|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
REMERCIEMENTS 11
KISALTMALAR 23
GİRİŞ 29
Birinci Bölüm
KISMİ TEMERRÜT KAVRAMI VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
I. KISMİ TEMERRÜT KAVRAMI VE BENZER KURUMLARDAN AYIRT EDİLMESİ 33
A. Kısmi Temerrüt Kavramı ve İfa Engelleri Arasındaki Yeri 33
1. Sistematik Açıdan Kısmi Temerrüt 33
2. Kavramsal Açıdan Kısmi Temerrüt 35
a. Genel Olarak 35
b. Dar Anlamda (Gerçek) Kısmi Temerrüt 37
c. Geniş Anlamda (Gerçek Olmayan) Kısmi Temerrüt 38
B. Kısmi Temerrüdün Benzer Kurumlarla Olan İlişkisi 41
1. Kısmi Temerrüt ve Eksik İfa 41
2. Kısmi Temerrüt ve Kısmi İfa İmkânsızlığı 44
3. Kısmi Temerrüt ve Kötü İfa 47
a. Genel olarak 47
b. Kısmi Temerrüt ve Ayıptan Sorumluluk 49
II. KISMİ TEMERRÜT KURUMUNA TEMEL OLUŞTURACAK HUKUKİ İMKANLAR 54
A. Genel Olarak 54
B. Kısmi Hükümsüzlük Rejimi 56
1. Kısmi Hükümsüzlük Yaptırımının Amacı (Ratio Legis) 58
2. Kısmi Hükümsüzlük Yaptırımının Uygulanması İçin Gereken Şartlar 60
3. Kısmi Hükümsüzlük Yaptırımının Sonuçları ve Uygulama Alanı 65
4. Kısmi Temerrüt Açısından Değerlendirme 70
C. Kısmi Temerrüt Dışındaki Kısmi İfa Engelleri 72
1. Kural Olarak İfa Engelinin Kısmen Sonuç Doğurması 72
a. Genel Olarak 72
b. Kısmi İfa İmkânsızlığında Kısmi Yaptırımlar 73
i. Borçlunun Sorumlu Olduğu Kısmi İfa İmkânsızlığında 73
ii. Borçlunun Sorumlu Olmadığı Kısmi İfa İmkânsızlığında 76
c. Kısmi Zaptta Kısmi Yaptırımlar 78
d. Satılanın Kısmen Ayıplı Olması Durumunda Sözleşmeden Kısmen Dönme 82
2. Kısmi İfa Engelinin Bütüncül İfa Engeline Dönüşmesi 87
a. Genel Olarak 87
b. Kısmi İfa İmkânsızlığında Bütüncül Yaptırımlar 88
i. Borçlunun Sorumlu Olduğu Kısmi İfa İmkânsızlığında 88
ii. Borçlunun Sorumlu Olmadığı Kısmi İfa İmkânsızlığında 92
c. Kısmi Zaptta Bütüncül Yaptırımlar 98
i. Genel Olarak Sözleşmeden Tamamen Dönme Hakkı 98
ii. Kısmi Zapt ve Kısmi Temerrüdün Yarışması 100
d. Satılanın Kısmen Ayıplı Olması Durumunda Sözleşmeden Tamamen Dönme 101
i. Genel Olarak Sözleşmeden Tamamen Dönme Hakkı 101
ii. Satılanın Fer’ileri (Yan Eşya) Bakımından Sözleşmeden Dönme 103
D. Kısmi Temerrüt Rejimini Doğrudan Düzenleyen Kurumlar 107
1. TTK m. 23 f. I b. (a) Uyarınca Kısmi Temerrüt 107
a. Hükmün Kapsamı ve Niteliği 107
b. Bölünebilirlik Şartı 111
c. Kural: Borçlu Temerrüdünün İfa Edilmeyen Kısım Bakımından Gerçekleşmesi 113
d. İstisna: Borçlu Temerrüdünün Sözleşmenin Tamamı Bakımından Gerçekleşmesi 114
2. CISG m. 51 f. I Uyarınca Kısmi İfa Engelleri 118
a. Hükmün Kapsamı ve İçeriği 118
b. Kısmi İfa (Kısmi Temerrüt) Hâlinde 124
c. Satılanın Bir Kısmının Ayıplı Olması Hâlinde 129
d. Sözleşmenin Tamamını Sona Erdirme 131
E. Kısmi İfa Engelleri ve Kısmi Temerrüt Açısından Varılan Sonuçlar 133
1. Kısmi İfa Engellerini Sistematize Etmek 133
2. Kısmi Temerrüt Rejiminde Uygulanacak Hükümler 139
İkinci Bölüm
KISMİ TEMERRÜDÜN ŞARTLARI
I. BORÇLU TEMERRÜDÜNÜN GENEL ŞARTLARI 141
A. Genel Olarak 141
B. İfası Mümkün Olan ve Muaccel Bir Borcun İfa Edilmemiş Olması 143
1. Borcun İfasının Mümkün Olması 143
2. Borcun Muaccel Olmasına Rağmen İfa Edilmemesi 146
C. Alacaklının Temerrüt İhtarında Bulunması (interpellatio) 148
1. Temerrüt İhtarı Kavramı, Hukuki Niteliği ve İhtar Yerine Geçen İşlemler 148
2. Temerrüt İhtarının Hukuki Şartları 151
a. İhtarın İçeriği Bakımından 151
b. İhtarın Şekli Bakımından 153
c. İhtarın Yapılabileceği Zaman ve Yer Bakımından 155
d. İhtarın Hüküm Doğurduğu An 156
3. Temerrüt İhtarına Gerek Olmayan Hâller 158
a. Sözleşmede Belirli Vade Kararlaştırılması 158
b. Taraflardan Birine Vadeyi Tayin Hakkı Tanınması 160
c. İfası İstenen Borcun Haksız Fiilden veya Sebepsiz Zenginleşmeden Doğması 161
d. Dürüstlük Kuralı Uyarınca İhtar Şartının Aranmaması 163
e. Özel Bir Kanun Hükmü veya Mahkeme Kararı 164
D. Borcun İfa Edilmemesinin Haklı Bir Sebebe Dayanmaması 166
1. Alacaklının İfayı Kabule Hazır Olması 166
2. Borçlunun İfadan Kaçınma Hakkına Sahip Bulunmaması 167
a. Genel Olarak 167
b. Excursus: Kısmi İfa Hâlinde Ödemezlik Def’i 169
II. KISMİ TEMERRÜDÜN ÖZEL ŞARTI: KISMİ İFA 175
A. Kısmi Temerrüt Rejiminde Kısmi İfa Şartı ve Kısmi İfa Kavramı 175
1. Kısmi İfa Kavramının Kısmi Temerrüt Rejimindeki Yeri 175
2. İsviçre Türk Hukuku’nda Kısmi İfanın Düzenleniş Biçimi 176
3. Kısmi İfa Kavramı 178
4. Hükmün Kapsamı 180
5. Hükmün Amacı 185
B. Bir Borcun Kısmi İfası (Kısmi İfanın Bir Edim Açısından Gerçekleşmesi) 187
1. Bölünebilirlik Şartı 187
a. Objektif Açıdan Edimin Bölünebilir Olması: Fiili ve Teknik Bölünebilirlik 189
b. Sübjektif Açıdan Edimin Bölünebilir Olması: Hukuki Bölünebilirlik 193
2. Farklı Edim Türleri Açısından Kısmi İfa Sorunu 197
a. Genel Olarak 197
b. Verme, Yapma ve Yapmama Borçları Açısından 198
c. Ani, Sürekli ve Dönemsel Edimler Açısından 204
3. Kısmi İfa Oluşturmayan Bazı Hâller 209
a. Borçlunun Borcun Daha Azını İfa Etmeye Yetkili Olması 209
b. İfa Yerine Edim ve İfa Uğruna Edim 210
C. Birden Fazla Edimin Kısmi İfası (Borç İlişkisinin Kısmi İfası) 212
1. Birden Fazla Edimin Kısmi İfaya Konu Olması Sorunu 212
2. Birden Fazla Edimin Bir Kısmının İfa Edilmesi Suretiyle Kısmi İfa 216
3. Yan Edim Yükümlülüklerinin İfa Edilmemesi Suretiyle Kısmi İfa 224
a. Asli Edim Yükümlülüğü ve Yan Edim Yükümlülüğü Kavramı 225
b. Yan Edim Yükümlülüğünün İfa Edilmemesinin Kısmi İfaya Sebep Olması 229
4. Kısmi İfa Oluşturmayan Bazı Hâller 233
D. Alacaklının Kısmi İfaya Yönelik Hak ve Yükümlülükleri 238
1. Alacaklının Kısmi İfayı Reddetme Hakkı 238
a. Alacağın Belli (Likit) Olması 240
b. Alacağın Tamamının Muaccel Olması 247
2. Alacaklının Kısmi İfayı Kabul veya Talep Etme Hakkı 250
3. Alacaklının Kısmi İfayı Kabul Zorunluluğu 256
a. Sözleşme Uyarınca 258
b. Kanun Uyarınca 260
i. Borcun Bir Kısmının Belli veya Muaccel Olması Hâlinde (TBK m. 84 f. I) 260
ii. Takasta (TBK m. 139) ve Kısmi Takasta 261
iii. Kısmi İfa İmkânsızlığı Hâlinde 264
iv. Birlikte Kefalet Hâlinde (TBK m. 593) 266
v. Mirasçıların Mirasbırakanın Borçlarından Sorumluluğunda (TMK m. 681) 268
vi. Kambiyo Senetlerinde (TTK m. 709 f. II) 269
vii. İcra ve İflas Hukukunda (İİK m. 9 ve m. 111) 270
viii. Hâkim Kararı Uyarınca 271
c. Dürüstlük Kuralı Uyarınca 272
d. Örf ve Adet Uyarınca 277
E. Kısmi İfanın Sonuçları ve İspat Yükü 279
Üçüncü Bölüm
KISMİ TEMERRÜDÜN SONUÇLARI
I. KISMİ TEMERRÜDÜN GENEL SONUÇLARI 285
A. Kural Olarak 285
B. Aynen İfa Talebi 287
1. Genel Olarak 287
2. Kısmi Temerrüt ve Kısmi Dava 288
a. Gerçek Kısmi Dava 289
b. Gerçek Olmayan Kısmi Dava 290
C. Gecikme Tazminatı 291
1. Genel Olarak 291
2. Tazminatın Temel Şartları 294
3. Kısmi Temerrüt Açısından Gecikme Tazminatı 300
a. Kısmi Temerrütte Gecikmeden Kaynaklanan Zararlar 300
b. Kısmi Temerrütte Zararı Artırmama Külfeti 302
D. Beklenmedik Hâlden Sorumluluk 303
1. Genel Olarak 303
2. Sorumluluğun Temel Şartları 304
3. Kurtuluş Kanıtı 308
4. Kısmi Temerrüt Hâlinde Özel Durum: Kısmi Temerrüt ile Kısmi İfa İmkânsızlığının Bir Arada Bulunması 311
II. KISMİ TEMERRÜDÜN PARA BORÇLARI AÇISINDAN SONUÇLARI 315
A. Genel Olarak 315
B. Temerrüt Faizi 316
1. Genel Olarak 316
2. Temerrüt Faizinin Şartları 318
a. Zarar ve Kusurun Önemsiz Olması 318
b. Para Borcunun Bulunması 320
c. Borçlunun Temerrüde Düştüğü Süre Boyunca İşlemesi 322
d. Kısmen Temerrüde Düşülen Kısım Bakımından Temerrüt Faizi Talep Edilmesi 325
3. Temerrüt Faizinin Oranı 327
C. Aşkın Zararın Tazmini 329
1. Genel Olarak 329
2. Tazminatın Temel Şartları 330
3. Enflasyon Zararları 337
III. KISMİ TEMERRÜDÜN KARŞILIKLI BORÇ YÜKLEYEN SÖZLEŞMELER AÇISINDAN SONUÇLARI 345
A. Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmelerde Seçimlik Haklara Başvurulması 345
1. Genel Olarak 345
2. Ek Süre (Mehil) Tayini 349
a. Ek Süre Kavramı ve Hukuki Niteliği 350
b. Ek Süre Tayininin İçeriği, Şekli ve Hukuki Sonuçları 352
c. Ek Süre Verilmesine Gerek Olmayan Hâller 356
i. Ek Süre Vermenin Etkisiz Olması 357
ii. Geç İfanın Yararsız Kalması 359
iii. Kesin Vade 361
iv. Satış Sözleşmesinde Kesin Vade Karinesi 367
v. Peşin ve Ön Ödemeli Satışlarda Sözleşmeden Dönme Hakkının Kullanımı 374
3. Alacaklının Hemen Bildirimde Bulunarak Seçimlik Hakkını Kullanması 377
a. Ek Süre İçinde Borcun İfa Edilmemiş Olması 379
b. Alacaklının Hemen Bildirimde Bulunması ve Bildirimin Hukuki Niteliği 380
c. Seçimlik Hakların Kullanılacağı Zaman 384
i. Birinci ve İkinci Seçimlik Haklar Açısından 384
ii. Üçüncü Seçimlik Hak Açısından 386
d. Kısmi Temerrütte Ek Seçim Hakkı: Kısmi veya Bütüncül Temerrüt Ayrımı 389
e. Ek Süre Vermeye Gerek Olmayan Hâllerde Seçimlik Hakların Kullanılması 393
f. Seçimlik Hakların Yeniden Düzenlenmesi: Borçlunun Kusursuz Olması 397
i. Borçlu Temerrüdünde Ius Variandi (Değiştirme Hakkı) Sorunu 397
ii. Kısmi Temerrütte Özel Olarak Ius Variandi (Değiştirme Hakkı) Sorunu 404
4. Sözleşmeyle Başkaca Bir Koşul Kararlaştırılmamış Olması 409
B. Bakiye Kısmın Aynen İfasından Vazgeçme ve Olumlu Zararın Tazmini 411
1. Genel Olarak Kısmi Temerrütte Olumlu Zararın Tazmini İmkânı 411
2. Kısmi Temerrütte Olumlu Zarar Kavramı ve Olumlu Zararın Unsurları 413
3. Mübadele (Değişim) Teorisi Uyarınca Olumlu Zararın Hesaplanması 419
a. Genel Olarak Mübadele Teorisi 419
b. Kısmi Temerrütte Mübadele Teorisinin Uygulanması 422
4. Fark Teorisi Uyarınca Olumlu Zararın Hesaplanması 426
a. Genel Olarak Fark Teorisi 426
b. Kısmi Temerrütte Fark Teorisinin Uygulanması 429
c. Kısmi Temerrütte Fark Teorisinin Uygulanması İçin Aranan Şartlar 433
i. Karşı Edimin Bölünebilir Olması 433
ii. Karşı Edimin Bir Kısmının Borçlunun Temerrüde Düştüğü Kısma Tahsis Edilmesi 438
iii. Karşı Edimin Hiç veya Kısmi İfa Oranından Fazla İfa Edilmemiş Olması 443
d. Zararın Somut veya Soyut Yönteme Göre Hesaplanması 444
i. Genel Olarak 444
ii. Somut (Sübjektif) Yöntem 446
iii. Soyut (Objektif) Yöntem 450
5. Alacaklının Seçim Hakkı 455
a. Mübadele ve Fark Teorisi Açısından 455
b. Somut ve Soyut Yöntem Açısından 457
6. Olumlu Zararın Tazminine İlişkin Diğer Unsurlar 459
C. Sözleşmeden Kısmen Dönme ve Olumsuz Zararın Tazmini 460
1. Kısmi Temerrütte Genel Olarak Sözleşmeden Kısmen Dönme İmkânı 460
2. Kısmi Dönmenin Şartları 464
a. Karşı Edimin Bölünebilir Olması 465
b. Karşı Edimin Bir Kısmının Borçlunun Temerrüde Düştüğü Kısma Tahsis Edilmesi 467
c. Kısmi Dönmenin Dürüstlük Kuralı Uyarınca Makul Karşılanması 470
d. Tarafların Kusurunun Kısmi Dönmeye Etkisi 474
3. Kısmi Dönmenin Hukuki Niteliği 476
4. Kısmi Dönmenin Sonuçları ve Kısmi Tasfiye İlişkisi 486
a. Genel Olarak Sözleşme İlişkisinin Kısmi Tasfiyesi 486
b. Sözleşmenin İki Kısma Ayrılması: Kısmi İfa Oranının ve Kısmi Karşı Edimin Tespit Edilmesi 488
i. Genel Olarak Kısmi İfa Oranının Belirlenmesi 488
ii. Kısmi İfa Oranının Tespitinde Nispi Metottan Yararlanılması 490
iii. Nispi Metodun Kısmi Dönme Bakımından Uygulanması 492
iv. Excursus: Somut Olaya Yönelik Uygulama 500
c. Karşı Edimin Kısmi Edime Tahsisi Sorunu: Kısmi Edim ve Kısmi Karşı Edim Paylarının Oluşturulması 501
i. Tahsis Sorununun Meydana Gelmesi 501
ii. Alman Öğretisinin Soruna Yaklaşımı 503
iii. Tahsis Sorununun Çözümde Kıyasen Yararlanılacak Hükümler 504
iv. Sorunun Toplu Kıyas Yoluyla Çözümü ve Edimler Arasında Denkleştirme Yapılması 508
d. Kısmi Dönmenin Borçtan Kısmen Kurtarıcı Etkisi 514
i. Asli Edim Yükümlülüklerinin Kısmen Sona Ermesi 514
ii. Yan Edim Yükümlülüklerinin Devam Etmesi 517
iii. Kısmi Dönme Hâlinde Yan Yükümlülükler 519
e. Fazladan İfa Edilen Edimlerin İadesi 520
5. Olumsuz Zararın Tazmini 527
a. Genel Olarak 527
b. Kısmi Dönme Hâlinde Olumsuz Zararın Tanımı ve Niteliği 529
c. Kısmi Dönme Hâlinde Olumsuz Zararın Kapsamı 531
i. Fiili Zararlar (damnum emergens) 532
ii. Yoksun Kalınan Kâr (lucrum cessans) 536
iii. Bütünlük Menfaati (Integritätsinteresse) 539
d. Olumsuz Zararın Tazminine İlişkin Diğer Unsurlar 540
Dördüncü Bölüm
ALACAKLININ BORCUN TAMAMI BAKIMINDAN BORÇLU TEMERRÜDÜNE BAŞVURMASI
I. KISMİ TEMERRÜDÜN BÜTÜNCÜL TEMERRÜDE DÖNÜŞMESİ 543
A. Genel Olarak 543
B. Kısmi Temerrüdün Bütüncül Temerrüde Dönüşme Gerekçeleri 543
C. Kısmi ve Bütüncül Temerrüt Ayrımında İspat Yükü 546
II. KISMİ TEMERRÜDÜN BÜTÜNCÜL TEMERRÜDE DÖNÜŞTÜĞÜ HÂLLER 548
A. Sözleşme Uyarınca Bütüncül Temerrüde Başvurulması 549
B. Alacaklıdan Kaynaklanan Sebepler 550
1. Alacaklının Kendi Karşı Ediminin Bölünemez Nitelikte Olması 550
2. Alacaklının Hakkını Kısmi İfa Anında Açıkça Saklı Tutması 556
3. Borçlunun Kalan Kısmı Derhâl İfa Edeceği Kanısıyla Alacaklının Kısmi İfayı Kabul Etmesi 557
C. Kısmi İfadan Kaynaklanan Sebepler 560
1. Kısmi İfanın Alacaklı İçin Hiçbir Fayda Sağlamaması 560
2. İfa Edilmeyen Kısım Olmaksızın Sözleşmenin Akdedilmeyecek Olması 566
3. Borçlunun Temerrüde Düştüğü Kısmi Ediminin Önemli Olması 570
4. Alacaklının veya Borçlunun Önemli Bir Zarara Uğrayacak Olması 573
D. Bazı Borç İlişkileri Bakımından Bütüncül Temerrüde Başvurulması 577
1. Borçlunun Borcun Belirli Taksitlerinin İfasında Temerrüde Düşmesinin Sözleşmenin Tamamını Tehlikeye Sokması 577
2. Yan Edim Yükümlülüğünün İfa Edilmemesinin Asıl Edim Bakımından İfa Menfaatini Ortadan Kaldırması 580
3. Veresiye Satışlarda Sözleşmeden Dönme Hakkının Saklı Tutulması 584
III. BÜTÜNCÜL TEMERRÜDE BAŞVURMAK İÇİN ARANAN TAMAMLAYICI ŞARTLAR 587
A. Alacaklının Kısmi İfayı İade Etmesi 588
1. Genel Olarak Kısmi İfanın İade Edilmesi Şartı 588
2. İade Borcunun Sözleşmeden Dönme Beyanından Sonra İmkânsız Hâle Gelmesi 590
3. İade Borcunun Sözleşmeden Dönme Beyanından Önce İmkânsız Hâle Gelmesi 592
a. Sebepsiz Zenginleşme Hükümlerinin Uygulanması Görüşü 592
b. TBK m. 228 Hükmünün Uygulanması Görüşü 595
c. Tam Tazmin Görüşü 598
4. Alacaklının Satılan Üzerinde Tasarruf Etmesinin Borcun Tamamı Bakımından Borçlu Temerrüdüne Başvurmasına Etkisi 600
B. Borçlu Temerrüdünün Genel Şartlarının Gerçekleşmesi ve Alacaklının Borcun Tamamı Bakımından Seçimlik Hakkını Kullanması 601
1. Alacaklının Borcun Tamamı Bakımından Seçimlik Hakkını İleri Sürmesi 601
2. Borcun Tamamı Bakımından Seçimlik Hakların Kullanılacağı Zaman 603
3. Borcun Tamamı Bakımından Seçimlik Hakların Kullanılacağı Bir Üst Süre Olup Olmadığı 607
4. Alacaklının Ek Süre Tayin Ederken Borçlu Temerrüdüne Tamamen Başvuracağı İhtarında Bulunmasının Gerekip Gerekmediği 608
C. Dürüstlük Kuralının Durumu Haklı Kılması ve Borçlunun Menfaatlerinin Gözetilmesi 614
1. Genel Olarak 614
2. Borçlunun Menfaatlerinin Gözetilmesi ve Borçlunun Temerrütte Olduğu Kısmın Önemsiz Olması 615
3. Borçlunun Menfaatlerinin Gözetilmesi ve Borçlunun Orantısız Bir Zarara Uğrayacak Olması 616
4. Alacaklının Kısmi İfayı Önemli Ölçüde Zarar Riskine Maruz Bırakması 621
D. Borçlunun Borcun Tamamı Bakımından Temerrüt Hükümlerinin Uygulanmasını Talep Etmesi 624
E. Alacaklının Kısmi İfayı Kendi Rızasıyla Kabul Etmesinin Etkisi 628
IV. BORÇLUNUN BELİRLİ TAKSİTLERDE TEMERRÜDE DÜŞMESİ 631
A. Taksitte Temerrüt (“Ratenverzug”) Rejimi 631
1. Genel Olarak 631
2. Dar ve Geniş Anlamda Art Arda Teslimli Sözleşme Kavramları 632
3. Kural: Temerrüdün İfa Edilmeyen Kısım Bakımından Gerçekleşmesi 635
4. İstisna: Borçlu Temerrüdünün Sözleşmenin Kalanına Sirayet Etmesi 636
B. Taksitle Satış ve Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmelerinde Özel Temerrüt Rejimi 640
1. Genel Olarak Kısmi Ödemeli Satışlar ve Özel Temerrüt Rejiminin Uygulama Alanı 640
2. Taksitle Satış Sözleşmesinde 644
3. Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesinde 647
4. Sözleşmeden Dönmenin Etkileri 648
a. Satılanın Devrinden Sonra Sözleşmeden Dönme 649
b. Satılanın Devrinden Önce Sözleşmeden Dönme 651
SONUÇ 653
KAYNAKÇA 665
KAVRAM DİZİNİ 711
YAZAR HAKKINDA 719 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
