|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR III
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ XIX
TABLOLAR DİZİNİ XIII
GRAFİKLER DİZİNİ XV
ŞEKİLLLER DİZİNİ XVII
İÇİNDEKİLER V
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
TARİHSEL GELİŞİM PERSPEKTİFİNDEN ULUSAL VARLIK FONLARI VE DEVLET İLE İLİŞKİŞİ
1.1. ULUSAL VARLIK FONU TANIMI VE GELİŞİM SÜRECİ 6
1.1.1.Ulusal Varlık Fonu Kavramının Doğuşu 6
1.1.2. Dünya Genelinde Varlık Fonlarının Tarihsel Gelişimi 8
1.1.2.1. Tarihte İlk Varlık Fonları Kuruluş Süreçleri 8
1.1.2.2 1950–1970 Dönemi Varlık Fonları 9
1.1.2.3. 1970–2000 Dönemi: Varlık Fonlarının Dönüşümü 10
1.1.2.4. 2000–2012 Dönemi ve Modern Varlık Fonları 14
1.1.2.5. 2012–2023 Dönemi 17
1.1.3. Ulusal Varlık Fonlarının Genel Amaçları 20
1.1.4. Ulusal Varlık Fonlarının Yatırım Stratejileri 22
1.1.5. Ulusal Varlık Fonlarını Diğer Fonlardan Ayıran Başlıca Özellikler 27
1.1.6. Ulusal Varlık Fonlarının Türleri 30
1.1.6.1. Öncelikli Hedeflerine Göre Varlık Fonları 31
1.1.6.1.1. Öncelikli Hedefi Kalkınma Olan Varlık Fonları 32
1.1.6.1.2. Öncelikli Hedefi Rezerv Biriktirme Olan Varlık Fonları 35
1.1.6.1.3. Öncelikli Hedefi Nesiller Arası Tasarruf Olan Varlık Fonları 35
1.1.6.1.4. Öncelikli Hedefi İstikrar Olan Varlık Fonları 37
1.1.6.1.5. Öncelikli Hedefi Emeklilik Fonuna Katkı Olan Varlık Fonları 39
1.1.6.2. Varlık Fonların Özelliklerine Göre Sınıflandırılması 45
1.1.6.2.1. Aktif Büyüklüklerine Göre Fonlar 45
1.1.6.2.2. Kaynaklarına Göre Fonlar 49
1.1.6.2.3. Şeffaflık Seviyesine Göre Fonlar 51
1.1.6.3. Coğrafi Dağılımına Göre Varlık Fonları 53
1.1.6.3.1. Asya–Pasifik Merkezli Fonların Özellikleri 55
1.1.6.3.2. Ortadoğu ve Afrika Ülkeleri Merkezli Fonların Özellikleri 56
1.1.6.3.3. Avrupa Merkezli Fonların Özellikleri 57
1.1.6.3.4. Kuzey Amerika Merkezli Fonların Özellikleri 58
1.1.6.3.5. Güney Amerika Merkezli Fonların Özellikleri 59
1.1.6.4. Devlet Egemenliği Durumuna Göre Fonlar 60
1.1.6.4.1. Sömürge Sonrası (Postkoloniyal) Varlık Fonları 61
1.1.6.4.2. Doğal Kaynak Bazlı (Rantiyer) Varlık Fonları 61
1.1.6.4.3. Endüstriyel Kalkınma Odaklı (Üretici) Varlık Fonları 62
1.1.6.4.4. Bölgesel Ekonomik Güç (Territoryal) Varlık Fonları 62
1.1.6.4.5. Sürdürülebilirlik Merkezli (Ahlâki) Varlık Fonları 64
1.2. KÜRESEL KRİZLER PERSPEKTİFİNDEN ULUSLARARASI VARLIK FONLARI VE DEVLET–EKONOMİ İLİŞKİSİ 64
1.2.1. Devletin Rolü ve Ulusal Varlık Fonları ile Olan İlişkisinin Gelişimi 69
1.2.2. Uluslararası Varlık Fonlarının Küresel Ekonomik Krizlerdeki Rolü ve Etkisi: 2008–2012 Küresel Ekonomik Krizi ve Covid–19 Pandemi Krizi Örneği 73
1.2.2.1. 2008–2012 Ekonomik Krizinde Varlık Fonlarının Rolü 74
1.2.2.2. Covid–19 Pandemi Krizinde Varlık Fonlarının Rolü 79
İKİNCİ BÖLÜM
DÜNYADA VARLIK FONU UYGULAMALARI ve BAŞARI ENDEKSLERİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
2.1. DÜNYADA VARLIK FONU UYGULAMALARI 83
2.1.1. Avrupa Ülkelerinin Ulusal Varlık Fonları 86
2.1.1.1. Norveç Varlık Fonu (Devlet Emeklilik Fonu) 88
2.1.1.2. Fransa Varlık Fonu (Bpifrance) 91
2.1.1.3. Rusya Varlık Fonu 92
2.1.2. Amerika Kıtası Ülkelerindeki Varlık Fonları 93
2.1.2.1. AB.D. Varlık Fonları 93
2.1.2.1.1. Alaska Daimi Fonu (APFC) 93
2.1.2.1.2.Teksas Kalıcı Üniversite Fonu (PUF) 95
2.1.2.1.3.New Mexico Eyalet Yatırım Konseyi (NMSIC) 95
2.1.2.2. Kanada Varlık Fonları 97
2.1.2.2.1. Quebec Mevduat ve Yatırım Fonu (CDPQ) 97
2.1.2.2.2. Alberta Yatırım Yönetimi Fonu (AIMCO) ve Alberta Miras Tasarruf Güven Fonu (AHSTF) 97
2.1.2.3. Şili Emeklilik Rezerv Fonu (PRF) 99
2.1.3. Asya ve Uzak Doğu Ülkelerindeki Ulusal Varlık Fonları 101
2.1.3.1. Çin Yatırım Fonu (CIC) 102
2.1.3.2. Avustralya Gelecek Fonu (FF) 104
2.1.3.3. Singapur Ulusal Varlık Fonları (Temasek ve GIC) 104
2.1.3.4. Malezya Ulusal Varlık Fonu (1MDB) 106
2.1.4. Ortadoğu ve Afrika Ülkelerinin Ulusal Varlık Fonları 107
2.1.4.1. Katar Ulusal Varlık Fonu (QIA) 108
2.1.4.2. Birleşik Arap Emirlikleri Ulusal Varlık Fonları (ADIA) 109
2.1.4.3. Suudi Arabistan Ulusal Varlık Fonu (PIF) 110
2.1.4.4. Kuveyt Ulusal Varlık Fonu (KIA) 111
2.1.4.5. Bahreyn Ulusal Varlık Fonu (MHC) 111
2.1.4.6. İran Varlık Fonu (NDF) 112
2.1.4.7. Cezayir Varlık Fonu (RRF) 113
2.1.4.8. Libya Varlık Fonu (LIA) 114
2.1.4.9. Nijerya Varlık Fonu (NSIA) 114
2.2. Başarılı Ulusal Varlık Fonlarının Anatomisi: Işık ve Gölge – Küresel İlkeler Açısından Değerlendirilmesi 115
2.2.1.Ulusal Varlık Fonlarının Işık Tutan ve Gölge Düşüren Yönleri 115
2.2.1.1.Ulusal Varlık Fonlarının Işık Tutan Yönleri 116
2.2.1.2. Ulusal Varlık Fonlarının Gölge Düşüren Yönleri 120
2.2.2. Başarılı Ulusal Varlık Fonlarının Ortak Özellikleri 124
2.2.2.1.Stratejik Planlama 125
2.2.2.2. Uzman Yönetim 126
2.2.2.3. Esneklik 126
2.2.2.4. Risk Yönetimi 127
2 2.2.5. Şeffaflık ve Denetim Etkinliği 128
2.2.2.6. Hedeflerin Uzun Vadeli Olarak Belirlenmesi 129
2 2.2.7. İnovasyona Öncelik Verilmesi 130
2.2.3. IFSWF ve Santiago İlkeleri: Ulusal Varlık Fonları İçin Uluslararası Yol Haritası 131
2.2.3.1.Uluslararası UVF Çalışma Grubu (IFSWF) 132
2.2.3.2. Santiago İlkeleri 135
2.3. Ulusal Varlık Fonlarının Başarı Endeksleri 144
2.3.1. Linaburg–Maduell Şeffaflık Endeksi 145
2.3.2. GSR Skor Tablosu 151
2.3.3. Truman – Dawson Derecelendirmesi 155
2.3.4. Santiago Uyum Endeksi (GeoEconomica Derecelendirmesi) 161
2.3.5 UVF’lerin İdare Puanı Endeksi 163
2.3.6. UVF’lerin Kaufmann, Kraayand Mastruzzi Göstergesi Açısından İncelenmesi 166
2.3.7. Varlık Fonlarının Kredi Notu Başarısı 171
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRKİYE VARLIK FONU ve KAMU MALİ SİSTEMİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ
3.1. TARİHSEL SÜREÇTE TÜRKİYE’DE FON UYGULAMALARI 173
3.1.1. 1923–1950 Dönemi 174
3.1.2. 1950–2000 Dönemi 175
3.1.3. 2000 Sonrası Bütçe Dışı Fonlar 177
3.2. VARLIĞA DAYALI BİR KALKINMA FONU OLARAK TÜRKİYE VARLIK FONU 177
3.2.1. Türkiye Varlık Fonu'nun Kuruluş Sürecinde, Türkiye Ekonomisinin Ekonomik ve Siyasi Durumu 178
3.2.2. TVF’nin Kuruluş Nedenleri & Stratejik Amaçları & Kaynakları 181
3.2.2.1. TVF Kuruluş Nedenleri 182
3.2.2.2. Stratejik Amaçlar ve Bu Doğrultuda Atmış Olduğu Adımlar 185
3.2.2.2.1. Fon Portföyündeki Varlıkların Değerinin Arttırılması 185
3.2.2.2.2. Yurt İçindeki Stratejik Yatırımlara Sermaye Sağlamak . 186
3.2.2.2.3. Türkiye’nin Yurt Dışı Stratejisini ve Rekabetçi Şirketlerini Destekleyen Yatırımlar Yapmak 188
3.2.2.2.4. Finansal Piyasalarda İyileşme ve Derinleşmeyi Desteklemek 189
3.2.2.3. TVF’nin Stratejik Kaynakları 190
3.2.2.3.1. Finansman Açısından 190
3.2.2.3.2. Kurumsal Yönetim Açısından 191
3.2.2.3.3.İlke ve Değerler Açısından 192
3.2.2.3.4. İnsan Kaynağı 192
3.2.3. TVF’nin Organizasyon Yapısı 193
3.2.4. TVF’nin Finansal ve Yönetimsel Ana İlkeleri 196
3.2.4.1. Profesyonel Yönetim 196
3.2.4.2. Şeffaflık ve Hesap Verilebilirlik 198
3.2.4.3. Performans Odaklılık 198
3.2.4.4. Sürdürülebilirlik 199
3.2.4.5. Risk Yönetimi ve Hesap Verebilirlik 201
3.2.5. TVF’nin Finansman Kaynakları, Portföyü ve Portföyün Değerlendirilmesi 202
3.2.5.1. TVF’ye Devredilen Başlıca Şirketler ve Kararname Devirleri 203
3.2.5.2. TVF’nin Finansal Hizmetler Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 209
3.2.5.3. TVF’nin Enerji Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 210
3.2.5.4. TVF’nin Ulaştırma ve Lojistik Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 212
3.2.5.5. Teknoloji ve Telekom Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 212
3.2.5.6. TVF’nin Tarım ve Gıda Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 214
3.2.5.7. TVF’nin Madencilik Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 215
3.2.5.8. TVF’nin Lisans Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 216
3.2.5.9. TVF’nin Gayrimenkul Sektöründeki Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi 217
3.3. TVF’DEKİ DENETİM SÜRECİNİN ŞEFFAFLIK ve DEMOKRASİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ 218
3.4. TVF’YE DEVREDİLEN ŞİRKET PORTFÖYLERİNİN GELİŞİMİNİN DEĞERLENDİRMESİ 222
3.5. TVF’NİN DİĞER ULUSAL UVF’LER AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI 234
3.5.1. TVF ve Diğer Varlık Fonlarının Kaynak Bakımından Karşılaştırılması 235
3.5.2. TVF ve Diğer Varlık Fonlarının Sahip Olmuş Oldukları Varlık Miktarına Göre Karşılaştırılması 236
3.5.3. TVF ve Diğer Varlık Fonlarının Denetim ve Şeffaflık Bakımından Karşılaştırılması 236
3.5.4. TVF ve Diğer Varlık Fonlarının Amaçları Bakımından Değerlendirilmesi 239
3.6. TVF UYGULAMALARININ KAMU MALİ SİSTEMİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ 243
3.6.1. TVF’nin Kamu Mali Sistemine Etkisinin Makro Göstergeler Açısından İncelenmesi 245
3.6.1.1. TVF’nin Ekonomik Büyüme ve Kalkınma Açısından İncelenmesi 246
3.6.1.1.1. TVF’nin Ekonomik Büyüme Açısından İncelenmesi 247
3.5.1.1.2. TVF’nin Ekonomik Kalkınma Açısından İncelenmesi 252
3.6.1.2. TVF’nin Mali Disiplin ve Mali Şeffaflık (Saydamlık) Açısından İncelenmesi 256
3.6.1.3. TVF’nin Ekonomik İstikrar ve Kaynak Dağılımı Açısından İncelenmesi 258
3.6.1.4. TVF’nin Döviz Kuru, Ödemeler Dengesi ve Cari Denge Açısından İncelenmesi 263
3.6.1.5. TVF’nin Emeklilik Sistemi Açısından İncelenmesi 269
3.6.1.6. TVF’nin Küresel Perspektiften Devlet Güvenliği ve Politik İlişkiler Bağlamında İncelenmesi 271
3.6.2. TVF’nin Kamu Mali Sistemine Etkisinin Para Politikası Açısından İncelenmesi 278
3.6.2.1 TVF’nin Fiyat İstikrarı Açısından İncelenmesi 278
3.6.2.2. TVF’nin Faiz İstikrarı Açısından İncelenmesi 280
3.6.2.3. TVF’nin İstihdam Artışı Açısından İncelenmesi 281
3.6.2.4. TVF’nin Finansal Sistem Açısından İncelenmesi 283
3.6.3. TVF’nin Kamu Mali Sistemine Etkisinin Maliye Politikası Açısından İncelenmesi 287
3.6.3.1. TVF’nin Kamu Harcamaları Açısından İncelenmesi 288
3.6.3.2. TVF’nin Kamu Gelirleri Açısından İncelenmesi 292
3.6.3.3. TVF’nin Borçlanma Politikası Açısından İncelenmesi 295
3.6.3.4.TVF’nin Bütçe ve Mali Disiplin Açısından İncelenmesi 299
3.7. TVF ve Kamu Mali Sistemi İlişkisi Üzerine Uyarılar ve Öneriler 303
3.7.1. Uluslararası Standartlar ve İş Birlikleri 304
3.7.2. Ekonomik Etki ve Kalkınma Hedefleri 305
3.7.3. Borçlanma ve Risk Yönetimi 309
3.7.4. Vergi Muafiyetleri ve Rekabet Koşulları 311
3.7.5. Stratejik Planlama ve Yönetim 313
3.7.6. Denetim Mekanizmaları 318
3.7.7. Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik 319
3.7.8. Bütçe ve Mali Disiplin 321
3.7.9. Politik ve Ulusal Güvenlik 323
3.7.10. Mali Kural Önerileri 326
SONUÇ 329
KAYNAKÇA 337
Ek 1: 2024 GSR Skor Tablosu 359
ÖZGEÇMİŞ 360 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
