Kategoriler
Eser Adı Yazar Yayınevi Açıklama İçindekiler Barkod
Arama  
Ana Sayfa Sipariş Takip Üyelik Yardım İletişim
 
 
Bülten
   

×
Modern Bilgisayar Mimarisi
Bilgisayar Organizasyonu Destekli
Ocak 2026 / 1. Baskı / 420 Syf.
Fiyatı: 1240.00 TL
Temin süresi 2-3 gündür.
 
Sepete Ekle
   

Bu kitap, bilgisayar mimarisini yalnızca donanım bileşenleri düzeyinde değil; işletim sistemi, performans, güvenlik ve güncel mimari eğilimlerle birlikte ele alan bütüncül bir başvuru kaynağı olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle içerik, temel kavramlardan başlayıp ileri düzey mimari yapılara doğru adım adım ilerleyen bir yaklaşımla hazırlanmıştır.

Kitabın ilk bölümleri bilgisayar mimarisinin temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve mimari–organizasyon ayrımını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Orta bölümlerde komut kümeleri, bellek hiyerarşisi, kesme mekanizmaları, G/Ç organizasyonu ve işlemci iç yapıları ayrıntılı biçimde ele alınarak klasik mimari bilgi omurgası oluşturulmuştur. İlerleyen bölümlerde ise çok çekirdekli sistemler, hızlandırıcılar, yapay zeka işlem birimleri, işletim sistemi etkileşimi ve donanım destekli güvenlik gibi güncel ve ileri konulara yer verilmiştir.

Temel mimari kavramlara hâkim okuyucular, kitaptaki bölümleri gereksinimlerine göre doğrudan okuyabilirler; ancak ders amaçlı kullanımda bölümlerin sıralı olarak izlenmesi önerilmektedir. Bölüm sonlarında verilen özet ve değerlendirme soruları, kavramların pekiştirilmesi ve sistem düzeyinde düşünme becerisinin geliştirilmesi amacıyla hazırlanmıştır.

Ek bölümde sunulan RISC-V assembly laboratuvar uygulamaları, mimari kavramların yalnızca teorik düzeyde kalmamasını sağlayarak, işlemci davranışlarının doğrudan gözlemlenmesine imkan verir. Bu ek bölüm özellikle mikroişlemci, gömülü sistemler ve bilgisayar mimarisi derslerinde uygulamalı çalışma yapmak isteyenler için tamamlayıcı bir kaynak niteliğindedir.

Kitap boyunca mimari terimler tutarlı biçimde kullanılmaya özen gösterilmiş, sıkça karıştırılan kavramlar özellikle ayrıştırılmış ve donanım–yazılım sınırı bilinçli olarak vurgulanmıştır. Bu yönüyle eser, okuyucuya bilgisayar sistemlerinin yalnızca "nasıl çalıştığını" değil, aynı zamanda "neden bu şekilde tasarlandığını" da göstermeyi hedeflemektedir.

Hazırlanması yıllara yayılan bu çalışmanın olası eksiklerinin giderilmesi ve daha da geliştirilmesine katkı sağlayacak her türlü yapıcı görüş ve öneri, memnuniyetle karşılanacaktır.

Konu Başlıkları
Giriş: Bilgisayar Mimarisi ve Bilgisayar Organizasyonu
İşlemciler: Sınıflaması, Mimarileri ve Organizasyonu
Komut Kümesi Mimarisi ISA
Bellek Yönetim Birimi: Bellek Hiyerarşisi ve Sanal Bellek
Veri Aktarımı ve Giriş
Çıkış Birimleri Organizasyonu
Modern Veri Depolama Sistemleri ve RAID Mimarileri
İşlemci Organizasyonu: İşlemci, Mikroişlemci ve Mikrodenetleyiciler
İşlemci Denetim Birimi
Pipeline Komut Yürütme Mimarisi ve İşlemci Performansı
Kesme Mekanizması: IRQ
NMI, Kesme Hizmet Rutini
Mikrodenetleyici Mimarileri ve Organizasyonu
Mimari Açıdan Motorola ve Intel Aileleri
Taşınabilir Cihaz Mimarileri
Yapay Zeka için Bilgisayar Mimarileri
Donanımlar
İşlemci Tasarımında En Alt Organizasyon Seviyesi
Biyolojik Bilgisayarlar ve Yeni Nesil Bilgi İşleme Mimarileri
İşletim Sistemi ile Bilgisayar Mimarisi Etkileşimi
Barkod: 9789256701120
Yayın Tarihi: Ocak 2026
Baskı Sayısı:  1
Ebat: 16x24
Sayfa Sayısı: 420
Yayınevi: Papatya Bilim Yayınevi
Kapak Türü: Karton Kapaklı
Dili: Türkçe
Ekler: -

 

İÇİNDEKİLER
Önsoz  
Kısaltmalar  
Terim Karşılıkları  
Önsöz xv  
Kitap Hakkında xvi  
Bölüm 1. Giriş: Bilgisayar Mimarisi ve Bilgisayar Organizasyonu 19  
1.1. Bilgisayar Mimarisi ve Bilgisayar Organizasyonu Kavramları 19  
1.2. Bilgisayar Mimarisi ve İşlemci Mimarisi Sınıflama Metodolojisi 20  
1.2.1. Bilgisayar Mimarisi: Sistem Düzeyinde Sınıflama Yaklaşımı 21  
1.2.2. İşlemci Mimarisi: Komut İşleme ve Donanım Açısından Yaklaşım 25  
1.3. Dijital Mantık ve Boole Cebri 26  
1.3.1. Lojik / Mantıksal Tasarım 26  
1.3.2. Boole Cebri 28  
1.4. Bilgisayar Sistemlerinin Katmanlı Yapısı 28  
1.5. Bilgisayarın Ana Bileşenleri 30  
1.6. Bilgisayar Mimarisini Bilmek ve Epistemolojik Temeller 31  
1.6.1. Mimari: “Donanımı Anlayan Yazılım” 31  
1.6.2. Organizasyon: "Gerçek Donanımın Davranışını Tahmin Etmek" 32  
1.7. Bilgisayar Mimarilerinin Tarihsel Gelişimi 32  
1.8. Bellek ve Saklama/Depolama Hiyerarşisine Genel Bakış 34  
1.9. Modern Mimari Eğilimleri ve Gelecek Perspektifi 35  
1.10. Taşbaskıdan Litografiye: Baskı Sanatından Nanoteknolojiye 37  
1.11. Özet 39  
1.12. Sorular 39  
Bölüm 2. İşlemciler: Sınıflaması, Mimarileri ve Organizasyonu 41  
2.1. Temel İşlemci Mimarileri 42  
2.1.1. Bellek ve İşlem Birimi Bağlantısına Dayalı Sınıflama: Von–Neumann ve Harvard 42  
2.1.2. Komut Yapısına Göre İşlemci Sınıflaması: RISC ve CISC 43  
2.1.3. İşlemci Mimari Türlerinin Kesişimi: RISC, CISC, Harvard/Von Neumann 44  
2.2. İşlemci Bileşenleri ve Organizasyonu 46  
2.2.1. Aritmetik Mantık Birimi (ALU) 47  
2.2.2. İşlemci Kontrol Birimi ≈ Processor Control Unit 48  
2.2.3. Saklayıcılar ≈ Registers 50  
2.2.4. Veri ve Adres Yolları 53  
2.3. Bellek Hiyerarşisi ve Cep–Bellek (Cache Memory) Bellek Organizasyonu 54  
2.4. İşlemci Performansını Etkileyen Faktörler 57  
2.5. Gelişmiş İşlemci Mimarileri ve Tarihsel Süreç 59  
2.6. Özet 61  
2.7. Sorular 61  
Bölüm 3. Komut Kümesi Mimarisi ISA 63  
3.1. Bilgisayar Sistemlerinde Katmanlı Soyutlama Modeli ve ISA’nın Yeri 63  
3.2. Komut Kümesi Mimarisi ISA Sınıflaması 65  
3.2.1. Geleneksel Klasik ISA’lar 66  
3.2.2. Modern (Basitleştirilmiş / RISC Tabanlı) ISA’lar 67  
3.3. Modern ISA’lar: x86–64, ARM, RISC–V 68  
3.3.1. x86–64 (AMD64 / Intel 64) ISA 68  
3.3.2. ARM (Advanced RISC Machine) ISA 69  
3.3.3. RISC–V ISA 71  
3.4. ISA SIMD ve ISA Vektör Eklentileri 72  
3.4.1. Vektör Eklentisi Komut Kümeleri 72  
3.5. Klasik ISA Komut Türleri 74  
3.6. Bellek Adresleme Modlar 76  
3.6.1. Temel Adresleme Modları 77  
3.6.2. Modern İşlemcilerde Modern Adresleme Modları 79  
3.6.3. Adresleme Modlarının Performans ve Mikro–Mimari Etkileri 80  
3.7. RISC ve CISC Komut Yapısı Karşılaştırılması 81  
3.8. Özet 83  
3.9. Sorular 83  
Bölüm 4. Bellek Yönetim Birimi: Bellek Hiyerarşisi ve Sanal Bellek 85  
4.1. Bellek Hiyerarşisi: Saklayıcılar, Cep Bellek ve Ana Bellek 86  
4.1.1. Saklayıcılar ≈ Registers 86  
4.1.2. Cep Bellek ≈ Cache Memory 87  
4.1.3. Ana Bellek ve NVRAM ≈ Main Memory and NVRAM 89  
4.2. Disk/Depolama Birimleri (SSD/HDD) 91  
4.3. Doğrusal Bellek Yapısında Fiziksel Adres ve Sanal Adres 92  
4.3.1. Fiziksel Bellek 92  
4.3.2. Fiziksel Adres ve Sanal Adres 94  
4.3.3. Fiziksel Bellekteki Doğrusallık Kırılmaları 94  
4.3.4. NUMA Mimarisi ve Topolojisi 95  
4.4. Sanal Bellek Yapısı 96  
4.4.1. Sanal Bellek Oluşturmanın Amacı 96  
4.4.2. Sayfalama ≈ Paging 97  
4.4.3. Dilimleme ≈ Segmentation 99  
4.4.4. Sayfalama ve Dilimleme Birlikteliği 100  
4.4.5. Bellek ve Disk İkilisinde Yer–değiştirme ≈ Swapping 100  
4.5. Bellek Yönetim Birimi (BYB) ≈ Memory Management Unit (MMU) 102  
4.5.1. Bellek Yönetim Biriminin Temel Görevleri 102  
4.5.2. Bellek Yönetim Biriminin İç Bileşenleri 104  
4.6. Cep Bellek Organizasyonu 106  
4.6.1. Doğrudan Erişimli Cep Bellek 107  
4.6.3. Yarı Bağlantılı Cep Bellek 107  
4.6.4. Cep Bellek Yer–değiştirme Politikaları ≈ Cache ment Policies 108  
4.6.5. Cep Bellek Tutarlılığı ≈ Cache Coherency 109  
4.7. Modern Bellek Teknolojileri: DDR5, HBM, NVRAM, Optane 111  
4.7.1. DDR Bellek Teknolojisi (DDR1–DDR5) 111  
4.7.2. HBM ≈ High Bandwidth Memory 112  
4.7.3 NVRAM ≈ Non–Volatile RAM 113  
4.7.4. Intel Optane 113  
4.8. Özet 113  
4.9. Sorular 114  
Bölüm 5. Veri Aktarımı ve Giriş/Çıkış Birimleri Organizasyonu 115  
5.1. Veri Aktarımına Giriş 115  
5.1.1. İşlemci–Bellek–G/Ç İlişkisi 116  
5.1.2. G/Ç Alt Sisteminin Temel İşlevleri 117  
5.1.3. G/Ç Performans Ölçütleri ≈ Latency, Throughput, Bandwidth 118  
5.2. Sistem Veri Yolları 119  
5.2.1. Paralel ve Seri Veri Yolları 119  
5.2.2. Adres, Veri ve Kontrol Hatları 121  
5.2.3. Seri Veri Yollarında Hat Yapısı 122  
5.2.4. Erişim Hakemliği ve Veri Yolu Çatışmaları 126  
5.2.5. Geçmişten Günümüze Yaygın Kullanılan Arabirim Standartları 126  
5.3. G/Ç Veri Aktarım Teknikleri 127  
5.3.1. Yoklamalı G/Ç ≈ Polling I/O 127  
5.3.2. Kesme Tabanlı G/Ç ≈ Interrupt–Driven I/O 128  
5.3.3. Doğrudan Bellek Erişimi ≈ Direct Memory Access (DMA) 129  
5.3.4. DMA Denetleyicisi ve Çalışma Şekli 130  
5.4. Kesme Mekanizması 132  
5.4.1. Kesme Türleri: Donanım ve Yazılım 132  
5.4.2. Kesme Vektörü ve Kesme Hizmet Rutini 133  
5.4.3. Kesme Önceliklendirme ve PIC/APIC Mimarisi 135  
5.4.4. Kesme ve İstisna Farkı 136  
5.5. Bellek Haritalı ve Port Adresli G/Ç 136  
5.8. Özet 137  
5.9. Sorular 137  
Bölüm 6. Modern Veri Depolama Sistemleri ve RAID Mimarileri 139  
6.1. Depolama Birimleri ≈ Storage Units 140  
6.2. Sabit Diskler (HDD) ve Bileşenleri 142  
6.2. Sabit Diskin Fiziksel Yapısı ve Verinin Yazılma Düzeni 144  
6.2.1. Verinin Yazıldığı Plakalar 145  
6.2.2. İzler ≈ Tracks 145  
6.2.3. Sektörler ≈ Sectors 6.2.4. Silindir ≈ Cylinder 146  
6.2.5. Okuma/Yazma Kafası ≈ Read/Write Head 148  
6.2.6. Lojik Blok Adresleme ≈ Logical Block Addressing (LBA) 148  
6.3. Katıhal Sürücüleri ≈ Solid State Drive (SSD) 151  
6.3.1. Katıhal Sürücü Tasarım Bileşenleri 151  
6.3.2. SSD’lerde Verinin Yazılma Düzeni 153  
6.3.3. NAND Hücre Tipine Göre SSD Türleri 154  
6.4. Optik Diskler ve Manyetik Bantlar 155  
6.4.1. Optik Disk Teknolojisinin Temelleri 155  
6.4.2. Optik Disk Türleri: CD, DVD, Blu–ray 155  
6.4.3. Manyetik Bant Teknolojisinin Temelleri 156  
6.5. RAID Mimarileri 157  
6.5.1. RAID Mimarisi Kavramının Temelleri ve Organizasyonu 157  
6.5.2. RAID Düzeyleri ve Özellikleri 158  
6.5.3. RAID Sistemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler 159  
6.6. Modern ve Alternatif Depolama Mimarileri 159  
6.6.1. ZFS ve RAID–Z Türevi 160  
6.6.2. Hata Düzeltme Kodlaması ≈ Erasure Coding (EC) 161  
6.7. Ağ Tabanlı Depolama Sistemleri 161  
6.8.1. Ağa Bağlı Depolama Sistemi ≈ Network Attached Storage (NAS) 162  
6.8.2. Depolama Alanı Ağı ≈ Storage Area Network (SAN) 162  
6.8.3. Bulut Depolama ≈ Cloud Storage 163  
6.8. Özet 165  
6.9. Sorular 165  
Bölüm 7. İşlemci Organizasyonu: İşlemci, Mikroişlemci ve Mikrodenetleyiciler 167  
7.1. İşlemci, Mikroişlemci, Mikrodenetleyici ve İşlem Birimi Kavramları 168  
7.1.1. İşlemci ve Mikroişlemci Arasındaki Fark 171  
7.1.2. Mikrodenetleyici ve Mikroişlemci Arasındaki Fark 171  
7.1.3. Modern İşlemci Mimari Bileşenleri 172  
7.1.4. Diğer Özel İşlemci Türleri: DSP, GPU, APU, SoC ve FBGA 174  
7.2. Kontrol Birimi Organizasyonu ve Veri–İşleme–Yolu 179  
7.2.1. Veri–işleme–yolu Organizasyonu 179  
7.2.2. Kontrol Birimi Organizasyonu 180  
7.3. Komut Yürütme Aşamaları ve Pipeline Komut İşleme Organizasyonu 181  
7.3.1. Komut Yürütme Aşamaları 182  
7.3.2. Pipeline Yapıda Performansı Etkileyen Olumsuzluklar 183  
7.4. Saklayıcılar ve Saklayıcı Dosyası Organizasyonu 185  
7.5. ALU Organizasyonu ve Modern ALU Özellikleri 186  
7.5.1. ALU Tasarım İlkeleri 187  
7.5.2. Pipeline Mimaride ALU İlişkisi 188  
7.6. Özet 188  
7.7. Sorular 189  
Bölüm 8. İşlemci Denetim Birimi 191  
8.1. Denetim Biriminin Görevleri 192  
8.2. Üretilen Tipik Kontrol İşaretleri Örneği 193  
8.3. Sabit–devreli Denetim Birimi ≈ Hardwired Control Unit 194  
8.4. Mikro–programlı Denetim Birimi 197  
8.5. Modern Denetim Birimlerinde Pipeline Mimari Etkileşimi 200  
8.7. Özet 201  
8.8. Sorular 201  
Bölüm 9. Pipeline Komut Yürütme Mimarisi ve İşlemci Performansı 203  
9.1. Pipeline Yaklaşımının Temel Mantığı 203  
9.1.1. Pipeline Aşamaları: Klasik 5–katmanlı Örnek 204  
9.1.2. Pipeline Mimarini Getirdiği Kazanç: Hızlanma ≈ Speedup 206  
9.2. Pipeline Yapıda Veri Bağımlığı ve Sınırlamalar 208  
9.2.1. Pipeline Mimarinin Sınırlamaları 210  
9.3. Modern İşlemcilerde Pipeline Uygulamaları 211  
9.3.1. Modern Pipeline Uygulamasında Süperskaler İşlemciler 212  
9.3.2. Pipeline Mimarisinde Grafik İşlemciler 213  
9.4. Yapay Zeka ve Derin Öğrenme Hızlandırıcılarında Pipeline Yapı 215  
9.5. Dijital İşaret İşleme (DSP) Birimleri ve Pipeline Mimari 215  
9.6. Modern İşlemcilerde Hızlanma Analiz Sonuçları 216  
9.7. Pipeline Mimaride Dikkat Edilmesi Gerekenler 217  
9.8. Özet 219  
9.9. Sorular 219  
Bölüm 10. Kesme Mekanizması: IRQ/NMI, Kesme Hizmet Rutini 221  
10.1. Sistemlerde Kesme Mekanizması Gerekliliği 221  
10.2. Kesme Mekanizması Yapısı 223  
10.2.1. Kesme Mekanizması Bileşenleri ve İşlemci/Denetleyici Farkı 224  
10.2.2. Maskelenebilir ve Maskelenemeyen Kesmeler 228  
10.2.3. Kesme Vektör Tablosu 229  
10.2.4. Kesme Sürecinde Öncelik Durumları 230  
10.3. Kesmenin Tetiklenmesi ve Üretilmesi 231  
10.3.1. Yazılım Kaynaklı Kesmeler 232  
10.3.2. Donanım Kaynaklı Kesme 233  
10.3.4. İç–içe Kesme: Kesme Süreci İçinde Yeni Kesme İsteği 233  
10.4. Adım Adım Klasik Kesme Davranışı 234  
10.5. Pipeline Mimarisi ile Kesme Etkileşimi 235  
10.5.1. Hassas Kesme ve Belirsiz Kesme Kavramları 235  
10.5.2. Kesme Gecikmesi ve Pipeline Derinliği 236  
10.5.3. Mimari Örnekler: MIPS, ARM ve x86 Pipeline–Kesme Yönetimi 236  
10.6. Kesme ile İstisna Arasındaki Farklar 237  
10.7. Özet 238  
10.8. Sorular 238  
Bölüm 11. Mikrodenetleyici Mimarileri ve Organizasyonu 239  
11.1. Mikrodenetleyici Mimarisinin Kavramsal Temeli 239  
11.1.1. Donanım Organizasyonunun Temel Bileşenleri 240  
11.1.2. Mimari Evrim ve Performans Eğilimleri 241  
11.2. Mikrodenetleyicilerde Kesme Mekanizması 245  
11.3. Yaygın Mikrodenetleyici Mimarileri: 8051, PIC, AVR, ARM, RISC–V 264  
11.3.1. Intel 8051 Mikrodenetleyicisi 246  
11.3.2. Microchip PIC Serisi Mikrodenetleyiciler 247  
11.3.3. Atmel AVR Mikrodenetleyicileri 249  
11.3.4. ARM Cortex–M Serisi 250  
11.3.5. RISC–V Mikrodenetleyicileri 252  
11.4. Örnek Bir Mikrodenetleyici İncelmesi: 8051 Ailesi 253  
11.4.1. 8051 Mikrodenetleyicisinin Genel Yapısı 254  
11.4.2. 8051 Çevre Birimleri 254  
14.4.3. 8051’de Kesme Mekanizması 255  
11.4.4. 8051’in ISA’sı: Komut Kümesine Genel Bir Bakış 259  
11.5. Özet 265  
11.6. Sorular 266  
Bölüm 12. Mimari Açıdan Motorola ve Intel Aileleri 267  
12.1. Motorola İşlemcilerinin Genel Özellikleri 267  
12.1.1. Motorola 68K Serisi İşlemciler ve Temel Özellikleri 268  
12.1.2. Motorola 68K Mimari Ayrıntıları 269  
12.1.3. Motorola 68K Serisi Sonrası Gelişmeler 270  
12.1.4. Power PC İşlemcisi ve Sonrası 271  
12.1.5. Motorola Akıllı Telefon İşlemcileri 271  
12.2. Intel İşlemcilerinin Genel Özellikleri 272  
12.2.1. Intel İşlemciler ve Temel Özellikleri 273  
12.2.2. Intel Mimari Ayrıntıları 273  
12.2.3. Pentium Serisinin Sonu ve Core Serisinin Başlangıcı 275  
12.2.4. Intel Core i9–14900KS 275  
12.3. Motorola ve Intel Ailelerin Karşılaştırılması 276  
12.3.1. Motorola 68K ve Intel x86 Serilerin Karşılaştırması 276  
12.3.2. Motorola ve Intel İşlemcilerinin Organizasyon Karşılaştırılması 277  
12.4. Motorola ve Intel Dışında İşlemciler: ARM, MIPS, SPARC, Dec Alpha 280  
12.4.1. ARM Mimarisi (Advanced RISC Machines) 280  
12.4.2. MIPS Mimarisi 281  
12.4.3. SPARC (Ölçeklenebilir İşlemci Mimarisi) 282  
12.4.4. PowerPC ≈ IBM – Motorola – Apple 283  
12.4.5. DEC Alpha 284  
12.4.6. IBM z/Architecture ≈ Mainframe İşlemcileri 285  
12.4.7. GPU Mimarileri ≈ NVIDIA, AMD 285  
12.4.8. RISC–V 286  
12.5. Özet 287  
12.6. Sorular 288  
Bölüm 13. Taşınabilir Cihaz Mimarileri 289  
13.1. Gelişmiş Mobil İşlemci Türleri 291  
13.2. Bellek ve Saklama Organizasyonu 292  
13.2.1. LPDDR Bellekler ≈ Low Power Double Data Rate Memory 292  
13.2.2. Cep (Cache) Bellek ve Hiyerarşi 293  
13.2.3. Flash Saklama Birimi ve UFS/eMMC 294  
13.3. Mobil Cihazlarda Enerji Verimliliği ve Güç Yönetimi 295  
13.3.1. Dinamik Voltaj ve Frekans Ölçeklemesi (DVFS/AVFS) 295  
13.3.2. Uyku ve Düşük Güç Modları 298  
13.4. Taşınabilir Sistem İşlemci Mimarisi ARM 298  
13.4.1. ARM (Advanced RISC Machines) ve RISC Felsefesi 298  
13.4.2. ARM Mimarisi Temel Özellikleri 299  
13.4.3. ARM Mimarisi Aileleri 304  
13.5. “big.LITTLE” Çekirdek Yapısı ve Heterojen Tasarım 306  
13.6. Özet 307  
13.7. Sorular 308  
Bölüm 14. Yapay Zeka için Bilgisayar Mimarileri / Donanımlar 309  
14.1. Yapay Zeka Uygulamasının İşlem Süreci ve Paralellik Doğallığı 309  
14.1.1. Derin Öğrenmede İleri Geçiş ve Geri Yayılım 310  
14.1.2. Sinir Ağlarında Nöron İşlemleri 310  
14.2. Yapay Zeka Uygulamaları Özel Donanım Birimleri 312  
14.2.1. Grafik İşleme Birimi ≈ Graphics Processing Unit (GPU) 312  
14.2.3. Tensör İşleme Birimi ≈ Tensor Processing Unit (TPU) 313  
10.2.4. Sinirsel İşlem Birimi ≈ Neural Processing Unit (NPU) 314  
14.2.5. GPU, TPU ve NPU Karşılaştırması 315  
14.2.6. Vaka Analizi: Google TPU Mimarisi 315  
14.3. Derin Öğrenme İşlem Akışı 316  
14.4. Uç Yapay Zeka (Edge AI) ve Donanım Tabanlı Öğrenme 317  
14.5. Tipik Bir Yapay Zeka Sunucu Sistemi 318  
14.5.1. Büyük YZ Modellerinde GPU ve Hızlandırıcıların Rolü 319  
14.6. Yapay Zeka Uygulaması Geliştirme Framework Altyapısı 320  
14.6.1. Framework ile Mimari/Donanım İlişkisi 320  
14.6.2. Yazılım Mimarisi ile Donanım Katmanları Arasındaki Etkileşim 320  
14.6.3. Yapay Zeka Framework Türleri 321  
14.7. Komple Yapay Zeka Bulutunda Gerekli Sunucu Türleri 324  
14.7.1. Sunucu Sistemlerinin Üreticileri 324  
14.7.2. Yapay Zeka Sunucuları Ağ Topolojisi 325  
14.7.3. Uygulama Sunucusu ile Model Sunucusu İlişkisi 326  
14.8. Özet 327  
14.9. Sorular 327  
Bölüm 15. İşlemci Tasarımında En Alt Organizasyon Seviyesi 329  
15.1. Kombinezonsal Devre Tasarımı 329  
15.1.1. Örnek: 1–bitlik Toplayıcı Devresi Tasarımı 331  
15.1.2. Örnek: Aritmetik Mantık Birim (ALU) Tasarımı 332  
15.2. Ardışıl Mantıksal Devre Tasarımı 334  
15.3. Mantıksal Devre Tasarımında Algoritmik Yaklaşım 337  
15.4. Basit 4–bitlik İşlem Birimi Tasarımı 338  
15.5. Özet 15.6. Sorular 345  
Bölüm 16. Biyolojik Bilgisayarlar ve Yeni Nesil Bilgi İşleme Mimarileri 347  
16.1. DNA, Protein ve Hücre Tabanlı Bilgi İşleme 349  
16.1.1. DNA Tabanlı Bilgi İşleme 349  
16.1.2. Protein Tabanlı Bilgi İşleme 351  
16.1.3. Hücre Tabanlı Bilgi İşleme 352  
16.1.4. Biyolojik Bilgisayar Yaklaşımlarının Karşılaştırılması 353  
16.2. Biyolojik Bilgisayarların Mimari Yaklaşımı 353  
16.2.1. Mimari Temel: Von Neumann Dışı Bir Yapı 353  
16.2.2. Mimari Katmanlar 354  
16.2.3. Biyolojik Donanım Bileşenleri 354  
16.2.4. Mimari Özellikler ve Sistem Dinamikleri 355  
16.2.5. Mimari Sınıflandırma Önerisi 355  
16.3. Biyolojik Bilgisayarların Teknik Özellikleri 356  
16.3.1. İşlem Hızı ve Paralellik 357  
16.3.2. Hata Toleransı ve Kendini Onarma Özelliği 358  
16.3.3. Enerji Verimliliği, Ölçeklenebilirlik ve Depolama Yoğunluğu 358  
16.4. Olası Uygulama Alanları: Tıp, Yapay Zeka ve Nano–biyoteknoloji 359  
16.4.1. Tıp ve Biyomedikal Uygulamalar 359  
16.4.2. Yapay Zeka ve Biyomoleküler Hesaplama 360  
16.4.3. Nano Sistemler ve Biyoentegre Teknoloji 361  
16.5. Biyolojik Bilgisayar Proje Örnekleri 361  
16.5.1. DNA Tabanlı Kanser Hücresi Algılayıcı Biyolojik Bilgisayar 362  
16.5.2. CL1: İnsan Beyin Hücreleriyle Çalışan İlk Ticari Biyolojik Bilgisayar 363  
16.5.3. DNA Tabanlı Moleküler Mantık Devreleri ile Kanser Tanısı 365  
16.6. Biyolojik Bilgisayarlarda Etik, Biyogüvenlik ve Toplumsal Sorumluluk 367  
16.7. Özet 368  
16.8. Sorular 369  
Bölüm 17. İşletim Sistemi ile Bilgisayar Mimarisi Etkileşimi 371  
17.1 İşletim Sistemlerinin Genel Yapısı ve Mimarisi 372  
17.1.1 İşletim Sisteminin Temel Bileşenleri 373  
17.1.2 İşletim Sistemi Mimarisi Türleri 376  
17.1.3. İşletim Sisteminin Donanımla Etkileşim Noktaları 377  
17.2. Bağlam Anahtarlama ve Saklayıcıların Korunması 378  
17.3. Ayrıcalık Düzeyleri ve Halka Organizasyonu 379  
17.4. Bellek Yönetim Birimi (MMU) ve Çeviri Önbelleği (TLB) Organizasyonu 380  
17.5. Donanım Destekli Güvenlik 381  
17.5.1 Mimari Yaklaşımlar 381  
17.5.2 İşletim Sistemi Üzerindeki Etkiler 382  
17.6. Özet 383  
17.7. Sorular 383  
Ek 1. RISC–V Assembly Laboratuvar Deneyleri 385  
Deney 1. Toplama ve Çıkarma İşlemleri 387  
Deney 2. Koşullu Dallanma ve Karar Yapısı 387  
Deney 3. Döngü ve Sayaç Uygulaması 388  
Deney 4. Dizi Üzerinde Toplama 388  
Deney 5. Basit Giriş/Çıkış İşlemleri (Simülasyon Ortamında) 389  
Deney 6. Sabit Sayıların Toplanması 390  
Deney 7. Koşullu Dallanma 390  
Deney 8. Döngü ile Sayı Sayma 391  
Deney 9. Dizi Elemanlarının Toplanması 392  
Deney 10. Faktöriyel Hesaplama 392  
Deney 11. Klavyeden Girilen İki Sayıyı Karşılaştırma 393  
Deney 12. Fibonacci Serisinin İlk 10 Elemanını Hesaplama ve Belleğe Yazma 394  
Deney 13. Bir Sayının Asal Olup Olmadığını Belirleme 395  
Deney 14. RISC–V ile İki Sayının OBEB (GCD) Hesaplanması 396  
Kaynakça 399  
Dizin 410  
 


Çetin Elmas
Eylül 2025
480.00 TL
Sepete Ekle
Çetin Elmas
Eylül 2025
750.00 TL
Sepete Ekle
Vasif Nabiyev ...
Temmuz 2025
575.00 TL
Sepete Ekle
Ali Gürbüz
Temmuz 2024
385.00 TL
Sepete Ekle





 

İÇİNDEKİLER
Önsoz  
Kısaltmalar  
Terim Karşılıkları  
Önsöz xv  
Kitap Hakkında xvi  
Bölüm 1. Giriş: Bilgisayar Mimarisi ve Bilgisayar Organizasyonu 19  
1.1. Bilgisayar Mimarisi ve Bilgisayar Organizasyonu Kavramları 19  
1.2. Bilgisayar Mimarisi ve İşlemci Mimarisi Sınıflama Metodolojisi 20  
1.2.1. Bilgisayar Mimarisi: Sistem Düzeyinde Sınıflama Yaklaşımı 21  
1.2.2. İşlemci Mimarisi: Komut İşleme ve Donanım Açısından Yaklaşım 25  
1.3. Dijital Mantık ve Boole Cebri 26  
1.3.1. Lojik / Mantıksal Tasarım 26  
1.3.2. Boole Cebri 28  
1.4. Bilgisayar Sistemlerinin Katmanlı Yapısı 28  
1.5. Bilgisayarın Ana Bileşenleri 30  
1.6. Bilgisayar Mimarisini Bilmek ve Epistemolojik Temeller 31  
1.6.1. Mimari: “Donanımı Anlayan Yazılım” 31  
1.6.2. Organizasyon: "Gerçek Donanımın Davranışını Tahmin Etmek" 32  
1.7. Bilgisayar Mimarilerinin Tarihsel Gelişimi 32  
1.8. Bellek ve Saklama/Depolama Hiyerarşisine Genel Bakış 34  
1.9. Modern Mimari Eğilimleri ve Gelecek Perspektifi 35  
1.10. Taşbaskıdan Litografiye: Baskı Sanatından Nanoteknolojiye 37  
1.11. Özet 39  
1.12. Sorular 39  
Bölüm 2. İşlemciler: Sınıflaması, Mimarileri ve Organizasyonu 41  
2.1. Temel İşlemci Mimarileri 42  
2.1.1. Bellek ve İşlem Birimi Bağlantısına Dayalı Sınıflama: Von–Neumann ve Harvard 42  
2.1.2. Komut Yapısına Göre İşlemci Sınıflaması: RISC ve CISC 43  
2.1.3. İşlemci Mimari Türlerinin Kesişimi: RISC, CISC, Harvard/Von Neumann 44  
2.2. İşlemci Bileşenleri ve Organizasyonu 46  
2.2.1. Aritmetik Mantık Birimi (ALU) 47  
2.2.2. İşlemci Kontrol Birimi ≈ Processor Control Unit 48  
2.2.3. Saklayıcılar ≈ Registers 50  
2.2.4. Veri ve Adres Yolları 53  
2.3. Bellek Hiyerarşisi ve Cep–Bellek (Cache Memory) Bellek Organizasyonu 54  
2.4. İşlemci Performansını Etkileyen Faktörler 57  
2.5. Gelişmiş İşlemci Mimarileri ve Tarihsel Süreç 59  
2.6. Özet 61  
2.7. Sorular 61  
Bölüm 3. Komut Kümesi Mimarisi ISA 63  
3.1. Bilgisayar Sistemlerinde Katmanlı Soyutlama Modeli ve ISA’nın Yeri 63  
3.2. Komut Kümesi Mimarisi ISA Sınıflaması 65  
3.2.1. Geleneksel Klasik ISA’lar 66  
3.2.2. Modern (Basitleştirilmiş / RISC Tabanlı) ISA’lar 67  
3.3. Modern ISA’lar: x86–64, ARM, RISC–V 68  
3.3.1. x86–64 (AMD64 / Intel 64) ISA 68  
3.3.2. ARM (Advanced RISC Machine) ISA 69  
3.3.3. RISC–V ISA 71  
3.4. ISA SIMD ve ISA Vektör Eklentileri 72  
3.4.1. Vektör Eklentisi Komut Kümeleri 72  
3.5. Klasik ISA Komut Türleri 74  
3.6. Bellek Adresleme Modlar 76  
3.6.1. Temel Adresleme Modları 77  
3.6.2. Modern İşlemcilerde Modern Adresleme Modları 79  
3.6.3. Adresleme Modlarının Performans ve Mikro–Mimari Etkileri 80  
3.7. RISC ve CISC Komut Yapısı Karşılaştırılması 81  
3.8. Özet 83  
3.9. Sorular 83  
Bölüm 4. Bellek Yönetim Birimi: Bellek Hiyerarşisi ve Sanal Bellek 85  
4.1. Bellek Hiyerarşisi: Saklayıcılar, Cep Bellek ve Ana Bellek 86  
4.1.1. Saklayıcılar ≈ Registers 86  
4.1.2. Cep Bellek ≈ Cache Memory 87  
4.1.3. Ana Bellek ve NVRAM ≈ Main Memory and NVRAM 89  
4.2. Disk/Depolama Birimleri (SSD/HDD) 91  
4.3. Doğrusal Bellek Yapısında Fiziksel Adres ve Sanal Adres 92  
4.3.1. Fiziksel Bellek 92  
4.3.2. Fiziksel Adres ve Sanal Adres 94  
4.3.3. Fiziksel Bellekteki Doğrusallık Kırılmaları 94  
4.3.4. NUMA Mimarisi ve Topolojisi 95  
4.4. Sanal Bellek Yapısı 96  
4.4.1. Sanal Bellek Oluşturmanın Amacı 96  
4.4.2. Sayfalama ≈ Paging 97  
4.4.3. Dilimleme ≈ Segmentation 99  
4.4.4. Sayfalama ve Dilimleme Birlikteliği 100  
4.4.5. Bellek ve Disk İkilisinde Yer–değiştirme ≈ Swapping 100  
4.5. Bellek Yönetim Birimi (BYB) ≈ Memory Management Unit (MMU) 102  
4.5.1. Bellek Yönetim Biriminin Temel Görevleri 102  
4.5.2. Bellek Yönetim Biriminin İç Bileşenleri 104  
4.6. Cep Bellek Organizasyonu 106  
4.6.1. Doğrudan Erişimli Cep Bellek 107  
4.6.3. Yarı Bağlantılı Cep Bellek 107  
4.6.4. Cep Bellek Yer–değiştirme Politikaları ≈ Cache ment Policies 108  
4.6.5. Cep Bellek Tutarlılığı ≈ Cache Coherency 109  
4.7. Modern Bellek Teknolojileri: DDR5, HBM, NVRAM, Optane 111  
4.7.1. DDR Bellek Teknolojisi (DDR1–DDR5) 111  
4.7.2. HBM ≈ High Bandwidth Memory 112  
4.7.3 NVRAM ≈ Non–Volatile RAM 113  
4.7.4. Intel Optane 113  
4.8. Özet 113  
4.9. Sorular 114  
Bölüm 5. Veri Aktarımı ve Giriş/Çıkış Birimleri Organizasyonu 115  
5.1. Veri Aktarımına Giriş 115  
5.1.1. İşlemci–Bellek–G/Ç İlişkisi 116  
5.1.2. G/Ç Alt Sisteminin Temel İşlevleri 117  
5.1.3. G/Ç Performans Ölçütleri ≈ Latency, Throughput, Bandwidth 118  
5.2. Sistem Veri Yolları 119  
5.2.1. Paralel ve Seri Veri Yolları 119  
5.2.2. Adres, Veri ve Kontrol Hatları 121  
5.2.3. Seri Veri Yollarında Hat Yapısı 122  
5.2.4. Erişim Hakemliği ve Veri Yolu Çatışmaları 126  
5.2.5. Geçmişten Günümüze Yaygın Kullanılan Arabirim Standartları 126  
5.3. G/Ç Veri Aktarım Teknikleri 127  
5.3.1. Yoklamalı G/Ç ≈ Polling I/O 127  
5.3.2. Kesme Tabanlı G/Ç ≈ Interrupt–Driven I/O 128  
5.3.3. Doğrudan Bellek Erişimi ≈ Direct Memory Access (DMA) 129  
5.3.4. DMA Denetleyicisi ve Çalışma Şekli 130  
5.4. Kesme Mekanizması 132  
5.4.1. Kesme Türleri: Donanım ve Yazılım 132  
5.4.2. Kesme Vektörü ve Kesme Hizmet Rutini 133  
5.4.3. Kesme Önceliklendirme ve PIC/APIC Mimarisi 135  
5.4.4. Kesme ve İstisna Farkı 136  
5.5. Bellek Haritalı ve Port Adresli G/Ç 136  
5.8. Özet 137  
5.9. Sorular 137  
Bölüm 6. Modern Veri Depolama Sistemleri ve RAID Mimarileri 139  
6.1. Depolama Birimleri ≈ Storage Units 140  
6.2. Sabit Diskler (HDD) ve Bileşenleri 142  
6.2. Sabit Diskin Fiziksel Yapısı ve Verinin Yazılma Düzeni 144  
6.2.1. Verinin Yazıldığı Plakalar 145  
6.2.2. İzler ≈ Tracks 145  
6.2.3. Sektörler ≈ Sectors 6.2.4. Silindir ≈ Cylinder 146  
6.2.5. Okuma/Yazma Kafası ≈ Read/Write Head 148  
6.2.6. Lojik Blok Adresleme ≈ Logical Block Addressing (LBA) 148  
6.3. Katıhal Sürücüleri ≈ Solid State Drive (SSD) 151  
6.3.1. Katıhal Sürücü Tasarım Bileşenleri 151  
6.3.2. SSD’lerde Verinin Yazılma Düzeni 153  
6.3.3. NAND Hücre Tipine Göre SSD Türleri 154  
6.4. Optik Diskler ve Manyetik Bantlar 155  
6.4.1. Optik Disk Teknolojisinin Temelleri 155  
6.4.2. Optik Disk Türleri: CD, DVD, Blu–ray 155  
6.4.3. Manyetik Bant Teknolojisinin Temelleri 156  
6.5. RAID Mimarileri 157  
6.5.1. RAID Mimarisi Kavramının Temelleri ve Organizasyonu 157  
6.5.2. RAID Düzeyleri ve Özellikleri 158  
6.5.3. RAID Sistemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler 159  
6.6. Modern ve Alternatif Depolama Mimarileri 159  
6.6.1. ZFS ve RAID–Z Türevi 160  
6.6.2. Hata Düzeltme Kodlaması ≈ Erasure Coding (EC) 161  
6.7. Ağ Tabanlı Depolama Sistemleri 161  
6.8.1. Ağa Bağlı Depolama Sistemi ≈ Network Attached Storage (NAS) 162  
6.8.2. Depolama Alanı Ağı ≈ Storage Area Network (SAN) 162  
6.8.3. Bulut Depolama ≈ Cloud Storage 163  
6.8. Özet 165  
6.9. Sorular 165  
Bölüm 7. İşlemci Organizasyonu: İşlemci, Mikroişlemci ve Mikrodenetleyiciler 167  
7.1. İşlemci, Mikroişlemci, Mikrodenetleyici ve İşlem Birimi Kavramları 168  
7.1.1. İşlemci ve Mikroişlemci Arasındaki Fark 171  
7.1.2. Mikrodenetleyici ve Mikroişlemci Arasındaki Fark 171  
7.1.3. Modern İşlemci Mimari Bileşenleri 172  
7.1.4. Diğer Özel İşlemci Türleri: DSP, GPU, APU, SoC ve FBGA 174  
7.2. Kontrol Birimi Organizasyonu ve Veri–İşleme–Yolu 179  
7.2.1. Veri–işleme–yolu Organizasyonu 179  
7.2.2. Kontrol Birimi Organizasyonu 180  
7.3. Komut Yürütme Aşamaları ve Pipeline Komut İşleme Organizasyonu 181  
7.3.1. Komut Yürütme Aşamaları 182  
7.3.2. Pipeline Yapıda Performansı Etkileyen Olumsuzluklar 183  
7.4. Saklayıcılar ve Saklayıcı Dosyası Organizasyonu 185  
7.5. ALU Organizasyonu ve Modern ALU Özellikleri 186  
7.5.1. ALU Tasarım İlkeleri 187  
7.5.2. Pipeline Mimaride ALU İlişkisi 188  
7.6. Özet 188  
7.7. Sorular 189  
Bölüm 8. İşlemci Denetim Birimi 191  
8.1. Denetim Biriminin Görevleri 192  
8.2. Üretilen Tipik Kontrol İşaretleri Örneği 193  
8.3. Sabit–devreli Denetim Birimi ≈ Hardwired Control Unit 194  
8.4. Mikro–programlı Denetim Birimi 197  
8.5. Modern Denetim Birimlerinde Pipeline Mimari Etkileşimi 200  
8.7. Özet 201  
8.8. Sorular 201  
Bölüm 9. Pipeline Komut Yürütme Mimarisi ve İşlemci Performansı 203  
9.1. Pipeline Yaklaşımının Temel Mantığı 203  
9.1.1. Pipeline Aşamaları: Klasik 5–katmanlı Örnek 204  
9.1.2. Pipeline Mimarini Getirdiği Kazanç: Hızlanma ≈ Speedup 206  
9.2. Pipeline Yapıda Veri Bağımlığı ve Sınırlamalar 208  
9.2.1. Pipeline Mimarinin Sınırlamaları 210  
9.3. Modern İşlemcilerde Pipeline Uygulamaları 211  
9.3.1. Modern Pipeline Uygulamasında Süperskaler İşlemciler 212  
9.3.2. Pipeline Mimarisinde Grafik İşlemciler 213  
9.4. Yapay Zeka ve Derin Öğrenme Hızlandırıcılarında Pipeline Yapı 215  
9.5. Dijital İşaret İşleme (DSP) Birimleri ve Pipeline Mimari 215  
9.6. Modern İşlemcilerde Hızlanma Analiz Sonuçları 216  
9.7. Pipeline Mimaride Dikkat Edilmesi Gerekenler 217  
9.8. Özet 219  
9.9. Sorular 219  
Bölüm 10. Kesme Mekanizması: IRQ/NMI, Kesme Hizmet Rutini 221  
10.1. Sistemlerde Kesme Mekanizması Gerekliliği 221  
10.2. Kesme Mekanizması Yapısı 223  
10.2.1. Kesme Mekanizması Bileşenleri ve İşlemci/Denetleyici Farkı 224  
10.2.2. Maskelenebilir ve Maskelenemeyen Kesmeler 228  
10.2.3. Kesme Vektör Tablosu 229  
10.2.4. Kesme Sürecinde Öncelik Durumları 230  
10.3. Kesmenin Tetiklenmesi ve Üretilmesi 231  
10.3.1. Yazılım Kaynaklı Kesmeler 232  
10.3.2. Donanım Kaynaklı Kesme 233  
10.3.4. İç–içe Kesme: Kesme Süreci İçinde Yeni Kesme İsteği 233  
10.4. Adım Adım Klasik Kesme Davranışı 234  
10.5. Pipeline Mimarisi ile Kesme Etkileşimi 235  
10.5.1. Hassas Kesme ve Belirsiz Kesme Kavramları 235  
10.5.2. Kesme Gecikmesi ve Pipeline Derinliği 236  
10.5.3. Mimari Örnekler: MIPS, ARM ve x86 Pipeline–Kesme Yönetimi 236  
10.6. Kesme ile İstisna Arasındaki Farklar 237  
10.7. Özet 238  
10.8. Sorular 238  
Bölüm 11. Mikrodenetleyici Mimarileri ve Organizasyonu 239  
11.1. Mikrodenetleyici Mimarisinin Kavramsal Temeli 239  
11.1.1. Donanım Organizasyonunun Temel Bileşenleri 240  
11.1.2. Mimari Evrim ve Performans Eğilimleri 241  
11.2. Mikrodenetleyicilerde Kesme Mekanizması 245  
11.3. Yaygın Mikrodenetleyici Mimarileri: 8051, PIC, AVR, ARM, RISC–V 264  
11.3.1. Intel 8051 Mikrodenetleyicisi 246  
11.3.2. Microchip PIC Serisi Mikrodenetleyiciler 247  
11.3.3. Atmel AVR Mikrodenetleyicileri 249  
11.3.4. ARM Cortex–M Serisi 250  
11.3.5. RISC–V Mikrodenetleyicileri 252  
11.4. Örnek Bir Mikrodenetleyici İncelmesi: 8051 Ailesi 253  
11.4.1. 8051 Mikrodenetleyicisinin Genel Yapısı 254  
11.4.2. 8051 Çevre Birimleri 254  
14.4.3. 8051’de Kesme Mekanizması 255  
11.4.4. 8051’in ISA’sı: Komut Kümesine Genel Bir Bakış 259  
11.5. Özet 265  
11.6. Sorular 266  
Bölüm 12. Mimari Açıdan Motorola ve Intel Aileleri 267  
12.1. Motorola İşlemcilerinin Genel Özellikleri 267  
12.1.1. Motorola 68K Serisi İşlemciler ve Temel Özellikleri 268  
12.1.2. Motorola 68K Mimari Ayrıntıları 269  
12.1.3. Motorola 68K Serisi Sonrası Gelişmeler 270  
12.1.4. Power PC İşlemcisi ve Sonrası 271  
12.1.5. Motorola Akıllı Telefon İşlemcileri 271  
12.2. Intel İşlemcilerinin Genel Özellikleri 272  
12.2.1. Intel İşlemciler ve Temel Özellikleri 273  
12.2.2. Intel Mimari Ayrıntıları 273  
12.2.3. Pentium Serisinin Sonu ve Core Serisinin Başlangıcı 275  
12.2.4. Intel Core i9–14900KS 275  
12.3. Motorola ve Intel Ailelerin Karşılaştırılması 276  
12.3.1. Motorola 68K ve Intel x86 Serilerin Karşılaştırması 276  
12.3.2. Motorola ve Intel İşlemcilerinin Organizasyon Karşılaştırılması 277  
12.4. Motorola ve Intel Dışında İşlemciler: ARM, MIPS, SPARC, Dec Alpha 280  
12.4.1. ARM Mimarisi (Advanced RISC Machines) 280  
12.4.2. MIPS Mimarisi 281  
12.4.3. SPARC (Ölçeklenebilir İşlemci Mimarisi) 282  
12.4.4. PowerPC ≈ IBM – Motorola – Apple 283  
12.4.5. DEC Alpha 284  
12.4.6. IBM z/Architecture ≈ Mainframe İşlemcileri 285  
12.4.7. GPU Mimarileri ≈ NVIDIA, AMD 285  
12.4.8. RISC–V 286  
12.5. Özet 287  
12.6. Sorular 288  
Bölüm 13. Taşınabilir Cihaz Mimarileri 289  
13.1. Gelişmiş Mobil İşlemci Türleri 291  
13.2. Bellek ve Saklama Organizasyonu 292  
13.2.1. LPDDR Bellekler ≈ Low Power Double Data Rate Memory 292  
13.2.2. Cep (Cache) Bellek ve Hiyerarşi 293  
13.2.3. Flash Saklama Birimi ve UFS/eMMC 294  
13.3. Mobil Cihazlarda Enerji Verimliliği ve Güç Yönetimi 295  
13.3.1. Dinamik Voltaj ve Frekans Ölçeklemesi (DVFS/AVFS) 295  
13.3.2. Uyku ve Düşük Güç Modları 298  
13.4. Taşınabilir Sistem İşlemci Mimarisi ARM 298  
13.4.1. ARM (Advanced RISC Machines) ve RISC Felsefesi 298  
13.4.2. ARM Mimarisi Temel Özellikleri 299  
13.4.3. ARM Mimarisi Aileleri 304  
13.5. “big.LITTLE” Çekirdek Yapısı ve Heterojen Tasarım 306  
13.6. Özet 307  
13.7. Sorular 308  
Bölüm 14. Yapay Zeka için Bilgisayar Mimarileri / Donanımlar 309  
14.1. Yapay Zeka Uygulamasının İşlem Süreci ve Paralellik Doğallığı 309  
14.1.1. Derin Öğrenmede İleri Geçiş ve Geri Yayılım 310  
14.1.2. Sinir Ağlarında Nöron İşlemleri 310  
14.2. Yapay Zeka Uygulamaları Özel Donanım Birimleri 312  
14.2.1. Grafik İşleme Birimi ≈ Graphics Processing Unit (GPU) 312  
14.2.3. Tensör İşleme Birimi ≈ Tensor Processing Unit (TPU) 313  
10.2.4. Sinirsel İşlem Birimi ≈ Neural Processing Unit (NPU) 314  
14.2.5. GPU, TPU ve NPU Karşılaştırması 315  
14.2.6. Vaka Analizi: Google TPU Mimarisi 315  
14.3. Derin Öğrenme İşlem Akışı 316  
14.4. Uç Yapay Zeka (Edge AI) ve Donanım Tabanlı Öğrenme 317  
14.5. Tipik Bir Yapay Zeka Sunucu Sistemi 318  
14.5.1. Büyük YZ Modellerinde GPU ve Hızlandırıcıların Rolü 319  
14.6. Yapay Zeka Uygulaması Geliştirme Framework Altyapısı 320  
14.6.1. Framework ile Mimari/Donanım İlişkisi 320  
14.6.2. Yazılım Mimarisi ile Donanım Katmanları Arasındaki Etkileşim 320  
14.6.3. Yapay Zeka Framework Türleri 321  
14.7. Komple Yapay Zeka Bulutunda Gerekli Sunucu Türleri 324  
14.7.1. Sunucu Sistemlerinin Üreticileri 324  
14.7.2. Yapay Zeka Sunucuları Ağ Topolojisi 325  
14.7.3. Uygulama Sunucusu ile Model Sunucusu İlişkisi 326  
14.8. Özet 327  
14.9. Sorular 327  
Bölüm 15. İşlemci Tasarımında En Alt Organizasyon Seviyesi 329  
15.1. Kombinezonsal Devre Tasarımı 329  
15.1.1. Örnek: 1–bitlik Toplayıcı Devresi Tasarımı 331  
15.1.2. Örnek: Aritmetik Mantık Birim (ALU) Tasarımı 332  
15.2. Ardışıl Mantıksal Devre Tasarımı 334  
15.3. Mantıksal Devre Tasarımında Algoritmik Yaklaşım 337  
15.4. Basit 4–bitlik İşlem Birimi Tasarımı 338  
15.5. Özet 15.6. Sorular 345  
Bölüm 16. Biyolojik Bilgisayarlar ve Yeni Nesil Bilgi İşleme Mimarileri 347  
16.1. DNA, Protein ve Hücre Tabanlı Bilgi İşleme 349  
16.1.1. DNA Tabanlı Bilgi İşleme 349  
16.1.2. Protein Tabanlı Bilgi İşleme 351  
16.1.3. Hücre Tabanlı Bilgi İşleme 352  
16.1.4. Biyolojik Bilgisayar Yaklaşımlarının Karşılaştırılması 353  
16.2. Biyolojik Bilgisayarların Mimari Yaklaşımı 353  
16.2.1. Mimari Temel: Von Neumann Dışı Bir Yapı 353  
16.2.2. Mimari Katmanlar 354  
16.2.3. Biyolojik Donanım Bileşenleri 354  
16.2.4. Mimari Özellikler ve Sistem Dinamikleri 355  
16.2.5. Mimari Sınıflandırma Önerisi 355  
16.3. Biyolojik Bilgisayarların Teknik Özellikleri 356  
16.3.1. İşlem Hızı ve Paralellik 357  
16.3.2. Hata Toleransı ve Kendini Onarma Özelliği 358  
16.3.3. Enerji Verimliliği, Ölçeklenebilirlik ve Depolama Yoğunluğu 358  
16.4. Olası Uygulama Alanları: Tıp, Yapay Zeka ve Nano–biyoteknoloji 359  
16.4.1. Tıp ve Biyomedikal Uygulamalar 359  
16.4.2. Yapay Zeka ve Biyomoleküler Hesaplama 360  
16.4.3. Nano Sistemler ve Biyoentegre Teknoloji 361  
16.5. Biyolojik Bilgisayar Proje Örnekleri 361  
16.5.1. DNA Tabanlı Kanser Hücresi Algılayıcı Biyolojik Bilgisayar 362  
16.5.2. CL1: İnsan Beyin Hücreleriyle Çalışan İlk Ticari Biyolojik Bilgisayar 363  
16.5.3. DNA Tabanlı Moleküler Mantık Devreleri ile Kanser Tanısı 365  
16.6. Biyolojik Bilgisayarlarda Etik, Biyogüvenlik ve Toplumsal Sorumluluk 367  
16.7. Özet 368  
16.8. Sorular 369  
Bölüm 17. İşletim Sistemi ile Bilgisayar Mimarisi Etkileşimi 371  
17.1 İşletim Sistemlerinin Genel Yapısı ve Mimarisi 372  
17.1.1 İşletim Sisteminin Temel Bileşenleri 373  
17.1.2 İşletim Sistemi Mimarisi Türleri 376  
17.1.3. İşletim Sisteminin Donanımla Etkileşim Noktaları 377  
17.2. Bağlam Anahtarlama ve Saklayıcıların Korunması 378  
17.3. Ayrıcalık Düzeyleri ve Halka Organizasyonu 379  
17.4. Bellek Yönetim Birimi (MMU) ve Çeviri Önbelleği (TLB) Organizasyonu 380  
17.5. Donanım Destekli Güvenlik 381  
17.5.1 Mimari Yaklaşımlar 381  
17.5.2 İşletim Sistemi Üzerindeki Etkiler 382  
17.6. Özet 383  
17.7. Sorular 383  
Ek 1. RISC–V Assembly Laboratuvar Deneyleri 385  
Deney 1. Toplama ve Çıkarma İşlemleri 387  
Deney 2. Koşullu Dallanma ve Karar Yapısı 387  
Deney 3. Döngü ve Sayaç Uygulaması 388  
Deney 4. Dizi Üzerinde Toplama 388  
Deney 5. Basit Giriş/Çıkış İşlemleri (Simülasyon Ortamında) 389  
Deney 6. Sabit Sayıların Toplanması 390  
Deney 7. Koşullu Dallanma 390  
Deney 8. Döngü ile Sayı Sayma 391  
Deney 9. Dizi Elemanlarının Toplanması 392  
Deney 10. Faktöriyel Hesaplama 392  
Deney 11. Klavyeden Girilen İki Sayıyı Karşılaştırma 393  
Deney 12. Fibonacci Serisinin İlk 10 Elemanını Hesaplama ve Belleğe Yazma 394  
Deney 13. Bir Sayının Asal Olup Olmadığını Belirleme 395  
Deney 14. RISC–V ile İki Sayının OBEB (GCD) Hesaplanması 396  
Kaynakça 399  
Dizin 410  
 


 
Kitap
Bülten
Kitap
Kitap
İndirimli Kitaplar
 
 
Ana Sayfa | 2021 Kaynakça Dokümanı | Hakkımızda | Bülten | Kişisel Verilerin Korunması | Yardım | İletişim

Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş.
Copyright © 1996 - 2026