|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ III
İÇİNDEKİLER VII
KISALTMALAR LİSTESİ XV
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİSİNDE TEORİK ESASLAR VE KARŞILAŞTIRMALAR
I. YETKİ KAVRAMININ ÖZELLİKLERİ 5
A. Yetki Kavramına Duyulan İhtiyaç 5
B. Yetki Kavramının Çerçevesinin İlkesel Boyutta Çizilmesi 8
II. YETKİ SİSTEMLERİNE GENEL BİR BAKIŞ 16
A. Karşılaştırmalı Hukuk Uygulamaları Üzerine 16
1. Genel Olarak 16
2. Serbest Toplu Pazarlık Uygulaması Örneği: Federal Almanya Cumhuriyeti 17
3. Tanınma Prosedürü İçeren Toplu Pazarlık Uygulaması Örneği: Amerika Birleşik Devletleri 22
B. Yetki Sistemleri Üzerine Genel Bir Değerlendirme 25
İKİNCİ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİSİNE RETROSPEKTİF BİR BAKIŞ
I. YETKİ ŞARTLARININ GELİŞİMİ VE DEĞİŞİMİNE GENEL BİR BAKIŞ 31
II. 818 SAYILI BORÇLAR KANUNU’NDA «UMUMÎ MUKAVELE» 33
III. 3008 SAYILI İŞ KANUNU’NDA «TOPLULUKLA İŞ İHTİLÂFI» 36
A. Genel Olarak 36
B. Toplulukla İş İhtilâfının Çıkarılması ve Çözümlenmesi 37
C. Çoğunluğa Bir Güç Bahşedilmesi Fikrinin İlk İzleri 42
IV. 275 SAYILI TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ, GREV VE LOKAVT KANUNU’NDA «YETKİ SİSTEMİ» 43
A. Genel Olarak 43
B. Farklı Düzeyde Toplu İş Sözleşmeleri Uygulamalarına Cevaz Veren Yetki Sistemi 47
1. Genel Olarak 47
2. İşkolu Toplu İş Sözleşmesinde Yetki Şartları 52
3. İşyeri Toplu İş Sözleşmesinde Yetki Şartları 56
C. Yetki Sisteminde Kesinti: «Zorunlu Tahkime Dönüş» 58
V. 2822 SAYILI TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ, GREV VE LOKAVT KANUNU’NDA «YETKİ SİSTEMİ» 61
A. Yetki Sisteminin Genel Özellikleri 61
B. Çifte Baraj Dönemi 67
1. İşkolu Barajı 67
2. İşyeri Barajı 72
C. 2821 Sayılı Kanun ile 2822 Sayılı Kanun’da Değişim İhtiyacının Belirginleşmesi 74
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİSİNİN ŞARTLARI
I. 6356 SAYILI SENDİKALAR VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KANUNU’NUN KABULÜNE GİDEN SÜREÇ 77
II. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİSİ İLE İLGİLİ GEÇİŞ HÜKÜMLERİ 80
A. Genel Olarak 80
B. Geçici 6. Maddenin 1. Fıkrası Üzerine Değerlendirmeler 81
C. Geçici 6. Maddenin 2. ve 3. Fıkrası Üzerine Değerlendirmeler 84
III. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İŞVEREN TARAFINDA YETKİ 94
A. Ehliyet ve Yetki Kavramları Arasındaki Farkın Belirginleştirilmesi 94
B. İşveren veya İşveren Sendikasının Toplu İş Sözleşmesi Yetkisinin Belirlenmesi 96
1. Üyelik Durumunun Önemi 96
2. Ehliyetsizlik ve Yetkisizlik Üzerine Tartışmalar 97
a. 2822 Sayılı Kanun Döneminde Konunun Ele Alınışı 97
b. 6356 Sayılı Kanun Döneminde Konunun Ele Alınışı ve Kanaatimiz 99
C. Kamu İşveren Sendikasının Yetkilendirilmesi 104
IV. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İŞÇİ TARAFINDA YETKİ ŞARTLARI 111
A. Genel Esaslar 111
1. Ehliyet ve Yetki Kavramları Arasındaki Farkın Belirginleştirilmesi 111
2. Temsil Hakkının İşçi Sendikalarına Tanınmış Olması Üzerine 117
3. Sayısal Barajlar Üzerine 122
B. İşkolu Barajının Aşılması 124
1. İşkolu Barajı Oranının «Yüzde Bir» Olarak Belirlenmesi 124
2. İşkolu Barajına Yaklaşımlar 127
a. Yargı Kararlarında Konunun Ele Alınışı 127
b. Öğretide Konunun Ele Alınışı 134
3. İşkolu Barajına İlişkin Yaklaşımların Değerlendirilmesi ve Bir Öneri 137
C. İşyeri veya İşletme Barajının Aşılması 145
1. Barajın Toplu İş Sözleşmesinin Türüne Göre Değişmesi 145
a. İşyeri Toplu İş Sözleşmesi Açısından 145
b. İşletme Toplu İş Sözleşmesi Açısından 147
c. Grup Toplu İş Sözleşmesi Açısından 158
2. İşyeri ve İşletme Yetki Barajına Yaklaşımlar 162
3. İşyeri Barajına İlişkin Yaklaşımların Değerlendirilmesi 166
D. Yetki Şartlarına İlişkin Genel Bir Değerlendirme 170
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİSİNİN TESPİTİ
I. GEÇMİŞ DÖNEMDE YETKİ TESPİT UYGULAMALARI 177
A. Genel Olarak 177
B. 275 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev Ve Lokavt Kanunu’nda «Yetki Tespiti» 179
1. Genel Olarak 179
2. İşkolu Toplu İş Sözleşmelerinde Yetki Tespiti 183
3. İşyeri Toplu İş Sözleşmelerinde Yetki Tespiti 184
4. Yetki Tespiti İçin Başvurulan Yöntemler 186
a. Referandum (Oylama) Yöntemi 186
b. İrade Beyanı (Durum Tespiti) Yöntemi 190
C. 2822 Sayılı Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nda «Yetki Tespiti» 193
1. Genel Olarak 193
2. Yetki Tespit Yöntemi 197
a. İşkolu İstatistiklerinin Yayımlanması ve İstatistiklere İtiraz Usulü 197
b. Yetki Tespiti İçin Başvuru ve Bakanlıkça Yapılan Bildirim 198
c. Bakanlık Bildirimine İtiraz 204
II. 6356 SAYILI SENDİKALAR ve TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KANUNU’NDA YETKİNİN TESPİTİ 208
A. Genel Olarak 208
B. Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespit Başvurusu 209
1. Başvurunun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na Yapılması 209
a. Başvurunun Konusu 209
b. Başvurunun Süresi 212
2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Yetki Tespit İncelemesi 216
a. Genel Esaslar 216
b. Olumlu Yetki Tespit Bildirimi 219
c. Olumsuz Yetki Tespiti Bildirimi 222
C. Yetki Tespit Bildirimine İtiraz 226
1. Olumlu Tespit Bildirimine İtiraz 226
a. Olumlu Tespit Bildirimine İtiraz Davasının Tarafları 226
b. Olumlu Tespit Bildirimine İtiraz Usulü 229
c. Olumlu Tespit Bildirimine İtirazın Konusu ve İtirazın İncelenmesi 234
ç. Olumlu Tespit Bildirimine İtiraz Davasının Sonuçları 241
2. Olumsuz Tespit Bildirimine İtiraz 242
a. Olumsuz Tespit Bildirimine İtiraz Davasının Tarafları 242
b. Olumsuz Tespit Bildirimine İtiraz Usulü 248
c. Olumsuz Tespit Bildirimine İtirazın Konusu ve İtirazın İncelenmesi 251
ç. Olumsuz Tespit Bildirimine İtiraz Davasının Sonuçları 253
D. Genel Bir Değerlendirme ve Bir Öneri 254
BEŞİNCİ BÖLÜM
KANUNÎ ESASLARIN YETERSİZLİĞİ –YAPISAL SORUN–
I. İŞLETME TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI İLE BAĞLANTILI SORUNLAR 259
A. Genel Olarak 259
B. İşletme Kavramı ve İşletme Toplu İş Sözleşmesi 264
C. İşletme Toplu İş Sözleşmesine Farklı Bir Açıdan Bakmak 273
D. İşletme Toplu İş Sözleşmesinin Kapsamına Girecek İşyerlerinin Aranılan Niteliğe Sahip Olup Olmadıklarına İlişkin Uyuşmazlıklarla İlgili Özel Hüküm Üzerine 281
II. SENDİKAL İŞKOLUNUN TESPİTİ İLE BAĞLANTILI SORUNLAR 287
A. Genel Olarak 287
B. İşkolunun Tespiti 289
1. Sendikal İşkolunun Tespitine Genel Bakış 289
2. Sendikal İşkolunun Tespiti Usulü 292
a. İşyeri Sınırlarının Belirlenmesi Gereği 292
b. Asıl İşin Belirlenmesi Gereği 295
3. İşkolunun Bakanlık Tespit İşlemi Haricinde Belirlenmesi 298
C. İşkoluna İtirazın Yetki Tespitine İtiraz Davasında İleri Sürülmesi 304
1. Hukukî Soruna Genel Bir Bakış 304
2. Konunun Öğretide Ele Alınışı 306
3. Konuya İlişkin Yargı Kararlarındaki Gelişim ve Dönüşüm 308
4. Genel Bir Değerlendirme 313
5. İşletme Toplu İş Sözleşmesine Farklı Bir Açıdan Bakılması İle Bağlantılı Bir Öneri 319
D. Sendikal İşkolunun Tespitine İlişkin Düzenlemelerin Toplu İş Sözleşmesi Yetkisinin Tespiti Üzerindeki Etkileri Üzerine 325
1. Genel Olarak 325
2. İşçilerin İşkolu Tespit Talebinde Bulunabileceklerinin Kabulü Gerekliliği 327
3. İşkolu Tespitinin Bakanlıkça Re’sen Yapılabileceğinin Kabulü Gerekliliği . 329
4. İşyerinin Girdiği İşkolunun Doğru Tespit Edilememesinin İşkolu Barajına Etkisi 330
III. İŞKOLU İSTATİSTİKLERİ İLE BAĞLANTILI SORUNLAR 331
A. Genel Olarak 331
B. İşkolu İstatistiklerinin Hazırlanmasında Esas Alınan Tarih ile İlgili Sorunlar 336
C. İşkolu İstatistiklerine İtirazın Bekletici Mesele Yapılması Üzerine 340
D. İşkolu İstatistikleri ile İlgili Düzenlemelerin Toplu İş Sözleşmesi Yetkisinin Alınması Üzerindeki Etkisi 344
IV. İŞÇİ VE ÜYE SAYISI HESAPLAMALARINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR 347
A. Genel Olarak 347
B. İşyerinde veya İşletmede Çalışan İşçi ve Üye Sayısının Hesaplanması 348
1. İşçi Sıfatının Taşınması Gerektiği 348
2. Çoğunluk Hesaplamalarına Dâhil Edilip Edilmeyeceği Tartışmalı Kişiler 351
a. Toplum Yararına Çalışma Programı Kapsamında Çalışanlar 351
b. İş Sözleşmesi Askıda Olanlar 353
c. Pay Sahibi Ortaklar 354
ç. İşveren Vekilleri 356
d. İşe İade Davası Devam Edenler 357
e. Aynı İşverenin Farklı İşkollarına Giren İşyerlerinde Çalışanlar 361
3. Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılan Bildirimlerle Bağlantılı Sorunlar 362
C. Genel Bir Değerlendirme 366
V. YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ DAVALARININ MAKUL SÜREDE TAMAMLANMASININ MÜMKÜN OLAMAMASI 368
A. Genel Olarak 368
B. Anayasa Mahkemesi’nin Konuya Yaklaşımı 370
1. Yetki Tespitine İtiraz Davasının Makul Sürede Tamamlanamamasının Sendika Hakkını İhlal Ettiğini Tespit Eden Kararlar 370
a. Anayasa Mahkemesi’nin 19.11.2020 Tarihli Kararı (Şeker–İş Başvurusu) 370
b. Anayasa Mahkemesi’nin 15.12.2020 Tarihli Kararı (Lastik–İş Başvurusu) 373
2. Yapısal Sorunun Sendika Hakkını İhlal Ettiğini Tespit Eden Kararlar 377
a. Anayasa Mahkemesi’nin 15.02.2024 Tarihli Kararı (Nakliyat–İş B aşvurusu) 377
b. Anayasa Mahkemesi’nin 18.07.2024 Tarihli Kararı (Birleşik Metal–İş Başvurusu) 382
C. İtirazın Yetki İşlemlerini Kendiliğinden Durdurması Üzerine 384
D. Genel Bir Değerlendirme 387
SONUÇ 389
KAYNAKÇA 395 |