|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Takdim 7
Önsöz 9
Kısaltmalar 17
Giriş 19
Birinci Bölüm
DOLANDIRICILIK SUÇU VE GENEL KAVRAMLAR
I. DOLANDIRICILIK SUÇUNUN TANIMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ 29
II. KORUNAN HUKUKİ DEĞER 38
III. SUÇUN UNSURLARI 41
A. Tipiklik (Kanuni Tipe Uygunluk–Kanunilik) 42
1. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsurları 44
a. Suçun Konusu 46
b. Fail 48
c. Mağdur 50
d. Fiil (Hareket) 55
aa. Genel Olarak 55
bb. Hileli Davranışlarda Bulunmak 58
aaa. Hile Kavramı 58
bbb. Tartışmalı Konular 65
aaaa. Hile Davranışların Zamanı 65
bbbb. Özel Hukuk Hilesi–Ceza Hukuku Hilesi Ayrımı 66
cccc. Soyut Yalan–Hilenin Aldatmaya Elverişli Olması–Basit Yalan–Nitelikli Yalan Ölçütleri 68
dddd. Hileli Davranışın Gerçekleştiriliş Şekilleri (İcrai Davranışla Hile–İhmali Davranışla Hile) 81
eeee. Usul Hilesi (Yargılama Dolandırıcılığı) 84
ccc. Hile Kavramının Değişkenliği ve Sınırlarının Belirsizliği 88
e. Netice 90
aa. Mağdurda Hataya Sebep Olmak veya Hatayı Devam Ettirmek (Aldatma) 90
bb. Mağdurun Mal Varlığı Üzerinde Tasarrufta Bulunması 92
cc. Mağdurun veya Bir Başkasının Mal Varlığında Zarar Meydana Gelmesi ve Failin veya Bir Başkasının Yarar Elde Etmesi 98
aaa. Zarar Kavramı 98
bbb. Yarar Kavramı 101
ccc. Yarar ve Zarar Kavramlarına İlişkin Tartışmalı Konular 103
f. Nedensellik Bağı 113
2. Tipikliğin Manevi (Sübjektif) Unsuru 115
B. Hukuka Aykırılık Unsuru 118
IV. KUSURLULUK 120
İkinci Bölüm
BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇUNUN UNSURLARI,
İŞLENME YÖNTEMLERİ VE ÖZEL GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ
I. BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇUNUN KONUSU, UNSURLARI, İŞLENME YÖNTEMLERİ 123
A. Bilişim Suçlarının Tasnifi (Doğrudan–Dolaylı Bilişim Suçları) 124
B. Bilişim Sistemine İlişkin Temel Kavramlar (Bilişim, Bilişim Sistemi, Bilgisayar, İnternet, Ağ, IP/PORT, DNS, Erişim Sağlayıcı, Yer Sağlayıcı) 127
C. Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçunun Unsurları 134
D. Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçunun İşlenme Yöntemleri 141
1. Sosyal Medya Üzerinden Gerçekleştirilen Dolandırıcılık 142
2. Elektronik Ticaret Yöntemiyle Dolandırıcılık 147
3. Sosyal Mühendislik Yöntemiyle Dolandırıcılık 150
4. Ortadaki Adam Saldırısı İle Dolandırıcılık 153
5. Sazan Sarmalı 154
6. Dijital Ponzi Dolandırıcılığı 159
7. Phishing (Oltalama) Yöntemiyle Dolandırıcılık 166
II. BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇUNUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ 170
A. Suça Teşebbüs ve Gönüllü Vazgeçme 170
B. İştirak 182
C. İçtima 186
1. Gerçek İçtima 187
2. Bileşik Suç 189
3. Fikri İçtima (Farklı Neviden Fikri İçtima TCK m. 44) 191
4. Zincirleme Suç 192
a. Aynı Suçun Aynı Kişiye Karşı Farklı Zamanlarda İşlenmesi (TCK m. 43/1) 193
b. Aynı Suçun Tek Bir Fiile Birden Fazla Kişiye Karşı İşlenmesi (Aynı Neviden Fikri İçtima TCK m. 43/2) 200
III. BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇUNA İLİŞKİN ŞAHSİ CEZASIZLIK NEDENLERİ, ETKİN PİŞMANLIK, CEZAYI ARTIRAN VE AZALTAN NEDENLER, ZAMANAŞIMI, MUHAKEME HUKUKU 202
A. Şahsi Cezasızlık Nedenleri ve Cezadan İndirim Yapılmasını Gerektiren Şahsi Nedenler 202
B. Etkin Pişmanlık 204
C. Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçunda Daha Az Cezanın Verilmesini Gerektiren Nitelikli Hal (Hukuki İlişkiye Dayanan Alacağı Tahsil Etmek Amacıyla İşlenmesi TCK m. 159) 210
D. Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçunun Üç veya Daha Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi veya Suç İşlemek İçin Teşkil Edilmiş Bir Örgüt Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi (TCK m. 158/3) 215
E. Görev ve Yetki Kuralı, Kovuşturma Usulü, Yaptırımı, Zamanaşımı 217
Üçüncü Bölüm
BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇUNUN BENZER SUÇ TİPLERİ İLE İLİŞKİSİ, YARGITAY VE İSTİNAF UYGULAMALARINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
I. BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇU ÖZELİNDEKİ TARTIŞMALI HUSUSLAR 223
A. Araç Olarak Kullanma Unsurunun İstisnaları: – Fail ile Mağdurun Yüz Yüze Gelmesi – E–Ticaret İlanının Mağdur Tarafından Verilmesi – Bilişim Sisteminin Sadece İletişim Aracı veya Ödeme Aracı Olarak Kullanılması 223
B. Elektronik Ticaret Yöntemi İle Dolandırıcılık Eyleminin Hukuki Uyuşmazlık Kabul Edilmesi Riski 229
C. Hilenin Gerçek Kişiye Yönelmeyip Bilişim Sistemine Yönelmiş Olması 233
D. Elektronik Ticaret Yöntemiyle Dolandırıcılık Fiilinin Hangi Nitelikli Hali Oluşturduğu Tartışması (TCK m. 158/1–g / TCK m. 158/1–f) 236
E. Gerçeğe Çok Yakın Elektronik Ticaret İlanlarının TCK’nın 158/1–f Maddesi Kapsamında Olmadığına Dair Tartışma 237
F. Phishing’in (Oltalama) Suç Vasfının Belirlenmesi 241
II. BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇUNUN BAĞLANTILI OLDUĞU SUÇ TİPLERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI 258
A. Bilişim Sistemlerinin Kullanılması Suretiyle Hırsızlık Suçu ile Karşılaştırılması (TCK m.142/2–e) 258
B. Başkasına Ait Banka veya Kredi Kartının İzinsiz Kullanılması Suretiyle Yarar Sağlama Suçu İle Karşılaştırılması (TCK m. 245/1) 267
C. Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Müdahale Suretiyle Haksız Çıkar Sağlama Suçu ile Ayrımı (TCK m. 244/4) 279
III. BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK KULLANILMASI SURETİYLE DOLANDIRICILIK SUÇU İLE BAĞLANTILI OLAN DİĞER NİTELİKLİ DOLANDIRICILIK HALLERİ 286
A. Suçun “Dini İnanç ve Duyguların İstismar Edilmesi Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–a) 287
B. Suçun “Kişinin İçinde Bulunduğu Tehlikeli Durum ve Zor Şartlardan Yaralanmak Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–b) 290
C. Suçun “Kişinin Algılama Yeteneğinin Zayıflığından Yararlanmak Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–c) 293
D. Suçun “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının, Kamu Meslek Kuruluşlarının, Siyasi Parti, Vakıf veya Dernek Tüzel Kişiliklerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–d) 296
E. Suçun “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Olarak” İşlenmesi (TCK m. 158/1–e) 300
F. Suçun “Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle” İşlenmesi” (TCK m. 158/1–f–2. Cümle) 303
G. Suçun “Basın ve Yayın Araçlarının Sağladığı Kolaylıktan Yararlanmak Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–g) 307
H. Suçun “Tacir veya Şirket Yöneticisi Olan ya da Şirket Adına Hareket Eden Kişilerin Ticari Faaliyetleri Sırasında; Kooperatif Yöneticilerinin Kooperatifin Faaliyeti Kapsamında” İşlenmesi (TCK m. 158/1–h) 309
I. Suçun “Serbest Meslek Sahibi Kişiler Tarafından, Mesleklerinden Dolayı Kendilerine Duyulan Güvenin Kötüye Kullanılması Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–i) 312
İ. Suçun “Banka veya Kredi Kurumlarınca Tahsis Edilmemesi Gereken Bir Kredinin Açılmasını Sağlamak Maksadıyla” İşlenmesi (TCK m. 158/1–j) 314
J. Suçun “Sigorta Bedelini Almak Maksadıyla” İşlenmesi (TCK m. 158/1–k) 316
K. Suçun “Kişinin, Kendisini Kamu Görevlisi veya Banka, Sigorta ya da Kredi Kurumlarının Çalışanı Olarak Tanıtması veya Bu Kurum ve Kuruluşlarla İlişkili Olduğunu Söylemesi Suretiyle” İşlenmesi (TCK m. 158/1–l) 318
IV. UYGULAMADA KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 323
A. Bilişim Sistemleri Teknolojilerinin Karmaşıklığından Kaynaklanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri 323
B. Kripto Para Borsalarının Denetimsizliği Sorunu ve Çözüm Önerileri 329
C. Elektronik Ticaretin Denetimsizliği Sorunu, Güvenli Ödeme Yönteminin Mecburi Hale Getirilmesi 334
D. Diğer Paydaşların (Bankalar, Telekomünikasyon Firmaları, Elektronik Para Kuruluşları, E–Ticaret Siteleri, Sosyal Medya Platformları) İşlemlerinden Kaynaklanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri 337
E. İnternet Bankacılığı Kullanılarak İşlenen TCK 142/2–e ve TCK m. 245/1 Suçlarında Banka Tüzel Kişiliğinin Mağdur Kabul Edilmemesi Sorunu 341
F. Dolandırıcılık Suçuna İştirak Etmeksizin Banka Hesaplarının Suçta Kullanılmasına İzin Veren veya Banka Hesaplarını Kiralayan Şahısların Hukuki Statüsünün Açıklığa Kavuşturulması 342
G. Bilişim Suçlarına İlişkin Yürütülen Soruşturmalarda Yargı Teşkilatının Verimliliğinin Arttırılmasına İlişkin Öneriler 345
H. 7571 Sayılı Yasa Kapsamındaki Değişikliklere İlişkin Değerlendirme ve Öneriler 348
1. Banka Hesaplarının Askıya Alınması Tedbiri, 5271 Sayılı CMK 128/A Maddesi 348
a. Yasa Değişikliği Öncesi Önerimiz: 348
b. 7571 Sayılı Yasa İle Yapılan Değişiklik: 350
c. Değişiklik Hakkındaki Görüşümüz 351
2. Tüm Nitelikli Dolandırıcılık Suçlarında Görevli Mahkemenin Asliye Ceza Mahkemesi Olarak Değiştirilmesi 353
a. Yasa Değişikliği Öncesi Önerimiz: 353
b. 7571 Sayılı Yasa İle Yapılan Değişiklik: 354
c. Değişiklik Hakkındaki Görüşümüz 355
3. Paydaşlara Getirilen Sorumluluklar (Telekom Şirketleri, Kripto Para Kuruluşları ve Bankalar) 356
a. Yasa Değişikliği Öncesi Önerimiz: 356
b.7571 Sayılı Yasa İle Yapılan Değişiklik: 357
c. Değişiklik Hakkındaki Görüşümüz 359
4. Kripto Para Borsalarının Denetim Altına Alınması Önerimiz 359
a. Yasa Değişikliği Öncesi Önerimiz 359
b. 7571 Sayılı Yasa İle Yapılan Değişiklik 361
c. Değişiklik Hakkındaki Görüşümüz 361
5. Banka Hesaplarını Kiralayan Failin (Komisyoncu) Hukuki Statüsü 365
a. Yasa Değişikliği Öncesi Önerimiz: 365
b. 7571 Sayılı Yasa’nın Taslak Çalışmasında Yer Almasına Rağmen Yasalaşmayan Düzenlemeye İlişkin Görüşümüz 365
Sonuç 369
Kaynakça 383
Kavram Dizini 395 |