|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 5
SEKİZİNCİ BASI İÇİN ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR CETVELİ 31
GİRİŞ 33
I– MEDENÎ HUKUKUN ÖNEMİ 33
II– BU KİTABIN AMACI 34
III– KONULARIN İŞLENİŞ DÜZENİ 35
BİRİNCİ KISIM
HUKUKA GİRİŞ VE MEDENİ KANUNUN BAŞLANGIÇ HÜKÜMLERİ
BİRİNCİ BÖLÜM
HUKUKA GİRİŞ
§ 1. TOPLUM DÜZENİ VE KURALLARI 39
A) Toplum Düzeni Kuralları Arasındaki Etkileşim 44
B) Hukuk Kurallarının Diğer Düzen Kurallarından Ayrılması 45
1– Hukuk Kuralları ile Din Kuralları Arasındaki Farklılıklar 45
2– Hukuk Kuralları ile Ahlâk Kuralları Arasındaki Farklılıklar 47
3– Hukuk Kuralları ile Görgü Kuralları Arasındaki Farklılıklar 48
§ 2. HUKUK KAVRAMI, HUKUKUN AMACI, GÖREVLERİ VE ÖZELLİĞİ 49
I– HUKUK KAVRAMI 49
II– HUKUKUN AMACI 50
III– HUKUKUN GÖREVLERİ 51
IV– HUKUKUN ÖZELLİĞİ 52
§ 3. HUKUK SİSTEMLERİ 55
I– KARA AVRUPASI (ROMA–GERMEN) HUKUK SİSTEMİ 55
II– COMMON LAW (ANGLO–SAKSON) SİSTEMİ 56
III– DİNİ HUKUK SİSTEMİ 57
IV– SOSYALİST HUKUK SİSTEMİ 57
§ 4. HUKUK KURALLARININ UNSURLARI 58
I– NORM UNSURU 58
II– CEBİR UNSURU 59
III– MÜEYYİDE UNSURU 59
A) Kamu Hukuku Müeyyideleri 60
1– Ceza Hukuku Müeyyideleri 60
2– İdare Hukuku Müeyyideleri 60
a) İdarenin İşlemlerine Yönelik Müeyyideler 60
b) İdare Tarafından Uygulanan Müeyyideler 61
3– Anayasa Hukuku Müeyyideleri 61
4– Vergi Hukuku Müeyyideleri 62
B) Özel Hukuk Müeyyideleri 62
1– Cebri İcra 63
2– Tazminat 64
3– Yokluk 65
4– Hükümsüzlük 66
a) Kesin Hükümsüzlük 67
b) İptal 71
c) Eksiklik 72
d) Yazılmamış Sayılma 73
§ 5. NİTELİKLERİNE GÖRE HUKUK KURALLARI 75
I– EMREDİCİ HUKUK KURALARI 76
II– TAMAMLAYICI HUKUK KURALLARI 77
III– YORUMLAYICI HUKUK KURALLARI 78
IV– TANIMLAYICI HUKUK KURALLARI 79
§ 6. HUKUKUN KAYNAKLARI 80
I– HUKUKUN DOĞUŞ KAYNAKLARI 81
A) İnsan İradesi 81
B) Toplum İradesi 81
C) İlahî İrade 82
D) Halk Ruhu 82
E) Tabiat 82
II– HUKUKUN YÜRÜRLÜK KAYNAKLARI (NORMATİF KAYNAKLAR) 82
A) Asli Kaynaklar 83
1– Genel Kaynaklar 83
a) Kanun 83
b) Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 85
c) Yönetmelik 86
2– Özel Kaynaklar 87
a) Ahlâk Kuralları 87
b) Doğruluk ve Güven Kuralları 87
c) Sözleşme Kuralları 88
B) Tali Kaynaklar 88
C) Yardımcı Kaynaklar 89
D) Bilgi Kaynakları 89
§ 7. HUKUKUN ÇEŞİTLİ ANLAMLARI VE BÖLÜMLERİ 90
I– HUKUKUN ÇEŞİTLİ ANLAMLARI 90
A) Pozitif Hukuk 90
B) Mevzu Hukuk 90
C) Tabii Hukuk 90
D) Maddi Hukuk 91
E) Şeklî Hukuk 91
F) Tarihî Hukuk 91
II– HUKUKUN BÖLÜMLERİ 92
A) Kamu Hukuku–Özel Hukuk Ayrımı 92
1– Genel Olarak 92
2– Kamu Hukuku ve Özel Hukuk Ayrımında Kullanılan Ölçütler 93
a) Menfaat Ölçütü 93
b) Egemenlik Ölçütü 93
c) İlişkinin Tarafları Ölçütü 94
d) Emredicilik Ölçütü 94
e) Resen Uygulama Ölçütü 95
3– Ölçütlerin Değerlendirilmesi 96
B) Kamu Hukukunun Bölümleri 96
1– Anayasa Hukuku 97
2– İdare Hukuku 98
3– Ceza Hukuku 99
4– Ceza Muhakemesi Hukuku 100
5– Vergi Hukuku 102
6– Genel Kamu Hukuku 102
7– Devletler Genel Hukuku 103
8– Sosyal Güvenlik Hukuku 103
C) Özel Hukukun Bölümleri 104
1– Medenî Hukuk 106
a) Kişiler Hukuku 106
b) Aile Hukuku 107
c) Miras Hukuku 108
d) Eşya Hukuku 109
e) Borçlar Hukuku 110
2– Ticaret Hukuku 112
a) Ticarî İşletme Hukuku 112
b) Şirketler Hukuku 112
c) Kıymetli Evrak Hukuku 113
d) Taşıma İşleri Hukuku 113
e) Deniz Ticareti Hukuku 114
f) Sigorta Hukuku 114
3– Milletlerarası Özel Hukuk 115
4– İş Hukuku 116
5– Fikri Hukuk 117
D) Karma Nitelikli Hukuk Dalları 117
1– Medenî Usul Hukuku 118
2– İcra ve İflas Hukuku 119
3– Hava Hukuku 120
4– Banka Hukuku 120
5– Sermaye Piyasası Hukuku 120
İKİNCİ BÖLÜM
MEDENÎ KANUNUN BAŞLANGIÇ HÜKÜMLERİ
§ 8. MEDENÎ HUKUK KAVRAMI VE MEDENÎ KANUN 121
I– MEDENÎ HUKUK KAVRAMI 121
II– MEDENÎ KANUN 122
A) Medenî Kanunun Tarihçesi: Kanunlaştırma Hareketleri 122
1– Genel Olarak 122
2– Cumhuriyet Öncesi Dönemde Yürütülen Kanunlaştırma
Faaliyetleri 123
3– Türk Medenî Kanunu 125
a) 743 sayılı Türk Kanun–u Medenîsi 125
b) 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu 126
B) Medenî Kanunun Sistemi 128
1– Başlangıç Hükümleri 128
2– Kişiler Hukuku 130
3– Aile Hukuku 130
4– Miras Hukuku 131
5– Eşya Hukuku 131
§ 9. HUKUKUN UYGULANMASI 132
I– HUKUKUN ANLAM BAKIMINDAN UYGULANMASI 132
A) Yorum Çeşitleri 133
1– Yasama Yorumu 133
2– İlmi Yorum 134
3– Yargı Yorumu 135
B) Yorum Metotları 136
1– Lafzi (Sözel) Yorum Metodu 136
2– Tarihi Yorum Metodu 137
3– Gai–Objektif Yorum Metodu 138
II– HUKUKUN ZAMAN BAKIMINDAN UYGULANMASI 138
A) Hukukun Yürürlük Zamanı 138
1– Yürürlüğe Girme 138
2– Yürürlükten Kalkma 139
a) Yeni Kanun ile Yürürlükten Kalkma 140
b) İptal Kararı ile Yürürlükten Kalkma 140
c) Metrukiyet 141
B) Kanunların Geçmişe Etkisi 142
C) Zımnen Yürürlükten Kaldırma–Değiştirme 144
III– HUKUK KURALININ NİTELİĞİNE GÖRE UYGULANMASI 145
A) Asli Kaynakların Uygulanması 145
B) Tali Kaynakların Uygulanması 146
1– Hukuki Düzenlemenin Yokluğu ve Boşluk Kavramı 146
2– Kanun Boşluğu ve Doldurulması 149
a) Kanun Boşluğu 149
aa) Kural İçi Boşluk ve Kural Dışı Boşluk 150
bb) Bilinçli Boşluk ve Bilinçsiz Boşluk 151
cc) Gerçek Boşluk ve Gerçek Olmayan Boşluk 152
dd) Açık Boşluk ve Örtülü Boşluk 152
b) Kanun Boşluğunun Doldurulması: Örf ve Adet Hukuku 153
3– Hukuk Boşluğu ve Doldurulması 157
a) Hukuk Boşluğu 157
b) Hukuk Boşluğunun Doldurulması: Hâkimin Hukuk
Yaratması 157
aa) Hukuk Yaratma Yöntemleri 157
bb) Hakimin Yarattığı Hukuk Kuralının Niteliği 159
§ 10. HAK KAVRAMI VE HAKKIN ÇEŞİTLERİ 160
I– HAK KAVRAMI 160
A) Genel Olarak 160
B) Hak Kavramını Açıklayan Görüşler 161
1– İrade Görüşü 161
2– Menfaat Görüşü 161
3– Karma Görüş 162
II– HAKKIN ÇEŞİTLERİ 163
A) İlgili Olduğu Alana Göre Haklar 165
1– Kamu Hakları 165
2– Özel Haklar 166
B) Konusuna Göre Haklar 166
1– Mal Varlığı Hakları 166
2– Kişi Varlığı Hakları 167
C) Sahibine Bağlılığı Bakımından Haklar 167
1– Devir ve İntikal Edebilen Haklar 167
2– Devredilemeyen Haklar 167
D) Başka Bir Hakka Bağımlı Olup Olmamasına Göre Haklar 168
1– Bağımsız Haklar 168
2– Bağımlı Haklar 168
E) Kullanılmasının Hukuki Sonucuna Göre Haklar 168
1– Yalın Haklar 168
2– Yenilik Doğuran Haklar 169
a) Kurucu Yenilik Doğuran Haklar 169
b) Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar 169
c) Bozucu Yenilik Doğuran Haklar 170
F) Niteliklerine Göre Haklar 170
1– Mutlak Haklar 170
a) Aynî Haklar 170
b) Kişilik Hakkı 171
c) Fikri Haklar 171
2– Nispi Haklar 171
III– HAKLARIN KAZANILMASI 172
IV– HAKLARIN KAYBI 174
V– HAKLARIN KAZANILMASI VE KAYBINDA TEMEL KAVRAMLAR 175
A) Hukuki Olay 175
B) Hukuki Fiil 175
1– Bilgi Açıklaması 176
2– Duygu Açıklaması 176
3– İrade Açıklaması 176
C) Hukuki İşlem 177
1– Taraflarına Göre Hukuki İşlemler 179
a) Tek Taraflı Hukuki İşlemler 180
b) Çok Taraflı Hukuki İşlemler 180
aa– Sözleşme 180
bb– Karar 180
2– Hukuki Sonuç Doğurduğu Zamana Göre Hukuki İşlemler 181
a) Sağlararası Hukuki İşlemler 181
b) Ölüme Bağlı Hukuki İşlemler 181
3– Hak Üzerinde Yarattıkları Etkiye Göre Hukuki İşlemler 181
a) Taahhüt İşlemleri 181
b) Tasarruf İşlemleri 182
c) Kazandırıcı İşlemler 183
§ 11. DÜRÜSTLÜK KURALLARI VE HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI 183
I– DÜRÜSTLÜK KURALLARI 183
A) Genel Olarak 183
B) Dürüstlük Kurallarının Özellikleri 184
1– Dürüstlük Kuralları Objektif Kurallardır 185
2– Dürüstlük Kuralları Tamamlayıcı ve Açıklayıcıdır 185
3– Dürüstlük Kuralları Resen Uygulanır 185
4– Dürüstlük Kurallarının Aksi Kararlaştırılabilir 185
C) Dürüstlük Kurallarının Fonksiyonları 186
1– Hakların Kullanılmasında ve Borçların İfasında 186
2– Hukuki İşlemlerin Tamamlanmasında, Yorumlanmasında ve
Uyarlanmasında 187
3– Sözleşme Öncesi Sosyal Temas Aşamasında 187
4– Kanunların Yorumlanmasında ve Uygulanmasında 188
5– Kanuna Karşı Hilenin Önlenmesinde 188
II– HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI 188
A) Genel Olarak 188
B) Hakkın Kötüye Kullanımının Şartları 189
1– Hukuk Düzenince Tanınan Bir Hakkın Varlığı 189
2– Hakkın Açıkça Kötüye Kullanılmış Olması 190
a) Hakkın Kullanılmasında Menfaat Yokluğu 190
b) Hakkın Amacına Aykırı Kullanılması 191
c) Menfaatler Arasında Aşırı Oransızlık Bulunması 192
d) Hakkın Karşı Tarafı Esirgeyici Biçimde Kullanılmaması 193
e) Hakkı Kullananın Çelişkili Tutum İçerisinde Olması 193
3– Hakkın Kötüye Kullanımının Zarar veya Zarar Tehlikesi
Doğurması 194
C) Hakkın Kötüye Kullanımının Müeyyidesi 195
1– Genel Olarak 195
2– Hakkın Kötüye Kullanılmasının Hukuk Düzenince
Korunmaması 195
3– Dava İmkanları 195
4– Özel Müeyyideler 196
a) Eşin Temsil Yetkisinin Kaldırılması veya Sınırlandırılması 196
b) Olağanüstü Mal Rejimine Geçilmesi 196
c) Velayetin Kaldırılması 196
d) Vasinin Görevden Alınması 197
e) Yanılmada Dürüstlük Kuralları 197
§ 12. İYİNİYETİN KORUNMASI 197
I– İYİNİYET KAVRAMI 197
A) İyiniyetin Unsurları 197
1– Bilgisizlik veya Yanlış Bilgi 198
2– Mazur Görülebilme 198
a) Kanundan Doğan Bilme Yükümlülüğü 200
b) Durumun Gereği Olan Bilme Yükümlülüğü 201
B) İyiniyetin Korunmasının Şartları 201
1– Kişinin İyiniyetli Olması 201
2– Kanunda İyiniyete Sonuç Bağlanmış Olması 203
II– İYİNİYETİN İSPATI 203
III– İYİNİYETİN SONUÇLARI 204
A) İyiniyetin Hukuki Sakatlığın Sonuçlarını Tamamen Ortadan
Kaldırması 205
1– Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması ve Geri Alınması (TBK m.
42/III) 205
2– Alacağın Devrinde Borçlunun Eski Alacaklıya İfada Bulunması
(TBK m. 186) 206
3– Evliyken Yeniden Evlenen Kimsenin Durumu (TMK m.
147/III) 206
4– Emin Sıfatıyla Zilyetten Taşınır Mal Edinilmesi (TMK m. 988) 206
5– Para ve Hamiline Yazılı Senetlerin İyiniyetle Edinilmesi (TMK
m. 990) 207
B) İyiniyetin Hukuki Sakatlığın Sonuçlarını Hafifletmesi 208
1– Tam Ehliyetsizden Devralınan Malın İadesi 208
2– Taşınır Malın Rıza Dışı Elden Çıkmış Olması (TMK m. 989) 208
3– Zamanaşımıyla Mülkiyet Hakkının Kazanılması 209
4– Yetkisiz Temsil Halinde Zararların Tazmini Talebi 210
C) İyiniyetin Hakkı Genişletmesi 210
§ 13. HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ 210
I– KAVRAM 210
II– TAKDİR YETKİSİNİN KULLANILMASI 213
§ 14. TMK m. 5 UYARINCA GENEL NİTELİKLİ HÜKÜMLERİN UYGULAMA ALANI 214
I– MEDENİ HUKUK ALANINDA GENEL NİTELİKLİ HÜKÜMLER 214
II– TMK m. 5 ANLAMINDA “ÖZEL HUKUK İLİŞKİSİ” 216
III– UYGULAMA BİÇİMİ 216
A) Genel Hükümlerin Özel Hukuk İlişkisine Uygulanamaması 217
B) Genel Hükümlerin Kıyas Yoluyla Uygulanması 218
C) Genel Hükümlerin Doğrudan Uygulanması 218
§ 15. HAKLARIN KORUNMASI 219
I– HAKKIN DAVA VE CEBRİ İCRA YOLUYLA KORUNMASI 220
A) Hakkın Dava Yoluyla Korunması 220
1– Dava Türleri 220
a) Eda Davası 221
b) İnşai Dava 221
c) Tespit Davası 221
2– Davaya Karşı Savunma Yolları 221
a) İtirazlar 222
b) Defiler 222
B) Hakkın Cebri İcra Yoluyla Korunması 224
II– HAKKIN DAVA DIŞI YOLLA KORUNMASI 225
A) Meşru Müdafaa 225
B) Zaruret (Zor Durumda Kalma) Hali 225
C) Hakkın Zor Kullanılarak Korunması 225
§ 16. HAKLARIN KORUNMASINDA İSPAT 226
I– İSPAT YÜKÜ 226
A) Kural (TMK m. 6) 226
B) İspat Yüküne İlişkin Kuralın İstisnaları 227
C) Karinelerin İspat Yükünün Dağılımına Etkisi 228
1– Fiili Karine 229
2– Kanunî Karine 229
II– İSPAT ARAÇLARI 230
A) Genel Olarak: Deliller 230
B) Resmî Sicil ve Senetler 231
1– Resmî Siciller 231
2– Resmî Senetler 232
C) Resmî Sicil ve Senetlerin İspat Gücü 232
İKİNCİ KISIM
KİŞİLER HUKUKU
BİRİNCİ BÖLÜM
GERÇEK KİŞİLER
§ 17. GENEL OLARAK KİŞİLER HUKUKU VE KİŞİ KAVRAMI 237
I– KİŞİLER HUKUKUNA GİRİŞ 237
II– KİŞİLER HUKUKUNA HÂKİM TEMEL İLKELER 239
A) Eşitlik İlkesi 240
B) Serbestlik İlkesi 240
C) Kişiliğin Korunması İlkesi 241
§ 18. GERÇEK KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI 242
I– GENEL OLARAK KİŞİ VE KİŞİLİK 242
II– KİŞİLİĞİN KAZANILMASI 244
A) Sağ Doğmak 244
B) Tam Doğmak 245
C) Kişiliğin Kazanılma Anı 245
III– DOĞUM ÖNCESİ HAK KAZANMAYA DAİR BAZI ÖZEL DURUMLAR 248
A) Doğum Öncesi Canlılık 248
B) Müstakbel Şahıslar (İleride Doğacak Çocuklar) 249
§ 19. HAK EHLİYETİ 250
I– HAK EHLİYETİNİN TANIMI 250
II– HAK EHLİYETİNİN İLKELERİ 250
A) Genellik İlkesi 250
B) Eşitlik İlkesi 251
1– Hak Ehliyeti Bakımından Eşitlik Kavramı 251
2– Eşitlik İlkesinin Sınırları 251
a) Yaş 252
b) Cinsiyet 253
c) Sağlık Durumu ve Ayırt Etme Gücünün Yokluğu 254
d) Yabancılık 254
e) Şeref ve Haysiyet 255
III– HAK EHLİYETİNİN KAPSAMI 255
§ 20. FİİL EHLİYETİ 256
I– FİİL EHLİYETİNİN TANIMI 256
II– FİİL EHLİYETİNİN GÖRÜNÜM BİÇİMLERİ 258
A) Hukuki İşlem Ehliyeti 258
B) Tasarruf Ehliyeti 259
C) Dava Ehliyeti 261
D) Haksız Fiil Ehliyeti 261
III– FİİL EHLİYETİNİN ŞARTLARI 262
A) Ayırt Etme Gücü 263
1– Akla Uygun Davranma Yeteneği 263
2– Ayırt Etme Gücünü Ortadan Kaldıran Sebepler 263
a) Yaş Küçüklüğü 264
b) Akıl Zayıflığı 265
c) Akıl Hastalığı 265
d) Sarhoşluk 266
e) Benzer Haller 266
3– Ayırt Etme Gücünün Nispiliği 266
B) Erginlik 267
1– Normal Yaş Erginliği 268
2– Mahkeme Kararıyla Kazanılan Erginlik 268
a) Mahkeme Kararıyla Ergin Kılınmanın Şartları 268
b) Mahkeme Kararıyla Ergin Kılınmanın Sonuçları 270
3– Evlenmeyle Kazanılan Erginlik 270
C) Kısıtlı Olmamak 271
1– Kısıtlama Sebepleri 271
a) Akıl Zayıflığı ve Akıl Hastalığı 272
b) Savurganlık, Bağımlılık, Kötü Yaşam Tarzı, Kötü Yönetim 273
c) Özgürlüğü Bağlayıcı Cezaya Mahkûmiyet 274
d) İlgilinin Talebi 274
2– Kısıtlama Kararının Hükmü 275
IV– FİİL EHLİYETİNE GÖRE KİŞİLERİN SINIFLANDIRILMASI 275
A) Tam Ehliyetliler 276
B) Tam Ehliyetsizler 277
1– Tam Ehliyetsizlerin Hukuki İşlemler Bakımından Durumu 277
2– Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar Bakımından Tam Ehliyetsizlerin
Durumu 278
3– Maddî Fiiller Bakımından Tam Ehliyetsizlerin Durumu 279
4– Tam Ehliyetsizlerin Haksız Fiil Sorumluluğu 279
C) Sınırlı Ehliyetsizler 280
1– Sınırlı Ehliyetsizlerin Hukuki İşlemler Bakımından Durumu 281
a) Yasal Temsilcinin Rızası 281
b) Sınırlı Ehliyetsizin Tek Başına Yapabileceği Hukuki
İşlemler 282
c) Sınırlı Ehliyetsizin Temsilci Sıfatıyla Hukuki İşlem
Yapması 284
d) Yasak İşlemler 284
2– Sınırlı Ehliyetsizin Haksız Fiillerinden Sorumluluğu 285
3– Sınırlı Ehliyetsizlerin Dava Ehliyeti 286
D) Sınırlı Ehliyetliler 286
§ 21. HISIMLIK 287
I– HISIMLIĞIN TÜRLERİ 287
A) Kan Hısımlığı 289
1– Kan Hısımlığının Türleri 289
a) Altsoy Üstsoy (Usul Füru) Hısımlığı 289
b) Yansoy (Civar) Hısımlığı 290
2– Kan Hısımlığında Derece 290
B) Kayın Hısımlığı 290
C) Evlât Edinmeden Doğan Hısımlık 291
II– HISIMLIK İLİŞKİSİNİN HÜKÜMLERİ 293
A) Kan Hısımlığının Hükümleri 293
1– Evlenme Yasağı 293
2– Nafaka Yükümlülüğü 293
3– Mirasçılık 294
4– Vasi Atanma 294
5– Tanıklıktan Kaçınma 295
6– Hâkimin Davaya Bakma Yasağı ve Davaya Bakmaktan
Kaçınması 295
B) Kayın Hısımlığının Hükümleri 295
1– Evlenme Yasağı 295
2– Vasi Atanma 295
3– Tanıklıktan Kaçınma ve Hâkimin Davaya Bakma Yasağı 295
C) Evlât Edinmeden Doğan Hısımlığın Hükümleri 295
1) Evlât Edinmeden Doğan Hısımlık İlişkisinin Kapsamı 296
2) Evlenme Yasağı 296
3) Evlâtlığın Mirasçılığı 296
4) Nafaka Yükümlülüğü 296
§ 22. YERLEŞİM YERİ 297
I– YERLEŞİM YERİNİN TANIMI 297
II– YERLEŞİM YERİNE HÂKİM OLAN İLKELER 298
A) Yerleşim Yerinin Zorunluluğu 298
B) Yerleşim Yerinin Tekliği 298
C) Yerleşim Yerinin Sürekliliği 299
III– YERLEŞİM YERİNİN TÜRLERİ 300
A) İradi Yerleşim Yeri 300
B) Kanuni Yerleşim Yeri 300
C) İtibari (Saymaca) Yerleşim Yeri 301
§ 23. KİŞİLİK HAKKI VE KORUNMASI 301
I– KİŞİLİK HAKKI KAVRAMI VE KİŞİLİK HAKKININ ÖZELLİKLERİ 301
A) Kişilik Hakkı Kavramı 301
B) Kişilik Hakkının Özellikleri 301
1– Kişi Varlığı Haklarındandır 302
2– Mutlak Haktır 303
3– Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlıdır 303
4– Kişilik Hakkından Feragat Edilemez 305
II– KİŞİLİK HAKKININ KAPSAMI 305
A) Hayat, Sağlık ve Beden Bütünlüğü 307
B) Şeref ve Haysiyet 311
C) Özel Hayat ve Sır Çevresi 312
D) Resim ve Ses 314
E) Mesleki ve İktisadi Değerler 315
F) Faaliyet Özgürlüğü 315
III– KİŞİLİK HAKKININ KORUNMASI 316
A) Kişilik Hakkının Hak Sahibine Karşı Korunması 316
B) Kişilik Hakkının Saldırıya Karşı Korunması 318
1– Hukuka Aykırı Saldırı Kavramı 318
2– Hukuka Uygunluk Sebepleri 319
a) Kişilik Hakkı İhlal Edilenin Rızası 320
b) Üstün Nitelikte Özel Yarar 321
c) Üstün Nitelikte Kamu Yararı 322
d) Kamu Gücünün Kullanılması 322
e) Özel Hukuktan Doğan Bir Yetkinin Kullanılması 322
f) Haklı Savunma (Meşru Müdafaa) 322
g) Kişinin Hakkını Kendi Kuvvetiyle Koruması 323
h) Zorunluluk Hali 323
C) Kişilik Hakkının Dava Yoluyla Korunması 324
1– Koruyucu Davalar 325
a) Önleme Davası 325
b) Durdurma Davası 326
c) Tespit Davası 327
2– Tazminat Davaları 327
a) Maddî Tazminat Davası 327
b) Manevî Tazminat Davası 328
3– Vekâletsiz İşgörme Davası 330
D) Kişilik Hakkının Dava Dışı Yollarla Korunması 331
E) Kişilik Hakkının Basın Yoluyla İhlalinde Düzeltme ve Cevap Hakkı 331
§ 24. AD VE KORUNMASI 335
I– ADIN TÜRLERİ 335
A) Öz Ad 335
B) Soyadı 336
1– Çocuğun Soyadı 336
2– Evlâtlığın Soyadı 338
3– Bulunmuş Çocuğun Soyadı 338
4– Evli Kadının Soyadı 338
C) Takma Ad (Müstear Ad) 339
D) Lakap 340
II– ADIN KORUNMASI 340
A) Adın Kullanılmasının Çekişmeli Olması 340
B) Adın Haksız Kullanımı 341
C) Ad Üzerindeki Hakka Yönelik Diğer Saldırılar 342
III– ADIN DEĞİŞTİRİLMESİ 342
§ 25. KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ 345
I– ÖLÜM 346
A) Ölüm Anının Tespiti 346
1– Biyolojik Ölüm 346
2– Beyin Ölümü 347
B) Ölümün Hukuki Sonuçları 348
C) Ölümün İspatı 348
D) Birlikte Ölüm Karinesi 348
E) Cesedin Hukuki Durumu 349
II– ÖLÜM KARİNESİ 351
III– GAİPLİK KARARI 352
A) Gaiplik Kararının Şartları 353
1– Ölüm Tehlikesi İçinde Kaybolma veya Uzun Zamandır Haber
Alınamama 353
2– Kanunda Belirtilen Sürelerin Geçmiş Olması 353
B) Gaiplik Kararı Talebi 354
1– Gaiplik Kararı Talep Edebilecek Kimseler 354
2– Kararın Verilmesinde Mahkemece İzlenecek Usul 354
C) Gaiplik Kararının Sonuçları 355
§ 26. KİŞİLİĞİN İSPATI 356
I– KİŞİSEL DURUM SİCİLİNİN TANIMI VE FONKSİYONU 356
A) Kişisel Durum Sicilinin Tanımı 356
B) Kişisel Durum Sicilinin Fonksiyonu 357
II– KİŞİSEL DURUM SİCİLİNİN TÜRLERİ 357
A) Doğum Kütüğü 357
B) Ölüm Kütüğü 357
C) Evlenme Kütüğü 358
D) Boşanma Kütüğü 358
E) Aile Kütüğü 359
F) Tanıma ve Evlât Edinme Kütüğü 359
III– KİŞİSEL DURUM SİCİLİNE HÂKİM OLAN İLKELER 359
A) Bütünlük İlkesi 359
B) Gizlilik İlkesi 360
C) Devletin Sorumluluğu İlkesi 360
D) Yargısal Düzeltme İlkesi 361
İKİNCİ BÖLÜM
TÜZEL KİŞİLER
§ 27. TÜZEL KİŞİ KAVRAMI 363
I– GENEL OLARAK 363
II– TÜZEL KİŞİNİN UNSURLARI 364
A) Sürekli Amaç Unsuru 364
B) Bağımsızlık ve Organizasyon Unsuru 365
C) Hukuken Tanınma Unsuru 366
D) İrade Unsuru 367
III– TÜZEL KİŞİLİK TEORİLERİ 367
A) Farazi Kişilik Teorisi 367
B) Gerçeklik Teorisi 368
IV– TÜZEL KİŞİNİN ÇEŞİTLERİ 369
A) Tabi Oldukları Hukuki Rejime Göre Tüzel Kişiler 371
1– Özel Hukuk Tüzel Kişileri 371
2– Kamu Hukuku Tüzel Kişileri 371
3– Kamu İktisadi Teşebbüsleri 372
B) Amacına Göre Tüzel Kişiler 372
1– Kazanç Paylaşma Amacı Güden Tüzel Kişiler 372
2– Sosyal Amaçlı Tüzel Kişiler 372
C) Yapılarına Göre Tüzel Kişiler 373
1– Kişi Toplulukları 373
2– Mal Toplulukları 373
V– TÜZEL KİŞİLİĞİN HÜKÜMLERİ 373
A) Tüzel Kişiliğin Kazanılması 373
1– Serbest Kuruluş Sistemi 374
2– İzin Sistemi 374
3– Tescil Sistemi 374
4– Karma Sistem 375
B) Tüzel Kişinin Hak ve Fiil Ehliyeti 376
1– Tüzel Kişinin Hak Ehliyeti 376
2– Tüzel Kişinin Fiil Ehliyeti 377
C) Tüzel Kişiliğin Sona Ermesi 378
1– Tüzel Kişiliğin Kendiliğinden Sona Ermesi 378
2– Tüzel Kişinin Kendi Kendini Feshederek Sona Ermesi 379
3– Tüzel Kişiliğin Mahkeme Kararıyla Sona Erdirilmesi 379
4– Tüzel Kişiliğin Sona Ermesinin Sonuçları 379
§ 28. DERNEKLER 380
I– TANIM 380
II– DERNEĞİN UNSURLARI 381
A) Üye Unsuru 381
B) Amaç Unsuru 382
C) İrade Unsuru 383
III– DERNEK ÇEŞİTLERİ 383
A) Alelade Dernekler 384
B) Kamu Yararına Çalışan Dernekler 384
C) Ticari İşletme İşleten Dernekler 385
D) Çocuk Dernekleri 385
E) Spor Kulüpleri 386
F) Üst Kuruluşlar (Dernek Birlikleri) 387
IV– DERNEĞİN KURULUŞU 387
V– DERNEKLERDE ÜYELİK 389
A) Üye Sıfatının Kazanılması 389
B) Üyelik Çeşitleri 390
1– Kurucu Üyelik 391
2– Asıl Üyelik 391
3– Onursal Üyelik 391
C) Üyeliğin Sona Ermesi 391
1– Kendiliğinden Sona Erme 392
2– Çıkma 392
3– Çıkarılma 393
D) Üyelikten Doğan Hak ve Yükümlülükler 393
1– Üyenin Hakları 394
a) Dernek Faaliyetlerine ve Yönetimine Katılma Hakkı 394
b) Çıkma Hakkı 395
c) Dernek Kararlarına İtiraz Hakkı 395
d) Azınlık Hakları 395
2– Üyenin Yükümlülükleri 396
a) Aidat Ödeme Yükümlülüğü 396
b) Dernek Düzenine Uyma ve Sadakat Yükümlülüğü 397
VI– DERNEĞİN ORGANLARI 397
A) Genel Kurul 398
1– Genel Kurulun Oluşumu ve Görevleri 398
2– Genel Kurul Toplantıları 398
a) İlk Genel Kurul Toplantısı 398
b) Olağan Genel Kurul Toplantısı 398
c) Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı 399
3– Toplantısız veya Çağrısız Kararlar 399
B) Yönetim Kurulu 400
C) Denetim Kurulu 400
VII– DERNEĞİN SONA ERMESİ 400
A) Sona Erme Sebepleri 400
1– Kendiliğinden Sona Erme 400
a) Amacın Gerçekleşmesi veya Gerçekleşmesinin İmkânsız
Hale Gelmesi 401
b) Dernek Tüzüğünde Belirlenen Sürenin Dolması 401
c) İlk Genel Kurul Toplantısının Kanunda Öngörülen Sürede
Yapılmamış ve Zorunlu Organların Oluşturulmamış
Olması 401
d) Derneğin Borç Ödemede Acze Düşmüş Olması 401
e) Tüzük Gereğince Dernek Yönetim Kurulunun
Oluşturulmasının İmkânsız Hale Gelmesi 402
f) Olağan Genel Kurul Toplantısının Üst Üste İki Defa
Yapılamaması 402
2– Genel Kurul Kararıyla Sona Erme 402
3– Mahkeme Kararıyla Sona Erme 403
B) Sona Ermenin Hükümleri 403
§ 29. VAKIFLAR 403
I– GENEL OLARAK VAKIFLAR VE TÂBİ OLDUĞU HUKUK 403
II– YENİ VAKIFLAR 404
A) Tanım 404
B) Unsurları 404
1– Vakfeden 405
2– Vakıf Kurma İradesi 406
a) Vakıf Kurma İradesinin Resmî Senetle Açıklanması 406
b) Vakıf Kurma İradesinin Ölüme Bağlı Tasarrufla
Açıklanması 407
3– Vakfın Amacı 407
4– Özgüleme 408
C) Vakfın Kuruluşu 409
1– Vakfın Tüzel Kişilik Kazanması 409
2– Vakıftan Cayma ve Vakfa İtiraz 410
a) Vakıftan Cayma 410
b) Vakfa İtiraz 411
D) Vakfın Organları 412
E) Vakfın Denetimi 414
F) Vakfın Sona Ermesi 414
1– Sona Erme Sebepleri 414
a) Vakfın Kendiliğinden Dağılması 414
b) Vakfın Mahkeme Kararıyla Dağıtılması 415
2– Vakfın Sona Ermesinin Hükümleri 415
III– ESKİ VAKIFLAR 416
A) Tanımı ve Kapsamı 416
B) Eski Vakıf Çeşitleri 416
1– Mazbut Vakıf 416
2– Mülhak Vakıf 416
3– Cemaat Vakıfları 417
4– Esnaf Vakfı 417
C) Eski Vakıflarla İlgili Bazı Temel Kavramlar 417
1– Hayrat 417
2– Akar 417
3– Mukataalı Vakıf 417
4– İcareteynli Vakıf 417
5– Taviz Bedeli 418
6– Galle Fazlası 418
7– İntifa Hakkı 418
KAYNAKÇA 419
KAVRAM İNDEKSİ 427 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
