|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR 5
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
SERMAYE PİYASASINA İLİŞKİN TEMEL ESASLAR
I. PİYASA KAVRAMI 28
II. SERMAYE PİYASASI KAVRAMI 30
III. SERMAYE PİYASALARININ TARİHSEL GELİŞİMİ 31
IV. SERMAYE PİYASALARININ ÜLKEMİZDEKİ TARİHSEL GELİŞİMİ 34
V. SERMAYE PİYASASI ARACI KAVRAMI 36
A. Menkul Kıymet 37
1. Kavramsal Olarak Menkul Kıymet 37
2. Menkul Kıymetleştirme (Securitization) 39
a. Menkul Kıymetleştirme Kavramı 39
b. Menkul Kıymetleştirmenin Unsurları 42
b1. Alacakların Kaynak Şirketin Mal Varlığından Ayrılması 42
b2. Menkul Kıymetlerin Özel Amaçlı Kuruluş Tarafından
İhraç Edilmesi 43
b3. Elde Edilen Gelirin Menkul Kıymet Ödemelerinde
Kullanılması 43
c. Menkul Kıymetleştirme Süreci 44
d. Menkul Kıymetleştirmenin Tarihsel Gelişimi 45
e. Menkul Kıymetleştirmenin Avantaj ve Dezavantajları 48
3. Menkul Kıymetlerin Özellikleri 49
a. Ortaklık veya Alacaklılık Hakkı Sağlaması 49
b. Belli Bir Tutarı Temsil Etmesi 50
c. Yatırım Aracı Olarak Kullanılması 50
d. Dönemsel Gelir Getirmesi 51
e. Misli Nitelikte Olması 51
f. Seri Halinde Çıkarılması 51
g. İbareleri Aynı Olması 52
h. Kıymetli Evrak Özelliğine Sahip Olması 52
B. Türev Araçlar 53
C. Yatırım Sözleşmeleri 59
D. Diğer Sermaye Piyasası Araçları 60
İKİNCİ BÖLÜM
İSLAMİ FİNANSA İLİŞKİN TEMEL KAVRAM VE PRENSİPLER
I. GENEL OLARAK 63
II. İSLAMİ FİNANSIN TANIMI 68
III. İSLAMİ FİNANSIN TARİHSEL GELİŞİMİ 72
IV. TÜRKİYE’DE İSLAMİ FİNANSIN GELİŞİMİ 76
V. İSLAM EKONOMİSİNİN TEMEL İLKELERİ 79
A. Faiz Yasağı 81
1. Faiz Kavramı 81
2. Faizin Tarihsel Süreci 83
3. Faizin İslami Açıdan Türleri 86
4. Faiz Yasağının Nedenleri 89
B. Belirsizlik (Gharar) Yasağı 91
C. Aşırı Risk Alma (Maysir) ve Spekülasyon (İhtikâr) Yasağı 93
D. Faaliyet Alanlarının Belirli ve Şeffaf Olması 95
VI. İSLAMİ FİNANS TEMELİNDE SÖZLEŞME KAVRAMI 96
VII. İSLAMİ FİNANSMAN YÖNTEMLERİ 100
A. Mudaraba 102
B. Müşaraka 104
C. Murabaha 105
D. Selem 108
E. İcara (Kiralama) 109
F. İstisna 111
G. Wakala (Vekalet) 113
VIII. İSLAMİ FİNANSAL HİZMETLER 114
A. İslami Bankacılık 117
B. İslami Sigortacılık (Takaful) 119
C. İslami Sermaye Piyasası Araçları 122
1. İslami Hisse Senetleri 124
2. İslami Yatırım Fonları 126
3. İslami Türev Ürünler Piyasası 130
IX. SUKUK VE İSLAMİ SERMAYE PİYASASININ HUKUKİ
ÇERÇEVESİNİ ŞEKİLLENDİREN ULUSLARARASI KURULUŞLAR 136
A. İslami Finans Odaklı Standart Belirleyici ve Piyasa
Destekleyici Kuruluşlar 137
B. Küresel Sermaye Piyasası, Sürdürülebilir Finans ve
Makro–Finansal Çerçeve Kuruluşları 143
C. Genel Değerlendirme 146
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İSLAMİ FİNANS PERSPEKTİFİNDE SUKUK
I. SUKUKUN KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ 149
A. Sukukun Tanımı 149
B. Sukukun Tarihi Gelişimi 156
II. MENKUL KIYMET ARACI OLARAK SUKUKUN GENEL
ÖZELLİKLERİ 159
III. SUKUKUN RİSKLERİ, PROBLEMLERİ VE YAPISAL
DEZAVANTAJLARI 169
IV. SUKUKUN GELENEKSEL FİNANSAL ENSTRÜMANLAR İLE
KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ 179
V. SUKUK İHRACINDA TARAFLAR 188
VI. SUKUKUN TÜRLERİ 196
A. Sukukun Teknik ve Ticari Niteliğine Bağlı Olarak
Sınıflandırılması 197
1. Kaynak Kuruluşun (İhraççının) Kimliğine Göre Sukukun
Sınıflandırılması 197
2. Dayanak Varlıklarla Kurulan İlişkiye Göre Sukukun
Sınıflandırılması (Varlığa Dayalı ve Varlık Temelli Yapılar) 199
3. Yapısal Karmaşıklık Düzeyine Göre Sukuk Türleri 203
4. Vade Sürelerine Göre Sukukun Sınıflandırılması 204
5. Diğer İlave Teknik Özelliklere Göre Sukuk Türleri 205
B. Kullanım Alanına Göre Sukuk Türleri 207
1. Proje Endeksli Sukuk 207
2. Varlık Finansmanı Amaçlı Sukuk 209
3. Bilanço Endeksli Sukuk 211
C. Sözleşme Yapılarına Göre Sukuk Türleri 213
1. Satış Sözleşmesine Dayalı Sukuk Türleri 214
a. Murabaha Sukuku 215
b. İstisna Sukuku 218
c. Selem Sukuku 224
2. Kira Sözleşmesine Dayalı Sukuk: İcara Sukuku 229
3. Ortaklık Temelli Akitlere Dayanan Sukuk Türleri 235
a. Mudaraba Sukuku 237
b. Müşaraka Sukuku 241
4. Wakala (Vekalet) Temelli Akitlere Dayanan Sukuk 245
5. Karma (Hibrit) Akitlere Dayalı Sukuk Modelleri 251
a. Zirai Faaliyetlere Dayalı Yapılar (Müzaraa, Müsakat,
Muğarase vb.) 253
b. İcara ve Ortaklığın Birlikte Kullanıldığı Çoklu Sözleşme
Modelleri: Tarım ve Enerji Elbirliği Sistemleri 256
c. İmalat ve İnşaat Odaklı Hibrit Sukuk Modelleri: İstisna ve
İcara Entegrasyonu 260
D. Sürdürülebilir ve Sosyal Etki Odaklı Sukuk Türleri 263
1. Yeşil Sukuk (Green Sukuk) 264
2. Sosyal Sukuk (Social Sukuk) 269
3. Sürdürülebilir Sukuk (Sustainability Sukuk) 271
4. Sürdürülebilirlik Bağlantılı Sukuk (Sustainability–Linked
Sukuk) 274
5. Geçiş Sukuku (Transition Sukuk) 276
6. Mavi Sukuk (Blue Sukuk) 278
7. Vakıf Temelli ve Sosyal Etki Sukukları (Waqf / Impact Sukuk) 280
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TÜRKİYE PİYASASI HUKUKU ÇERÇEVESİNDE KİRA SERTİFİKALARI
I. KAVRAMSAL VE HUKUKİ ÇERÇEVE 283
II. KİRA SERTİFİKALARININ SERMAYE PİYASASI ARACI NİTELİĞİ 286
III. NORMATİF ALTYAPI 291
IV. KİRA SERTİFİKALARININ TEMEL UNSURLARI 293
A. Kira Sertifikası İhracının Konusu 293
B. Kira Sertifikası İhracının Tarafları 297
1. Asli Taraflar 298
2. Fer’i Taraflar 299
C. Kira Sertifikası İhraç Yöntemleri 300
D. İhraç Öncesi Akdedilen Sözleşmelerin Hukuki Niteliği 309
E. Kira Sertifikalarında Vergilendirme Rejiminin Hukuki
Kurgusu ve Yapısal Özellikleri 317
V. KİRA SERTİFİKASI TÜRLERİ VE HUKUKİ NİTELİKLERİ 327
A. Kira Sertifikası Türlerine İlişkin Genel Değerlendirme 327
B. Kira Sertifikası Türleri 328
1. Sahipliğe Dayalı Kira Sertifikaları 328
2. Yönetim Sözleşmesine Dayalı Kira Sertifikaları 331
3. Alım–Satıma Dayalı Kira Sertifikaları 334
4. Ortaklığa Dayalı Kira Sertifikaları 337
5. Eser Sözleşmesine Dayalı Kira Sertifikaları 345
VI. KİRA SERTİFİKASI İHRACINDA VARLIK KİRALAMA ŞİRKETLERİ 349
A. Genel Değerlendirme 349
B. Hukuki Nitelik ve İşlevsel Değerlendirme 353
1. Varlık Kiralama Şirketinin Hukuki Niteliği 353
2. Varlık Devri ve Mülkiyetin Niteliği (True Sale Tartışması) 357
a. Gerçek Satış (True Sale) Problemi 357
b. Mülkiyetin Niteliği ve Hak Sahipliği 359
c. Türk Hukuku Açısından Mülkiyet ve Hak Sahipliği Sorunu 360
d. Uygulamada Mülkiyetin Aşınması ve Bunun Sonuçları 362
3. Riskin Dağılımı ve İflas İzolasyonu 363
4. Nakit Akışlarının Hukuki Niteliği ve Yatırımcı Hakkı 365
5. Hukuki Kurgu ile Ekonomik Gerçeklik Arasındaki İlişki 369
C. Varlık Kiralama Şirketlerinin Vergilendirilmesi 373
D. Hazine Tarafından Kurulan Varlık Kiralama Şirketleri 374
1. Kavramsal Ayrışma ve Normatif Temel 376
2. Faaliyet Alanı, Varlık Yapısı ve Ehliyet Rejimi 380
3. Mülkiyet, Kontrol ve Ekonomik Gerçeklik İlişkisi 382
4. Yönetim, Sorumluluk ve Kurumsal Yapı 384
5. Kayıt, Denetim ve Şeffaflık Rejimi 386
6. Tasfiye, Malvarlığı ve Vergisel/İdari Ayrıcalıklar 388
7. Genel Değerlendirme ve Sistematik Sonuç 393
VII. TÜRKİYE’DE KİRA SERTİFİKASI SİSTEMİNİN YAPISAL
DEĞERLENDİRMESİ VE ELEŞTİRİSİ 394
BEŞİNCİ BÖLÜM
KARŞILAŞTIRMALI HUKUK BAĞLAMINDA SUKUK UYGULAMALARI VE ÜLKE ÖRNEKLERİ
I. GENEL OLARAK 405
II. SEÇİLMİŞ ÜLKE ÖRNEKLERİ 408
A. Malezya 408
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 408
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 412
3. Değerlendirme 419
B. Birleşik Krallık 421
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 421
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 427
3. Değerlendirme 434
C. Birleşik Arap Emirlikleri ve Körfez Modeli 436
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 436
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 439
3. Değerlendirme 444
D. Suudi Arabistan 446
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 446
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 450
3. Değerlendirme 455
E. Hong Kong 457
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 457
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 461
3. Değerlendirme 464
F. Endonezya 468
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 468
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 471
3. Değerlendirme 475
G. Almanya 478
1. Hukuki ve Kurumsal Altyapı 478
2. Sukuk Türleri, İhraç Yapısı, SPV Mekanizması, Mülkiyet
Rejimi ve Vergilendirme 482
3. Değerlendirme 486
SONUÇ 489
KAYNAKÇA 497 |