|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Sunuş 7
Önsöz 9
İkinci Basıya Önsöz 13
Üçüncü Basıya Önsöz 15
Dördüncü Basıya Önsöz 17
Kısaltmalar 25
Birinci Bölüm
GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI KAVRAMI – TARİHİ GELİŞİM – ULUSLARARASI BELGELERDEKİ YERİ –
KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DURUM
§ 1. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI KAVRAMI VE BENZER SUÇLARLA KARŞILAŞTIRMASI 27
I. Göçmen Kaçakçılığı Kavramı 27
II. Benzer Suçlarla Karşılaştırılması 30
A. İnsan Ticareti Suçu 30
B. Pasaport Kanunu ve YUKK’da Yer Alan Kabahatler 34
1. Genel Olarak 34
2. Türkiye’ye yasa dışı giren veya Türkiye’yi yasa dışı terk eden ya da buna teşebbüs eden yabancılar (YUKK m.102/1–a) 35
3. Türkiye’ye girişleri yasaklanmış olmasına rağmen Türkiye’ye girebilmiş olanlar (YUKK m.102/1–b) 36
4. YUKK 56’ncı maddenin birinci fıkrasında tanınan sürede Türkiye’den ayrılmayanlar (YUKK m.102/1–c) 37
5. YUKK 57’nci, 58’inci, 60’ıncı ve 68’inci maddeler kapsamındaki işlemler sırasında kaçanlar (YUKK m.102/1–ç) 37
6. YUKK 98’inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan yükümlülüklere uymayan taşıyıcılar (YUKK m.102/1–d) 37
7. YUKK 57/A maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinde yer alan yükümlülüklere uymayanlar (YUKK m.102/1–e) 38
8. Göçmen Kaçakçılığı Suçu Benzeri Kabahat (YUKK m.102/2) 38
9. Türkiye Cumhuriyeti sınırlarından her nasılsa pasaportsuz olarak girmiş olan vatandaşlar (Pasaport Kanunu m.34) 39
C. Fuhuş Suçu 39
D. Dolandırıcılık Suçu 41
§ 2. GÖÇ VE GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞININ TARİHİ GELİŞİMİ 45
I. Genel Olarak 45
II. Türkiye’den Yapılan Göç Hareketleri 45
III. Türkiye’ye Yapılan Göç Hareketleri 48
A. Osmanlı Döneminde Yaşanan Göç Hareketleri 48
B. Cumhuriyet Döneminde Yaşanan Göç Hareketleri 49
§ 3. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞININ ULUSLARARASI BOYUTU 50
I. Genel Olarak 50
II. Birleşmiş Milletler Örgütünün Konuya Yaklaşımı 51
A. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi 51
B. Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin 1951 Cenevre Sözleşmesi ve Bu Sözleşmeye Ek 1967 Tarihli Protokol 53
C. Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme 55
D. Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı BM (Palermo) Sözleşmesi 56
1. Genel Olarak 56
2. Sözleşmenin Kapsamı 57
a. Örgütlü Bir Suç Grubuna Katılmanın Suç Haline Getirilmesi 57
b. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Suç Haline Getirilmesi 58
c. Yolsuzluğun Suç Haline Getirilmesi 59
d. Adaletin Engellenmesinin Suç Haline Getirilmesi 61
e. Ateşli Silahlar, Parçaları ve Aksamları ile Mühimmatının Yasadışı Üretimi ve Kaçakçılığının Suç Haline Getirilmesi 61
3. Sözleşmeye Göre Alınması Gereken Uluslararası Önlemler 62
E. Sınırı Aşan Örgütlü Suçlara Karşı BM Sözleşmesine Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol 66
F. Sınırı Aşan Örgütlü Suçlara Karşı BM Sözleşmesine Ek İnsan Ticaretinin Özellikle Kadın ve Çocuk Ticaretinin Önlenmesine, Durdurulmasına ve Cezalandırılmasına İlişkin Protokol 67
III. Avrupa Konseyi’nin Konuya Yaklaşımı 69
A. İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korumasına İlişkin Sözleşme (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) 69
B. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin, Cinsel Sömürü Amacına Yönelik İnsan Ticareti Hakkında R(2000) 11 Sayılı Tavsiye Kararı 71
IV. Avrupa Birliğinin Konuya Yaklaşımı 72
A. Avrupa Birliği Anayasası 72
B. Schengen Antlaşması 74
C. Avrupa Topluluğu Antlaşması (ATA) 75
D. Avrupa Birliği Konseyinin 19 Temmuz 2002 Tarihli Çerçeve Kararı 76
E. Birliğe İzinsiz Girişi, Transit Geçişi, İkameti Kolaylaştıran Fiilleri Önlemeye Yönelik Cezai Çerçevenin Güçlendirilmesi Hakkında 28 Kasım 2002 Tarihli Konsey Çerçeve Kararı 78
§ 4. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DURUM 79
I. Alman Hukukunda 79
II. Amerika Birleşik Devletleri Hukukunda 85
III. İtalyan Hukukunda 87
IV. Fransız Hukukunda 89
V. İngiliz Hukukunda 92
İkinci Bölüm
TÜRK CEZA HUKUKUNDA GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI SUÇU
(765 sayılı TCK m.201/a – 5237 sayılı TCK m.79)
§ 1. GENEL OLARAK 95
§ 2. ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA 101
§ 3. YER BAKIMINDAN UYGULAMA 103
§ 4. SUÇUN HUKUKİ KONUSU (KORUNAN HUKUKİ YARAR) 104
I. Genel Olarak 104
II. Ulusal ve Uluslararası Topluma Ait Hukuki Yararlar 104
A. Uluslararası Toplum Düzeni 104
B. İlgili Devletlerin Egemenlik Yetkisi 106
C. Kamu Düzeni (İç Güvenlik) ve Kamu Ekonomisi 106
III. Kişilere Ait Hukuki Yararlar 107
A. Göçmenlerin Vücut Bütünlüğü ve Mülkiyet Hakkı 107
B. İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı 108
C. Kişi Hürriyeti 108
§ 5. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI SUÇUNUN UNSURLARI 109
I. Genel Olarak 109
II. Tipe Uygunluk 111
A. Maddi Unsurlar 111
1. Suçun Maddi Konusu 111
a. Genel Olarak 111
b. Göçmen (Muhacir) Kavramı 111
c. Mülteci Kavramı 115
d. Sığınmacı Kavramı ve Geçici Koruma Statüsü 117
e. Vatansızlar Kavramı 123
2. Fail ve Mağdur 124
a. Genel Olarak 124
b. Fail 125
c. Mağdur 129
3. Tipe Uygun Fiil 131
a. Suça İlişkin Hareketler 131
aa. Genel Olarak 131
bb. Bir Yabancıyı Yasal Olmayan Yollarla Ülkeye Sokmak 133
aaa. Yasal Giriş Kapıları 137
bbb. Yasal Girişi Sağlayan Vesikalar 137
i. Pasaport 137
ii. Pasaport Yerine Geçen Belgeler 138
iii. Yabancılara Mahsus Damgalı Pasaport 139
iv. Giriş Vizesi Bulundurma Mecburiyeti 140
ccc. Türkiye’ye Girişi Yasaklanan Kişiler 140
cc. Türk Vatandaşı veya Yabancının Yasal Olmayan Yollarla Yurt Dışına Çıkmasına İmkân Sağlamak 141
dd. Yabancının Yasal Olmayan Yollardan Ülkede Kalmasına İmkân Sağlama 144
aaa. İkamet İzni 146
bbb. İkamet İzninin Süresi ve İkamet İzninin Uzatılması 147
ccc. Geçici Koruma Statüsü ve Suriye Vatandaşlarının Durumu 147
ddd. Yabancıların Kayıt Dışı İstihdamı 148
ee. Sahte Seyahat veya Kimlik Belgesi Düzenlemek 153
b. Suça İlişkin Neticeler 155
aa. Genel Olarak 155
bb. Bir Yabancıyı Yasal Olamayan Yollarla Ülkeye Sokmak Bakımından 156
cc. Türk Vatandaşı veya Yabancının Yurt Dışına Çıkmasına İmkân Sağlama Bakımından 157
dd. Yabancının Yasal Olmayan Yollardan Ülkede Kalmasına İmkân Sağlama Bakımından 157
4. Suça Etki Eden Haller 158
a. Suçun Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi 158
b. Suçun Örgüt Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi 159
aa. Örgüt Kavramı 159
bb. Örgüt Faaliyeti Olarak Göçmen Kaçakçılığı Suçu 161
c. Suçun, Mağdurların Hayatı Bakımından Bir Tehlike Oluşturması 164
d. Suçun Mağdurların Onur Kırıcı Bir Muameleye Maruz Bırakılarak İşlenmesi 165
III. Manevi Unsur 166
A. Genel Olarak 166
B. Doğrudan Doğruya veya Dolaylı Olarak Maddi Menfaat Elde Etmek Özel Kastı 167
C. Zorunluluk Hali 169
D. Hata (TCK m.30/1) 170
IV. Hukuka Aykırılık Unsuru 176
A. Genel Olarak 176
B. Suç Tipi Bakımından Uygulanması Düşünülebilecek Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Sebepler 176
§ 6. SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ ŞEKİLLERİ 177
I. Teşebbüs 177
A. Genel Olarak 177
B. Göçmen Kaçakçılığı Suçuna Teşebbüs 178
C. Gönüllü Vazgeçme 180
II. İştirak 181
III. Suçların İçtimaı 185
§ 7. YAPTIRIM 189
I. Genel Olarak 189
II. Müsadere 190
A. Genel Olarak 190
B. Eşya Müsaderesi – Özellikle İyiniyetli 3. Kişilerin Durumu 191
C. Eş Değer Müsadere 195
D. Kazanç Müsaderesi 195
E. Kaim Değer Müsaderesi 196
F. Anayasa Mahkemesi Eyyüp Baran Kararı 196
III. Sınır Dışı Etme 199
§ 8. MUHAKEME 200
I. Soruşturma ve Kovuşturma 200
II. Yer Bakımından Yetki (Yetkili Mahkeme) 201
III. Madde Bakımından Yetki (Görevli Mahkeme) 202
IV. Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Kullanılan Araca Elkoyma 203
A. Genel Olarak 203
B. Yeni Düzenleme 205
C. BM Sınıraşan Örgütlü Suçlulukla Mücadele Sözleşmesi 205
D. Genel Hükümlere Göre Muhafaza Altına Alma ve Elkoyma 207
E. AİHS ve Mülkiyet Hakkının Dokunulmazlığı 209
F. Yeni Düzenlemenin Değerlendirmesi 211
Üçüncü Bölüm
GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞININ
KRİMİNOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
§ 1. SUÇUN İŞLENİŞ NEDENLERİ 217
I. Genel Olarak 217
II. Türkiye’nin Coğrafi Konumu 217
III. İşsizlik ve Yoksulluk 218
IV. Eğitim ve Fırsat Eşitsizlikleri 218
V. Politik ve Ekonomik İstikrarsızlık 218
VI. Örgütlü Suçlulukta Yaşanan Artış 220
§ 2. SUÇUN İŞLENİŞ ŞEKİLLERİ 220
I. Genel Olarak 220
II. Denizyolu ile Göçmen Kaçakçılığı 221
III. Karayolu ile Göçmen Kaçakçılığı 224
IV. Havayolu ile Göçmen Kaçakçılığı 224
§ 3. DÜZENSİZ GÖÇ ROTALARI 225
I. Sorunun Tespiti 225
II. FRONTEX Hakkında 226
III. FRONTEX’in Göç Yollarına Etkisi 227
§ 4. SUÇA KONU GÖÇMENLERİN GERİ DÖNÜŞÜ 229
I. Protokolün Düzenlemesi 229
II. AİHM (Hirsi Jamaa ve Diğerleri – İtalya Kararı) 230
III. Türkiye Uygulaması 231
IV. Uluslararası Koruma 234
§ 5. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI İLE MÜCADELE 236
I. Uluslararası Göç Örgütü 236
II. Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği 236
III. İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı 237
IV. Emniyet Genel Müdürlüğü Bünyesinde Yapılan Çalışmalar 238
V. Budapeşte Süreci ve 1997 Prag Tavsiye Kararları 239
Sonuç 243
EKLER
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNİN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN 249
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİ 249
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNE EK KARA, DENİZ VE HAVA YOLUYLA GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞINA KARŞI PROTOKOLÜN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN 278
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNE EK KARA, DENİZ VE HAVA YOLUYLA GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞINA KARŞI PROTOKOL 278
Kaynaklar 291
Kavramlar Dizini 303 |