|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
TEŞEKKÜR 7
İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 21
GİRİŞ 25
§1. KONUNUN TAKDİMİ, ÖNEMİ, SINIRLANDIRILMASI VE DÜZENLEMELERİ 25
I. KONUNUN TAKDİMİ 25
II. KONUNUN ÖNEMİ 28
III. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI 29
IV. KONUNUN DÜZENLENİŞİ 32
BİRİNCİ BÖLÜM
KAVRAMSAL ÇERÇEVE, OTONOM ARAÇ İÇİN TEKNİK GEREKLİLİKLER,
MEŞRUİYET SORUNU VE SÜRÜŞ OTOMASYONUNUN SINIFLANDIRILMASI
§2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 35
I. GENEL OLARAK 35
II. TERİM SORUNU 36
A. Sürüş Otomasyonu 36
B. Otonom Sürüş 36
1. Genel Olarak 36
2. Uluslararası Düzenlemeler Üzerinden Kavrama Bakış 39
3. Otonom Sürüş–Yapay Zekâ İlişkisi 40
C. Otomatikleşmiş Araç 42
D. Otomatik Sürüş Sistemi 43
E. Değerlendirme ve Kanaatimiz 44
III. ARAÇ OTOMASYONUNUN TARİHÇESİ 46
IV. OTONOM ARACIN OLUMLU VE OLUMSUZ YÖNLERİ 51
§3. OTONOM ARAÇ İÇİN TEKNİK GEREKLİLİKLER 54
I. GENEL OLARAK 54
II. ÇEVREYİ ALGILAMA, YORUMLAMA 55
A. Genel Olarak 55
B. Çevreyi Algılama 56
1. Dinamik Çevrenin Algılanması 56
2. Durağan (Sabit) Çevrenin Algılanması 57
3. Sensörlerin Kullanımı 57
C. Yorumlama 59
III. ÖĞRENME VE KENDİ KENDİNE KARAR VERME 60
A. Öğrenme 60
1. Genel Olarak 60
2. Otonom Araçlarda Öğrenme 61
B. Kendi Kendine Karar Verme 62
IV. İŞBİRLİĞİ VE İLETİŞİM 63
V. KONUM TAYİNİ 66
VI. ROTA PLANLAMA 67
VII. HARİTA VERİLERİNİN KULLANIMI 67
VIII. FONKSİYONEL GÜVENLİK 68
§4. OTOMATİKLEŞMİŞ VE OTONOM ARAÇLARIN MEŞRUİYET SORUNU 71
§5. SÜRÜŞ OTOMASYONUNUN SINIFLANDIRILMASI 74
I. GENEL OLARAK 74
II. AVRUPA BİRLİĞİ DÜZENLEMELERİ KAPSAMINDA SINIFLANDIRMA 75
III. TÜRK HUKUKU DÜZENLEMELERİ KAPSAMINDA SINIFLANDIRMA 77
IV. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ ULUSAL KARAYOLU TRAFİK GÜVENLİĞİ İDARESİ’NİN
SINIFLANDIRMASI 78
V. ULUSLARARASI OTOMOTİV MÜHENDİSLERİ BİRLİĞİ’NİN SINIFLANDIRMASI 80
A. SAE 2014 Metni 80
B. SAE 2016 Metni 81
C. SAE 2018 Metni 82
D. SAE 2021 Metni 82
VI. ALMAN FEDERAL TRAFİK İŞLERİ DAİRESİ’NİN SINIFLANDIRMASI 86
VII. ALMAN KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU’NDA YAPILAN SINIFLANDIRMA 88
A. StVG 2017 Değişikliği Kapsamında Sınıflandırma 89
B. StVG 2021 Değişikliği Kapsamında Sınıflandırma 91
VIII. DEĞERLENDİRME VE KANAATİMİZ 94
İKİNCİ BÖLÜM
OTONOM ARAÇ ÜRETİCİSİNİN KUSURSUZ SORUMLULUĞU
§6. SORUMLULUĞUN TARİHİ GELİŞİMİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 99
I. GENEL OLARAK 99
II. SORUMLULUĞUN TARİHİ GELİŞİMİ 103
A. Avrupa Birliği Hukukunda 103
B. Alman Hukukunda 106
C. İsviçre Hukukunda 107
D. Türk Hukukunda 108
III. SORUMLULUĞUN HUKUKİ NİTELİĞİ 113
A. Genel Olarak 113
B. Kusur Sorumluluğu–Kusursuz Sorumluluk 115
C. Özen Sorumluluğu–Tehlike Sorumluluğu 118
D. Sorumluluğun Hukuki Niteliğinin Otonom Araç Yönünden Değerlendirilmesi 122
§7. SORUMLULUĞUN ŞARTLARI 126
I. GENEL OLARAK 126
II. HATALI ÜRÜNÜN PİYASAYA SÜRÜLMESİ 126
A. Ürün Kavramı 126
1. 85 / 374 / EEC Direktifi’ne Göre 126
a. Genel olarak 126
b. Taşınır eşya olarak ürün 127
c. Özel değerlendirmeler 128
(1) Elektrik 128
(2) Hizmet edimi 128
(3) Basılı eserler 129
(4) Yazılım 129
2. Alman Hukukuna Göre 131
a. Genel olarak 131
b. Taşınır eşya olarak ürün 131
(1) BGB § 90’a göre değerlendirme yapan hâkim görüş 131
(2) BGB § 90’a göre değerlendirmeyi reddeden azınlık görüş 132
c. Özel değerlendirmeler 132
(1) Elektrik 132
(2) Basılı eserler 133
(3) Yazılım 134
3. İsviçre Hukukuna Göre 135
a. Genel olarak 135
b. Taşınır eşya olarak ürün 136
c. Özel durumlar 137
(1) Elektrik 137
(2) Basılı eserler 138
(3) Yazılım 138
4. Türk Hukukuna Göre 140
a. Genel olarak 140
b. Eşya 140
c. Taşınır–taşınmaz ayrımı 141
d. Madde ve müstahzar 143
e. Özel durumlar 143
(1) Elektrik 143
(2) Basılı eserler 144
(3) Yazılım 144
5. Ürün Olarak Otonom Aracın Değerlendirilmesi 145
B. Ürünün Hatalı Olması 147
1. Ayıp–Hata Ayrımı 147
2. 85 / 374 / EEC Direktifi’ne Göre 149
a. Genel olarak 149
b. Haklı güvenlik beklentisi 150
(1) Ürünün sunumu 151
(2) Kullanım şekli 151
(3) Piyasaya sürülme anı 152
(4) Diğer haller 152
3. Alman Hukukuna Göre 153
a. Genel Olarak 153
b. Haklı Güvenlik Beklentisi 154
(1) Ürünün sunumu 155
(2) Kullanım şekli 155
(3) Piyasaya sürülme anı 156
(4) Diğer haller 156
c. Hata Türleri 158
(1) Tasarım hatası 158
(2) Üretim hatası 159
(3) Bilgilendirme hatası 160
(4) Gelişim hatası 161
(5) Gözetim hatası 161
(6) Etkisizlik 162
4. İsviçre Hukukuna Göre 162
a. Genel olarak 162
b. Haklı Güvenlik Beklentisi 163
(1) Ürünün sunumu 164
(2) Kullanım şekli 164
(3) Piyasaya sürülme anı 165
(4) Diğer haller 166
c. Hata türleri 167
(1) Tasarım hatası 167
(2) Üretim hatası 168
(3) Bilgilendirme hatası 169
(4) Gelişim hatası 169
(5) Gözetim hatası 170
(6) Etkisizlik 171
5. Türk Hukukuna Göre 171
a. Genel olarak 171
b. Uygunsuzluk 172
c. Güvenli ürün 173
6. Hatalı Ürün Olarak Otonom Araçlar 174
a. Genel olarak 174
b. Otonom araçlarda haklı güvenlik beklentisi 175
(1) Genel olarak 175
(2) Aracın sunumu 176
(3) Kullanım şekli 177
(4) Teknik düzenlemeler 178
(5) Diğer haller 180
c. Hata türleri 182
(1) Otonom araçlarda tasarım hataları 182
(a) Genel olarak 182
(b) StVG 1e/(2)’ye göre otonom aracın sahip olması gereken
teknik donanım 183
i. Sürüş faaliyetini yerine getirmesi 185
ii. Trafik kurallarına uyması 188
iii. Kaza önleme sistemine sahip olması 190
iv. Kendi başına aracı minimum risk durumuna geçirmesi . 193
v. Sürüş manevrası önermesi 197
vi. Teknik denetçiye veri sağlaması ve bildirimde
bulunması 197
vii. İstenildiğinde Devre dışı bırakılabilmesi 199
viii. Denetçi için telsiz bağlantıları sağlama imkânına sahip
olması 200
(c) Tasarım yükümlülüğünün ihlali 201
(2) Otonom araçlarda üretim hataları 204
(3) Otonom araçlarda bilgilendirme hataları 205
(4) Otonom araçlarda gözlem hataları 207
III. ZARAR 210
A. 85 / 374 / EEC Direktifi’ne Göre 210
B. Alman Hukukuna Göre 212
C. İsviçre Hukukuna Göre 214
D. Türk Hukukuna Göre 215
IV. İLLİYET BAĞI 216
A. 85 / 374 / EEC Direktifi’ne Göre 216
B. Alman Hukukuna Göre 217
C. İsviçre Hukukuna Göre 217
D. Türk Hukukuna Göre 217
E. Otonom Aracın Yol Açtığı Zararda İlliyet Bağı 218
§8. SORUMLULUĞUN KİŞİLER BAKIMINDAN KAPSAMI 219
I. Genel olarak 219
II. 85 / 374 / EEC DİREKTİFİ’NE GÖRE 219
A. Üretici 219
B. İthalatçı 221
C. Tedarikçi 222
III. ALMAN HUKUKUNA GÖRE 223
A. Üretici 223
B. İthalatçı 226
C. Tedarikçi 227
IV. İSVİÇRE HUKUKUNA GÖRE 228
A. Üretici 228
B. İthalatçı 230
C. Tedarikçi 231
V. TÜRK HUKUKUNA GÖRE 232
A. Üretici 232
B. İthalatçı 234
C. Tedarikçi (Dağıtıcı) 236
VI. OTONOM ARAÇLAR BAKIMINDAN SORUMLU KİŞİLER 237
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
OTONOM ARAÇ ÜRETİCİSİNİN
SORUMLULUKTAN KURTULUŞ SEBEPLERİ
§9. GENEL OLARAK SORUMLULUKTAN KURTULUŞ SEBEPLERİ 239
I. GENEL OLARAK 239
II. 85 / 374 / EEC DİREKTİFİ’NE GÖRE 243
A. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 243
B. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 244
C. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da
Mesleki Amaçlarla Üretilmiş veya Dağıtılmış Olmaması 245
D. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanması 246
E. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın Tespit Edilmesine
İmkân Vermemesi 247
F. Kısmi Ürün Üreticisinin Sorumluluktan Kurtulması 251
III. ALMAN HUKUKUNA GÖRE 252
A. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 252
B. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 253
C. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da
Mesleki Amaçlarla Üretilmiş veya Dağıtılmış Olmaması 253
D. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanması 254
E. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın
Tespit Edilmesine İmkân Vermemesi 255
F. Kısmi Ürün Üreticisinin Sorumluluktan Kurtulması 257
IV. İSVİÇRE HUKUKUNA GÖRE 258
A. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 258
B. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 260
C. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da
Mesleki Amaçlarla Üretilmiş veya Dağıtılmış Olmaması 261
D. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanması 262
E. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın
Tespit Edilmesine İmkân Vermemesi 263
F. Kısmi Ürün Üreticisinin Sorumluluktan Kurtulması 264
V. TÜRK HUKUKUNA GÖRE 265
A. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 265
B. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 266
C. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da
Mesleki Amaçlarla Üretilmiş veya Dağıtılmış Olmaması 267
D. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanması 267
E. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın
Tespit Edilmesine İmkân Vermemesi 268
F. Kısmi Ürün Üreticisinin Sorumluluktan Kurtulması 270
§10. OTONOM ARAÇLAR YÖNÜNDEN SORUMLULUKTAN KURTULUŞ SEBEPLERİNİN
DEĞERLENDİRİLMESİ 270
I. GENEL OLARAK 270
A. Ürünün Üretici Tarafından Piyasaya Sürülmemiş Olması 270
B. Piyasaya Sürüldüğünde Ürünün Hatasız Olması 272
C. Ürünün Üretici Tarafından Satış Amacıyla veya Ekonomik ya da
Mesleki Amaçlarla Üretilmiş veya Dağıtılmış Olmaması 273
D. Hatanın Emredici Normlara Uyulmasından Kaynaklanması 273
E. Piyasaya Sürülme Anında Bilim ve Teknik Düzeyinin Hatanın
Tespit Edilmesine İmkân Vermemesi 274
1. Alman Hukukuna Göre 276
a. Yanlış kararın öngörülemezliği üzerinden yapılan değerlendirme 277
b. Yanlış kararın öngörülüp ortadan kaldırılamazlığı üzerinden yapılan
değerlendirme 278
c. Sistemin piyasaya sürüldüğü anda hatalı olduğu yönünde yapılan
değerlendirme 279
d. Sistemin piyasaya sürüldüğü anda hatasız olduğu yönünde yapılan
değerlendirme 280
e. Tüketici lehine yapılan değerlendirme 282
2. İsviçre Hukukuna Göre 282
a. Gelişim hatasından sorumlu olunması gerektiği yönünde yapılan
değerlendirme 282
b. Yanlış kararların ürün hatası olup olmadığına göre yapılan
değerlendirme 283
c. Tehlike sorumluluğu değerlendirmesi 284
3. Türk Hukukuna Göre 285
II. KANAATİMİZ 287
SONUÇ 291
KAYNAKÇA 297 |