|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 19
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
YETKİSİZ TEMSİL KAVRAMI, TARİHSEL GELİŞİMİ, BENZER KURUMLARLA İLİŞKİSİ, UYGULAMA ALANI VE KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DURUM
I. YETKİSİZ TEMSİL KAVRAMI 25
A. Genel Olarak 25
B. Yetkisiz Temsilin Koşulları 27
1. Genel Olarak 27
2. Temsil Yetkisinin Bulunmaması 28
a) Genel Olarak 28
b) Temsil Yetkisinin Mevcut Olmaması 29
(1) Genel Olarak 29
(2) İç Temsil Yetkisi Verilmemiş Olması 31
(a) Temsil Yetkisi Verilmesinin Hukuki Niteliği 31
(b) Temsil Yetkisi Verilmesinin Şekli 34
(c) Temsil Yetkisinin Muhatabı 38
(3) Dış Temsil Yetkisi Verilmemiş Olması 39
(a) Dış Temsil Yetkisine İlişkin Kanuni Düzenlemeler 39
(i) Genel Olarak 39
(ii) Temsil Yetkisinin Üçüncü Kişilere Bildirilmesi 39
(iii) Temsil Yetkisinin Geri Alındığının Üçüncü Kişilere
Bildirilmemesi 42
(b) Dış Temsil Yetkisi Verilmesinin Gerçekleşme Şekilleri 42
(i) Genel Olarak 42
(ii) Açık veya Örtülü Olarak Dış Temsil Yetkisi
Verilmesi 42
(iii) Yetki Belgesinin Gösterilmesi Suretiyle Dış
Temsil Yetkisi Verilmesi 43
(iv) Hukuki Görünüşten Doğan Dış Temsil Yetkisi 44
(aa) Genel Olarak 44
(bb) Katlanma Temsili 45
(cc) Görünüş Temsili 46
(dd) Hukuki Görünüşten Doğan Dış Temsil
Yetkisinin Sonuçları 46
3. Başkası Adına Hareket Edildiğinin Açıklanması 47
a) Genel Olarak 47
b) Başkası Adına Hareket Edilmesi 48
c) Açıklama İlkesi 51
(1) Genel Olarak 51
(2) Açıklama İlkesinin Özellikleri 54
(a) Açıklama Yapacak Kişi 54
(b) Açıklamanın Şekli 54
(c) Açıklamanın Kapsamı 56
(d) Açıklama Zamanı 59
(3) Açıklama İlkesinin İstisnası 60
(a) Genel Olarak 60
(b) İlgili İçin Örtülü İşlem 61
(4) Açıklama İlkesine Uyulmamasının Sonuçları 63
4. Başkası Adına Üçüncü Kişi ile Hukuki İşlem Yapılması 64
a) Genel Olarak 64
b) Yetkisiz Temsile Elverişli İşlemler 65
c) Yetkisiz Temsile Elverişli Olmayan İşlemler 66
(1) Genel Olarak 66
(2) Haksız Fiiller 66
(3) Maddi Fiiller 67
(4) Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar 67
(5) Üçüncü Kişinin Hukuk Alanına Etki Eden İşlemler 69
(6) Temsil Yoluyla Yapılması Yasaklanan İşlemler 69
d) Temsile Elverişli Olmasına Rağmen Yetkisiz Temsile Elverişli
Olmayan İşlemler 70
5. Yetkisiz Temsilde Kusurun Rolü 70
II. TARİHSEL GELİŞİMİ 72
A. Roma Hukukunda Yetkisiz Temsil 72
B. Pandekt Hukukunda Yetkisiz Temsil 73
III. BENZER KURUMLARLA İLİŞKİSİ 74
A. Genel Olarak 74
B. Vekâletsiz İş Görme ile İlişkisi 74
1. Unsurları Bakımından 74
2. Konuları Bakımından 76
3. Dış İlişki ile İç İlişki Bakımından 77
4. İş Görmeyi Uygun Bulma ile Onam Arasındaki İlişki Bakımından 79
C. Vekâletsiz Ulak ile İlişkisi 81
IV. UYGULAMA ALANI 83
A. Genel Olarak 83
B. Doğrudan – Dolaylı Temsil Ayrımı Bakımından 83
C. İradi – Yasal Temsil Ayrımı Bakımından 84
V. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA YETKİSİZ TEMSİL 86
A. İsviçre Hukukunda Yetkisiz Temsil 86
B. Alman Hukukunda Yetkisiz Temsil 87
C. İngiliz Hukukunda Yetkisiz Temsil 88
D. Uluslararası Hukuk Belgelerinde Yetkisiz Temsil 89
1. Avrupa Sözleşme Hukuku İlkelerinde Yetkisiz Temsil 89
2. Avrupa Özel Hukuku İlkeleri, Tanımları ve Model Kurallarında
Yetkisiz Temsil 91
3. Uluslararası Ticari Sözleşme İlkelerinde Yetkisiz Temsil 92
4. Uluslararası Mal Satımlarında Temsile İlişkin Konvansiyonda Yetkisiz
Temsil 94
İKİNCİ BÖLÜM
YETKİSİZ TEMSİLİN GÖRÜNÜM ŞEKİLLERİ
I. GENEL OLARAK 97
II. GERÇEK YETKİSİZ TEMSİL HALLERİ 98
A. Genel Olarak 98
B. Temsil Yetkisinin Baştan Mevcut Olmaması 98
1. Genel Olarak 98
2. Temsil Yetkisinin Geçersiz Olması 99
a) Genel Olarak 99
b) Temsil Yetkisinin İrade Bozukluğu Nedeniyle Geçersiz Olması 100
(1) Genel Olarak 100
(2) İç Temsil Yetkisinin İrade Bozukluğu Sebebiyle Geçersiz
Olması 101
(3) Dış Temsil Yetkisinin İrade Bozukluğu Sebebiyle Geçersiz
Olması 104
C. Temsil Yetkisinin Sınırının Aşılması 105
1. Genel Olarak 105
2. Temsil Yetkisi Verilirken Öngörülen Sınırlamaların Aşılması 107
a) Genel Olarak 107
b) Birlikte Temsil 108
3. Temsil Yetkisi Verildikten Sonra Öngörülen Sınırlamaların Aşılması 110
a) Genel Olarak 110
b) Temsil Yetkisi Verildikten Sonra Öngörülen Sınırlamalar ile
Talimatlar Arasındaki İlişki 111
c) Kanaatimiz 114
D. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 115
1. Genel Olarak 115
2. Temsil Yetkisinin İradi Sona Erme Sebepleri 117
a) Genel Olarak 117
b) Temsil Yetkisinin Geri Alınması 117
(1) Genel Olarak 117
(2) Geri Alma Beyanının Tarafları 118
(a) Genel Olarak 118
(b) Kanaatimiz 121
(3) Geri Alma Beyanının Şekli 124
(4) Geri Alma Beyanının Hüküm İfade Ettiği An 127
(5) Geri Alma Beyanının Sonuçları 128
(6) Geri Alma Hakkından Feragat 131
c) Temsilcilikten Çekilme (İstifa) 133
3. Temsil Yetkisinin İradi Olmayan Sona Erme Sebepleri 135
a) Genel Olarak 135
b) Temsil Olunanın veya Temsilcinin Ölümü 135
(1) Genel Olarak 135
(2) Temsil Olunanın Ölümü 136
(3) Temsilcinin Ölümü 140
c) Temsil Olunanın veya Temsilcinin Gaipliğine Karar Verilmesi 140
d) Temsil Olunanın veya Temsilcinin Fiil Ehliyetini Kaybetmesi 141
(1) Temsil Olunanın Fiil Ehliyetini Kaybetmesi 141
(2) Temsilcinin Fiil Ehliyetini Kaybetmesi 143
e) Temsil Olunanın veya Temsilcinin İflası 144
4. Temsilin Yorumundan Yola Çıkarak Yetkinin Sona Ermesi 145
a) Genel Olarak 145
b) Temsil Yetkisinin Konusu Olan İşlemin Temsilci Tarafından
Yapılması 145
c) Temsil Yetkisinin Konusu Olan İşlemin Bizzat Temsil Olunan
veya Diğer Bir Temsilci Tarafından Yapılması 146
d) Sürenin Geçmesi 148
III. GERÇEK OLMAYAN YETKİSİZ TEMSİL HALLERİ 149
A. Genel Olarak 149
B. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanılması 150
1. Genel Olarak 150
2. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanılmasının Hukuki Niteliği 151
a) Benzer Kurumlardan Farkı 151
b) Hukuki Niteliği 152
3. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanılmasının Koşulları 154
a) Genel Olarak 154
b) Zorunlu Koşullar 155
(1) Temsilcinin Temsil Yetkisine Sahip Olması 155
(2) Temsilcinin Temsil Yetkisini Temsil Olunanın Menfaatine
Aykırı Kullanması 156
c) Alternatif Zorunlu Koşullar 158
(1) Üçüncü Kişinin Kötüniyetli Olması 158
(2) Temsilcinin Kusurlu Olması 161
4. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanıldığı Durumlar 162
a) Genel Olarak 162
b) Hileli Anlaşmalar (Kollusion) 163
c) Diğer Durumlar 164
C. Temsilcinin Kendisiyle İşlem Yapması veya Her İki Tarafı Temsilen
Hareket Etmesi 165
1. Temsilcinin Kendisiyle İşlem Yapması 165
2. Temsilcinin Her İki Tarafı Temsilen Hareket Etmesi (Çifte Temsil) 168
D. Kullanılmayan Yetki Belgesi 170
E. Mevcut Olmayan Bir Kimsenin Temsil Edilmesi 171
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YETKİSİZ TEMSİLİN HÜKÜM VE SONUÇLARI
I. GENEL OLARAK 173
II. GERÇEK YETKİSİZ TEMSİLİN HÜKÜM VE SONUÇLARI 174
A. Askıda Hükümsüzlük 174
1. Genel Olarak 174
2. Askıda Hükümsüzlük Sürecinde Tarafların Hukuki Durumu 176
a) Temsil Olunanın Hukuki Durumu 176
b) Üçüncü Kişinin Hukuki Durumu 177
c) Yetkisiz Temsilcinin Hukuki Durumu 178
B. Yetki Sınırının Aşılması Halinde Askıda Hükümsüzlük: Kısmi Geçersizlik 178
C. Askıda Hükümsüzlük Sürecinde Tarafların İşlemleri 180
1. Genel Olarak 180
2. Temsil Olunanın İşlemleri 180
3. Üçüncü Kişinin İşlemleri 181
D. Askıda Hükümsüzlüğün Sona Erdirilmesi 182
1. Genel Olarak 182
2. Askıda Hükümsüzlüğün Temsil Olunan Tarafından Sona Erdirilmesi 182
a) Temsil Olunanın İşlemi Onaması 182
(1) Onama Beyanının Hukuki Niteliği 182
(2) Onama Beyanının Şekli 184
(a) Genel Olarak 184
(b) Temsil Olunanın Susması 186
(3) Onama Beyanında Bulunacak Kişi 187
(a) Kural Olarak 187
(b) Temsil Olunanın Onam Verme Konusunda Bir Kimseye
Temsil Yetkisi Vermesi 189
(c) Temsil Olunanın Yetkisiz Temsilciyi Sonradan
Yetkilendirmesi 190
(4) Onama Beyanının Yöneltileceği Kişi 191
(a) Genel Olarak 191
(b) Alman Hukukunda Onama Beyanının Yöneltileceği Kişi 191
(c) İsviçre – Türk Hukukunda Onama Beyanının
Yöneltileceği Kişi 192
(5) Onama Beyanının Sonuçları 194
b) Temsil Olunanın İşlemi Onamaması 195
3. Askıda Hükümsüzlüğün Üçüncü Kişi Tarafından Sona Erdirilmesi 196
a) Üçüncü Kişinin Temsil Olunana Uygun Süre Vermesi 196
(1) Genel Olarak 196
(2) Uygun Sürenin Belirlenmesinde Dikkate Alınacak Esaslar 197
(3) Uygun Sürenin Hakim Tarafından Belirlenmesi 198
(4) Belirlenen Sürenin Uygun Olmaması 199
(5) Sürenin Uzatılması 200
(6) Uygun Süre Verilmesinin Sonuçları 201
b) Üçüncü Kişinin Cayma Hakkını Kullanıp Kullanamayacağının
Tespiti 201
c) Üçüncü Kişinin İptal Hakkını Kullanıp Kullanamayacağının Tespiti 203
(1) Genel Olarak 203
(2) Saikte Yanılma Nedeniyle İptal Hakkı 204
(3) Aldatma Nedeniyle İptal Hakkı 206
E. Askıda Hükümsüzlüğün Sona Ermesinin Sonuçları 207
1. Onama Nedeniyle Sona Ermesinin Sonuçları 207
2. Onamama Nedeniyle Sona Ermesinin Sonuçları 208
a) Genel olarak 208
b) Yetkisiz Temsilcinin Üçüncü Kişiye Karşı Sorumluluğu 209
(1) Yetkisiz Temsilcinin Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 209
(2) Yetkisiz Temsilcinin Üçüncü Kişiye Karşı Sorumluluğunun
Koşulları 212
(a) Genel olarak 212
(b) Yetkisiz Temsilcinin Temsil Olunan Adına Üçüncü Kişi
ile İşlem Yapması 212
(c) Temsil Olunanın İşlemi Onamaması 213
(d) Üçüncü Kişinin İyiniyetli Olması 214
(e) Yetkisiz Temsilcinin Kusurunun Rolü 218
(3) Yetkisiz Temsilcinin Tazminat Sorumluluğunun Kapsamı 220
(a) Genel Olarak 220
(b) Yetkisiz Temsilcinin Olumsuz Zararlardan Sorumluluğu 221
(c) Yetkisiz Temsilcinin Olumlu Zararlardan Sorumluluğu 223
c) Temsil Olunanın Üçüncü Kişiye Karşı Sorumluluğu 225
(1) Genel Olarak 225
(2) Temsil Olunanın Culpa In Contrahendo Sorumluluğu 226
(3) Temsil Olunanın Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumluluğu 227
(4) Temsil Olunanın Adam Çalıştıran Sıfatıyla Sorumluluğu 229
d) Yetkisiz Temsilcinin Temsil Olunana Karşı Sorumluluğu 230
e) Temsil Olunanın Yetkisiz Temsilciye Karşı Sorumluluğu 231
f) Tarafların İstihkak ve Sebepsiz Zenginleşme Talepleri 232
(1) Genel Olarak 232
(2) Tarafların Sebepsiz Zenginleşme Taleplerinin Koşulları 233
(3) Tarafların Sebepsiz Zenginleşme Taleplerinin Sonuçları 234
F. Yetkisiz Temsilde İyiniyetin Etkisi 235
1. Genel Olarak 235
2. İyiniyetin Tam Korunduğu Haller 236
a) Temsil Yetkisinin Geri Alındığının İyiniyetli Üçüncü Kişiye Karşı
İleri Sürülememesi 236
(1) Genel Olarak 236
(2) Temsil Yetkisinin Geri Alındığının İyiniyetli Üçüncü Kişiye
Karşı İleri Sürülememesinin Koşulları 237
(a) Temsil Yetkisi Verildiğinin Üçüncü Kişiye Bildirilmiş
Olması 237
(b) Temsil Yetkisinin Geri Alınmış Olması 237
(c) Temsil Yetkisinin Geri Alındığının Üçüncü Kişiye
Bildirilmemiş Olması 238
(d) Üçüncü Kişinin İyiniyetli Olması 242
(e) Temsilcinin Kötüniyetli Olması 243
b) Temsil Yetkisinin Sona Erdiğinin İleri Sürülememesi 243
(1) Genel olarak 243
(2) Temsil Yetkisinin Sona Erdiğinin İleri Sürülememesinin
Koşulları 245
(a) Temsil Yetkisinin Sona Ermiş Olması 245
(b) Temsilcinin ve Üçüncü Kişinin İyiniyetli Olması 245
c) İyiniyetin Tam Korunduğu Hallerde İyiniyetin Etkisi 247
3. İyiniyetin Kısmen Korunduğu Haller 248
a) Temsil Olunanın Temsil Belgesini Geri Almamasından Doğan
Sorumluluğu 248
(1) Genel Olarak 248
(2) Temsil Olunanın Temsil Belgesini Geri Almamasından
Doğan Sorumluluğunun Koşulları 249
(a) Temsilciye Yetki Belgesi Verilmiş Olması 249
(b) Temsil Yetkisinin Sona Ermiş Olması 250
(c) Temsil Olunan veya Haleflerinin Yetki Belgesini Geri
Almada Kusurlu Olması 251
(d) Üçüncü Kişinin İyiniyetli Olması 252
(e) Temsilcinin Kötüniyetli Olması 254
(f) Sözleşmenin Geçersiz Olması Nedeniyle Üçüncü
Kişinin Zarara Uğramış Olması 255
b) Yetkisiz Temsilcinin Üçüncü Kişiye Karşı Tazminat Sorumluluğu 257
c) İyiniyetin Kısmen Korunduğu Hallerde İyiniyetin Etkisi 257
III. GERÇEK OLMAYAN YETKİSİZ TEMSİLİN HÜKÜM VE SONUÇLARI 258
A. Genel Olarak 258
B. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanılmasının Hüküm ve Sonuçları 259
1. Genel Olarak 259
2. Temsil Yetkisinin Hileli Anlaşmayla Kötüye Kullanılmasının Hüküm
ve Sonuçları 259
a) Temsil Olunan ile Üçüncü Kişi Arasındaki İşlemin Geçerliliği 259
b) Tazminat ve İade Talepleri 262
3. Temsil Yetkisinin Kötüye Kullanıldığı Diğer Durumların Hüküm ve
Sonuçları 264
a) Temsil Olunan ile Üçüncü Kişi Arasındaki İşlemin Geçerliliği 264
b) Tazminat ve İade Talepleri 266
C. Temsilcinin Kendisiyle İşlem Yapması veya Her İki Tarafı Temsilen
Hareket Etmesinin (Çifte Temsilin) Hüküm ve Sonuçları 267
1. Temsilcinin Kendisiyle İşlem Yapmasının Hüküm ve Sonuçları 267
2. Temsilcinin Her İki Tarafı Temsilen Hareket Etmesinin
(Çifte Temsilin) Hüküm ve Sonuçları 269
D. Kullanılmayan Yetki Belgesinin Hüküm ve Sonuçları 271
E. Mevcut Olmayan Bir Kimsenin Temsil Edilmesinin Hüküm ve Sonuçları 272
SONUÇ 275
KAYNAKÇA 283 |