|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar 27
Birinci Kısım
ANAYASA HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI
Birinci Bölüm
DEVLETİ SINIRLAMA ARACI OLARAK ANAYASALAR
I. ANAYASA VE ANAYASA HUKUKU KAVRAMI 31
A. Anayasa Kavramının Tarihçesi 31
B. Anayasa Kavramı: Felsefeden Realiteye 32
C. Anayasa Hukuku 33
1. Tanım 33
2. Anayasa Hukukunun Kısımları 34
II. ANAYASALARIN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI 34
A. Anlamları Yönünden 35
1. Geniş (Maddî) Anlamda Anayasa/Dar (Şeklî) Anlamda Anayasa 35
a. Geniş Anlamda Anayasa 35
b. Dar (Şekli) Anlamda Anayasa 36
2. Ayrımın Anlamı ve Önemi 36
B. Şekilleri Yönünden 37
1. Yazılı Anayasalar 37
2. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar (“Teamülî Anayasalar”) 37
C. Değiştirilişleri Yönünden 38
1. Katı Anayasalar (Sert Anayasalar/Bükülmez Anayasalar) 38
2. Esnek (Yumuşak) Anayasalar 38
D. Anayasa Yazım Tekniği Yönünden Anayasalar: Düzenleyici /Çerçeve Anayasa Ayrımı 39
III. ANAYASALARIN YAPILIŞI 39
A. Kurucu İktidar Kavramı ve Niteliği 39
B. Kurucu İktidarın Ortaya Çıktığı Durumlar 41
1. Yeni Bir Devletin Kurulması 41
2. Mevcut Devletin Anayasal Düzeninin Şiddet Yoluyla Ortadan Kalkması 41
3. Halkın Kendi Anayasasını Yenileyebilme Hakkı 41
C. Anayasa Yapım Yöntemleri: Kurucu İktidarın Kullanım Biçimleri 42
1. Otoriter Yöntemler 43
2. Demokratik Anayasa Yapımı 43
a. Kurucu Referandum Yöntemi 44
b. Konvansiyon Yöntemi 44
3. Kurucu Plebisit Yolu (Plebisiter Kuruculuk) 45
IV. ANAYASALARIN DEĞİŞTİRİLMESİ: “KURULU İKTİDAR” 45
Birinci Bölüm Değerlendirme Soruları 48
İkinci Bölüm
KURUMSALLAŞMIŞ BİR GÜÇ OLARAK DEVLET
I. DEVLETİN TANIMI VE KURUCU UNSURLARI 51
A. Ülke Unsuru (Fiziksel unsur) 52
B. Topluluk Unsuru (Sosyal–Beşerî Unsur) 52
1. Nesnel Millet Anlayışı 53
2. Öznel Millet Anlayışı 53
3. Değerlendirme 54
C. Egemenlik (Hukuksal Unsur) 54
1. Teokratik Egemenlik Anlayışı 55
2. Beşerî Egemenlik Anlayışı 56
a. Halk Egemenliği Teorisi 57
b. Millet Egemenliği Teorisi 57
c. Egemenliğin Bugünkü Durumu 57
II. DEVLETİN TÜZEL KİŞİLİĞİ VE SONUÇLARI 58
III. DEVLETLERİN SINIFLANDIRILMASI 58
A. Şekilleri Bakımından Devletler: Cumhuriyetler ve Monarşiler 59
B. Teşkilât Yapıları Bakımından Devletler 60
1. Üniter Devletler (Tekçi, Tek Yapılı, Basit Devletler) 61
2. Bölgeli Devlet 62
3. Birleşik Devletler (Mürekkep Devletler): Türünün Tek Örneği Olarak Federal Devletler 62
a. Tanım ve Çerçeve 62
b. Federal Devletin Özellikleri ve Üniter Devletten Farklılıkları 63
c. Federal Devletlerin Konfederasyonlardan Farkı 64
d. Federal Devletler ile Bölgeli Devletlerin Karşılaştırılması 64
C. Egemenliğin Kaynağı Bakımından 65
1. Laik Devlet 65
2. Teokratik Devlet 67
D. Siyasal Yapılarına Göre Devletler 67
1. Totaliter Devletler 68
2. Otoriter Devletler 69
3. Demokratik Devletler 71
İkinci Bölüm Değerlendirme Soruları 72
Üçüncü Bölüm
ÇOĞULCU DEMOKRASİLER VE HÜKÜMET SİSTEMLERİ
I. DEMOKRASİ KAVRAMI VE ÇOĞULCU DEMOKRASİLERİN TEMEL İLKELERİ 75
A. Demokrasi Kavramı ve Günümüzdeki Anlamı 75
B. Çağdaş Demokrasinin Temel Gerekleri 76
1. İktidarın Seçim Yoluyla Değiştirilebilir Oluşu 76
2. Katılımcılık 77
3. Çoğunluk İlkesi: Çoğunluğun Anayasal Yönetimi 77
4. Muhalefetin Varlığı 77
5. Hak ve Özgürlüklerin Güvencesi 78
6. Güçler Ayrılığı 78
7. Çok Partili Siyasal Yaşam 78
8. Hukukun Üstünlüğü 78
II. EGEMENLİĞİN KULLANIMINA GÖRE DEMOKRASİ UYGULAMALARI 79
A. Doğrudan (Aracısız–Temsilsiz) Demokrasi 79
B. Temsili Demokrasi 79
C. Yarı Doğrudan Demokrasi 80
1. Halk Vetosu 80
2. Halkın Kanun Girişimi (Teklifi) 81
3. Referandum 81
4. Halkın Geri Çağırması (Temsilcinin Azli) 81
III. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİLERDE HÜKÜMET SİSTEMLERİ 82
A. Güçler Ayrılığı Düşüncesi ve Hükümet Sistemleri 82
B. Güçlerin Esnek Ayrılığı: Parlamenter Sistemler 84
1. Güçlerin Denkliği ve İş Birliği 84
2. İki Yapılı–İkici Yürütme 84
3. Devlet Başkanının Siyasal Sorumsuzluğu 85
4. Hükümetin ve Bakanların Yasama Organı Önünde Siyasal Sorumluluğu 85
5. Yürütmenin Yasamayı Fesih Yetkisi 86
C. Güçlerin Sert Ayrılığı: Başkanlık Sistemi 86
1. Monist Yürütme (Tek Yapılı/Tek Başlı) 87
2. Organların Birbirinden Bağımsızlığı 88
a. Organların Göreve Gelişinde Bağımsızlık (Organik Sert Ayrılık) 88
b. Organların Görevlerinde Bağımsızlık (İşlevsel Sert Ayrılık) 88
c. Organların İlişkilerinde Bağımsızlık 89
D. Karma Hükümet Sistemleri 89
1. Başkan Ağırlıklı Karma Sistemler 89
a. Yarı Başkanlık Sistemi 89
b. Başkancı Yapılar: “Parlamenterleştirilmiş Başkanlıklar” 90
2. Parlamento Ağırlıklı Karma Sistemler: Meclis Hükümeti Sistemi 91
Üçüncü Bölüm Değerlendirme Soruları 93
Dördüncü Bölüm
EGEMENLİĞİN İFADESİ ARAÇLARI OLARAK SİYASAL PARTİLER VE SEÇİMLER
I. SİYASAL PARTİ KAVRAMI ve SİYASAL PARTİLERİN İŞLEVLERİ 95
A. Tanım 95
1. Amaç Unsuru 95
2. Teşkilat Unsuru 96
3. Süreklilik Unsuru 96
B. Siyasal Partilerin İşlevleri 96
1. Toplum Çıkarlarını Birleştirmek 96
2. İktidarı Kullanma, Denetleme ve Muhalefet İşlevi Görmek 96
3. Siyasal Kadroların Yetiştirilmesini Sağlamak 97
4. Halkla Yönetim Arasında İletişim Kanalı Oluşturmak 97
5. Siyasal Sosyalleşme İşlevi Görmek 97
C. Siyasal Partilerin Hukuksal Niteliği 97
II. SİYASAL PARTİLERİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI 99
A. Kuruluşları 99
B. Partilere Devlet Yardımı 99
C. Siyasal Partilerin Denetimi 100
1. Malî Yönden Denetim 100
2. Faaliyetleri Yönünden Denetim 101
a. Tüzük ve programlara yönelik yasaklamalar 102
b. Eylemlere yönelik yasaklamalar 102
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Siyasal Partilere Yaklaşımı 103
III. DEMOKRATİK SEÇİMLERİN HÂKİM İLKELERİ 104
A. Genel Oy 105
B. Eşit Oy 105
C. Gizli Oy, Açık Sayım İlkesi 106
D. Doğrudan Oy 106
E. Bireysel Oy İlkesi 107
F. Serbest Oy İlkesi 107
G. Özgür Oy 108
H. Yargı Gözetimi ve Denetiminde Oy 108
IV. SEÇİM SİSTEMLERİ 109
A. Genel Olarak 109
1. Seçim Çevresi Kavramı 109
2. Seçim Çevresine Göre Seçimler 110
B. Seçim Sistemleri 110
1. Çoğunluk Sistemi 111
2. Nispî Temsil Sistemi (Orantılı Temsil) 113
a. Artık Oyların Hesaplanması Modelleri 114
b. Nispi temsil sistemine ilişkin genel değerlendirme 117
3. Karma (Melez) Seçim Sistemleri 117
C. Seçim Barajları 118
Dördüncü Bölüm Değerlendirme Soruları 119
Beşinci Bölüm
DEVLET İKTİDARININ SINIRLANDIRILMASI ARACI OLARAK ANAYASALLIK DENETİMİ
I. ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ KAVRAMI 121
II. ANAYASAL ÜSTÜNLÜĞÜN KURUMSAL GÜVENCESİ: ANAYASALLIK DENETİMİ 122
III. ANAYASA YARGISININ ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI 124
A. Denetim Modeli (Sistemi) Yönünden Anayasa Yargısı 125
1. Amerikan Modeli 125
2. Avrupa Modeli (Kelsen Modeli) 125
B. Zaman Bakımından Anayasa Yargısı 126
1. Önleyici Denetim (A Priori Denetim) 126
2. Düzeltici Denetim (Bastırıcı, A Posteriori) 126
IV. ANAYASA YARGISINDA DAVA TÜRLERİ VE İŞLEYİŞ ESASLARI 127
A. İptal Davası (İptal Yolu, Soyut Norm Denetimi) 127
B. İtiraz Davası (Def’i Yolu, Somut Norm Denetimi) 128
C. Bireysel Başvuru Yolu 128
V. ANAYASA YARGISINDA ANAYASALLIK DENETİMİNİN KAPSAMI VE ALANI 129
A. Denetim Kapsamı 129
B. Denetimin Alanı (Denetime Tabi İşlemler) 129
VI. MAHKEMELERİN GÖREV ALANLARI: BELLİ BAŞLI İŞLEVLERİ ÜZERİNE 130
A. Hak ve Özgürlükleri Koruma, Hukuk Devletini Güçlendirme İşlevi 131
B. Yetki Dağılımından Doğan Uyuşmazlıkları Çözme 131
1. Devlet Bileşenleri Arasında Yetki Dağılımından (Dikey Yetki Uyuşmazlığı) Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 131
2. Devlet Organları Arasında Çıkan Yetki Uyuşmazlıkları (Yatay Yetki Uyuşmazlıkları) 131
C. Ulusal Düzeyde Seçim ve Referanduma İlişkin Uyuşmazlıkların Çözümü 132
D. Siyasal Partilerin Kapatılmaları ve Malî Denetimleri 132
VII. ANAYASA YARGISINDA YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA (GEÇİCİ TEDBİR KARARI) 132
Altıncı Bölüm Değerlendirme Soruları 135
İkinci Kısım
TÜRK ANAYASA HUKUKU
Birinci Bölüm
OSMANLI–TÜRK ANAYASA TARİHİ
I. OSMANLI–TÜRK ANAYASACILIK HAREKETLERİNİN GENEL ÇERÇEVESİ 139
II. YAZILI ANAYASA ÖNCESİ DÖNEM 141
A. Sened–i İttifak 141
B. Tanzimat Fermanı 143
1. İlkeleri 144
2. Niteliği 145
3. Belgenin Normatif Gücü 146
C. Islahat Fermanı 147
1. Ferman’ın Temel İlkeleri 147
2. Ferman’ın Niteliği ve Yaptırımı 149
III. İLK YAZILI ANAYASA: KANUN–I ESASİ VE 1909 DEĞİŞİKLİKLERİ 150
A. Devletin Temel Nitelikleri 150
B. Devletin Siyasal Yapısı ve Temel Organları 151
1. Yasama Organı 152
2. Yürütme Organı 153
B. Hak ve Özgürlükler 154
C. Anayasanın Uygulanması ve 1909 Değişiklikleri 155
IV. 1921 ANAYASASI 157
A. Ulusal Kurtuluş Hareketi ve İlk TBMM’nin Açılması 157
B. 1921 Anayasası’nda Öne Çıkan Özellikler 159
C. Anayasada Değişiklik 160
V. 1924 ANAYASASI 161
A. Anayasanın Hazırlanışı 161
B. 1924 Anayasası’nın Belirgin Özellikleri 162
C. Yasama ve Yürütme İlişkileri Açısından Hükümet Sistemi 164
D. Temel Hak ve Özgürlükler 165
E. 1924 Anayasasında Yapılan Değişiklikler 166
F. Anayasanın Uygulanması 167
VI. 1961 ANAYASASI 170
A. Askeri Darbe ve Geçici Anayasa Süreci 170
B. Anayasanın Hazırlanması, Kabulü ve Yürürlüğe Girişi 171
C. 1961 Anayasası’nın Getirdiklerinden Öne Çıkanlar 173
D. Anayasanın Uygulanması ve Geçirdiği Değişiklikler 175
Birinci Bölüm Değerlendirme Soruları 178
İkinci Bölüm
1982 ANAYASASININ YAPILIŞI VE
DEVLETİN TEMEL İLKELERİ
I. YAPILIŞI VE YÜRÜRLÜĞE GİRİŞİ 181
A. 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi ve “Anayasasızlaştırma” Süreci: Geçici Anayasa 181
B. Kurucu Meclis Oluşumu ve Görevleri 182
1. Oluşumu 182
2. Görevleri ve Meclis Bileşenlerinin Aralarındaki İlişkiler 183
C. Anayasanın Hazırlanması ve Halkoylaması 183
II. 1982 ANAYASASINA GÖRE DEVLET ŞEKLİ 185
III. DEVLETİN ANAYASAL KİMLİĞİ YA DA CUMHURİYETİN NİTELİKLERİ 187
A. Toplumun Huzuru, Milli Dayanışma ve Adalet Anlayışı 188
B. İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi 188
C. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet Anlayışı 188
D. Başlangıçta Belirtilen Temel İlkelere Dayalı Devlet 189
E. Demokratik Devlet İlkesi 191
1. Genel Çerçeve 192
2. 1982 Anayasası ve Siyasal Partiler Düzeni 192
a. Siyasal Parti Kurma Özgürlüğü 193
b. Siyasal Parti Üyeliği 194
c. Siyasal Partilerin Devlet Yardımından Yararlanması 194
d. Siyasal Partilerin Yükümlülükleri 196
e. Siyasal Partilere Uygulanacak Yaptırımlar 196
f. Kapatma Kararının Sonuçları 198
F. Laik Devlet İlkesi 199
G. Sosyal Devlet İlkesi 201
H. Hukuk Devleti İlkesi 203
IV. DEVLETİN YAPISI VE SEMBOLLERİ 205
V. BAĞIMSIZ BİR DEVLET İLKESİ OLARAK KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK 207
A. Mutlak Eşitlik 207
B. Nispi Eşitlik 208
C. Nispi Eşitliğin Özel Bir Türü Olarak Pozitif Ayrımcılık 209
1. Pozitif Ayrımcılık Kavramı 210
2. Pozitif Ayrımcılığın Türk Anayasa Hukukunda Yeri 211
D. Eşitlik İlkesinin Muhatabı 212
E. Eşitlik İlkesine Uyulup Uyulmadığının Tespitinde Yargısal Metodoloji: “İki Aşamalı Test” 213
İkinci Bölüm Değerlendirme Soruları 216
Üçüncü Bölüm
1982 ANAYASASI’NDA TEMEL HAK VE
ÖZGÜRLÜKLER REJİMİ
I. TERMİNOLOJİK TARTIŞMALAR 220
A. İnsan Haklarına Saygılı Devlet–İnsan Haklarına Dayalı Devlet 220
B. Doğal Hak Yaklaşımı/Pozitivist Yaklaşımı Paradoksu 221
C. Temel Hak ve Özgürlüklerin Niteliği (AY, m. 12) 222
D. Hak/Özgürlük 223
II. ANAYASAL HAKLARIN SINIFLANDIRILMASI 224
A. Hak ve Özgürlüklerin Sınıflandırılmasındaki Amaç 224
B. 1982 Anayasası’nda Hak ve Özgürlüklerin Sınıflandırılması 225
1. Kişi Hakları ve Ödevleri 226
2. Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler 227
3. Siyasal Haklar ve Ödevler 228
C. 1982 Anayasasının Sınıflandırmaya Bağladığı Sonuçlar 228
1. Düzenleme Aracında Farklılaşma 228
2. Devletin Yükümlülüklerinin Sınırında Farklılaşma 229
III. ANAYASAL HAKLARIN SINIRLARI 230
A. Anayasal Sınırlar 230
B. Kanunlardan Kaynaklanan Sınırlar 231
C. Ontolojik Sınırlar (Hakkın Doğasında Mündemiç Sınır) 231
IV. ANAYASAL HAKLARA MEŞRU MÜDAHALELER VE UYULACAK TEMEL İLKELER 232
A. Anayasal Hakların Sınırlandırılması 232
1. Sınırlamanın Kanuniliği İlkesi 233
2. Sınırlamanın Nedene Bağlılığı İlkesi 235
3. Sınırlamanın Hakların Özüne Dokunmaması 238
4. Sınırlamaların Ölçülülük İlkesine Uygun Olması 239
5. Sınırlamanın Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Aykırı Olamaması 241
6. Sınırlamanın Anayasasının “Sözüne ve Ruhuna Uygun Olması 242
7. Sınırlamanın Laik Cumhuriyetin Gereklerine Aykırı Olmaması 242
B. Anayasal Hakların Kötüye Kullanılması Yasağı 242
C. Anayasal Hakların Durdurulması 243
1. Uyulacak Temel İlkeler 244
2. Çekirdek Haklara İlişilememesi 245
Üçüncü Bölüm Değerlendirme Soruları 246
Dördüncü Bölüm
1982 ANAYASASINDA YASAMA ORGANI (TBMM)
I. GENEL OLARAK 249
II. YASAMA ORGANININ OLUŞUMU 250
A. Tek Meclisli Yasama ve Üye Sayısı 250
B. Genel Seçimler (Olağan Seçimler) 250
1. Yasama Döneminin Sona Ermesi (m. 77) 251
2. Yasama Dönemi Sona Ermeden Seçim 253
a. TBMM’nin “Seçimleri Yenileme” Kararıyla (AY, m. 116/1) 254
b. Cumhurbaşkanının Seçimleri Yenileme Kararıyla (AY, m. 116/2) 254
c. Genel Seçimlere Bir Yıl veya Daha Az Bir Süre Kala Cumhurbaşkanlığı Makamında Boşalmanın Ortaya Çıkması (AY, m. 106) 255
C. Ara Seçimler (AY, m. 78) 256
1. Ara Seçim Kuralları ve Şartları 256
2. Ara Seçimin Zamanını Belirleme 257
III. TBMM ÜYELERİNİN SEÇİMİNDE UYGULANAN SEÇİM SİSTEMİ 258
A. Seçim Kanunlarının Anayasal İlkeleri 258
B. Türk Seçim Sistemi ve Seçim İttifakları 259
1. Seçim Sisteminin Niteliği 259
2. İttifaka Dayalı %7 Ulusal Barajlı d’Hondt Sistemi 259
IV. MİLLETVEKİLİ SEÇİLME VE SEÇME ŞARTLARI 261
A. Milletvekili Seçilme Şartları 261
1. Vatandaşlık 262
2. Yaş 262
3. Kısıtlı Olmamak 262
4. Askerlikle İlişiği Olmamak 263
5. En Az İlkokul Mezunu Olmak 264
6. Belirli Suçlardan Dolayı Hüküm Giymiş Olmamak 265
a. Affın Etkisi 266
b. Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi 266
7. Kamu Hizmeti Yasaklısı Olmamak 267
B. Adaylık ve Değerlendirilmesi 268
C. Seçmenlik Şartları (Seçme Yeterliliği) 270
1. Genel Şartlar 270
2. Seçme Şartlarını Taşısalar da Özel Durumları Nedeniyle Seçme Hakkından Mahrum Olanlar 271
D. Seçim İlkeleri ve Seçim Kurulları 272
1. Seçimlerin Anayasal İlkeleri 272
2. Seçim Yargısı 274
a. Seçim Kurulları 274
b. Yüksek Seçim Kurulu’nun Yapısı ve Niteliği 275
V. MİLLETVEKİLLİĞİNİN KAZANILMASI VE YASAMA GÖREVİNE BAŞLAMA 277
A. Sıfatın Kazanılması Zamanı ve Buna Bağlı Sonuçlar 277
B. Yasama Görevine Başlama 279
C. Yeminden Kaçınma ve Buna Bağlanan Sonuç 279
1. TBMM İçtüzüğünün Anayasaya Aykırılığı Sorunu 279
2. Anayasa Mahkemesinin Yaklaşımı 280
D. Temsilcilik Görevinin Niteliği 281
VI. TBMM ÜYELERİNİN YASAMA BAĞIŞIKLIKLARI 282
A. Yasama Sorumsuzluğu 283
B. Yasama Dokunulmazlığı 284
1. Tanım ve Özellikler 284
2. Dokunulmazlık Dışı Alanlar 285
3. Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Bu Karara Karşı Başvuru 288
C. Yasama Ayrıcalıkları Karşılaştırma 288
VII. TBMM ÜYELİĞİNİN SONA ERMESİ 289
Dördüncü Bölüm Değerlendirme Soruları 292
Beşinci Bölüm
YASAMA YETKİSİ VE TBMM’NİN İŞLEYİŞ ESASLARI
I. YASAMA YETKİSİNİN NİTELİKLERİ 295
A. Yasama Yetkisinin Konu Bakımından Genelliği (Mutlaklığı) İlkesi 296
1. Tanım ve Çerçeve 296
2. Türk Anayasa Hukukunda Yasamanın Genelliği İlkesi 297
B. Yasama Yetkisinin Asliliği İlkesi 298
C. Yasama Yetkisinin Devredilmezliği İlkesi 300
II. TBMM’NİN GENEL GÖREV VE YETKİLERİ 301
A. Kanun Faaliyeti 301
1. Teklif (Öneri) ve Karar 302
2. Kanunların Yayımı ve Yürürlüğe Girişi 303
a. Cumhurbaşkanının Kanunlar Üzerinde Yetkisi 303
b. Yayım ve Yürürlüğe Girmesi 305
B. Genel ve Özel Af Çıkartma Yetkisi 306
C. Savaş İlânı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin Yabancı Ülkelere Gönderilmesi (AY, m. 92) 307
D. Milletlerarası Sözleşmelerin Onaylanmasının Uygun Bulunması (AY, m. 90) 308
III. TBMM İÇTÜZÜKLERİ 310
IV. TBMM BAŞKANLIK DİVANI 311
V. KOMİSYONLAR VE SİYASAL PARTİ GRUPLARI 312
A. TBMM Komisyonları 312
B. Siyasal Parti Grupları 313
C. TBMM’nin Toplantıları, Tatil ve Ara Vermesi 314
D. TBMM’nin Toplanma ve Karar Yetersayısı 314
1. Toplantı Yeter Sayısı 315
2. Karar Yeter Sayısı 315
a. Genel Karar Yeter Sayısı 316
b. Özel Karar Yeter Sayısı (Nitelikli Çoğunluk) 317
VI. TBMM’NİN BİLGİ EDİNME VE DENETİM YOLLARI (m. 98) 318
A. Genel Görüşme (AY, m. 98) 319
B. Meclis Araştırması (AY, m. 98) 319
C. Yazılı Soru (AY, m. 98/5) 320
D. Meclis Soruşturması (AY, m. 98/4, m. 105/5, 6, 7) 321
VII. TBMM KARARLARI VE ANAYASAL AÇIDAN DOĞURDUĞU SONUÇLAR 321
A. Tanım ve Çerçeve 321
B. TBMM Kararlarının Denetimi 322
Beşinci Bölüm Değerlendirme Soruları 324
Altıncı Bölüm
1982 ANAYASASINDA YÜRÜTME ORGANI
I. CUMHURBAŞKANI 328
A. Cumhurbaşkanı Seçilme Şartları (m. 101/1) 329
B. Adaylık ve Seçim Yöntemi (AY, m. 101) 329
1. Aday Gösterilme 329
2. Seçim Yöntemi (AY, m. 101/5) 330
C. Cumhurbaşkanının Göreve Başlaması ve Görev Süresi 330
1. Göreve Başlaması 330
2. Görev Süresi 332
D. Cumhurbaşkanı Seçimine Gidilme Durumları 332
1. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Seçiminin Eş Zamanlı (Aynı Anda) Yapılacağı Hâller 332
2. Cumhurbaşkanlığı Seçiminin Tek Başına Yapılacağı Haller 333
E. Cumhurbaşkanının Görevinin Sona Erdiği Haller 333
II. CUMHURBAŞKANININ GÖREV VE YETKİLERİ 335
III. CUMHURBAŞKANININ CEZAİ SORUMLULUĞU 337
A. Cezai Sorumluluğun Niteliği ve İsimlendirilmesi 337
B. Cezai Sorumluluğun İşletilmesi 339
C. Yüce Divan Yargılaması 341
D. Yüce Divan Yargılaması Sonucu 343
Altıncı Bölüm Değerlendirme Soruları 345
Yedinci Bölüm
CUMHURBAŞKANLIĞI TEŞKİLATI VE
YÜRÜTMENİN DÜZENLEME YETKİSİ
I. CUMHURBAŞKANLIĞI YÖNETİMİ 349
A. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar (AY, m. 105) 351
1. Cumhurbaşkanı Yardımcılığı ve Bakanlıklar: Oluşumu ve Görevleri 351
a. Cumhurbaşkanı Yardımcılığı 351
b. Bakanlıklar 354
2. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumlulukları 354
a. Görev Suçlarından Dolayı Cezai Sorumluluk 355
b. Görev Suçu Kapsamı Dışında Kalan Suçlar Bakımından 356
B. Devlet Denetleme Kurulu (AY, m. 107) 356
C. Millî Güvenlik Kurulu (AY, m. 118) 358
II. YÜRÜTME ORGANININ DÜZENLEME YETKİSİ VE NİTELİĞİ 359
A. Yürütmenin Asli Bir Yetki Oluşu 359
B. Yürütme Yetkisinin Özerkliği Sorunu 361
1. Kavramsal Çerçeve: Terminolojik Sorunlar 361
2. 2017 Anayasa Değişiklikleri Yürütmeyi Özerkleştirdi mi? 362
a. Yürütme Dört Konuda Saklı Yetki Sahibi Olmuştur Görüşü 362
b. Yürütme Hiçbir Konuda Saklı Yetki Sahibi Değildir Görüşü 363
III. YÜRÜTME ORGANININ DÜZENLEME ARAÇLARI 365
A. Aslî Düzenleme Aracı: Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 365
1. Alanı ve Türleri 365
2. Kullanım Esasları ve Statüsü 366
3. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Cumhurbaşkanı Kararlarından Farkı 367
B. Yürütmenin Türev Düzenleme Araçları: Yönetmelikler ve Diğer Düzenleyici İşlemler 369
1. Türev Düzenleme Aracı 369
2. Türev Düzenleme Aracı Olarak Yönetmelikler ve Diğer Düzenleyici İşlemler 369
a. Yönetmelikler 369
b. Diğer Düzenleyici İşlemler (Adsız Düzenleyici İşlemler) 370
IV. 1982 ANAYASASI’NDA OLAĞANÜSTÜ REJİM YÖNETİMİ 371
A. Genel Çerçeve 371
B. 1982 Anayasasında Olağanüstü Hal Yönetimi 371
1. Olağanüstü Hâl Yönetimine Başvuru Nedenleri (AY, m. 119/1) 372
2. Olağanüstü Hal İlanında Yetkili Makam ve Yöntem 372
3. Süre, Uygulama Çevresi ve Sona Ermesi 372
4. Sonuçları 373
V. YASAMA YÜRÜTME İLİŞKİLERİ AÇISINDAN HÜKÜMET SİSTEMİNİN NİTELİĞİ 374
Yedinci Bölüm Değerlendirme Soruları 376
Sekizinci Bölüm
1982 ANAYASASINDA YARGI
I. YARGININ ANAYASAL İLKELERİ 379
A. Yargı Kavramı 379
B. Mahkemelerin Kuruluşu 380
C. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 381
1. Yargı Bağımsızlığı 381
a. Mahkemelerin Bağımsızlığı (Yargının Kurumsal Bağımsızlığı) İçin Gerekli Şartlar 382
b. Hâkim Güvencesi (Teminatı): Hâkim Bağımsızlığı 383
2. Yargının Tarafsızlığı 384
D. Yargı Bağımsızlığının Kurumsal Aracı Olarak Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) 385
1. Yargısal Kurul Kavramı ve Yargı Bağımsızlığı Açısından Önemi 385
2. Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) 387
a. Oluşumu 387
b. Kurul’un Görevleri (m. 159) 389
II. TÜRK YARGI SİSTEMİNİN GENEL ESASLARI VE YÜKSEK MAHKEMELER 390
A. Yargıtay 391
B. Danıştay 391
C. Uyuşmazlık Mahkemesi 392
D. Sayıştay’ın Yüksek Mahkeme Niteliği Taşıyıp Taşımadığı 393
Sekizinci Bölüm Değerlendirme Soruları 395
Dokuzuncu Bölüm
TÜRK ANAYASA YARGISI
I. ANAYASA MAHKEMESİNİN OLUŞUMU VE GÖREVLERİ 398
A. Oluşumu 398
B. Görevleri 400
1. Anayasaya Uygunluk Denetimi 400
2. Siyasal Partilerin Kapatılmaları Hakkında Davaları Karara Bağlamak 400
3. Siyasal Partilerin Mali Denetimini Gerçekleştirmek 401
4. Yüce Divan Sıfatıyla Anayasa’da Sayılan Kişilerin Yargılanması Görevi 401
5. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını Seçmek 401
II. ANAYASAYA UYGUNLUK DENETİMİ GÖREVİ VE İŞLEYİŞİ 402
A. Denetime Tâbi İşlemler 402
1. Denetime Tâbi Hukuk Kuralları 402
2. Denetime Tâbi Bireysel İşlemler 403
3. TBMM Kararlarının Denetlenebilir Olup Olmadığı 403
B. Denetim Yolları ve İşleyişi 404
1. İptal Yolu 405
a. Şekil Yönünden İptal Davası 406
b. Esas Yönünden İptal Davası 407
2. İtiraz Yolu (Somut norm denetimi– Def’i Yolu) 408
a. Tanım ve Çerçeve 408
b. İtiraz Yolunun Harekete Geçirilmesinin Şartları 409
3. Bireysel Başvuru Yolu 413
III. ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI VE SONUÇLARI 413
A. Anayasa Mahkemesinin Esasa İlişkin Karar Türleri 413
1. Yokluk Kararları 414
2. İptal Kararları 415
3. Ret Kararları (Anayasaya uygunluk kararları) 416
4. Şartlı Ret Kararları (Yorum rezervli ret) 416
B. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Etkisi ve Sonuçları 417
1. Anayasa Mahkemesi Kararları Gerekçesi Yazılmadan Açıklanamaz 417
2. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Yayımı ve Yürürlüğe Girişi 418
a. Kararın Yayımı, Yürürlüğe Girişi ve Etkisi 418
b. İptal Kararının Yürürlüğe Girişini Erteleme 419
3. Kararların Kesinliği ve Bağlayıcılığı 421
4. AYM’nin Yerindelik Denetimi Yapamaması: Denetimin Sınırı 423
C. Yürürlüğü Durdurma Kararları 424
D. Türk Anayasa Yargısında “Anayasa İhmali” 425
E. Anayasa Yargısında Yargılamanın Yenilenmesi 426
F. AYM Kararlarında Usul ve Yetersayı 426
Dokuzuncu Bölüm Değerlendirme Soruları 428
Onuncu Bölüm
TÜRK ANAYASA YARGISINDA BİREYSEL BAŞVURU YOLU
I. BİREYSEL BAŞVURU YOLUNUN AMACI VE HUKUKUMUZA GİRİŞİ 431
II. BİREYSEL BAŞVURU YOLUNUN NİTELİKLERİ 432
A. Kamu Gücü İşlemlerine Karşı Koruma Yolu Olması 432
B. İkincil Nitelikte Bir Koruma Yolu Oluşu 433
III. BİREYSEL BAŞVURU YOLUNUN KABUL EDİLEBİLİRLİK ŞARTLARI 434
A. Olağan Kanun Yollarının Tüketilmiş Olması 434
B. Başvurunun Süresi İçerisinde Yapılmış Olması 435
C. Başvurucunun Bir Hakkının İhlal Edilmiş Olması 436
D. Başvuru Konusunun Bireysel Başvuru Alanına Giren Bir Hak Olması 439
E. Başvurunun Açıkça Dayanaktan Yoksun ve Önemsiz Olmaması 440
IV. BİREYSEL BAŞVURU USULÜ 441
V. MAHKEMENİN KARARLARI 443
A. Kabul Edilemezlik Kararları 443
B. Düşme Kararları 443
C. Başvurunun Esasına İlişkin Kararlar 444
1. Yeniden Yargılama 444
2. Tazminat Kararları 445
3. İhlal ve Sonuçlarının Nasıl Giderileceğine Dair Kararlar 445
4. Pilot Karar Uygulaması 446
D. Geçici Önleme Başvuru 448
Onuncu Bölüm Değerlendirme Soruları 450
On Birinci Bölüm
ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ
I. ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR 453
A. Teklif 453
B. Görüşme 455
C. Karar 456
D. Onay 456
E. Anayasa Değişikliklerinin Halkoylamasına Sunulması 458
II. ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNİN DENETİMİ 458
1. Teklif ve Oylama Çoğunluğuna Uyulup Uyulmadığı 460
2. İvedilikle Görüşülemeyeceği Emrine Uyulup Uyulmadığı 462
On Birinci Bölüm Değerlendirme Soruları 463
Kaynakça 465
Kavramlar Dizini 473 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
