|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Ön Söz 5
Kısaltmalar 13
GİRİŞ
I. KAVRAM 15
A. İçerik 15
B. Vergi Hukukunda Ayrımcılık Yasağı İlkesinin Tanımı ve Önemi 17
C. Vergilendirme İlkelerinin Tarihsel Gelişimi 17
D. Ayrımcılık Terimin Anlamı: 21
II. AYRIMCILIK KAVRAMININ EŞİTLİK KAVRAMI İLE İLİŞKİSİ 21
A. Eşitlik Tanımı ve Adalet 21
B. Ayrımcılık Yasağı İlkesinin Önemi 22
C. Pozitif Ayrımcılık 24
D. Vergilendirmede Makul Uyumlaştırma 25
Birinci Bölüm
AYRIMCILIK YASAĞI İLKESİNİN HUKUKİ TEMELLERİ
I. ULUSLARARASI HUKUK 27
A. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 27
1. Genel 27
2. Vergilendirmeye İlişkin Ayrımcılık Yasağı İlkesi 29
B. OECD Açısından Değerlendirme 34
C. Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi 34
II. ULUSAL HUKUK 35
A. 1982 Anayasası 35
1. Kanun Önünden Eşitlik İlkesi 35
2. Hukuk Devleti İlkesi 38
3. Yasal İdare İlkesi 41
4. Sosyal Devlet İlkesi 42
5. Verginin Yasallığı İlkesi 44
B. 6701 Sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu 45
C. Devlet Memurları Kanunu 47
III. TÜRK VERGİ HUKUKUNDA AYRIMCILIK YASAĞI İLKESİNİN ANAYASA 73. MADDESİNDEN KAYNAKLANAN VERGİLENDİRME İLKELERİ İLE İLGİSİ 47
A. Vergide Genellik ve Eşitlik 48
B. Vergide Adalet 51
C. Vergi Yükünün Adaletli ve Dengeli Dağılımı: Mali Güce Göre Vergilendirme 54
D. Türk Vergi Hukukunda “Haklı Neden”– Mutlak Eşitlikten Haklı Nedene Dayalı Eşitlik 58
İkinci Bölüm
TÜRK VERGİ HUKUKUNDA AYRIMCILIK TEMELLERİ
I. MÜLKİYET TEMELİNE DAYALI AYRIMCILIK 61
II. DİN STATÜSÜNE DAYALI AYRIMCILIK 62
III. ENGELLİLİK STATÜSÜNE DAYALI AYRIMCILIK 66
IV. CİNSİYETE DAYALI AYRIMCILIK 69
V. MEDENİ HALE İLİŞKİN AYRIMCILIK 75
VI. ELDE EDİLEN GELİR TÜRÜNE GÖRE AYRIMCILIK 77
VII. DOLAYLI– DOLAYSIZ VERGİDE VERGİ YÜKÜ BAKIMINDAN AYRIMCILIK 79
Üçüncü Bölüm
GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ BAKIMINDAN AYRIMCILIK (İSTİSNA, MUAFİYETLER VE
İNDİRİMLER BAKIMINDAN AYRIMCILIK)
I. TÜRK VERGİ SİSTEMİNDE GELİR VERGİSİ KANUNU MADDELERİNİN AYRIMCILIK YASAĞI İLKESİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ 87
A. Ticari Kazanç Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 92
1. Ticari Kazanç Gelirinde Muaflıklar 92
a. Esnaf Muaflığı 92
b. Dar Mükellef İhracatçı Muaflığı: 99
c. Diplomat Muaflığı 99
2. Ticari Kazanç Gelirinde İstisnalar 100
a. Basit Usulde Tespit Edilen Kazançlarda İstisna 100
b. Genç Girişimci İstisnası 101
c. Gelir Vergisi Kanunu Mükerrer 20/B Maddesinde Düzenlenen Sosyal İçerik Üreticiliği İstisnası 102
d. Serbest Bölge İstisnası 103
B. Zirai Kazanç Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 104
C. Serbest Meslek Kazanç Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 108
1. Serbest Meslek Muaflığı: Ebe, Arzuhalci ve Benzeri Meslek Erbabı Muaflığı 108
2. Serbest Meslek Telif Kazancı İstisnası: 108
D. Ücret Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 111
E. Gayrimenkul Sermaye Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 113
F. Menkul Sermaye Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 114
1. Tek Primli Yıllık Gelir Sigortalarından Yapılan Ödemelere İlişkin İstisna 114
2. Kâr Payı İstisnası 115
G. Diğer Kazanç ve İrat Gelirlerinde Vergi Dışı Durumlar (Muaflıklar ve İstisnalar) 117
1. Değer Artış Kazançlarında Vergi Dışı Durumlar 117
2. Arızı Kazançlarda Vergi Dışı Durumlar 118
H. Gelir Vergisi Kanunu’nda Düzenlenen İndirimler 119
1. Gerçek Usulde Ticari Kazancın Saptanmasında İndirimler 120
a. Ticari Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İçin Yapılan Genel Giderler: 120
b. Hizmetli ve İşçilerin İş Yerinde veya İş Yerinin Eklentilerinde Beslenme ve Barınma Giderleri, Tedavi ve İlaç Giderleri, Sigorta Primleri ve Emekli Aidatı, Giyim Giderleri. 122
c. İşle İlgili Olmak Şartıyla Sözleşme veya İlama veya Kanun Emrine İstinaden Ödenen Zarar; Ziyan ve Tazminatlar: 122
d. İşle İlgili ve Yapılan İşin Önemi ve Genişliği ile Orantılı Seyahat ve Konaklama Giderleri: 122
e. Kiralama Yoluyla Edinilen veya İşletmeye Dahil Olan ve İşte Kullanılan Taşıtların Giderleri: 123
f. İşletme ile ilgili olmak şartıyla; bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçlar: 123
g. Vergi Usul Kanunu Hükümlerine Göre Ayrılan Amortismanlar: 123
h. İşverenlerce, Sendikalar Kanunu’n Hükümlerine Göre Sendikalara Ödenen Aidatlar (Şu Kadar Ki; Ödenen Aidatın Bir Aylık Tutarı, İşyerinde İşçilere Ödenen Çıplak Ücretin Bir Günlük Toplamını Aşamaz)”. 124
ı. İşverenler Tarafından Ücretliler Adına Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen Katkı Payları 124
i. Fakirlere Yardım Amacıyla Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Dernek ve Vakıflara Maliye Bakanlığınca Belirlenen Usul ve Esaslar Çerçevesinde Bağışlanan Gıda, Temizlik, Giyecek ve Yakacak Maddelerinin Maliyet Bedeli: 124
j. Türkiye İş Kurumu Tarafından Düzenlenen İşbaşı Eğitim Programlarından Faydalananlara, Programı Yürüten İşverenlerce Fiilen Ödenen Tutarlar 124
2. Zirai Kazançta İndirimler 124
3. Serbest Meslek İndirimleri 125
4. Gayrisafi Ücretin Tespiti ve İndirimler 127
5. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İndirimler 128
6. Menkul Sermaye İratlarında İndirim 129
7. Diğer Kazanç ve İratlarda İndirim 129
8. Gelir Vergisi Kanunu’nun 89. Maddesi Uyarınca İndirimler 130
9. Vergiye Uyumlu Mükellef İndirimi 131
I. Değerlendirme 132
II. TÜRK VERGİ SİSTEMİNDE KURUMLAR VERGİSİ KANUNU MADDELERİNİN AYRIMCILIK YASAĞI İLKESİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ 134
A. Kurumlar Vergisi Kanunu’nda Düzenlenen Muafiyetler 136
1. Kamu İdare ve Kuruluşlarına Bağlı Eğitim, Kültür, Sanat, Sağlık ve Sosyal Nitelikte Faaliyet Gösteren Kuruluşlar 136
2. Sergiler, Fuarlar ve Panayırlar. 139
3. Kreş, Konukevleri ve Askerî Kışlalardaki Kantinler 139
4. Kanunla Kurulan Emekli ve Yardım Sandıkları ile Sosyal Güvenlik Kurumları 141
5. Resim ve Harç Alan Kamu Kuruluşları 141
6. Diğer Kuruluşlar 141
7. Yerel Yönetim Kuruluşları ve Bunlara Bağlı Bazı İşletmeler 141
8. İdman ve Spor Kulüpleri 141
9. Kooperatifler 142
10. Kredi Teminatı Sağlayan Kuruluşlar 144
B. Kurumlar Vergisi Kanunu’nda Düzenlenen İstisnalar 144
1. İştirak Kazançları İstisnası 145
2. Yurt Dışı İştirak Kazancı İstisnası 145
3. Tam Mükellef Anonim Şirketlerin Yurt Dışı İştirak Hisselerini Elden Çıkarmalarına İlişkin İstisna 146
4. Emisyon Primi İstisnası 146
5. Yatırım Fon ve Yatırım Ortaklıkları İstisnası 147
6. Taşınmaz ve İştirak Hisseleri ile Kurucu Senetleri, İntifa Senetleri ve Rüçhan Hakları Satış Kazancı İstisnası 147
7. Yurt Dışı Şube Kazancı İstisnası 147
8. Yurt Dışında Yapılan İnşaat, Onarım, Montaj İşleri ile Teknik Hizmetlerden Sağlanan Kazançlarda İstisna 148
9. Eğitim Tesisleri, Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri ile Rehabilitasyon Merkezlerinin İşletilmesinden Elde edilen Kazançlara İlişkin İstisnası 148
10. Risturn İstisnası 149
11. Yabancı Fon Kazançları İstisnası 149
12. Sınai Mülkiyet Haklarından Sağlanan Kazançlarda İstisna 149
C. Değerlendirme 149
Dördüncü Bölüm
AYRIMCILIK YASAĞI İLKESİNİN İHLALİ HALİNDE
BAŞVURU İMKANLARI
I. VERGİ YARGISINA BAŞVURU 153
A. Bir Temel Hak ve Özgürlük Olarak Mahkemeye Erişim Hakkı 153
B. Kanuni İdare İlkesi 154
C. Vergi Mahkemesinde Parasal Sınırlar ve Mahkemeye Başvuru Hakkı 156
D. Vergi Yargısının Görevi 159
II. ANAYASA MAHKEMESİ’NE BAŞVURU 162
A. Anayasa Mahkemesi’nin Somut/Soyut Norm Denetimi 162
B. Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru 164
C. Anayasa Mahkemesi’nin Ayrımcılık Yasağı İlkesi Hakkındaki Kararları 165
III. AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU 166
Sonuç 169
Kaynakça 175
Kavram Dizini 183 |