakları 326
5.7. Yönetim Kurulunun Kooperatifin Aczi Halinde Yapması Gereken İşlemler 327
5.8. Kooperatifte İstihdam Edilecek Personelin İşe Alımı ve Özlük Hakları 328
6. Yönetim Kurulu Üyeleri Tarafından Ortaklarla İlgili Olarak Gerçekleştirilecek İşlemler 328
6.1. Kooperatiflere Ortak Olabilecek Kişilerle İlgili İşlemler 328
6.1.1. Kooperatife Alınacak Ortaklarda Aranacak Şartlar 329
6.1.2. Yabancı Uyruklu Kişilerin Kooperatife Ortaklığı 330
6.1.3. Kooperatife Girmek İsteyenlerin Taleplerinin Değerlendirilmesi 330
6.1.4. Kooperatiflerde Yedek Ortaklık 331
6.1.5. Kooperatife Sonradan Gireceklerden Alınacak Fark 332
6.1.6. Kooperatifteki Payını Devir Eden Ortaktan Devir İşlemi Nedeniyle Herhangi Bir Bedel Alınamaz 332
6.2. Ortaklıktan Çıkmak İsteyenler Hakkında Yapılacak İşlemler 332
6.2.1. Ortağın Ölümü Halinde Yönetim Kurulunca İzlenecek Prosedür 332
6.2.2. İhraç Kararı Alınacak Durumlar 333
6.2.3. İhraç Edilecek Ortaklar Hakkında İzlenecek Prosedür 333
6.2.4. Kooperatiften Çıkan veya Çıkarılan Ortaklara Yapılacak İade ve Ödemeler ile Bu Ödentilerin Yapılacağı Süre 334
6.2.5. Yabancı Ülkelerde İkamet Eden Ortaklara Tebligat 335
7. Yönetim Kurulunun Genel Kurul Toplantıları ile İlgili Görev ve Sorumlulukları 335
7.1. Genel Kurul Toplantı Çağrısı 335
7.2. Genel Kurul Toplantısından Önce Yönetim Kurulu Üyelerince Yapılması Gereken İşlemler 338
7.3. Genel Kurul Toplantısına Bakanlık Temsilcisinin Katılmaması Halinde Yapılması Gereken İşlemler 339
7.4. Genel Kurul Toplantısından Sonra İlgili Bakanlığa ve Ticaret Sicili Müdürlüğü’ne Verilecek Belgeler 340
8. Yönetim Kurulu Üyelerince Genel Kurul Kararları Aleyhine Dava Açılması 340
9. Yönetim Kurulu Üyelerinde Aranacak Şartlar, Yönetim Kurulu Toplantıları, Yönetim Kurulu Üyelerinin Görev ve Yükümlülükleri 340
9.1. Yönetim Kurulu Üyelerinde Aranacak Şartlar 340
9.2. Bağdaşmayan Görev 343
9.2.1. Yönetim Kurulu Üyeleri ve Denetçilerin Bağdaşmayan Görevleri 343
9.2.2. Yönetim Kurulu Üyeliğine veya Denetçiliğe Seçilmeden Önce, Seçilmeleri Sırasında Bağdaşmayan Görev Yapanlar ve Seçildikten Sonra Bağdaşmayan Görev Edinenler 344
9.2.3. Yönetim Kurulu Üyeleri ve Denetçilerin Eş ve Hısımlarının Bağdaşmayan Görevleri 344
9.3. Yönetim Kurulu Üyelerinin En Az Kaç Kişiden Oluşacağı ve Görev Süreleri 345
9.4. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yeniden Seçilmeleri 345
9.5. Yönetim Kurulu Üyelerinin Aynı Zamanda Müdürlük Görevine Seçilebilmesi 346
9.6. Kooperatifler Kanununda Belirtilen Şartları Taşımayan veya Kaybeden Yöneticiler Hakkında Yapılacak İşlemler 346
9.7. Yönetim Kurulu Görev Bölüşümü 346
9.8. Yönetim Kurulunca Temsil ve İmza Yetkisinin Kullanılması 346
9.9. Yönetim Kurulu Toplantılarının Yapılış Şekli 347
9.10. Yönetim Kurulu Toplantı Nisabının Kaybolması Halinde Yapılacak İşlemler 348
10. Yönetim Kurulunca Kullanılamayacak Yetkiler 348
11. Yönetim Kurulu Üyelerine Ödenecek Yasal Ödentiler 349
12. Emanet Usulü ile İnşaat Yapımında Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri 353
12.1. İmalat ve İnşaat Yapım Yönteminin Yönetim Kurulunca Belirlenemeyeceği 353
12.2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Emanet Komisyonuna Seçilmesi 353
12.3. Emanet Komisyonuna Seçilmiş Yönetim Kurulu Üyelerine Ödeme Yapılamayacağı 354
12.4. Emanet Komisyonuna Seçilmiş Yönetim Kurulunun Çalışma Biçimi 354
12.5. Yönetim Kurulunca Konut Bedellerinin Tespiti ile İlgili Olarak Yapılacak İşlemler 355
12.6. Konutların Ortaklara Dağıtımında Yönetim Kurulunca Yapılması Gereken İşlemler 355
13. Yönetim Kurulu Üyelerinin Tasfiye ile İlgili Görev ve Yükümlülükleri 356
13.1. Tasfiye Kurulu Üye Seçimi 356
13.2. Tasfiyenin Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkisi Üzerindeki Etkisi 356
13.3. Aynı Zamanda Tasfiye Kurulu Olarak Görevlendirilen Yönetim Kurulu Üyelerinin Tasfiye ile İlgili Olarak Yapacakları İşlemler 356
14. Yönetim Kurulu Üyelerinin Diğer Görev ve Yükümlülükleri 357
14.1. Yönetim Kurulu Üyelerinin Mal Bildiriminde Bulunmaları 357
14.2. Görevi Sona Eren Yönetim Kurulunun Yapması Gereken Devir Teslim İşlemleri 357
14.3. Kooperatiflerin Avukat Tutma Yükümlülükleri 358
14.4. Muhasebe Defterlerinin Kaybolması (Zayii) Halinde Yönetim Kurulunca Yapılması Gereken İşlemler 359
15. Yönetim Kurulu Üyelerinin Denetim ile İlgili Görev ve Yükümlülükleri 359
15.1. Yönetim Kurulu Üyelerinin İlgili Bakanlıklarca Yürütülen Denetimler ile İlgili Ödev ve Sorumlulukları 359
15.2. Denetçilerin İnceleme Görevlerini Yerine Getirmeleri Esnasında Yönetim Kurulu Üyelerine Düşen Ödevler 359
15.3. Yönetim Kurulu Toplantılarına Denetçilerin İştiraki 360
16. Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Yönetimle Görevlendirilenlerin Özen ve Bağlılık Yükümlülüğü 360
17. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumlulukları 361
18. Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukukî Sorumluluk Halleri 362
18.1. Yönetime veya Temsile Yetkili Olanların Haksız Fiillerinden Doğan Sorumluluğu 367
18.2. Ödemelerin Doğru Olmamasından Doğan Sorumluluk 369
18.3. Dağıtılan ve Ödenen Gelir Gider Farkının Gerçek Olmamasından Doğan Sorumluluk 369
18.4. Kanunen Tutulması Gereken Defterlerin Mevcut Olmaması veya Düzensiz Bir Şekilde Tutulmasından Doğan Sorumluluk 369
18.5. Genel Kurul Kararlarının Sebepsiz Olarak Yerine Getirilmemesinden Doğan Sorumluluk 369
18.6. Müdürlerin Sebebiyet Verdikleri Zararlardan Sorumluluk 370
18.7. Genel Kurul Kararı Aleyhine Suiniyetle İptal Davası Açılmasından Doğan Sorumluluk 370
18.8. Kooperatifin İflasından Doğan Sorumluluk 370
18.9. Sair Görevlerin Yapılmamasından Doğan Sorumluluk 370
18.10. Özel Kanunlarla Konulan Yükümlülüklere Uymamanın Sorumluluğu 371
18.11. Temsil ve İlzam ile Görevlendirilen Üyenin Sorumluluğu 371
18.12. Yönetim Kurulu Üyelerinin Şahsi Menfaatlerine veya Yakınlarının Menfaatlerine Taâlluk Eden Hususların Görüşülmesine Katılmalarından Doğan Sorumluluk 372
18.13. Rekabet Yasağına Aykırılıktan Doğan Sorumluluk 373
18.14. Yanlış ve Yanıltıcı Beyanlardan Doğan Sorumluluk 373
18.15. Sır Saklama Yükümlülüğüne Uyulmamanın Sorumluluğu 374
19. İbra 374
19.1. Yönetim Kurulu Üyeleri Hakkında Hukuki Sorumluluk Davası Açılması 377
19.2. İbra Edilmeyen Yönetim Kurulu Üyelerinin Görevlerine Devamı 378
20. Yönetim Kurulu Üyelerinin Cezai Sorumlulukları 379
20.1. 1163 Sayılı Kanunda Yönetim Kurulu Üyeleri İçin Yer Alan Ceza Maddeleri 380
20.1.1. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunundaki Ceza Hükümlerinin Genel Değerlendirmesi 384
20.2. Türk Ticaret Kanununda Yer Alan Ceza Maddeleri 389
20.2.1. Defter Tutma Yükümlülüğü 390
20.2.2. Defter ve Belgeleri Saklama Yükümlülüğü 391
20.2.3. Defterlere Gerekli Onayları (Tasdikleri) Yaptırma Yükümlülüğü ve İşletmeye İlişkin Gelişmelerin Defterlerden İzlenebilmesi 391
20.2.4. Defterleri Uygun Tutma Yükümlülüğü 392
20.2.5. Envanter Çıkarma Yükümlülüğü 392
20.2.6. Görüntü ve Veri Taşıyıcılara Aktarılmış Belgeleri İbraz Etme Yükümlülüğü 392
20.2.7. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Tarafından Belirlenen İlke ve Yayımlanan Yorumlara Uyma ve Bunları Uygulama Yükümlülüğü 392
20.2.8. Kooperatifin Hâkim Şirket Olması Halinde, Hâkim ve Bağlı Şirketlerle İlişkileri Hakkında Rapor Düzenleme Yükümlülüğü 392
20.2.9. Defter, Kayıt ve Belgeleri ile Bunlara İlişkin Bilgileri Ticaret Bakanlığı Müfettişlerine Verme Yükümlülüğü 392
20.2.10. Sermaye (Ortaklık Payı) Borcunu İfa Etmeyen Ortaklara Borç Verme Yasağı 393
20.2.11. Kooperatifle İşlem Yapma, Kooperatife Borçlanma Yasağı 393
20.2.12. Ticari Defterlerin Mevcut Olmaması veya Hiçbir Kayıt İçermemesi Yahut TTK’ya Uygun Saklanmaması Hâllerinde Sorumluluk 393
20.2.13. Denetime Yetkili Olanların Sır Saklama Yükümü 393
20.2.14. Belgelerin ve Beyanların Kanuna Aykırı Olması Halinde Cezai Sorumluluk 394
20.2.15. Sermaye Hakkında Yanlış Beyanlar ve Ödeme Yetersizliğinin Bilinmesi Halinde Cezai Sorumluluk 394
20.2.16. Değer Biçilmesinde Yolsuzluk Yapanların Cezai Sorumluluğu 394
20.2.17. Tescili Zorunlu Hususların Tescilinin Yapılmaması Halinde Cezai Sorumluluk 394
20.2.18. Tescil ve Kayıt İçin Gerçeğe Aykırı Beyanda Bulunanların Cezai Sorumluluğu 394
20.2.19. Ticaret Unvanına İlişkin Hükümlere Aykırı Hareket Edenlerin Cezai Sorumluluğu 395
20.2.20. Haksız Rekabet Halinde Cezai Sorumluluk 395
20.3. Türk Ceza Kanununa Göre Ceza Maddeleri 395
20.3.1. Malvarlığına karşı suçlar 396
20.3.1.1. Güveni Kötüye Kullanma 396
20.3.1.2. Bedelsiz Senedi Kullanma 396
20.3.1.3. Dolandırıcılık 396
20.3.1.4. Nitelikli Dolandırıcılık 397
20.3.2. Kamu Güvenine Karşı Suçlar (Sahtecilik) 397
20.3.2.1. Parada Sahtecilik 397
20.3.2.2. Kıymetli Damgada Sahtecilik 397
20.3.2.3. Mühür Bozma 397
20.3.2.4. Resmî Belgede Sahtecilik 398
20.3.2.5. Resmî Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek 398
20.3.2.6. Resmî Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan 398
20.3.2.7. Özel Belgede Sahtecilik 398
20.3.2.8. Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek 399
20.3.3. Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması 399
20.3.4. Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar 399
20.3.4.1. Zimmet 399
20.3.4.2. İrtikâp 400
20.3.4.3. Rüşvet 400
20.3.4.4. Görevi Kötüye Kullanma ve Görevi İhmal 401
Onbirinci Bölüm
KOOPERATİFLERDE DENETİM
1. Kooperatiflerde Denetim 403
1.1. Kooperatiflerde Denetim Türleri 404
1.2. Kooperatiflerde Denetim Organı Oluşumu, Yapısı ve Görevleri 407
1.2.1. Kooperatiflerde Denetçi Seçimi 407
1.2.2. Denetçilerin Sayısı 407
1.2.3. Denetçilerin Görev Süresi 408
1.2.4. Denetçi Olabilmenin Şartları 408
1.2.5. Denetçilik Görevinin Sona Ermesi 411
1.2.6. Denetim Kurulu Üyeliği Boşaldığında Yapılacak İşlemler 412
1.2.7. Denetçilerin Mali Hakları 412
1.2.8. Kooperatif Denetçilerinin Görevleri 413
1.2.8.1. Bilançonun Defterlere Uygunluk Halinde Bulunup Bulunmadığının İncelenmesi 415
1.2.8.2. Defterlerin Düzenli Bir Şekilde Tutulup Tutulmadığının İncelenmesi 416
1.2.8.3. İşletmenin Neticeleriyle Mameleki Hakkında Uyulması Gerekli Hükümlere Göre İşlem Yapılıp Yapılamadığının İncelenmesi 416
1.2.8.4. Ortaklar Listesinin Usulüne Uygun Olarak Tutulup Tutulmadığının İncelenmesi 416
1.2.8.5. Yönetim Kurulu Üyelerinin Üyelik Şartlarını Taşıyıp Taşımadıklarının Araştırılması 417
1.2.8.6. Yönetim Kurulunun Toplantı Nisabını Kaybetmesi Halinde, Boşalan Yönetim Kurulu Üyeliğine Yedek Üye Çağrılması 417
1.2.8.7. Genel Kurul Kararlarına Karşı İptal Davası Açılması 418
1.2.8.8. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması 418
1.2.8.9. Yönetim Kurulu Üyelerinin Kanun ve Anasözleşme Hükümleri ile İyiniyet Esaslarına Uygun Davranmalarına Nezaret Etmek 418
1.2.8.10. Kooperatif Ortaklarının Şikâyetlerini İncelemek ve İnceleme Sonucunu Yıllık Raporunda Açıklamak 418
1.2.8.11. Uygun Gördükleri Teklifleri Yönetim Kurulu Toplantıları Gündemlerine Koydurmak 419
1.2.8.12. Defter ve Belgelerin İnceleme Yeri ve Usulü 419
1.2.9. Kooperatif Denetçilerinin Yükümlülükleri 420
1.2.9.1. Yıllık Rapor Düzenleme 420
1.2.9.2. Denetim Kurulu Yıllık Raporlarında Bulunması Gerekli Hususlar 420
1.2.9.3. Noksanlıkları ve Mevzuata Aykırılıkları Haber Verme 426
1.2.9.4. Ortaklara Açıklama Yapma 426
1.2.9.5. Toplantılara Katılma 427
1.2.9.6. Sır Saklama 427
1.2.9.7. Özen Gösterme 427
1.2.9.8. Kooperatifle Ticari Muamele Yapma Yasağı 427
1.2.10. Kooperatif Denetçilerinin Hukukî Sorumlulukları 428
1.2.10.1. Kuruluştan Doğan Sorumluluk 429
1.2.10.2. Sırların Açıklanması 430
1.2.10.3. Kötü Niyetli Olarak İptal Davası Açmaları 430
1.2.11. Kooperatif Denetçilerinin Cezaî Sorumlulukları 430
1.2.11.1. Kooperatifler Kanununa Göre Cezai Sorumlulukları 430
1.2.11.2. Türk Ceza Kanununa Göre Cezai Sorumlulukları 432
1.3. Kooperatiflerde Dış Denetim 433
1.3.1. Dış Denetimin Konu ve Kapsamı 435
1.3.2. Dış Denetim Yapabilecek Olanlar ve Dış Denetçinin Nitelikleri 437
1.3.3. Dış Denetçinin Seçimi, Tescili ve İlanı ile Görevden Alınması 441
1.3.4. Dış Denetçinin Görev ve Yetkileri 442
1.3.5. Dış Denetçinin Yükümlülükleri, Uyacağı Etik İlkeler ve Kurallar 444
1.3.6. Dış Denetçinin Çalışma Yöntemi ve Dış Denetim Teknikleri 447
1.3.7. Dış Denetime Tabi Kooperatifler ve Dış Denetim Yaptırmamanın Sonuçları 451
1.3.8. Dış Denetim İle Yetkili Birlikler ve Merkez Birlikleri 452
1.3.9. Birlik ve Merkez Birliğinde İstihdam Edilecek Dış Denetimle Görevli Personelin Nitelikleri 453
1.3.10. Dış Denetim Raporlarına İlişkin Hususlar 454
1.4. Tarım Satış Kooperatifleri ve Birliklerinde Denetim 455
1.4.1. Bağımsız Denetime Tabi Tarım Satış Kooperatifi Birlikleri 455
1.4.2. Bağımsız Denetime Tabi Olmayan Birlik ve Kooperatifler 458
1.4.3. Denetimin Sonuçları 460
Onikinci Bölüm
KOOPERATİF BİRLİKLERİ, KOOPERATİFLER MERKEZ BİRLİKLERİ, TÜRKİYE MİLLÎ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ VE DANIŞMA KURULU
1. Kooperatiflerin Üst Kuruluşları 462
2. Üst Kuruluşların Görevleri 465
3. Üst Kuruluşların Yönetim Kurulu Üyeleri ile Memurlarının Sorumluluğu 466
4. Birliklere Katılan Kooperatifin Ortaklarının Yükümlülükleri 466
5. Kooperatif Birlikleri 467
5.1. Kooperatif Birliklerinin Genel Kurulu 468
5.2. Kooperatif Birliklerinin Yönetim Kurulu 468
5.3. Denetim ve Eğitim 469
6. Kooperatifler Merkez Birlikleri 470
7. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği 470
7.1. Üst Birlik Temsilcilerinin Belirtilmesi 473
7.2. Anasözleşme Hazırlanması 474
8. Danışma Kurulu 474
Onüçüncü Bölüm
BİRLEŞME, BÖLÜNME VE TÜR DEĞİŞTİRME
1. Birleşme 477
1.1. Birleşme Şekilleri, Şirket Türleri ve Durumları İtibariyle Geçerli Birleşmeler 477
1.2. Geçerli Birleşmeler 478
1.2.1. Tasfiye Halindeki Şirketin/Kooperatifin Devrolunarak Birleşebilmesi 479
1.2.2. Sermayesini Belli Bir Oranda Yitirmiş veya Borca Batık Bir Şirketin/Kooperatifin Birleşmesi 479
1.3. Ortaklık Payları ve Hakları 480
1.4. Sermaye Artırımı, Yeni Kuruluş ve Ara Bilanço 480
1.5. Birleşme Sözleşmesi 481
1.6. Birleşme Raporu 482
1.7. İnceleme Hakkı ve Malvarlığında Değişiklikler 482
1.8. Birleşme Kararı 483
1.9. Birleşmenin Kesinleşmesi 483
1.9.1. Ticaret Siciline Tescil 483
1.9.2. İlân 484
1.10. Birleşmede Alacaklıların ve Çalışanların Korunması 484
1.10.1. Alacakların Teminat Altına Alınması 484
1.10.2. Ortakların Kişisel Sorumlulukları ve İş İlişkilerinin Geçmesi 484
1.11. İki Kooperatifin Birleşme Kararı Alması Halinde Yönetim Kurulunca Yapılacak İşlemler 485
2. Bölünme 486
2.1. Tam veya Kısmi Bölünme 487
2.2. Geçerli Bölünmeler 488
2.3. Şirket Paylarının ve Haklarının Korunması 488
2.4. Bölünmenin Uygulanmasına İlişkin Hükümler 489
2.4.1. Sermaye Azaltılması 489
2.4.2. Sermaye Artırımı 489
2.4.3. Bölünme Belgelerini Denetleme ve İnceleme Hakkı 490
2.4.3.1. Bölünme Sözleşmesi ve Bölünme Planı 490
2.4.3.2. Bölünmenin Dışında Kalan Malvarlığı 490
2.4.3.3. Bölünme Raporu 491
2.4.3.4. Bölünme Kararı 491
2.4.3.5. Alacaklıların Korunması 492
2.4.4. Tescil ve Geçerlilik 492
3. Tür Değiştirme 493
3.1. Genel Hükümler 493
3.1.1. Şirket Payının ve Haklarının Korunması 494
3.1.2. Kuruluş ve Ara Bilanço 494
3.1.3. Tür Değiştirme Planı ve Raporu 494
3.1.4. İnceleme Hakkı 494
3.1.5. Tür Değiştirme Kararı ve Tescil 494
3.2. Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirmeye İlişkin Ortak Hükümler 495
Ondördüncü Bölüm
KOOPERATİFLERİN DAĞILMASI VE TASFİYE
1. Dağılma Sebepleri 497
1.1. Anasözleşme Gereğince Dağılma 497
1.2. Genel Kurul Kararı ile Dağılma 498
1.3. İflâsın Açılmasıyla Dağılma 498
1.4. Kanunlarda Öngörülen Diğer Hallerde, İlgili Bakanlığın Mahkemeden Alacağı Karar Üzerine Dağılma 498
1.5. Diğer Bir Kooperatifle Birleşmesi Ya Da Devralınması Suretiyle Dağılma 499
1.6. Üç Yıl Olağan Genel Kurul Toplantısını Yapmaması Hâlinde Dağılma 500
1.7. Amacına Ulaşma Olanağının Bulunmadığının İlgili Bakanlıkça Saptanması Hâlinde Mahkemeden Alacağı Kararla Dağılma 501
1.8. Birleşme Suretiyle Dağılma 501
1.9. Bir Kamu Tüzel Kişiliği Tarafından Devralınmak Suretiyle Dağılma 503
1.10. Amacına Ulaşan Konut Yapı Kooperatiflerine İlişkin Özel Hüküm 504
1.11. Ferdi Mülkiyete Geçilmiş Yapı Kooperatiflerinde Site Yönetimi Oluşturulması 507
2. Tasfiye İşlemleri 509
2.1. İcra İflâs Kanunu Hükümlerine Göre Tasfiye 509
2.2. Kooperatifler Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine Göre Tasfiye 509
3. Tasfiye Memurunun Atanması, Ücreti, Görev ve Sorumlulukları 510
4. Tasfiyenin Temsile, Unvana ve Kooperatif Organlarına Etkisi 512
5. Tasfiye İşlemlerinin Yürütülmesi ve Sonuçlandırılması 514
6. Tasfiye Artığının Paylaştırılması 516
7. Kooperatif Unvanının Sicilden Silinmesi 517
8. Ek Tasfiye 518
9. Tasfiyeden Dönülmesi 518
10. Kooperatiflerin Acz Hali 520
10.1. Ödemeden Aciz Hâli ve Borca Batıklık 521
10.2. Kayıtlı Varlıkların Yarısının Karşılıksız Kalması 522
10.3. Acz Halinde İlgili Bakanlıkların Görevleri 523
Onbeşinci Bölüm
İLGİLİ BAKANLIKLARIN GÖREV VE YETKİLERİ
1. İlgili Bakanlıklar 525
2. İlgili Bakanlıkların Görev ve Yetkileri 527
2.1. Kooperatiflerin Kuruluş ve Organizasyonlarında Yol Göstermek ve Çalışmalarında Yardımcı Olmak 527
2.2. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarını Teftiş Etmek, Denetlemek veya Denetlettirmek 528
2.3. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Dağılmasını Gerektiren Sebepleri Mahkemeye Bildirmek 528
2.4. İlgili Kurum ve Kuruluşlar Nezdinde Teşebbüslerde Bulunmak ve Koordinatör Olarak Görev Yapmak 528
2.5. Düzenleyici Tasarruflarda Bulunmak 529
2.6. Örnek Anasözleşme Hazırlanması 529
3. Türk Ticaret Kanunu ve Ticaret Bakanlığına Kooperatifçilik Konusunda Verilen Yetkiler 530
Onaltıncı Bölüm
BAKANLIK TEMSİLCİLERİ
1. Bakanlık Temsilcisi 533
2. Temsilci Talebi 533
3. Bakanlık Temsilcisinin Görevlendirilmesi 534
4. Bakanlık Temsilcilerinin Genel Kurul Toplantılarında Usulen Dikkat Etmesi Gereken Hususlar 536
4.1. Bakanlık Temsilcilerinin Toplantıdan Önce Yapması Gereken İşlemler 539
4.2. Bakanlık Temsilcilerinin Toplantı Sırasında Dikkat Etmesi Gereken İşlemler 541
4.3. Tarım Satış Kooperatifleri ve Birliklerinin Genel Kurullarında Görevlendirilen Bakanlık Temsilcisi 544
5. Bakanlık Temsilcisi Talebinde Başvuru Süresi ve Gerekli Belgeler 545
Onyedinci Bölüm
KOOPERATİFİN HESAPLARI
1. Kooperatifler İçin Kâr ve Zarar Kavramları 547
2. Ortaklık İçi ve Ortaklık Dışı İşlem Farkı 548
3. Sermaye Paylarına Faiz Verilmesi 551
4. Ortak Dışı İşlemlerden Elde Edilen Hasılanın Dağıtımı 551
5. Menfi Neticelerin Ortadan Kaldırılması 552
6. Yedek Akçe Ayrımı 552
7. Ortaklar ve Personel İçin Yardım Fonları 553
8. Gelir Gider Farkından İlk Ayrılacak Fonlar 553
Onsekizinci Bölüm
KOOPERATİFLERDE KULLANILACAK TİCARİ DEFTERLER
1. Muhasebe Usulü ve Defterler 555
2. Kooperatiflerde Tutulacak Defterler 556
2.1. Kooperatiflerdeki Belge Düzeni ile Tutulacak Muhasebe Defterlerinde Kayıt Düzeni 559
2.2. Kooperatifte Tutulan Defterlerin Muhafazası 560
2.3. Ticari Defterlerin Kaybolması (Zayii) 560
3. Defter Tutma Yükümlülüğü 560
4. Saklama Yükümlülüğü 561
5. Tutulacak Defterler ve Usul 561
6. Defterlerin Tutulması 563
7. Envanter Çıkarılması 563
8. Ticari Defterlerin ve Finansal Tabloların Düzenlenmesine İlişkin İlkeler 564
8.1. Açılış Bilançosu, Yılsonu Finansal Tabloları 564
8.2. Düzenlemeye İlişkin İlkeler 565
8.3. Dil ve Para Birimi 565
8.4. İmza 565
9. Bilançonun İçeriği 565
10. Saklama ve İbraz 566
10.1. Hukuki Uyuşmazlıklarda İbraz 566
10.2. Uyuşmazlıklarda Suret Alınması 567
11. Ticari Defterlerin İspat Gücü 568
11.1. Ticari Defterlerin Sahibi Lehine Delil Olması 569
11.2. Ticari Defterlerin Sahibi Aleyhine Delil Olması 571
Ondokuzuncu Bölüm
KOOPERATİFLERDE VERGİ UYGULAMASI
1. Kooperatiflerle İlgili Vergisel Kavramlar 573
1.1. Vergi Mükellefi 574
1.2. Verginin Konusu 574
1.3. Vergiyi Doğuran Olay 575
1.4. Verginin Sorumlusu 576
1.5. Vergi Muafiyeti 576
1.6. Vergi İstisnası 577
2. Kooperatifler Kanununda Kooperatiflere Tanınan Vergi Muafiyetleri 577
2.1. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Muafiyeti 577
2.2. Her Nevi Defterler ile Anasözleşmelerin Tasdikinde Harç ve Damga Vergisi Muafiyeti 578
2.3. Sahip Olunan Taşınmaz Mallardan Alınacak Vergilerdeki Muafiyet 579
2.4. Ortakların Temlik Edecekleri Taşınmazların Vergi ve Harç Muafiyeti 580
2.5. Çıkma İsteğinin Reddi Halinde, Noter Aracılığıyla Yapılacak Bildirimle İlgili Damga Vergisi, Harç ve Resim İstisnası 581
2.6. Taşınmaz Malların İrtifak Haklarının ve Taşınmaz Mükellefiyetinin Kooperatiflere Sermaye Olarak Konulması Halinde Vergilendirme 581
3. Kooperatiflerin Kurumlar Vergisinden Muaf Tutulması 582
3.1. Sermaye Üzerinden Kazanç Dağıtılmaması 585
3.2. Yönetim Kurulu Başkan ve Üyelerine Kazanç Üzerinden Hisse Verilmemesi 585
3.3. Yedek Akçelerin Ortaklara Dağıtılmaması 586
3.4. Sadece Ortaklarla İş Görülmesi 586
3.4.1. Üretim Kooperatiflerinde Ortak Dışı İşlemler 588
3.4.2. Kredi Kooperatiflerinde Ortak Dışı İşlemler 589
3.4.3. Yapı Kooperatiflerinde Ortak Dışı İşlemler 589
3.5. Yapı Kooperatiflerinin Kurumlar Vergisi Muafiyetinde Özel Şartlar 590
3.6. Kurumlar Vergisinden Muaf Olan Kooperatiflerde Ortak Dışı İşlemlerin Vergilendirilmesi 591
3.7. Kurumlar Vergisinden Muaf Kooperatiflerin Ayrı İktisadi İşletme Kurmaları ve Bunların Ayrı Defter Tutup Tutmayacakları 593
3.8. Kooperatiflerin Şarta Bağlı Muafiyetlerinin Kaybedilmesi veya Kazanılması 595
4. Kooperatiflerde Vergi İstisnası 595
4.1. Risturn İstisnası 597
4.1.1. Tüketim Kooperatiflerinde Risturn İstisnası 598
4.1.2. Risturn İstisnasından Faydalanabilmenin Şartları 599
4.1.3. Risturnun Hesaplanması 599
4.1.4. Kooperatiflerin Taşınmaz Mal Satışlarına İlişkin İstisna 600
4.2. Gider Vergileri Kanununda Tanınan İstisnalar 601
4.3. Damga Vergisi Kanununda Tanınan İstisnalar 601
4.4. Kooperatiflere Belediye Gelirleri Kanununda Tanınan İstisnalar 601
4.5. Kooperatiflere Emlak Vergisi Kanununda Tanınan İstisnalar 602
4.6. 2982 sayılı Konut İnşaatında ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Yapılacak Yatırımlarda Vergi, Resim ve Harç İstisna ve Muaflıkları Tanınması Hakkında Kanunda Yer Alan İstisnalar 602
5. Kooperatiflerin Gelir Vergisi Karşısındaki Durumu 603
5.1. Gelir Vergisi Kesintisi 603
5.2. Kurumlar Vergisi Kesintisi 605
5.3. Gayrimenkul Kira Geliri Elde Eden Kooperatiflerin Vergi Tevkifatı Karşısındaki Durumları 606
5.4. Mevduat Faizi Elde Eden Kooperatiflerin Vergi Tevkifatı Karşısındaki Durumları 607
6. Kooperatiflerin Katma Değer Vergisinden İstisna Tutulması 608
7. Kooperatiflerde Vergi Levhası 610
8. Kooperatiflerin Vergi Numarası Alması ve Kullanması 610
9. Kooperatifler Kanununa Göre Kooperatiflerin Vergilendirilmesi 610
9.1. Kârdan (Olumlu Gelir–Gider Farkından) Yapılacak Zorunlu Kesintiler 611
9.1.1. Yedek Akçeler 611
9.1.2. Üst Birlik (Kuruluş) Fonu 611
9.2. Kârdan Yapılacak İsteğe Bağlı Kesintiler 611
9.2.1. Risturn 612
9.2.2. Ortak ve Personele Yardım Fonu 612
9.2.3. Yatırım ve Geliştirme Fonu 612
10. Tasfiye Döneminde Vergilendirme 613
10.1. Tasfiye Memurlarının Vergisel Sorumlulukları 614
11. Kooperatiflerin Birleşmesi ve Tasfiyesiz İnfisahında Vergilendirme 615
12. Kooperatiflerin Vergi Kanunları ve Uygulamaları Karşısındaki Mağduriyetleri 616
Yirminci Bölüm
TEFTİŞ VE DENETLEME
1. Kooperatiflerin Teftiş ve Denetimi 621
2. Kooperatifler Kanunu Kapsamında Yapılan Denetim 621
2.1. Talimatlara Uyma Zorunluluğu 623
2.2. İlgili Bakanlıkça Yönetim Kurulu Üyelerinin Görevlerine Tedbiren Son Verilebilmesi 623
2.3. Kredi Veren Kurum ve Kuruluşların Denetimi 626
2.4. Denetim Elemanlarına Yardım Yükümlülüğü 627
3. Teftiş ve Denetleme ile Görevlendirme 627
4. Türk Ticaret Kanunu Kapsamında Kooperatiflerin Denetimi 627
5. Ticaret Şirketlerinin Ticaret Bakanlığınca Denetimi 628
İkinci Kısım
İLGİLİ MEVZUAT
Birinci Bölüm
KANUNLAR
1. Kooperatifler Kanunu 635
2. Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu 635
3. Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun 635
İkinci Bölüm
GEREKÇELER
1. Kooperatifler Kanunu Tasarısı Gerekçesi 639
1.1. Millet Meclisi Geçici Komisyon Raporu 644
1.2. Değiştirilen Maddelerin Gerekçeleri 645
1.3. 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun Tasarısı Genel Gerekçesi ve Madde Gerekçeleri 663
2. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 1 ve 9’uncu Maddelerini Değiştiren 5146 sayılı Kanunun Gerekçesi 669
3. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 48, 81, 90 ve Ek Maddelerini Değiştiren ve Bu Kanuna Geçici Madde Eklenmesi Hakkında 5983 sayılı Kanunun Gerekçesi 670
4. 5146 Sayılı Kanunun Geneli Hakkında Bilgiler 672
5. 5983 Sayılı Kanun (13/06/2010) 677
6. 6525 Sayılı Kanunun Geneli Hakkında Bilgiler (27/02/2014) 679
7. 7101 Sayılı Kanunun Geneli Hakkında Bilgiler 680
8. 7333 Sayılı Kanunun Geneli Hakkında Bilgiler (28/07/2021) 682
9. Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Kanun No. 7410 Kabul Tarihi: 10/6/2022) 683
Üçüncü Bölüm
YÖNETMELİKLER
1. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulundurulacak Bakanlık Temsilcisinin Nitelik ve Görevleri Hakkında Yönetmelik 687
2. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik 687
3. Kooperatiflerde Elektronik Ortamda Yapılacak Genel Kurullara İlişkin Yönetmelik 687
4. Kooperatifçilik Eğitimi Yönetmeliği 687
5. Kooperatif Bilgi Sistemi Yönetmeliği 688
6. Kooperatifçilik Proje Destek Yönetmeliği 688
Dördüncü Bölüm
TEBLİĞLER
1. Kooperatiflerin Kuruluş ve Anasözleşme Değişiklik İşlemleri İle Kurucu Ortak Sayıları ve Çalışma Bölgelerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğ 691
2. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Olağan Genel Kurul Toplantılarının Birleştirilerek Yapılması Hakkında Tebliğ 691
3. Bağımsız Denetime Tabi Olacak Tarım Satış Kooperatif Birliklerinin Belirlenmesine Dair Tebliğ 691
4. 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun Kooperatiflerde Uygulanmasına Dair Tebliğ 691
5. Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ 692
6. Münfesih Olmasına veya Sayılmasına Rağmen Tasfiye Edilmemiş Anonim ve Limited Şirketler İle Kooperatiflerin Tasfiyelerine ve Ticaret Sicili Kayıtlarının Silinmesine İlişkin Tebliğ 692
7. Kooperatifler ve Üst Kuruluşları Yönetim Kurulu Üyelerinin Genel Kurul Toplantılarına Sunacakları Yönetim Kurulu Yıllık Çalışma Raporunun Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ 692
8. Kooperatifler ve Üst Kuruluşlarının Yönetim Kurulu Üyeleri ve Denetçileri İle Bunların Eş ve Hısımlarının Bağdaşmayan Görevlerine İlişkin Tebliğ 692
Beşinci Bölüm
DİĞER MEVZUAT
1. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Ticari Defterlere İlişkin Suç ve Kabahatler 695
2. Tapu Sicili Uygulamaları 706
3. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Genel Kurul Toplantılarında Uygulanacak Elektronik Genel Kurul Sistemi Hakkında Usul ve Esaslar 707
4. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarında Dış Denetim Yapacakların Eğitimine İlişkin Usul ve Esaslar 710
5. Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Dış Denetiminde Sınırlı Bağımsız Denetim Standardının (2400) Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar 715
6. Kooperatif Birlik ve Merkez Birliklerinde Dış Denetimle Görevlendirilecek Personelin Sınavına İlişkin Usul ve Esaslar 717
7. Genel Kurullarını Birleştiren veya Özel Hesap Dönemi Kullanan Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Dış Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar 720
8. Kooperatif Bilgi Sisteminin Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar 722
Altıncı Bölüm
ÖRNEK ANASÖZLEŞMELER
1. Konut Yapı Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi 731
2. Karayolu Yük Taşıma Kooperatifi Anasözleşmesi 731
3. Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi 731
4. Gayrimenkul İşletme Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi 732
5. Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi 732
Üçüncü Kısım
YAZIŞMA ÖRNEKLERİ
1. Genel Kurul Toplantısı İçin Alınacak Yönetim Kurulu Kararı 735
2. Ortaklar Cetveli Örneği 736
3. Bakanlık Temsilcisinin Katılması Halinde Örnek Genel Kurul Toplantı Tutanağı Örneği 737
4. Bakanlık Temsilcisinin Katılmaması Halinde Genel Kurul Toplantı Tutanağı Örneği 738
5. Çağrıya İlişkin Usullerin Uygulanmadığı Ancak Kooperatifler Kanununun 47. Maddesine Uygun Olarak Yapılan Genel Kurul Toplantı Tutanağı Örneği 739
6. Kooperatiflerin Bakanlık Temsilcisi Taleplerine İlişkin İl Müdürlüklerine Vermeleri Gereken Yazı Örneği 740
7. Kooperatif Ortaklığı Başvurusu Dilekçesi (Örnek 1) 741
8. Kooperatif Ortaklığı Başvurusu Dilekçesi (Örnek 2) 742
9. Kooperatif Anasözleşme Değişiklik Formu 743
10. Kooperatifler Kanununun 84. Maddesine Göre İki Kooperatif Arasında Düzenlenecek Olan Birleşme Sözleşmesi Örneği 744
11. Kooperatifin Kuruluşunda Tescil ve İlan Edilecek Hususlara İlişkin Ticaret Sicili Müdürlüğüne Verilecek Beyanname Örneği 746
12. Anasözleşme Değişikliği İçin Alınacak Gerekçeli Yönetim Kurulu Kararı Örneği 747
13. Anasözleşme Değişikliği İçin Hazırlanacak Tasarı Örneği 748
14. Kooperatif Kuruluşu ve Anasözleşme Değişikliği Sırasında Gerekli Belgeler 749
15. Ortaklığa Kabule İlişkin Yönetim Kurulu Kararı Örneği 750
16. Ortaklığa Kabul Edilenlere Gönderilecek Yazı Örneği 751
17. Ortaklıktan Çıkma (İstifa) Dilekçesi Örneği 752
18. Çıkma İsteğinin Kabulden Kaçınılması Halinde Noter Aracılığıyla Gönderilecek Çıkma İsteğine İlişkin İhtarname Örneği 753
19. Ölen Ortağın Mirasçılarının Kooperatifte Ortak Olarak Kalmak İstemeleri Halinde Verilecek Dilekçe Örneği 754
20. Ortaklığın Devredilmesine İlişkin Bireysel Dilekçe Örneği 755
21. Ortaklığın Devralınmasına İlişkin Bireysel Dilekçe Örneği 756
22. Ortaklığın Devrine İlişkin Müşterek Dilekçe Örneği 757
23. Parasal Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesinden Dolayı Ortaklıktan Çıkarmaya İlişkin Yönetim Kurulunca Alınacak Birinci İhtarname Öncesi Karar Örneği 758
24. Parasal Yükümlüklerin Yerine Getirilmemesinden Dolayı Ortaklıktan Çıkarılmaya İlişkin Yönetim Kurulunca Gönderilecek Birinci İhtarname Örneği 759
25. Parasal Yükümlüklerin Yerine Getirilmemesinden Dolayı Ortaklıktan Çıkarılmaya İlişkin Yönetim Kurulunca Gönderilecek İkinci İhtarname Örneği 760
26. Ortaklıktan Çıkarılma İhbarnamesine İlişkin Yönetim Kurulu Kararı Örneği 761
27. Çıkarılma Kararının Ortağa Tebliğine İlişkin Yazı Örneği 762
28. Ortaklıktan Çıkarılma Kararına Karşı Genel Kurula İtiraz Dilekçesi Örneği 763
29. Ortaklıktan Çıkarılma Kararına Karşı Dava Dilekçesi Örneği 764
30. Çıkan ve Çıkarılan Ortaklardan Alınacak İbraname Örneği 765
31. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması İçin Yönetim Kuruluna Verilecek Dilekçe Örneği (KK m.44) 766
32. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması İçin Bakanlığa Verilecek Dilekçe Örneği (KK m.44) 767
33. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması İçin Mahkemeye Verilecek Dilekçe Örneği (KK m.44) 768
34. Genel Kurul Toplantısına Çağrı ve Gündem Örneği 769
35. Kooperatif Genel Kurullarına Katılacak Temsilci Belgesi Örneği 770
36. Yapılacak Genel Kurul Toplantıları İçin İl Müdürlüklerine Verilecek Dilekçe Örneği 771
37. Hazirun (Toplantıya Katılanlar) Cetveli Örneği 772
38. Taahhütlü Mektup Listesi Örneği 773
39. Tahmini Bütçe Örneği 774
40. Genel Kurulda Alınan Kararların İptal Edilmesi Talebini İçeren Dava Dilekçesi Örneği 775
41. Gündem Maddelerinin Görüşülmesine Geçilmeden Önce Ortakların En Az Onda Birinin Talebi Üzerine Gündeme Eklenmesi İstenilen Hususlara İlişkin Önerge Örneği 776
42. Ortakların Genel Kurul Toplantısından En Az 20 Gün Önce Gündeme Konulmasını İstedikleri Hususlara İlişkin Tebligat Örneği 777
43. Bakanlık Temsilcisi Ücreti İadesi Yazısı Örneği 778
44. Görev Bölüşümü ve Kooperatifin Temsil ve İlzamı İçin Alınacak Yönetim Kurulu Kararı Örneği 779
45. Düzenleme Şeklinde Satış Vaadi Sözleşmesi Örneği 780
46. Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi Örneği 781
47. Unvanın Silinmesi İçin Ticaret Siciline Verilecek Dilekçe Örneği 783
48. Tasfiye Artığının Dağıtım İlanı Örneği 784
49. Tasfiye Halindeki Kooperatifin Yapacağı Son Genel Kurul Toplantısına İlişkin Tutanak Örneği 785
50. Dağılmaya Mahkemece Karar Verilmesi Halinde Ticaret Sicili Müdürlüğüne Verilecek Dilekçe Örneği 787
51. Gerçek Kişiler İçin Elektronik Tebligat Talep Bildirimi Örnek Formu 788
52. Tüzel Kişiler İçin Elektronik Tebligat Talep Bildirimi Örnek Formu 789
53. Bakanlık Temsilcisi Talep Yazısı 791
54. Bakanlığın Temsilci Görevlendirme Yazısı 792
55. Kooperatif Genel Kurullarına Bakanlık Temsilcisi Görevlendirilmesi 793
56. Kooperatif Genel Kurullarına Bakanlık Temsilcisi Görevlendirilmesi 795
57. Bakanlık Temsilcisi Raporu 796
58. Defter Tespit Tutanağı 797
59. Hısımlar Tablosu 798
Yararlanılan Kaynaklar 799
Kavram İndeksi 803
Yazarlar Hakkında 819 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
