|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
6. Baskıya Önsöz 5
Kısaltmalar 13
Giriş 17
Birinci Bölüm
KORUMA TEDBİRİ OLARAK
TUTUKLAMA HAKKINDA GENEL BİLGİLER
I. TANIM 19
A. Koruma Tedbiri Kavramı 19
B. Tutuklama Kavramı 21
II. HUKUKİ NİTELİK 22
III. AMAÇ 22
IV. TUTUKLAMANIN ÖZELLİKLERİ VE ÖN ŞARTLARI 25
A. Özellikleri 25
1. Ceza Olmaması 25
2. İhtiyari Olması 26
3. İstisnai Olması 28
4. Araç Olması 29
5. Geçici Olması 29
B. Ön Şartları 30
1. Genel Olarak 30
2. Gecikmede Tehlike 30
3. Haklı Görünüş 31
4. Ölçülülük 31
V. TUTUKLAMAYA HÂKİM OLAN CEZA MUHAKEMESİ İLKELERİ 34
A. Hukuk Devleti İlkesi 34
B. Adil Yargılanma (Dürüst işlem) İlkesi 36
C. Suçsuzluk (Masumluk) Karinesi 37
VI. TUTUKLAMANIN KİŞİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 41
VII. TARİHİ GELİŞİM 43
A. Genel Olarak 43
B. Eski Yunan Hukukunda 43
C. Roma Hukukunda 44
D. Eski Alman Hukukunda 44
E. Türk Hukukunda 46
1. Cumhuriyet Öncesi Dönem 46
a. İslam Hukukunda (Tanzimat Öncesi Dönem) 46
b. Tanzimat Dönemi ve Sonrası 48
2. Cumhuriyet Dönemi 49
a. 1924 Anayasası Dönemi 49
b. 1961 Anayasası Dönemi 49
c. 1982 Anayasası Dönemi 51
VIII. ULUSLARARASI BELGELERDE TUTUKLAMA 53
A. Genel Olarak 53
B. Uluslararası Kaynaklar 54
1. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi 54
2. Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi 54
3. Amerikan İnsan Hakları ve Ödevleri Bildirisi 55
4. Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi 56
5. Afrikalı İnsan ve Halkların Şartı 56
C. Avrupa Kaynakları 56
1. Yeni Bir Avrupa İçin Paris Şartı 56
2. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) İnsan Boyut Konferansı Moskova Toplantısı Belgesi 57
3. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 58
4. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı 60
5. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Tutukluluk Hakkındaki R (80) 11 sayılı Tavsiyesi 60
IX. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK 61
A. Kıta Avrupası Hukuku 61
1. Almanya 61
2. Fransa 62
3. Avusturya 64
4. İtalya 65
5. Hollanda 66
B. Anglo–Sakson Hukuku 67
1. İngiltere 67
2. Amerika Birleşik Devletleri 68
İkinci Bölüm
TUTUKLAMA ŞARTLARI – TUTUKLULUK SÜRELERİ – TUTUKLAMAYA BENZER HALLER VE
ÖZEL TUTUKLAMA HALLERİ
I. TUTUKLAMA ŞARTLARI 71
A. Genel Olarak 71
B. Tutuklamanın Maddi Şartları 72
1. Şüpheli/Sanığın Huzurda Bulunması 72
2. Somut Delillere Dayalı Kuvvetli Suç Şüphesi 78
3. Ölçülülük İlkesi 81
a. Genel Olarak 81
b. Adli Kontrol: Tutuklamaya Nazaran Öncelikli Olarak Uygulanması Gereken Tedbirler 83
(1) Kavram 83
(2) Adli Kontrolün Uygulama Şartları 85
(3) Adli Kontrol Olarak Karar Verilebilecek Yükümlülükler 88
(4) Adli Kontrol Kararı Vermeye Yetkili Merciler 90
(5) Adli Kontrol Süreleri 92
(6) Adli Kontrol Kararının Kendiliğinden Denetimi 94
(7) Adli Kontrol Kararının Kaldırılması 95
(8) Adli Kontrol Tedbirlerine Uymamanın Sonuçları 96
(9) Adli Kontrolde Geçen Sürenin Cezadan İndirilmesi 97
c. Tutuklama Yasağı 100
(1) Ceza Muhakemesi Kanunu’nda Tutuklama Yasağı 101
(2) Çocuk Koruma Kanunu’nda Tutuklama Yasağı 102
4. Tutuklama Nedeninin Varlığı 106
a. Genel Olarak 106
b. Kaçma, Saklanma Şüphesi ve Değerlendirilmesi 108
(1) Kaçma ve Saklanma Kavramı 108
(2) Kaçma ve Saklanma Şüphesinin Değerlendirilmesi 110
(i) Şüpheli/Sanığın Sabit İkametgâh Sahibi Olma(ma)sı 112
(ii) Şüpheli/Sanığın Kaçma Hazırlığı İçinde Olması 113
(iii) Şüpheli/Sanığın Karakteri ve Kişisel Özellikleri 114
(iv) Şüpheli/Sanığın Sosyal, Mesleki, Ailevi Yaşamı ve İlişkileri 115
(3) Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nda (CMUK) Yer Alan Yasal Kaçma Karineleri ve Değerlendirmesi 116
(i) 3842 sayılı Kanun Öncesi Dönem 117
(ii) 3842 sayılı Kanun Sonrası Dönem 119
c. Şüpheli/Sanığın Davranışları 120
(1) Genel Olarak 120
(2) Delilleri Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme 122
(3) Tanık, Mağdur veya Başkaları Üzerinde Baskı Yapılması Girişiminde Bulunma 125
d. Tutuklama Sebeplerinin Varsayılabileceği Haller: Katalog Suçlar (CMK m. 100/3) 129
(1) Genel Olarak 129
(2) Katalog Suçlardan Bazıları Hakkında Eleştiri 137
(i) Silahla Kasten Yaralama Suçu (TCK m. 86/3–e) 137
(ii) Hırsızlık Suçu (TCK m. 141, 142) 138
(iii) 4389 sayılı Bankalar Kanunu m. 22/ f. 3 ve f. 4’te Tanımlanan Zimmet Suçu 138
(iv) 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda Düzenlenen ve Hapis Cezasını Gerektiren Suçlar 139
(v) 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 33’üncü Maddesinde Sayılan Suçlar 139
(vi) 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nda Tanımlanan Terör Örgütünün Propagandasına Dönüştürülen Toplantı ve Gösteri Yürüyüşlerinde Kimliğin Gizlenmesi Amacıyla Yüzün Tamamen veya Kısmen Kapatılması Suçu 140
C. Tutuklamanın Şekli Şartları 142
1. Yargılama Şartı 142
2. Sanığa Güvence Belgesi Verilmemiş Olması 144
3. Tutuklama Kararı 144
a. Genel Olarak 144
b. Tutuklama Kararı Vermeye Yetkili Merci 146
(1) Soruşturma Evresinde 146
(2) Kovuşturma Evresinde 150
(3) Kanun Yolları Evresinde 152
(i) İtiraz İncelemesinde 152
(ii) İstinaf İncelemesinde 155
(iii) Temyiz İncelemesinde 157
c. Tutuklama Kararının İçeriği 160
d. Tutuklama Kararının Gerekçeli Oluşu 162
e. Tutuklama Kararı Sırasında Müdafi Zorunluluğu 167
f. Tutuklama Kararının Şekle Uygun Olmamasının Sonuçları 175
II. TUTUKLULUK SÜRELERİ 176
A. Genel Olarak 176
B. Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Girmeyen İşlerde 178
C. Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Giren İşlerde 179
D. Adli Süreçteki Çocuklar Bakımından Tutukluluk Süreleri 186
E. Hükmen Tutukluluk Bakımından Süreler 188
F. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Göre Tutukluluk Süresi 194
G. Anayasa Mahkemesine Göre Tutukluluk Süreleri 197
III. TUTUKLAMAYA BENZER HALLER VE ÖZEL TUTUKLAMA HALLERİ 198
A. Tanığın, Bilirkişinin ve Zilyedin Disiplin Hapsi 198
B. Duruşma Düzenini Bozanın Disiplin Hapsi 199
C. Geçici Tutuklama ve İade Tutuklaması 200
D. Kaçakların Tutuklanması 203
E. Kabahatler Kanunu Bakımından Tutuklama 204
F. Konutunu Terk Etmeme 205
Üçüncü Bölüm
TUTUKLAMANIN HUKUKİ SONUÇLARI
I. TUTUKLAMA KARARIYLA YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER 211
A. Şüpheli/Sanığın Tutuklanmak Üzere Hâkim Önüne Çıkarılması 211
B. Tutuklama Kararının Yerine Getirilmesi 212
C. Şüpheli/Sanık Hakkında Birden Çok Tutuklama veya Mahkûmiyet Kararı Bulunması Halinde Bunların Yerine Getirilmesi 215
D. Tutuklama Kararının Bildirilmesi 215
1. Genel Olarak 215
2. Tutuklanan Kişiye Bildirme 216
3. Yakınlarına Bildirme 218
4. Konsolosluğa Bildirme 221
II. TUTUKLU HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER – TUTUKLUNUN TABİ OLDUĞU REJİM 223
A. Genel Olarak 223
B. Tutuklunun Tutukevine Kabulü ve Barındırılması 224
C. Tutuklunun Tutukevindeki Yaşamı 227
1. Tutuklunun Giyimi 227
2. Tutuklunun Çalışması 227
3. Tutuklunun Beslenmesi 228
4. Tutuklunun Tedavisi 231
D. Tutuklunun Dış Dünya ile İlişkisi 233
1. Tutuklunun Yazılı İletişimi 233
2. Tutuklunun Gazete, Dergi, Kitap Edinmesi ve Kütüphaneden Yararlanması 238
3. Tutuklunun Radyo, Televizyon, Teyp Edinmesi ve İnternetten Yararlanması 239
4. Tutuklunun Hediye Kabul Etmesi 241
5. Tutuklunun Ziyaretçi Kabul Etmesi 243
a. Yakınları ile Görüşme 243
b. Müdafi ile Görüşme 245
E. Tutuklu Hakkında Disiplin Tedbiri ve Kısıtlayıcı Önleme Başvurma 247
III. TUTUKLAMA KARARLARININ DENETİMİ 248
A. Genel Olarak 248
B. Tutukluluk Halinin Devamının Kendiliğinden Denetimi 249
1. Soruşturma Evresinde 249
2. Kovuşturma Evresinde 253
3. Kanun Yolları Evresinde 257
a. İstinaf İncelemesinde 257
b. Temyiz İncelemesinde 258
C. Tutukluluk Halinin Devamının İtiraz Yoluyla Denetimi 259
1. İtiraz Edilebilecek Bir Tutuklama Kararı 259
2. İtiraz Etme Yetkisi Olanlar 260
3. İtiraz Edilecek Merci ve İtiraz İncelemesinde Usul 261
a. Soruşturma Evresinde 261
b. Kovuşturma Evresinde 267
c. Kanun Yolları Evresinde 269
4. İtiraz İncelemesinin Sonuçları 270
a. İtiraz Başvurusunun Kararın İcrasına Etkisi 270
b. İtiraz Üzerine Verilen Kararların Kesinliği 270
c. İtiraz Üzerine Verilen Karara Karşı Olağanüstü Kanun Yoluna Başvuru 272
IV. TUTUKLAMANIN SONA ERMESİ VE SONUÇLARI 274
A. Genel Olarak 274
B. Tutuklamanın Sona Ermesi Halleri 274
1. Tutuklamayı Gerektiren Nedenlerin Ortadan Kalkması 274
a. Yetkili Hâkim veya Mahkeme Tarafından Tutuklamanın Sona Erdirilmesi 274
b. Cumhuriyet Savcısı Tarafından Tutuklamanın Sona Erdirilmesi 275
2. Kamu Davasının Açılmaması, Kovuşturmaya Yer Olmadığına Karar Verilmesi, Sanığın Beraat Etmesi veya Davanın Düşmesi 279
3. Tutukluluk Süresinin Dolması 281
4. Anayasa Mahkemesinin İhlal Kararı ile Tutuklamanın Sona Erdirilmesi 283
C. Tutuklama Kararının Kaldırılmasında Usul 290
D. Salıverilenin Yükümlülükleri 291
E. Tutuklulukta Geçen Sürenin Ceza Mahkûmiyetinden İndirilmesi 291
F. Tahliye Edilen Şüpheli/Sanığın Tekrar Tutuklanması 295
Sonuç 297
Kaynakça 305
Kavramlar Dizini 325 |