|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar 13
GİRİŞ 15
I. Bölüm
TÜRK HUKUKU AÇISINDAN ÇEK
I. ÇEK KAVRAMI 17
II. TÜRK HUKUKUNDA ÇEKE İLİŞKİN MEVZUAT 20
A. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu 20
B. 5941 Sayılı Çek Kanunu 21
C. Diğer Kanunlar 24
1. 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu 24
2. 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu 25
3. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu 25
4. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun 25
5. 5834 Sayılı Karşılıksız Çek ve Protestolu Senetler ile Kredi ve Kredi Kartları Borçlarına İlişkin Kayıtların Dikkate Alınması Hakkında Kanun 26
6. 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu 27
7. 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun 27
D. Sair Mevzuat Hükümleri 28
1. Çek Takas Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik 28
2. Çek Defterlerinin Baskı Şekline ve Bankaların Hamile Ödemekle Yükümlü Olduğu Miktarın Belirlenmesine İlişkin Tebliğ 28
3. Çeklerde Karekod Uygulamasına İlişkin Tebliğ 28
4. Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı Kararlarının Bildirilmesine ve Duyurulmasına İlişkin Tebliğ 29
III. ÇEKİN NİTELİĞİ 29
A. Çekin Hukuki Niteliği 30
B. Çekin İktisadi Niteliği 34
IV. ÇEKİN UNSURLARI 37
A. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Açısından 38
1. Mutlak Zorunlu Unsurlar 39
a. Çek Kelimesi 39
b. Belirli Bir Meblağın Ödenmesine İlişkin Kayıtsız ve Şartsız Havale 40
c. Ödeyecek Kimsenin “Muhatabın” Ticaret Unvanı 43
d. Düzenlenme (Keşide) Tarihi 45
e. Düzenleyenin İmzası 48
f. Seri Numarası 50
g. Karekod 51
2. Alternatifli Unsurlar 52
a. Düzenlenme (Keşide) Yeri (Alternatifli Zorunlu Unsur) 52
b. Ödeme Yeri (Alternatifli İhtiyari Unsur) 56
B. 5941 Sayılı Çek Kanunu Açısından 58
1. Çek Hesap Numarası 62
2. Çek Hesabının Bulunduğu Banka Şubesinin Adı 62
3. Çek Hesabı Sahibi Gerçek Kişinin Adı ve Soyadı; Tüzel Kişinin Adı 63
4. Tüzel Kişi Adına Çek Düzenleyen Kişinin Adı ve Soyadı 63
5. Çek Hesabı Sahibi Gerçek veya Tüzel Kişinin Vergi Kimlik Numarası 64
6. Çekin Basıldığı Tarih 64
7. Çek Hesabı Sahibi Tüzel Kişi ise Varsa Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) Numarası 65
8. Çek Hesabı Sahibi ile Düzenleyenin Farklı Kişiler Olması Hâlinde,
Ayrıca Düzenleyenin Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası 65
V. ÇEK ÜZERİNE KONULABİLECEK İHTİYARİ KAYITLAR 65
A. Kanunda Yer Alan İhtiyari Kayıtlar 66
1. Çekin Türüne İlişkin Kayıtlar 66
a. Lehtar Tayinine İlişkin Kayıt 66
b. Menfi Emrine Kaydı 67
c. Hamiline Kaydı 68
2. Ödemeye İlişkin Kayıtlar 69
a. Adres ve İkametgâh Kaydı 69
b. Aynen Ödeme Kaydı 69
c. Çizgili Çek Kaydı 69
d. Hesaben Ödeme Kaydı 70
3. Ödememe Haline Yönelik Kayıtlar 70
a. Protestodan Muafiyet Kaydı 70
b. Aval Kaydı 71
c. Sorumsuzluk ve Ciro Yasağı Kaydı 72
B. Kanunda Yer Almayan İhtiyari Kayıtlar 73
1. Düzenleyen ile Muhatap Arasındaki İlişkiye Yönelik 73
a. Provizyon Kaydı 73
b. İhbar Kaydı 74
2. Düzenleyen ile Hamil Arasındaki İlişkiye Yönelik 75
a. Teminat Kaydı 75
b. Bedel Kaydı 76
c. Yetki Kaydı 76
d. Tahkim Kaydı 77
3. Muhatap ile Hamil Arasındaki İlişkiye Yönelik 78
a. Vize Kaydı 78
b. Teyit veya Bloke Kaydı 78
VI. KEŞİDECİ İLE MUHATAP ARASINDAKİ İLİŞKİ 79
A. Karşılık 80
B. Çek Anlaşması 81
VII. ÇEKİN DEVRİ 83
A. Genel Olarak 83
B. Emre Yazılı Çekin Devri 83
C. Hamiline Yazılı Çekin Devri 88
D. Nama Yazılı Çekin Devri 90
II. Bölüm
ÇEKİN ÖDENMEK ÜZERE İBRAZI
I. İBRAZ KAVRAMI 93
II. ÇEKTE İBRAZA YETKİLİ KİŞİ 94
A. Nama Yazılı Çeklerde 94
B. Emre Yazılı Çeklerde 95
C. Hamiline Yazılı Çeklerde 97
III. ÇEKİN İBRAZ YERİ 99
A. Çek Hesabının Bulunduğu Bankaya İbraz 100
1. Çek Hesabının Bulunduğu Şubeye İbraz 101
2. Çek Hesabının Bulunduğu Şubeden Farklı Bir Şubeye İbraz 103
B. Muhatap Banka Dışında Bir Bankaya İbraz 105
C. Takas Odasına İbraz 107
VI. İBRAZ SÜRELERİ 111
A. Genel Olarak 111
B. İbraz Sürelerinin Önemi 112
1. Muhatabın Yükümlülükleri Açısından 112
2. Çekten Cayma Hakkının Kullanılabilmesi Açısından 113
3. Müracaat Borçlularına Başvurulabilmesi Açısından 115
4. Zamanaşımı Süresinin Başlaması Açısından 116
5. Bloke Kaydının Hüküm İfade Etmesi Açısından 116
6. Yapılan Cironun Niteliği Açısından 117
7. “Karşılıksızdır” İşleminin Yapılabilmesi Açısından 117
8. Tazminat ve Munzam Zararların Talebi Açısından 118
C. Kanunda Öngörülen İbraz Süreleri 118
D. İbraz Sürelerinin Hukuki Niteliği 126
E. İbraz Sürelerinin Hesaplanması 126
F. İbraz Sürelerinin Uzadığı Haller 130
G. Mücbir Sebebin Varlığı Halinde İbraz Süresinin Geçirilmesi 131
H. İbraz Süresi Geçtikten Sonra Çekin İbrazı 132
I. İbraz Sürelerinin Geçirilmesinin Sonuçları 134
V. İLERİ DÜZENLENME TARİHLİ ÇEK SORUNU 137
A. Ticaret Kanunu Açısından Çekin Görüldüğünde Ödeneceği Kuralı 137
B. İleri Düzenlenme Tarihli Çek Uygulaması 141
1. 28.02.2009 Tarihli Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve 5941 Sayılı Çek Kanunu Öncesi İleri Tarihli Çek Uygulaması 141
2. 28.02.2009 Tarihli Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve 5941 Sayılı Kanun’un İleri Tarihli Çek Uygulamasına Yaklaşımı 144
III. Bölüm
ÇEKİN ÖDENMESİ
I. GENEL OLARAK ÇEKTE ÖDEME 151
II. MUHATABIN ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 152
A. Çek Karşılığının Tamamının Çek Hesabında Bulunması Halinde 155
B. Çek Karşılığının Kısmen Çek Hesabında Bulunması Halinde 157
C. Çek Karşılığının Kısmen veya Tamamen Çek Hesabında Bulunmaması Halinde 158
D. Muhatabın Ödemekle Sorumlu Olduğu Tutarın Hesaplanması 165
III. ÇEKİN ÖDENME ZAMANI 167
VI. ÇEK KARŞILIĞININ ÖDENMESİNDEN ÖNCE MUHATAPÇA YAPILMASI GEREKENLER 167
A. Çek Hesabının Bulunduğu Şubeye Yapılan İbraz Üzerine 167
1. İbraz Edilen Senedin Çek Hükmünde Olması 168
2. Geçerli Bir Çek Sözleşmesinin Bulunması 169
3. Çekin Hesap Sahibi Tarafından İmzalanmış Olması 169
4. İbraz Eden Kişinin Yetkili Hamil Olması 172
5. İbrazın Süresi İçerisinde Yapılmış Olması 174
6. Çek Hesabında Karşılığın Bulunması 174
7. İbraz Edilen Çek İçin Ödeme Engeli Bulunmaması 175
B. Çek Hesabının Bulunduğu Şubeden Farklı Bir Şubeye Yapılan İbraz Üzerine 176
C. Takas Odasına İbraz Halinde 177
V. ÖDENME ŞEKLİ 180
A. Nakden Ödeme 181
B. Kayden Ödeme 184
VI. KARŞILIĞIN ÖDENMESİ HALİNDE YAPILACAK İŞLEMLER 186
A. Tamamen Ödenmesi 186
B. Kısmen Ödenmesi 187
VII. KARŞILIĞI OLMAYAN ÇEKİN ÖDENMESİ 191
A. Hata Neticesinde Yapılan Ödeme 192
B. Bilerek ve İsteyerek Yapılan Ödeme 196
VIII. SAHTE VE TAHRİF EDİLMİŞ ÇEKİN ÖDENMESİ 199
IX. ÇEKİN ÖDENMESİNDE KARŞILAŞILAN BAZI ÖZEL HALLER 213
A. Çizgili Çekin Ödenmesi 213
B. Teyitli (Blokeli) Çekin Ödenmesi 216
C. Vizeli Çekin Ödenmesi 219
D. Adresli ve Yerleşim Yerli Çekin Ödenmesi 219
E. Garantili Çekin Ödenmesi 220
F. Banka Çekinin Ödenmesi 221
X. ÇEKİN ÖDENMESİNİN SONUÇLARI 222
XI. ÇEKİN ÖDENMEMESİ VE SONUÇLARI 223
A. Çekin Ödenmemesi 223
1. Muhtemel Ödenmeme Nedenleri 223
2. Özel Olarak “Karşılıksız Çek” 225
B. Karşılıksız Çekin Hukuki ve Cezai Sonuçları 227
Sonuç 233
Kaynakça 239
Kavramlar Dizini 245 |