|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KAVRAMI, ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN YAPISI VE KONUMU
I. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 25
A. Ticaret Mahkemesinin Kıta Avrupası’nda Tarihsel Gelişimi 25
1. Roma Hukuku 25
2. Fransız Hukuku 33
3. Alman Hukuku 42
4. İsviçre Hukuku 51
5. Avusturya Hukuku 59
B. Asliye Ticaret Mahkemesinin Türkiye’de Ortaya Çıkışı ve Tarihi
Gelişimi 66
1. Tanzimat Öncesi Dönemde Osmanlı Devleti’nde Ticari Yargı Yerleri 66
2. Tanzimat Dönemi’nden Cumhuriyetin Kuruluşuna Kadarki
Dönemde Ticari Yargı Yerleri 72
3. Türkiye Cumhuriyeti Döneminde Ticari Yargı Yerleri 80
a. Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuruluşundan 6762 Sayılı Türk
Ticaret Kanunu’nun Kabulüne Kadarki Dönemde Ticari Yargı
Yerleri 80
b. 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Kabulünden 6102 Sayılı
Türk Ticaret Kanunu’nun Kabulüne Kadarki Dönemde Ticaret
Yargı Yerleri 83
c. Günümüzde Asliye Ticaret Mahkemesinin Durumu 90
II. “ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ” KAVRAMI 97
III. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGI ÇEVRESİ 100
IV. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN YAPISI 105
A. Asliye Ticaret Mahkemesinin Hâkim Sayısı 105
1. Genel Olarak 105
2. Asliye Ticaret Mahkemesinin Tek Hakimle ve Heyet Halinde
Faaliyet Göstermesi Arasındaki İlişki 106
3. Asliye Ticaret Mahkemesinin Heyet Halinde Yargılama Yapması 110
a. Tahkikatın Tamamının Tek Hâkime Havele Edilip
Edilemeyeceği ve Bazı Tahkikat İşlemleri İçin Tek Hâkim
Görevlendirilmesi Sorunu 110
b. Heyet Olarak Görülecek Dava ve İşler 113
aa. Uyuşmazlığın Parasal Değerine Bağlı Olarak Heyet
Tarafından Görülecek Dava ve İşler 114
bb. Uyuşmazlığın Parasal Değerinden Bağımsız Olarak Heyet
Tarafından Görülecek Dava ve İşler 116
4. Asliye Ticaret Mahkemesinin Tek Hakimle Yargılama Yapması 122
5. Tek Hakimle Görülecek Dava ve İşlerin Dağılımına İlişkin Esaslar 126
6. Özellik Gösteren Dava ve İşler Bakımından Tek Hakimle mi Yoksa
Heyet Olarak mı Yargılama Yapılacağının Tespiti 129
a. Karşı Dava 129
b. Kısmi Dava 130
c. Objektif Dava Yığılması 132
d. Terditli Dava 134
e. Seçimlik Dava 136
f. Belirsiz Alacak Davası 137
g. Dava Konusunun Değerinin Sonradan Değişmesi 141
B. Asliye Ticaret Mahkemesinin Yapısına İlişkin Değerlendirmeler 143
C. Asliye Ticaret Mahkemesi Hakimlerinin Nitelikleri ve
“Uzmanlaşmış Hâkim” Kavramı 150
V. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN YARGI TEŞKİLATIMIZ
İÇERİSİNDEKİ YERİ 164
A. Asliye Ticaret Mahkemesinin Yargı Kolları İçerisindeki Yeri 164
B. Asliye Ticaret Mahkemesinin Hukuk ve Ceza Yargısı Ayrımı
İçerisindeki Yeri 167
C. Asliye Ticaret Mahkemesinin Hukuk Yargısı İçerisindeki Yeri 169
1. Asliye Ticaret Mahkemesinin Genel Mahkeme mi Özel Mahkeme mi
Olduğu Sorunu 169
2. Asliye Ticaret Mahkemesi ve Asliye Hukuk Mahkemesi Arasındaki
İlişki 172
3. Birden Fazla Asliye Ticaret Mahkemesi Arasındaki İlişki 177
a. Aynı Yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi Daireleri Arasındaki
İlişki 177
aa. Özel Bir Görevi Bulunmayan Asliye Ticaret Mahkemesi
Daireleri Arasındaki İlişki 177
bb. Özel Olarak Görevlendirilmiş Olan Bir Asliye Ticaret
Mahkemesi Dairesi ile Diğer Daireler Arasındaki İlişki 181
b. Farklı Yerlerdeki Asliye Ticaret Mahkemeleri Arasındaki İlişki 184
İKİNCİ BÖLÜM
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN GÖREVLERİ VE YETKİSİ
I. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN GÖREVLERİ 185
A. Ticari Davalar ve Bu Davaları Belirlemede Esas Alınan Kriterler 185
B. Ticari Dava Türleri 192
C. Mutlak Ticari Davalar 196
1. Türk Ticaret Kanunu md. 4’de Düzenlenen Mutlak Ticari Davalar 198
a. Türk Ticaret Kanunu’nda Öngörülen Hususlardan Doğan
Hukuk Davaları 198
aa. Genel Olarak 198
bb. Tartışmalı Hususlar 200
aaa. Haksız Rekabetten Doğan Davalar 200
bbb. Sigorta ve Taşıma Hukuklarından Doğan Davalar 202
ccc. Kambiyo Senetlerinden Doğan Davalar 207
b. Türk Medeni Kanunu md. 962–969 Arasında Düzenlenen
Rehin Karşılığı Ödünç Verme İşlerinden Doğan Davalar 211
c. Türk Borçlar Kanunu’nda Düzenlenen Bazı Hususlardan
Doğan Davalar 214
aa. Türk Borçlar Kanunu’nun Malvarlığının veya İşletmenin
Devralınması ile İşletmelerin Birleşmesi ve Şekil
Değiştirmesi Hakkındaki 202 ve 203 Hükümlerinden
Doğan Davalar 214
bb. Türk Borçlar Kanunu’nun Rekabet Yasağı Hakkındaki
444 ve 447 Hükümlerinden Doğan Davalar 217
cc. Türk Borçlar Kanunu’nun Yayın Sözleşmesine Dair 487
ila 501 Arasındaki Hükümlerinden Doğan Davalar 223
dd. Türk Borçlar Kanunu’nun Kredi Mektubu ve Kredi
Emrini Düzenleyen 515 ila 519 Maddelerinden Doğan
Davalar 226
ee. Türk Borçlar Kanunu’nun Komisyon Sözleşmesine İlişkin
532 ila 545 Maddelerinden Doğan Davalar 227
ff. Türk Borçlar Kanunu’nuda Ticari Temsilciler, Ticari
Vekiller ve Diğer Tacir Yardımcıları İçin Öngörülmüş
Bulunan 547 ilâ 554 Maddelerinden Doğan Davalar 232
d. Fikri Mülkiyet Hukukuna Dair Mevzuatta Öngörülen
Hususlardan Doğan Davalar 236
f. Borsa, Sergi, Panayır ve Pazarlar ile Antrepo ve Ticarete Özgü
Diğer Yerlere İlişkin Özel Hükümlerde Düzenlenen
Hususlardan Doğan Davalar 243
g. Bankalara, Diğer Kredi Kuruluşlarına, Finansal Kurumlara ve
Ödünç Para Verme İşlerine İlişkin Düzenlemelerde Öngörülen
Hususlardan Doğan Davalar 246
2. Özel Kanunlarda Düzenlenen Mutlak Ticari Davalar 256
a. Kooperatifler Kanunu’nda Düzenlenen Hususlardan Doğan
Davalar 256
b. İcra ve İflas Kanunu’nda Düzenlenen Bazı Hususlardan Doğan
Davalar 258
c. 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları
Kanunu’nda Düzenlenen Bazı Hususlardan Doğan Yargılama
Faaliyetlerinin Ticari Dava Sayılıp Sayılmayacağı Hususu 259
d. Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’ndan Doğan
Uyuşmazlıklar Açısından Konunun Değerlendirilmesi 263
e. 5235 sayılı Kanun md. 5/3 Gereğince Asliye Ticaret
Mahkemesinde Heyet Olarak Görülecek Olan Ancak TTK md. 4
Kapsamında Yer Almayan Davaların Mutlak Ticari Dava Olup
Olmadıkları Sorunu 265
D. Nisbi Ticari Davalar 268
1. Genel Olarak 268
2. Her İki Tarafın Tacir Olduğu ve Her İki Tarafın Ticari İşletmesi ile
İlgili Hususlardan Doğan Davalar 271
a. Genel Olarak 271
b. Uyuşmazlığın Her İki Tarafının Tacir Olması 272
aa. Gerçek Kişi Tacirler 272
bb. Tüzel Kişi Tacirler 276
cc. Uyuşmazlık Konusunun Her İki Tarafın Ticari İşletmesi
ile İlgili Olması 280
aaa. “Ticari İşletme ile İlgili Olma” Kriterinin “Ticari İş”
Kavramı ile İlişkisi 280
bbb. “Ticari İşletme ile İlgili Olma” Kriterinin Nasıl Tespit
Edileceği Sorunu 284
ccc. Türk Ticaret Kanunu md. 19/2 Hükmünde Yer Alan
Ticari İş Karinesinin Ticari Davalar Bakımından
Uygulanabilirliği Sorunu 288
dd. Nisbi Ticari Davaya Konu Olabilecek İşlem ve Faaliyetler 290
ee. Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan Davaların Ticari Dava
Mahiyeti ve Görevli Mahkeme Sorunu 292
3. Herhangi Bir Ticari İşletme ile İlgili Havale İşlemine, Saklama
(Vedia) Sözleşmesine ve Fikir ve Sanat Eserlerine İlişkin Haklardan
Doğan Davalar 295
a. Genel Olarak 295
b. Havale İşlemi ile İlgili Davalar 299
c. Vedia (Saklama) Sözleşmesi ile İlgili Davalar 302
d. Fikir ve Sanat Eserlerine İlişkin Haklardan Doğan Davalar 305
E. Ticari Çekişmesiz Yargı İşleri 307
a. Görevli Mahkemenin Tespiti 307
b. Ticari Çekişmesiz Yargı İşlerinin Tespiti 311
II. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN YETKİSİ 315
A. Genel Olarak 315
B. Ticari Davalarda Asliye Ticaret Mahkemesinin Yetkisi 316
1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Genel Yetki Kuralı 316
2. Asliye Ticaret Mahkemesi Bakımından Önem Arzeden Özel Yetki
Kuralları 321
a. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Yer Alan Özel Yetki
Kuralları 321
aa. Sözleşmeden Doğan Davalarda Yetki 321
bb. Şubelere ve Tüzel Kişilere İlişkin Davalarda Yetki 330
cc. Sigorta Sözleşmelerinden Doğan Davalarda Yetki 335
b. Türk Ticaret Kanunu’nda Yer Alan Özel Yetki Kuralları 336
c. Özel Kanunlarda Yer Alan Özel Yetki Kuralları 338
aa. Karayolları Trafik Kanunu’na Göre Mali Sorumluluk
Sigortalarında Yetki Kuralı 338
bb. İcra ve İflas Kanunu’nda Yer Alan Özel Yetki Kuralları 339
cc. Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’nda Doğan
Davalarda Yetki Sorunu 341
C. Ticari Çekişmesiz Yargı İşlerinde Asliye Ticaret Mahkemesinin
Yetkisi 342
D. Asliye Ticaret Mahkemesi Açısından Yetki Sözleşmesi 346
1. Genel Olarak 346
2. Münhasır–Münhasır Olmayan Yetki Sözleşmesi Ayrımı 350
3. Yetki Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları 353
a. Genel Olarak 353
b. Sözleşmenin Tarafları Bakımından Aranan Şart 356
aa. Düzenlemenin Amacı ve Bu Düzenlemeye Yönelik
Eleştiriler 356
bb. “Tacirler veya Kamu Tüzel Kişileri” İfadesinin Yerindeliği
Sorunu 360
cc. Tacir veya Kamu Tüzel Kişisi Olma Şartının Hangi Anda
Sağlanması Gerektiği Sorunu 361
dd. Tarafın “Tacir” Sıfatının Tespiti ve Dava Konusunun
Tarafın Ticari İşletmesi ile İlgili Olmasının Gerekli Olup
Olmadığı Sorunu 362
ee. Dava Arkadaşlığı ve Halefiyet Durumlarında Tarafların
Tacir veya Kamu Tüzel Kişisi Sıfatlarının Tespiti 366
ff. Kambiyo Senetleri Üzerindeki Yetki Kayıtları Açısından
Tarafların Sıfatlarının Tespiti 368
gg. İfa Yeri Sözleşmesi Yapılması Suretiyle Yetki
Sözleşmesinin Taraflarına İlişkin Sınırlamanın
Dolanılması Sorunu 370
c. Sözleşme Konusu Hakkında Kesin Yetkili Bir Mahkemenin
Olmaması 371
d. Sözleşmenin Konusunun, Tarafların Üzerinde Serbestçe
Tasarruf Edebilecekleri Bir Husus Olması 372
e. Sözleşmenin Yazılı Olarak Yapılmış Olması 372
f. Sözleşmenin Konusu Olan Hukuki İlişkinin Belirli ya da
Belirlenebilir Olması 377
g. Yetki Sözleşmesinde Yetkili Kılınan Mahkeme ya da
Mahkemelerin Gösterilmesi 380
4. Yetki Sözleşmesinin Sonuçları 382
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN YARGILAMALARINDA ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR
I. TİCARİ YARGILAMALARIN MEDENİ USUL HUKUKUNA HÂKİM OLAN
İLKER KAPSAMINDAÖZELLİK GÖSTERDİĞİ HUSUSLAR 385
II. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN YARGILAMA USULLERİ 389
A. Genel Kural: Yazılı Yargılama Usulü 389
B. İstisna: Basit Yargılama Usulü 390
1. Türk Ticaret Kanunu md. 4/2’ye göre Miktar veya Değeri Belirli Bir
Tutarı Geçmeyen Davalar 392
2. Türk Ticaret Kanunu’nda Düzenlenen Basit Yargılama Usulüne
Tabi Olan Diğer Dava ve İşler 395
3. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Basit Yargılama Usulüne
Tabi Olan Dava ve İşler 397
C. Özel Kanunlarda Yer Alan Yargılama Usulüne İlişkin Hükümler 399
1. Bankacılık Kanunu’ndaki Özel Düzenlemeler 399
2. Kooperatifler Kanunu’ndaki Özel Düzenlemeler 399
3. İcra ve İflas Kanunu’ndaki Özel Düzenlemeler 400
D. Asliye Ticaret Mahkemesi için Ayrı Bir Yargılama Usulünün
Gerekli Olup Olmadığı Sorunu 401
III. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ YARGILAMALARINDA ÖZELLİK ARZ
EDEN DURUMLAR 404
A. Taraflarla İlgili Önem Arz Eden Noktalar 404
1. Taraf Ehliyeti 404
a. Genel Olarak 404
b. Tüzel Kişilerin Taraf Ehliyetinin Başlangıcı ve Sona Ermesi 405
c. Adi Ortaklık ve Donatma İştirakinin Taraf Ehliyeti 409
2. Dava Ehliyeti 413
3. Dava Takip Yetkisi 419
a. Dava Takip Yetkisini Kullanan Üçüncü Kişilerin Davadaki
Konumu 419
b. Ticari Yargılamalarda Dava Takip Yetkisinin Üçüncü Kişilere
Devredilmesi ile İlgili Örnekler 423
4. Davaya Vekalet 426
a. Genel Olarak 426
b. Avukat Olmamasına Rağmen Ticari Yargılamalarda Temsilci
Olabilecek Kişiler 428
aa. Ticari Temsilci 428
bb. Ticari Vekil 432
cc. Acente 433
dd. Tahsil Cirosu Hamili 440
ee. Adi Ortaklıkta Ortakları Temsilen Dava Açan Yönetici
Ortak 443
B. Ticari Davalarda Türk Ticaret Kanunun’da Düzenlenen Özel Dava
Şartı Arabuluculuk 444
1. Genel Olarak 444
2. Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuğun
Uygulanmasının İsabetli Olup Olmadığı Sorunu 447
3. Dava Şartı Arabuluculuğa Tabi Olan Ticari Uyuşmazlıklar ve
Tartışma Konusu Olan Uyuşmazlık Türleri 453
a. Genel Olarak 453
b. Dava Şartı Arabuluculuk Bakımından Görevli Mahkemenin
Önem Arz Edip Etmediği Sorunu 457
c. Konusu Bir Miktar Paranın Ödenmesi Olan Alacak ve
Tazminat Talepleri Kapsamına Dâhil Olup Olmadıkları
Tartışmalı Olan Davalar 459
4. Hukuk Davaları Bakımından Özellik Arz Eden Bazı Hallerde Dava
Şartı Arbuluculuğun Uygulanmasına İlişkin Problemler 465
a. Kısmi Dava 466
b. Objektif Dava Yığılması 467
c. Terditli Dava 468
d. Karşı Dava 469
e. Islah 471
f. Dava Arkadaşlığı 471
5. Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olan Arabuluculuğun
Uygulanma Esasları 473
a. Arabuluculuk Sürecinin Kanunda Öngörülen Sürede
Tamamlanmaması Sorunu 473
b. Arabulucuya Başvurulmamasının ve Son Tutanağın
Eklenmemesinin Yaptırımı 475
c. Yetkili Arabuluculuk Bürosu 478
d. Başka Bir Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yönetminin
Uygulanacağı Hallerde Dava Şartı Arabuluculuğun Durumu 480
e. Arabuluculuk Süresince Geçici Hukuki Koruma Kararları
Sonrasında Uyulması Gereken Dava Açma Sürelerinin
İşlememesi 483
IV. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ YARGILAMALARINDA İSPAT VE
DELİLLER 485
A. Genel Olarak 485
B. İspat Yükünün Gösterdiği Özellikler 486
1. İspat Yükü ile İlgili Özel Düzenlemeler 488
a. Türk Ticaret Kanunu’ndaki İspat Yükü Düzenlemeleri 488
b. Özel Kanunlardaki İspat Yükü Düzenlemeleri 490
2. Karinelerin İspat Yükü Açısından Önemi 491
a. Türk Ticaret Kanunun’da Yer Alan Karineler 492
b. Özel Kanunlarda Yer Alan Karineler 496
c. Fiili Karinelerin; Özellikle Ticari Örf, Adet ve Teamüllerin
İspata Etkisi 497
C. Deliller 501
1. Asliye Ticaret Mahkemesi Yargılamaları Açısından Senet Delili 502
a. Ticari Defterlerin Senet Kavramı Kapsamında Yer Alıp
Almadığı Sorunu 502
b. Fatura ve Teyit Mektubunun Senet Kavramı Kapsamında Yer
Alıp Almadığı Sorunu 508
c. Senetle İspat Zorunluluğunun Ticari Yargılamalarda
Uygulanmasının İsabetli Olup Olmadığı Sorunu 511
d. Ticari Davalar Açısından Önem Arz Eden Senetle İspat
Kuralının İstisnaları 514
2. Ticari Defterlerle İspat Usulü 518
a. Ticari Defterlerle İspat Usulünün Gerekli Olup Olmadığı
Sorunu 518
b. Ticari Defterlerin Sahibi Aleyhine Delil Olması 521
c. Bir Tarafın Delillerini Diğer Tarafın Defterlerine Hasretmesi 524
d. Ticari Defterlerin Sahibi Lehine Delil Olması 528
3. Fatura ve Teyit Mektubunun Gönderilen Kişi Aleyhine Delil Teşkil
Etmesi 534
V. DİJİTALLEŞMENİN TİCARİ YARGILAMAYA ETKİSİ: ELEKTRONİK
DELİLLER, GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA VE E–TİCARETTE YETKİ
SORUNLARI 539
A. Ticari Yargılamada Elektronik Delillerin Hukuki Konumu 540
B. Güvenli Elektronik İmzanın Ticari Sözleşmelerde ve Yargılamada
Etkisi 541
C. Eleketronik Ticaret Uyuşmazlıklarında Görev ve Yetki Sorunları 541
D. Dijitalleşmenin Ticari Davalarda Delil Rejimine Etkisi 542
E. Değerlendirme ve Öneriler 543
SONUÇ 545
KAYNAKÇA 551 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
