|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz V
Giriş 1
BİRİNCİ KISIM
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK HUKUKU
I. İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNE GENEL BİR BAKIŞ 3
II. İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNİN DİNİ İNANÇLARI 4
III. İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK HUKUKU 5
A. İslamiyet Öncesi Türk Hukuk Tarihinin Kaynakları 5
1. Çin Kaynakları 5
2. Epigrafik ve Arkeolojik Kaynaklar 6
3. Kanunnameler 6
4. Dil ve Dil Üzerine Yapılan Çalışmalar 6
5. Tarihi–Edebi Eserler 6
B. Türk Devletlerinin Yapısı ve İşleyişi 7
1. Hakan 7
2. Kurultay 8
3. Vezirler 8
4. Töre 9
C. Ceza Hukuku 9
D. Adli Yapı ve Yargılama Hukuku 10
E. Aile Hukuku 10
1. Genel Olarak Türk Ailesi 10
2. Evlenme 10
3. Boşanma 12
4. Evlat Edinme 12
5. Miras Hukuku 13
6. Borçlar Hukuku 13
İKİNCİ KISIM
Birinci Bölüm
İSLAMİYET’İN KABULÜNDEN SONRA TÜRK HUKUKU
I. TÜRKLERİN İSLAMİYET’İ KABUL ETMELERİ 15
II. İSLAMİYET’İN KABULÜNDEN SONRAKİ TÜRK HUKUK TARİHİNİN KAYNAKLARI 16
III. İSLAM HUKUKU VE ÖZELLİKLERİ 16
IV. İSLAM HUKUKUNUN KAYNAKLARI 17
A. Asli Kaynaklar 17
1. Kitap (Kur’an ı Kerim) 17
2. Sünnet 18
3. İcma 19
4. Kıyas 20
B. Tali Kaynaklar 20
1. İstihsan 20
2. Maslahat (Mesâlih–i Mürsele) 20
3. Örf 21
4. Sahabe Fetvası 21
V. İSLAM HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜ 22
A. Hz. Peygamber Dönemi 22
B. Dört Halife ve Sahabeler Dönemi 23
C. Tâbiin Dönemi 23
D. Mezheplerin Teşekkül Dönemi (Müçtehid İmamlar Devri) 24
1. Hanefi Mezhebi 24
2. Maliki Mezhebi 25
3. Şafii Mezhebi 25
4. Hanbeli Mezhebi 25
E. Taklid Dönemi 26
F. Kanunlaştırma ve Yeni İçtihat Dönemi 27
İkinci Bölüm
OSMANLI HUKUKU
I. OSMANLI HUKUKUNUN GENEL YAPISI 29
II. OSMANLI HUKUKUNUN ŞER’İ VE ÖRFİ KARAKTERİ 30
III. RESMİ MEZHEP UYGULAMASI 31
Üçüncü Bölüm
DEVLETİN YAPISI VE İŞLEYİŞİ
I. İSLAM VE TÜRK HUKUK TARİHİNDE YAZILI ANAYASA UYGULAMASI 33
A. İslam Hukuk Tarihinde Medine Anayasası 33
B. Türk Hukuk Tarihinde 34
1. Fatih’in Teşkilat Kanunnamesi (Kanunname–i Âl–i Osman) 34
2. Kanun–i Esasi (1876) 34
II. DEVLETİN YAPISI 34
A. Devlet Başkanlığı (Hilafet) 34
1. Belirlenmesi 34
2. Devlet Başkanında Aranan Nitelikler 35
3. Görevleri 36
B. Vezirlik (Vezaret) 36
C. Divan 36
III. DEVLETİN FONKSİYONLARI 36
IV. DEVLETİN TEMEL ÖZELLİKLERİ 37
Dördüncü Bölüm
OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI
I. PADİŞAH 39
A. Belirlenmesi 39
B. Görev ve Yetkileri 42
II. VEZİRİÂZAM 42
III. DİVAN I HÜMAYUN 43
A. Üyeleri 43
1. Veziriâzam/Sadrazam 43
2. Kubbealtı Vezirleri 44
3. Kazaskerler 44
4. Nişancı 44
5. Defterdar 45
6. Rumeli Beylerbeyi 45
7. Kaptan ı Deryâ 46
8. Yeniçeri Ağası 46
B. Gördüğü İşler 46
C. Çalışma Esasları 47
1. Toplantı Zamanı ve Yeri 47
2. Arza Çıkma 47
IV. OSMANLI TAŞRA TEŞKİLATI 47
Beşinci Bölüm
OSMANLI HUKUKUNDA REAYA (VATANDAŞ)
I. ASKERİ VE REAYA 49
II. GAYRİMÜSLİMLER 50
A. Zimmiler 50
B. Müste’menler 52
C. Millet Sistemi 53
Altıncı Bölüm
KLASİK DÖNEMDE OSMANLI YARGI KURUMLARI
I. MAHKEMELER 55
A. Şeriyye Mahkemeleri 55
B. Divan ı Hümayun 56
C. Cuma Divanı 57
D. Cemaat Mahkemeleri 58
E. Konsolosluk Mahkemeleri 58
II. MAHKEME GÖREVLİLERİ 59
A. Kadı 59
B. Kadı Yardımcıları 61
1. Naib 61
2. Muhzır 61
3. Subaşı 62
4. Asesbaşı 62
5. Çavuş 63
6. Tercümanlar 63
7. Müşavirler 63
8. Mübaşirler 64
9. Katipler 64
10. Kassamlar 64
11. Şühudül–hâl 65
Yedinci Bölüm
CEZA HUKUKU
I. SUÇ 67
A. Kısımları 67
1. Had–Kısas–Tazir Suçları 67
2. Allah (İslam Kamu) Haklarına Yönelik Suçlar – Kul (Şahıs) Haklarına Yönelik Suçlar 68
B. Unsurları 68
1. Kanuni Unsur 68
2. Maddi Unsur 69
3. Hukuka Aykırılık 69
4. Manevi Unsur (Kusurluluk) 70
II. CEZA 70
A. Özellikleri 70
B. Cezayı Düşüren veya Azaltan Sebepler 71
III. SUÇLAR 71
A. Had Suçları 71
1. Hırsızlık 72
2. Yol Kesme – Silahlı Gasp – Soygun (Hırâbe) 72
3. Zina 73
4. Zina İftirası (Kazf) 74
5. Şarap İçme – Sarhoşluk Suçu 74
6. İsyan (Bağy) 75
7. İrtidat 75
B. Kısas ve Diyet Suçları 76
1. Adam Öldürme 76
2. Müessir Fiiller 77
3. Diyet ve Akile 78
C. Tazir Suçları 78
Sekizinci Bölüm
KİŞİLER HUKUKU
I. GERÇEK KİŞİLER 81
A. Kişiliğin Başlangıcı 81
B. Kişiliğin Sona Ermesi 81
C. Ehliyet 82
1. Tanım 82
2. Vücub Ehliyeti 82
3. Eda Ehliyeti 83
4. Ehliyet Açısından İnsan Hayatının Devreleri 84
a. Cenin Devresi 84
b. Çocukluk Devresi 84
c. Temyiz Devresi 84
d. Büluğ Devresi 85
e. Rüşt Devresi 85
5. Ehliyeti Daraltan veya Ortadan Kaldıran Sebepler (Ehliyet Arızaları) 85
a. Akıl Hastalığı 86
b. Akıl Zayıflığı–Bunama (Ateh) 86
c. Uyku ve Bayılma 86
d. Ölümle Sonuçlanan Hastalık (Marazu’l Mevt) 86
e. Sarhoşluk 87
f. Sefahet 87
g. Borçluluk ve İflas 87
h. Kölelik 87
D. Hukuki Temsil 88
II. TÜZEL KİŞİLER 89
Dokuzuncu Bölüm
KÖLELİK
KÖLELİK 91
Onuncu Bölüm
VAKIFLAR
I. TANIMI 95
II. VAKFIN UNSURLARI 95
A. Vakfeden Kimse (Vâkıf) 95
B. İrade Beyanı 96
C. Vakfedilen Mal (Mevkûf) 97
D. Vakıftan Yararlananlar (Mevkûfun Aleyh) 98
III. KURULUŞU 98
IV. İDARESİ 99
V. DEĞİŞMESİ (İSTİBDAL) 100
VI. ÇEŞİTLERİ 100
A. Gayelerine Göre 100
1. Hayrî Vakıflar 100
2. Aile Vakıfları (Zürrî Vakıflar) 100
B. Gerçek Anlamda Vakıf Olup Olmamasına Göre 101
1. Sahih Vakıflar 101
2. Gayrisahih Vakıflar 101
C. Vakfa Gelir Getiren Malların Tabi Olduğu Statüye Göre 101
1. Tek Kiralı Vakıflar (İcâre–i Vâhideli Vakıflar) 101
2. İcareteynli Vakıflar (İki Kiralı Vakıflar) 102
3. Mukataalı Vakıflar 103
D. İdaresine Göre 104
1. Mazbut Vakıflar 104
2. Mülhak Vakıflar 104
On Birinci Bölüm
AİLE HUKUKU
I. EVLENME 105
A. Tanımı 105
B. Evlenmenin Unsurları (Rükünleri) 105
1. Taraflar 105
2. İrade Beyanı 105
C. Evlenmenin Şartları 105
1. İnikat (Kuruluş) Şartları 106
2. Sıhhat (Geçerlilik) Şartları 106
3. Nefaz (Yürürlük) Şartları 107
4. Lüzum (Bağlayıcılık) Şartları 107
D. Velâyet 107
E. Evlenme Engelleri (Evlenmesi Yasak Olan Kadınlar) 107
1. Daimi Evlenme Engelleri 107
2. Geçici Evlenme Engelleri 108
F. Evliliğin Çeşitleri 108
1. Geçerlilik Bakımından 108
2. Bağlayıcılık (Lüzum) Bakımından 109
3. İşlerlik (Nefâz) Bakımından 109
G. Osmanlı Devleti’nde Nikah Akitlerinin Yapılışı 109
H. Evliliğin Sonuçları 110
1. Mehir 110
2. Nafaka 111
II. EVLİLİĞİN SONA ERMESİ 112
A. Talak 112
1. Tanımı 112
2. Talakın Şartları 112
3. Talakın Kısımları 113
a. Ric’î Talak (Dönülebilir Boşama) 113
b. Bâin Talak (Ayırıcı Boşanma) 113
4. Talakın Şarta ve Vadeye Bağlanması 113
B. Muhâlaa (Hul) 114
C. Tefrik (Kazai Boşanma) 114
1. Hastalık ve Kusur 114
2. Nafakanın Temin Edilmemesi 114
3. Gâiplik 115
4. Fena Muamele ve Geçimsizlik 115
D. Evliliğin Sona Ermesinin Sonuçları 115
1. İddet 115
2. İddet Nafakası 116
III. DOĞUM VE SONUÇLARI 116
A. Nesep 116
B. Evlat Edinme 117
C. Hidâne (Çocuğun Bakım ve Terbiyesi) 117
D. Nafaka 118
On İkinci Bölüm
MİRAS HUKUKU
Birinci Ayrım
ŞER’İ MİRAS HUKUKU
I. GENEL OLARAK 119
II. MİRASÇILIKLA İLGİLİ GENEL HÜKÜMLER 119
A. Mirasın Unsurları 119
B. Mirasçılık Sebepleri 120
C. Mirasın Şartları 120
D. Miras Engelleri 120
III. TEREKE 121
IV. MİRASÇILAR VE TEREKENİN TAKSİMİ 121
A. Belirli Pay Sahipleri (Ashâbü’l–Feraiz) 121
B. Asabe 126
C. Zevi’l–Erhâm 127
V. HACB (MİRASTAN MAHRUMİYET) 128
VI. SULH VE TEHARÜC (KARŞILIKLI RIZAYLA TEREKEDEN ÇIKMA) 128
VII. REDDİYE VE AVLİYE 129
İkinci Ayrım
ÖRFİ MİRAS HUKUKU
I. MİRİ ARAZİDE VE GAYRİSAHİH VAKIFLARDA İNTİKAL 130
II. İCARETEYNLİ VAKIFLARDA İNTİKAL 135
III. MUKATAALI VAKIFLARDA İNTİKAL 136
On Üçüncü Bölüm
EŞYA HUKUKU
I. EŞYA VE MAL KAVRAMI 139
II. MAL ÇEŞİTLERİ 139
A. Mütekavvim Mal – Gayrimütekavvim Mal 139
B. Misli Mal – Gayrimisli (Kıyemî) Mal 140
C. Menkul (Taşınır) Mal – Gayrimenkul (Taşınmaz) Mal 140
D. Kullanılan Mal – Tüketilen Mal 140
III. MÜLKİYET HAKKI 141
A. Mülkiyetin Çeşitleri 142
B. Mülkiyetin Kazanılması (İktisabı) 143
IV. MÜLKİYET HAKKININ SINIRLANDIRILMASI 145
V. HAKLAR 146
A. Sınırlı Ayni Haklar 146
1. İrtifak Hakları 146
2. İntifa Hakkı 147
B. Fer’i Ayni Haklar (Teminat Hukuku) 147
1. Rehin 147
2. Vefaen Satım ve İstiğlalen Satım (Bey’ bi’l–vefa–Bey’ bi’l–istiğlal) 148
VI. ZİLYEDLİK 148
On Dördüncü Bölüm
ARAZİ HUKUKU
I. GENEL OLARAK 151
II. ARAZİ TÜRLERİ 151
A. Mülk Arazi 151
B. Miri Arazi 152
C. Metruk Arazi 152
D. Mevat Arazi 152
E. Vakıf Arazisi 153
III. MİRİ ARAZİ 153
IV. MİRİ ARAZİ VE TIMAR SİSTEMİ 155
On Beşinci Bölüm
BORÇLAR HUKUKU
I. GENEL OLARAK 159
II. AKİT 161
III. HAKSIZ FİİLLER 164
IV. BORCUN SONA ERMESİ 166
On Altıncı Bölüm
ŞİRKETLER HUKUKU
I. ŞİRKET AKDİ 167
II. ŞİRKET ÇEŞİTLERİ 168
A. Mufâvada Şirketi 168
B. İnan Şirketi 168
C. Mudârebe (Emek–Sermaye Şirketi) 169
On Yedinci Bölüm
TANZİMAT SONRASI OSMANLI HUKUKU
I. TANZİMAT DÖNEMİNDE HUKUKİ GELİŞMELER 171
II. TANZİMAT DÖNEMİNDEKİ HUKUK HAREKETLERİNİ DOĞURAN SEBEPLER 172
A. Islahata Duyulan İhtiyaç 172
B. Hukuki Sebepler 172
C. Ticari Gelişmeler 173
D. Dış Baskılar 174
III. ADLİ TEŞKİLAT ALANINDAKİ GELİŞMELER 177
A. Meclis–i Vâlâ–yı Ahkâm ı Adliye 177
B. Ticaret Mahkemeleri 178
C. Nizamiye Mahkemeleri 179
D. Nizamiye Mahkemelerinin Üst Organı (Divan ı Ahkâm ı Adliye) 180
E. Şurâ–yı Devlet 182
F. Şeriyye Mahkemeleri 182
G. Adli Teşkilat Alanında Görülen Diğer Gelişmeler 183
IV. KANUNLAŞTIRMALAR 184
A. Milli Kanunlar 184
1. 1840 Ceza Kanunu 184
2. 1851 Ceza Kanunu 185
3. Arazi Kanunnamesi (1858) 185
4. Mecelle–i Ahkâm ı Adliye (1868–1876) 187
5. Hukuk ı Aile Kararnamesi (1917) 188
B. Batı Menşeli Kanunlar 189
1. Ticaret Kanunnâmesi (1850) 189
2. Ceza Kanunnâmesi (1858) 189
3. Usûl–i Muhâkeme–i Ticaret Nizamnâmesi (1861) 190
4. Ticaret–i Bahriye Kanunnâmesi (1863) 190
5. Usûl–i Muhâkemât ı Cezaiye Kanunu (1879) 191
6. Usûl–i Muhâkemât ı Hukukiye Kanunu (1879) 191
Kaynakça 193 |