|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
8. Baskı İçin Ön Söz VII
1. Bölüm
NEDEN KIYMETLİ EVRAK HUKUKU?
§ 1. GENEL OLARAK KIYMETLİ EVRAK VE ALACAĞIN DEVRİ İLİŞKİSİ 1
I. GENEL OLARAK 1
II. “KIYMETLİ EVRAK” TERİMİ VE “ADİ SENET”TEN FARKLILIKLAR 1
A. Terim ve Adi Senetten Farklılıklar 1
B. Alacağın Devri Sistemi ve Kıymetli Evrak Hukuku ile İlişkisi 3
C. Kambiyo Senetleri ile Alt İlişki Arasındaki İlişki ve Borcun Yenilenmesi 5
III. KIYMETLİ EVRAK HUKUKU İLE BORÇLAR HUKUKU BAĞLANTISI– KAMBİYO SENETLERİNDEKİ PİYASA İŞLEYİŞİ VE ÖĞRETİCİ BİR ÖRNEK 6
§ 2. KIYMETLİ EVRAK HUKUKU İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEME 9
I. TÜRK TİCARET KANUNU 9
II. TÜRK MEDENİ KANUNU 9
III. SERMAYE PİYASASI KANUNU 9
IV. TCK VE ÖZEL KANUNLAR 10
§ 3. KIYMETLİ EVRAK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI 10
§ 4. KIYMETLİ EVRAKIN UNSURLARI, BORÇLUNUN DURUMU VE DEVİR 15
I. KIYMETLİ EVRAKIN TANIMI VE UNSURLARI 15
A. Tanım 15
B. Unsurlar 15
II. KIYMETLİ EVRAKTA BORÇLUNUN DURUMU 16
§ 5. KIYMETLİ EVRAK ALANINDA YAPILAN TASNİFLER 19
I. TEMSİL ETTİĞİ HAKKIN TÜRÜNE GÖRE 19
A. Alacak (Para) Senetleri 19
B. Emtia Senetleri–Eşya Hukuku Senetleri 19
C. Hisse (Pay) Senetleri 19
II. KIYMETLİ EVRAKTAKİ “MÜNDEMİÇ” HAKKIN SENETTEN ÖNCE VAR OLUP OLMAMASINA GÖRE 20
A. Kurucu (İhdasî) Kıymetli Evrak 20
B. Bildirici (İzharî) Kıymetli Evrak 20
III. KIYMETLİ EVRAKIN DÜZENLENMESİNE NEDEN OLAN TEMEL İLİŞKİ İLE BAĞLANTISINA GÖRE (İLLΖMÜCERRET KIYMETLİ EVRAK) 20
A. İllî Kıymetli Evrak 20
B. Mücerret (Soyut) Kıymetli Evrak 21
IV. DEVİR ŞEKLİ VEYA HAK SAHİBİNİ TESPİT ŞEKLİNE GÖRE 21
A. Nama Yazılı Kıymetli Evrak 21
1. Nama Yazılı Kıymetli Evrak ve Emre Yazılı Senetten Ayırımı 21
2. Nama Yazılı Senetlerde Defiler (ve İtirazlar) 23
3. Nama Yazılı Senetlerin Özel Bir Türü: Eksik Nama Yazılı Senetler 24
B. Emre Yazılı Kıymetli Evrak 25
1. Genel Olarak ve Türleri 25
2. Devir 25
3. Emre Yazılı Senetlerde Defi ve İtirazlar 26
C. Hamiline Yazılı Kıymetli Evrak 30
V. KAMU GÜVENİNE LAYIK OLUP OLMAMASINA GÖRE 31
§ 6. KIYMETLİ EVRAKTA TAHVİL 31
2. Bölüm
KIYMETLİ EVRAKIN ZIYA VE İPTALİ
§ 7. KIYMETLİ EVRAKIN ZIYA VE İPTALİ 35
I. GENEL OLARAK 35
II. KIYMETLİ EVRAKIN ZIYA VE İPTALİ İLE İLGİLİ GENEL HÜKÜMLER 35
III. KIYMETLİ EVRAKIN ZIYA VE İPTALİ İLE İLGİLİ ÖZEL HÜKÜMLER 36
A. Emre Yazılı Kıymetli Evrakta 36
B. Hamiline Yazılı Kıymetli Evrakta 37
1. Yetki 37
2. Usul 37
C. Nama Yazılı Kıymetli Evrakta 38
IV. İPTAL KARARININ SONUÇLARI 38
3. Bölüm
KAMBİYO SENETLERİ (TİCARÎ SENETLER)
§ 8. GENEL OLARAK KAMBİYO SENETLERİ VE ÖZELLİKLERİ 41
I. GENEL OLARAK VE YASAL DÜZENLEME 41
II. KAMBİYO SENETLERİNİN ÖZELLİKLERİ 41
A. Kanunen Emre Yazılı Olması 41
B. Geçerliliklerinin Sıkı Şekil Şartlarına Bağlı Olması 41
C. İbraz ve Tedavül Senetleri Olması 41
D. Kurucu ve Soyut (Mücerret) Kıymetli Evrak Olması 41
E. İmzaların Bağımsızlığı İlkesinin Geçerli Olması 42
F. Senetteki Mündemiç Hakkın Mutlaka Para Alacağı Olması 42
G. Senet Dolayısıyla Borç Altına Girenlerin Hamile Karşı Müteselsilen Sorumlu Olması 42
H. İcra ve İflas Hukukunda Özel Takip Usulünün Olması 42
I. Emre veya Hamiline Yazılı Olması Koşuluyla Kamu Güvenine Layık Olması 42
III. KAMBİYO SENETLERİNDE EHLİYET, TEMSİL VE İMZA 43
A. Ehliyet 43
B. Temsil 43
C. İmza 43
4. Bölüm
KARŞILAŞTIRMALI OLARAK POLİÇE VE BONO
§ 9. POLİÇE VE BONO 45
I. GENEL OLARAK, HUKUKİ NİTELEME VE İŞLEYİŞ 45
A. Poliçe 45
B. Bono 47
II. ZORUNLU ŞEKİL UNSURLARI 48
A. Poliçe 48
B. Bono 53
C. Zorunlu Unsurlardaki Eksiklikler ve Tamamlayıcı Hükümler 55
1. Poliçe 55
2. Bono 55
D. Yazılması Senedi Geçeriz Kılacak veya Yazılmamış Sayılmasına Neden Olacak Unsurlar 56
1. Yazılması Geçersizlik Sonucunu Doğuracak Kayıtlar 56
2. Yazılması Geçersizlik Sonucunu Doğurmayıp, İlgili Kaydın Yazılmamış Sayılmasına Neden Olan Durumlar 56
E. İhtiyarî Kayıtlar 56
III. AÇIK (BEYAZ) POLİÇE (BONO VE ÇEK) VE EKSİK POLİÇE / BONO / ÇEKTEN FARKLARI 57
A. Açık (Beyaz) Poliçe–Bono–Çek 57
B. Eksik Poliçe (Bono–Çek) 58
§ 10. POLİÇEDE DÜZENLEYENİN KONUMU VE KABUL 58
I. DÜZENLEYENİN (KEŞİDECİNİN) DURUMU 58
II. GENEL OLARAK KABUL VE BONO İLE ÇEKTE DURUM 59
III. “DOKUZ SORUDA” KABULE ARZ 59
§ 11. POLİÇENİN (BONO VE ÇEKİN) CİROSU 67
I. GENEL OLARAK 67
II. CİRONUN YAPILIŞI, ŞEKLİ, SÜRESİ ve TÜRLERİ 68
A. Cironun Temel İşlevi Nedir? 68
B. Cironun Tarafları Kimlerdir? Kimlere Ciro İlgili? 68
C. Ciro Ne Zamana Kadar Yapılabilir? 69
D. Cironun Şekli Nasıldır? 70
1. Genel Olarak 70
2. Ciroyu Yasaklayan Bir Kayıt ve Şart Bulunmamalıdır 71
3. Ciro Kayıtsız Şartsız Olmalıdır 71
4. Ciro Çizilmemiş Olmalıdır 71
E. Tam Ciro–Beyaz Ciro Ne Demektir? 71
F. Ciro Hangi Amaçlara Hizmet Eder? Ne İşlevleri Vardır? 74
1. Temlik Cirosu 74
a) Temlik Fonksiyonu 74
b) Teşhis Fonksiyonu 74
c) Garanti (Teminat) Fonksiyonu 74
3. Tahsil Cirosu 75
a) Genel Olarak ve Yapılışı 75
b) Senedi Tahsil Cirosu ile Devralanın Yetkileri 75
c) Tahsil Cirosundaki Defiler 75
4. Rehin Cirosu 76
a) Genel Olarak 76
b) Rehin Cirosunda Defiler 77
§ 12. POLİÇE VE BONODA ÖDEME VE AŞAMALARI 81
I. VADE – ÖDEME GÜNÜ AYIRIMI 81
II. POLİÇE VE BONODA VADE TÜRLERİ 81
A. Genel Olarak 81
B. Vade Türleri 81
1. Belirli Vadeli Poliçe ve Bonolar 81
2. Düzenleme Tarihinden Belli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçe/Bono 82
3. Görüldüğünde Ödenecek Poliçe ve Bonolar 82
a) Poliçe 82
b) Bono 82
4. Görüldükten Belli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçe ve Bonolar 82
a) Poliçe 82
b) Bono 82
III. POLİÇE VE BONODA ÖDEME REAKSİYONUNUN BAŞLAMASI 83
A. Yedi Soruda Ödeme İçin İbraz 83
1. Genel Olarak 83
2. İbrazın Konusu Nedir? Usulü Nasıldır? 83
3. İbrazın Tarafları Kimlerdir? 83
4. İbrazın Fonksiyonları Nelerdir? 84
5. İbraz Yeri Neresidir? 84
6. Poliçe ve Bono Ne Zamana Kadar İbraz Edilecektir? Süre Nedir? 84
a) Belirli Vadeli/Düzenleme Gününden Belli Bir Süre Sonra veya Görüldüğünden Belli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçe ve Bonolarda 84
b) Görüldüğünde Ödenecek Poliçe ve Bonolarda 85
7. İbraz Sürelerinin Kaçırılması ve İbrazın Sonuçları Nelerdir? 85
B. Ödeme Olgusu 86
1. Vadeden Önce 86
2. Vadede 87
a) Tam Ödeme 87
b) Kısmi Ödeme 87
3. Yabancı Ülke Parası ile Ödeme 87
§ 13. POLİÇE VE BONODA HAMİLİN BAŞVURU (MÜRACAAT) HAKLARI 88
I. GENEL OLARAK 88
II. BAŞVURU HAKLARININ KULLANILMA KOŞULLARI 88
A. Maddi Şartlar 88
1. Vadede 88
2. Vadeden Önce 88
a) Poliçede 89
b) Bonoda 89
B. Şeklî Şart: Protesto 90
1. Genel Olarak 90
2. Protestonun Çekilebileceği Süre 90
a) Kabul Etmeme Protestosu 90
b) Ödememe Protestosu 90
3. Protestoyu Çekecek Merci 93
4. Protesto Çekilmesinin Sonuçları 93
5. Protestodan Muafiyet 93
a) Kanuni 93
b) İradi 94
III. İHBAR KÜLFETİ 95
A. Genel Olarak İhbar ve Amacı 95
B. Kimler, Ne Zamana Kadar Bu Külfeti Yerine Getirir? 96
IV. BAŞVURU HAKKININ KAPSAMI 96
A. Hamilin Başvuru Hakkının Kapsamı (2025/1 HMGS Sorusu). 96
B. Ödeyen Başvuru Borçlusunun Başvuru Hakkının Kapsamı 97
V. BAŞVURU BORÇLULARI VE ARALARINDAKİ İLİŞKİLER 97
A. Hamil, Başvuru Borçlusunu Seçmekte Serbesttir 97
B. Ödeyen Başvuru Borçlusunun Durumu 97
C. Ödeme Hakkı 97
VI. BAŞVURU HAKKININ DÜŞMESİ 97
§ 14. POLİÇE VE BONODA ZAMANAŞIMI 98
I. GENEL OLARAK 98
II. SÜRELER 98
A. Poliçede Kabul Eden Muhatap, Bonoda Düzenleyene Karşı 98
B. Hamilin Kendisinden Önce Gelenlere Karşı 99
C. Başvuru Borçlusunun Kendisinden Önce Gelenlere Başvurusu 99
D. Örnekler 99
III. SÜRELERİN HESABI 100
IV. ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ VE DURMASI 100
A. Kesilme 100
1. Genel Olarak ve Kavram 100
2. Kesilme Nedenleri 100
a) Dava Açılması 100
b) İcra Takibi Yapılması 100
c) Davanın İhbarı 100
d) Alacağın İflas Masasına Bildirilmesi 100
3. Zamanaşımının Kesilmesinin Sonuçları ve Etkisi 101
B. Durma 101
V. ZAMANAŞIMINA UĞRAMIŞ POLİÇE, BONONUN ÇEKİN AKIBETİ 101
§ 15. POLİÇE VE BONODA AVAL 101
I. GENEL OLARAK 101
II. AVALLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER 102
A. Avalin Tarafları Kimlerdir? 102
B. Aval Beyanı Nasıl Yapılır? 102
C. Avalin Hüküm ve Sonuçları Nelerdir? 102
1. Genel Olarak 102
2. Avalistin Sorumlu Olmaması ve İleri Sürülebilecek Defiler 102
3. Avalistin Hakları 103
§ 16. EMRE YAZILI HAVALE VE ÖDEME VAADİ 103
§ 17. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME VE KARŞILIĞIN DEVRİ 104
I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME 104
A. Genel Olarak ve Koşullar 104
B. Taraflar ve Usul 104
II. KARŞILIĞIN DEVRİ 105
5. Bölüm
ÇEK
§ 18. GENEL OLARAK ÇEK 107
I. GENEL OLARAK 107
II. ÇEKİN İKTİSADÎ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 108
III. ÇEKLE POLİÇENİN KARŞILAŞTIRILMASI VE ÇEKİN ÖZELLİKLERİ 108
§ 19. ÇEKİN UNSURLARI 109
I. ÇEKİN ZORUNLU İÇERİĞİ 109
A. TTK Açısından 109
B. 5941 Sayılı Çek Kanunu Açısından 110
II. ÇEKE KONULABİLECEK İHTİYARÎ KAYITLAR ile KONULAMAYACAK KAYITLAR 113
IV. ÇEKTE KABUL YASAĞI VE YANSIMALARI 113
A. Genel Olarak 113
B. Kabul Yasağının Yansımaları 114
C. Kabul Yasağını Yumuşatmak İçin Öngörülen Çareler ve Çek Türleri 114
§ 20. ÇEKTE MUHATAP BANKA–DÜZENLEYEN İLİŞKİLERİ 115
I. GENEL OLARAK ÇEK ANLAŞMASI 115
II. MUHATAP BANKANIN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 115
III. BANKANIN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN ÖZEL GÖRÜNÜMÜ: SAHTE VEYA TAHRİF EDİLMİŞ ÇEKİN ÖDENMESİNDEN DOĞAN SORUMLULUK 116
§ 21. ÇEKİN TEDAVÜLÜ 116
I. DEVİR ŞEKLİ AÇISINDAN ÇEKLER 116
A. Emre Yazılı Çekler ve Devir 116
1. Cironun Şekli 116
2. Fonksiyonları 117
3. Gecikmiş Ciro 117
B. Nama Yazılı Çekler ve Devir 117
C. Hamiline Yazılı Çekler ve Devir Usulü 118
1. Genel Olarak 118
2. Devir 118
a) Teslim (Zilyetliğin Devri) 118
b) Ciro 118
§ 22. ÇEKİN ÖDENMESİ VE ÖDEME AŞAMALARI 119
I. GENEL OLARAK VE “VADE” SORUNU 119
II. ÇEKİN İBRAZI 119
A. Çek Nerede İbraz Edilir? Poliçe ve Bono ile Farklılık 119
1. Muhatap Bankaya İbraz 119
2. Muhatap Bankanın Başka Şubesine İbraz 119
3. Takas Odasına İbraz 119
C. İbraz Süreleri 120
1. Genel Olarak İbraz Süresi ve Hukuki Niteliği Nedir? 120
2. İbraz Süreleri Ne Kadardır? 120
3. İbraz Süreleri Nasıl Hesaplanır? 120
4. Çek Hukukunda İbraz Sürelerinin Önem Arz Ettiği Noktalar Nelerdir? 121
5. Çek İbraz Edilirse veya İbraz Süresi Kaçırılırsa Ne Olur? 121
D. Muhatap Bankanın Ödemesi 121
1. Genel Olarak 121
2. Bankanın Ödeme Sırasında Dikkat Edeceği Noktalar 122
3. Çekin Ödeme Şekilleri 122
a) Çizgili Çek 122
b) Hesaba Geçirilmek Üzere Düzenlenen Çek (Mahsup Çeki) 122
E. Çekin Ödenmesini Kesintiye Uğratan Durumlar 123
1. Çekten Cayma 123
2. Ödemeden Men (Ödeme Yasağı) 123
F. Çekin Ödenmesinde İstisnai Durumlar: Ölüm, İflas, Ehliyetsizlik 123
G. Çek Hesabında Yeterli Karşılığın Olmaması: Hukuki Sonuçlar 123
1. Genel Olarak 123
2. Başvuru Hakkı, Doğumu ve Kullanılması 124
3. Başvuru Hakkının Kapsamı 124
4. Başvuru Haklarında Zamanaşımı 124
H. Karşılıksızlık İşlemi Yapılmasına Sebebiyet Verilen Çeklerle İlgili Yaptırımlar 124
1. Çekle İlgili Olarak “Karşılıksızdır” İşlemi Yapılmasına Neden Olma Suçu 124
a) Koşullar 125
aa) Ortada Şeklen Geçerli Bir Çek Olması 125
bb) Çekin Süresinde Muhatap Bankaya İbraz Edilmiş Olması 125
cc) İbraz Edildiği Anda Çek Hesabında Karşılığının Kısmen veya Tamamen Bulunmaması 125
dd) Karşılıksızlık Durumunun Tespiti 125
2. Yaptırım 125
a) Genel Olarak 125
b) Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağının Kaldırılması 126
Kaynakça 127 |