|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 39
GİRİŞ 41
BİRİNCİ BÖLÜM
TERMİNOLOJİ –AMAÇNİTELİK TARİHSELGELİŞİM –
KAYNAKLAR YORUM – KIYAS
§ 1. KAVRAM TANIM TERMİNOLOJİ 45
A. MUHAKEME ve CEZA MUHAKEMESİ KAVRAMLARI 45
1. Muhakeme Hukuku; Terim 45
2. Muhakeme Kavramı 47
3. Muhakemenin Morfolojisi (Yapısı) 47
a. İddia–Tez 48
b. Savunma–Antitez 48
c. Yargı–Sentez 49
4. Ceza Muhakemesi Kavramı 49
B. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU’NUN MUHAKEME HUKUKU İÇİNDEKİ YERİ 52
1. Genel Olarak 52
2. Hukuk Muhakemesiyle İlişkisi–Farklılıkları 53
3. İdari Yargılama Hukukuyla Farkları 54
4. Anayasa Yargılamasıyla İlişkisi 54
C. CEZA MUHAKEMESİNİN BAŞLANGICI ve SÜRECİ (PROCEDURE–PROSES–
PROCÉDURE– VERFAHREN ZUM PROZESS) 55
1. Ceza Muhakemesinin Başlaması Anı 55
2. Evreleri 55
a. Soruşturma Evresi 56
b. Kovuşturma Evresi 56
c. Denetim (Yasayolları) Muhakemesi 56
D. TARAFLARI 57
§ 2. CEZA MUHAKEMESİNİN AMACI – YAPISI – NİTELİĞİ 59
A. CEZA MUHAKEMESİNİN AMACI–ÖNEMİ–GÖREVİ 59
1. Amacı 59
2. Ceza Muhakemesinin Amacı ve İşlevi Ne Değildir? 61
3. Önemi 62
4. İşlevi–Görevi 63
B. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN HUKUK SİSTEMİ İÇİNDEKİ YERİ 63
1. Ceza Muhakemesi Hukukunun İlişkili Olduğu Hukuk Alanları 63
a. Anayasa ve Ceza Muhakemesi Hukuku 63
b. Ceza Muhakemesi Hukuku ve Ceza Hukuku 64
1) Genel Olarak 64
2) Ceza Muhakemesinin Aletlik ve Özerkliği Sorunu; 65
aa. Aletlik 65
bb. Özerklik 66
c. İnfaz Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku 67
2. İlişkili Olduğu Sosyal Alanlar 67
a. Kriminoloji 67
b. Sosyoloji 68
c. Adli Tıp, Adli Bilimlerle Ceza Muhakemesi İlişkisi 68
C. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNUN HUKUKİ DÜZENLEME İÇİNDEKİ YERİ 69
D. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU’NUN MUHAKEME HUKUKU İÇİNDEKİ YERİ 70
1. Genel Olarak 70
2. Hukuk Muhakemesiyle İlişkisi–Farklılıkları 71
3. İdari Yargılama Hukukuyla Farkları 71
4. Anayasa Yargılamasıyla İlişkisi 72
§ 3. CEZA MUHAKEMESİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 73
A. GENEL OLARAK 73
1. Dünyada Tarihsel Gelişim 73
a. İtham Sistemi 74
b. Tahkik (Suçlama–Sorgulama) Sistemi 75
c. İşbirliği Sistemi (Karma sistem–Vicdani Delil Sistemi) 77
2. Ülkemizde Tarihsel Gelişim 78
a. İlk Dönemler 78
b. İslamiyeti Kabul Sonrası ve Tanzimat Öncesi Osmanlı Dönemi 79
c. Tanzimat Sonrası Osmanlı Dönemi 81
B. CUMHURİYET DÖNEMİ 82
§ 4. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU’NUN KAYNAKLARI/ YORUM/ KIYAS 83
A. CEZA MUHAKEMESİNİN KAYNAKLARI 83
1. Asli (Doğrudan Doğruya) Kaynaklar 84
a. Anayasa 84
b. AY m. 90 Gereği Usulüne Uygun Kabul Edilmiş Uluslararası
Sözleşmeler 88
c. Kanunlar 88
1) Ceza Muhakemesi Kanunu 89
2) CMK ‘nu Tamamlayan ve Yürürlüğe İlişkin Kanunlar 91
3) Ceza Muhakemesiyle İlgili Diğer Kanunlar 91
d. İçtihad–ı Birleştirme Kararları 92
e. Yönetmelikler 92
1) Ana Kural 92
2) Yürütmenin (Kanuna Uyan) Düzenleyici İşlemlere İlişkin
Metinler 93
2. Tali (Dolaylı–Yan) Kaynaklar 94
a. Örf adet, Gelenek, Görenekler 94
b. Din ve Ahlak Kuralları 95
c. Mahkeme İçtihatları 95
d. Bilimsel Hukuk (Doktrin–Öğreti) 96
B. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA YORUM VE KIYAS 97
1. Yorum 97
a. Tanım ve Niteliği 97
b. Yorum Yöntemleri 97
2. Kıyas 99
a. Genel Olarak 99
b. Yorumla Farkı 100
İKİNCİ BÖLÜM
TEMEL İLKELER – ŞARTLAR – KONU
§ 5. CEZA MUHAKEMESİNİN İLKELERİ 101
A. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU’NUN TEMEL İLKELERİ 101
1. Hukuk Devleti İlkesi 102
2. Orantılılık İlkesi (Aşırılık Yasağı) 104
3. İkincillik İlkesi 105
4. İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı (İnsanlık Onuruna
Dokunulmaması) İlkesi 105
B. MUHAKEMENİN BÜTÜNÜNE İLİŞKİN HAK ve İLKELER 110
1. Adil Yargılama Hakkı 110
2. Silahların Eşitliği İlkesi 111
3. Zorunlu Müdafii Hakkı 112
4. Dürüst İşlem (Fair Trial) İlkesi 113
5. Cumhuriyet Savcısının Lehe Delilleri de Araştırma Mecburiyeti 113
6. Hukuki Dinlenilme (Dinlenilme Hakkı) (Meramını Anlatabilme) 114
7. Makul Süre İçinde Yargılanma Hakkı (Hızlılık İlkesi) 115
8. Suçsuzluk (Masumiyet) Karinesi 116
9. Lekelenmeme Hakkı 116
10. Özel Hayatın Gizliliği İlkesi 117
11. Savunma Hakkı – Müdafi Yardımından Faydalanma Hakkı 119
12. Tercüman Yardımından Yararlanma Hakkı 121
13. Kimsenin Kendisini ve Yakınlarını Suçlayıcı Beyanda Bulunmaya
Zorlanamayacağı Hakkı (Nemo Tenadur) 121
14. Kovuşturmanın Resmiliği İlkesi (Kovuşturmada Devlet Tekeli) 122
15. Kovuşturma Mecburiyeti İlkesi (Yükümlülüğü) 122
16. Maddi Gerçeğin Araştırılması İlkesi 123
17. Kanun Yollarına Başvurma Hakkı 123
18. Doğal Hakim İlkesi 124
19. Muhakeme Mecburiyeti İlkesi 124
20. Maddi Gerçeği Araştırma İlkesi 125
C. SORUŞTURMA EVRESİNE AİT İLKELER 125
1. Soruşturmanın Mecburiyeti İlkesi 125
2. Gizlilik İlkesi 125
3. Araştırma ve Kamu Davasını Açma Mecburiyeti (CMK 160) 126
4. Maslahata Uygunluk İlkesi (Savcının Takdir Yetkisi) CMK m.171 128
5. Yazılılık İlkesi 128
D. KOVUŞTURMA EVRESİNE AİT İLKELER 129
1. Kanunilik İlkesi 129
2. Bağımsız ve Tarafsız Bir Mahkemece Yargılanma Hakkı 129
3. Olağan (Kanuni) Hakim Tarafından Yargılanma Hakkı 130
4. Davasız Yargılama Olmaz İlkesi 130
5. “Ne Bis İn İdem” (Aynı Suçtan İki Kez Yargılanılamama) 131
6. Kamu Davası Yürütme Mecburiyeti İlkesi 132
7. Sözlülük İlkesi 132
8. Halka Açıklık–Aleniyet İlkesi 133
9. Delillerin Ortak Tartışılması İlkesi 134
10. Ceza Sorumluluğunun Şahsiliği İlkesi 134
11. Delillerin Serbestçe Değerlendirilmesi İlkesi 134
12. Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi (In Dubio Pro Reo) 135
13. Sanığın Duruşmada Hazır Bulunma Hakkı 136
§ 6. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU’NUN UYGULAMA ALANI 137
A. CEZA MUHAKEMESİNİN YER BAKIMINDAN UYGULANMA ALANI 137
B. CEZA MUHAKEMESİNİN ZAMAN BAKIMINDAN UYGULANMA ALANI 140
C. CEZA MUHAKEMESİNİN KİŞİ BAKIMINDAN UYGULANMA ALANI 143
1. Kural; Herkese Eşit Uygulama 143
2. Ceza Muhakemesi Kurallarının Herkese Eşit Uygulanması Kuralının
İstisnaları 143
§ 7. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU’NUN ŞARTLARI 145
A. Ceza Muhakemesi Şartları 145
1. Kavram 145
2. Muhakeme Şartlarının Niteliği 146
3. Muhakeme Şartlarının Türleri 147
a. Şikayet (TCK 73, CMK 158) 147
b. Dava Süresi 152
c. Talep (İstem) 153
d. Yazılı Başvuru Şartı 154
e. İzin 154
f. Dokunulmazlığın Bulunmaması–Karar 156
g. Diplomat–Yabancı Asker Dokunulmazlığı 156
h. Uzlaşma Bulunmaması Şartı 156
i. “Ne Bis In Idem” (Mükerrer Yargılama Olmaz Şartı) Kesin Hüküm
– Süren Soruşturma Kovuşturma Bulunmaması 157
j. Ön ödeme (Yerine Getirilmemiş Olma Şartı) 157
k. Diğer Muhakeme Şartı Sayılan Haller 159
l. Muhakeme Şartlarının Sonuçları 160
B. DAVA–YARGILAMA ŞARTLARI 161
1. Sanığın Hazır Bulunması 162
a. Gaiplik 163
b. Sanığın Yokluğu 164
c. Sanığın Duruşmadan Bağışık (Vareste) Tutulması 164
d. Sorgu Sırasında Sanığın Mahkemeden Çıkarılması 165
e. Kaçaklık 166
aa. Kavram 166
bb. Kaçakların Yargılanması 167
2. Sanığın Akıl Hastası Olmaması 170
3. Bekletici Meselenin Çözümü 170
4. Yasama Dokunulmazlığının Bulunmaması 171
§ 8. CEZA MUHAKEMESİNİN KONUSU 172
A. CEZA UYUŞMAZLIĞI– CEZA DAVASI 172
B. CEZA UYUŞMAZLIKLARI (DAVALARI) ARASINDA BAĞLANTI 173
1. Bağlantı Türleri 173
a. Objektif –Subjektif Bağlantı 173
b. Dar Bağlantı–Geniş Bağlantı 174
c. Tek Çeşit –Karışık Bağlantı 174
2. Bağlantı Hallerinde Yapılacak İşlemler 175
a. Muhakemeleri (Davaları) Birleştirmek 175
b. Nisbi Muhakeme 177
c. Bekletici Sorun Kararı 178
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MUHAKEME İŞLEMLERİ– SÜRELER –HUKUKİLİK – TARAFLAR
§ 9. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİ – SÜRELER – HUKUKA UYGUN/AYKIRI
İŞLEM 179
A. MUHAKEME İŞLEMİ 179
1. Kavram 179
2. Muhakeme İşleminin Ana Nitelikleri–Şartları 180
a. Muhakeme İşlemlerinin Yaptırımları– Zorlayıcılık 181
b. Muhakeme İşleminin Dili 182
c. Muhakeme İşleminin Şekli 183
3. Ceza Muhakemesi İşlemlerinin Belgelenmesi 184
B. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİNDE SÜRELER 185
1. Muhakeme İşlemlerinde Süre 185
2. Mehil 187
C. ESKİ HALE GETİRME 187
1. Süresi İçinde Kullanılmadığı İçin Düşen Hakkın Düşmemiş
Sayılması 187
2. Kişinin Yokluğunda Verilen Kararın Ortadan Kaldırılması 188
D. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİNDE HUKUKA AYKIRILIK 189
E. MUHAKEME İŞLEMLERİNİN BİLDİRİLMESİ 191
1. Doğrudan Bildirme 191
a. Tefhim (Açıklama–Sözlü Bildirme) 191
b. Tebliğ (Araç Kullanılarak Bildirme) 192
§ 10. CEZA MUHAKEMESİNE KATILANLAR 194
A. CEZA MUHAKEMESİ TEŞKİLATI 194
B. ÜLKEMİZDE CEZA MUHAKEMESİ YARGI TEŞKİLATLARININ
YAPILANMASI 195
1. Muhakeme (Yargı) Makamı; Hakim/Mahkeme 195
a. İlk Derece Mahkemeleri 195
1) Teşkilatlanma Yapısı ve Özellikleri 195
2) İlk Derece Mahkemelerinin Görev ve Yetkileri 198
3) Mahkemelerin Görev Sınırlarının Belirlenmesi 200
b. Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) 201
c. Yüksek Mahkeme–Temyiz Mahkemesi; Yargıtay 202
C. HAKİM–HAKİMLİK MAKAMI 202
1. Hakim Kavram 202
2. Nitelikleri 203
3. Hakimin Bağımsızlığı 204
4. Hakimin Tarafsızlığı 206
5. Hakimin Güvenceleri 207
6. Tarafsızlık nedeniyle Hakimin Görevden Çekilmesi veya Reddi 207
a. Hakimin Davaya Bakamayacağı Haller 207
b. Hakimin Yargılamaya Katılamayacağı Haller 209
c. Hakimin Ret Sebepleri 209
aa. Ret Sebepleri 211
bb. Ret İsteminin Süresi–Usulü 212
cc. Ret İsteminin Karara Bağlanması Süreci 213
dd. Ret İsteminin Geri Çevrilmesi Halleri (CMK m. 31) 213
d. Hakimin Çekinmesi ve İnceleme Mercii 214
e. Zabıt Katibinin Reddi veya Çekinmesi 214
D. İDDİA; SAVCILIK–MÜŞTEKİ–KATILAN 214
1. Savcılık–Cumhuriyet Savcılığı 215
a. Savcılık Teşkilatı; Cumhuriyet Savcısı 215
b. Cumhuriyet Savcılığının Görevleri 217
1) Yargısal Görevleri 218
2) İdari Görevleri 220
3) Savcının Yardımcıları 221
2. Mağdur–Suçtan Zarar Gören–Müşteki– Katılan–Vekili 221
a. Kavram 221
1) Mağdur–Suçtan Zarar Gören 221
3. Şikayetçi 223
a. Kavram 223
b. Mağdur ve Şikayetçinin Hakları 224
4. Katılan–Katılan Vekili (Davaya Katılma) 225
a. Kavram 225
b. Davaya Katılma Süreci 226
E. SAVUNMA; ŞÜPHELİ /SANIK/MÜDAFİ 227
1. Şüpheli/Sanık 227
a. Kavram 227
b. Şüpheli/Sanığın Hak ve Görevleri 228
2. Müdafi 229
a. Kavram 229
b. Müdafi Seçimi ve Görevlendirmesi 229
c. Müdafiin ve Şüpheli/Sanığın Hakları 230
d. Müdafin Birden Çok Şüpheli/Sanığın Savunmasını
Üstlenebilmesi 232
e. Müdafiin Görevi İhmali– Yapılacak İşlem–Müdafilik Görevinden
Yasaklanma 233
f. Müdafiilik ve Ceza Avukatlığı Hakkında Kanaatlerimiz 234
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
EVRELER – İŞLEYİŞ – SORUŞTURMA
§ 11. CEZA MUHAKEMESİNİN EVRELERİ VE İŞLEYİŞİ 235
A. GENEL OLARAK 235
1. Ceza Muhakemesi Evrelerine İlişkin Genel İlkeler 235
2. Ceza Muhakemesinin Evreleri; “Soruşturma –Kovuşturma” 236
3. Mülga 1412 S. “Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu Tasnifi 236
B. SORUŞTURMA EVRESİ 237
1. Soruşturma Evresi Kavramı 237
2. Amaç 238
3. Ön Alan Araştırmaları 239
a. Kavram ve Nitelik 239
b. Ön Alan Araştırmalarının Şartları ve Sınırları 241
c. Hukukumuzda “Ön Alan Araştırmaları” ile İlgili Hukuki Yapı 242
d. Ön Alan Araştırmaları Hakkında Lehe ve Aleyhe Düşünceler 243
4. Soruşturma Evresinin İlke ve Özellikleri 244
a. Soruşturmanın Mecburiyeti İlkesi (Araştırma Mecburiyeti) 244
i. Kural 244
ii. Soruşturma Zorunluluğunun İstisnası; Soruşturma
Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı (SYOK) 244
a) Genel Olarak 244
b) Suçsuzluk Karinesi ve Uzantısı Olarak “Lekelenmeme
Hakkı” Açısından SYOK 245
c) CMK. da SYOK Düzenlemesi 247
aa. SYOK Düzenlemesinin Ceza Muhakemesi
Öğretisi ve Uygulaması Açısından Nedenleri 247
bb. SYOK’a Konu Olabilecek Başvurular 248
cc. İhbar ve Şikâyetin İçeriğine Göre SYOK
Verilebilecek Haller 249
dd. SYOK Verilemeyecek Haller 251
d) Dilekçenin İşleme Konulmaması Kararları (DİKK) ve
SYOK 252
e) “KYOK”’la Benzer ve Ayrılan Yönüyle SYOK 253
f) Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesi (HAGB) ve
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (“KDAEK”)
Kararları ve SYOK 254
g) SYOK’ lara Karşı Adli İdari Başvuru ve Yasa Yolları 255
i. İtiraz Yolu 255
ii. İtiraz Usulü ve Süreci 257
b. Soruşturmanın Tamamlanması Şartı–Araştırmadan Sonuç
Çıkarma 257
c. Kamu Davası Açma Mecburiyeti İlkesi 258
d. Maslahata Uygunluk İlkesi 258
e. Yazılılık 258
f. Gizlilik 259
g. Dağınıklık İlkesi 260
5. Soruşturmanın Başlaması 260
a. Mülga CMUK’a göre soruşturmayı başlatan işlemler; 260
b. 5271 s. Yürürlükteki CMK. da Soruşturmaya Başlama
Yöntemleri) 261
i. Doğrudan Öğrenme Halleri; 261
ii. Şikâyet; 262
iii. İhbar; 263
iv. CMK. da İhbar ve Şikayetle İlgili Hükümler 263
v . CMK ‘da ve Diğer Yasalarda Sayılan Zorunlu İhbar Halleri 264
6. Soruşturmanın Organları 265
a. Savcı 265
b. Sulh Ceza Hakimi; 265
i. Karar İsteme Halinde Görevi; 266
ii. Soruşturmayı Savcı Yerine Yapma Görevi; 267
c. Savcının Yardımcıları 267
i. Kolluk 268
ii. Bilirkişilik Kurumu 270
iii. Tüm Özel, Özel ve Tüzel Kişiler, Resmi, Gayri Resmi
Kurumlar, Kişiler; 270
iv. Adli Sisteme Dahil Yardımcılar; 270
7. Cumhuriyet Savcısının Soruşturma Faaliyetinin Denetlenmesi; 271
8. Savcının Yapacağı Soruşturma İşlemleri; 271
a. Öncelikle Yetki Sorunu ve Muhakeme Şartları Sorununu
Çözme; 271
b. Olayın Taraflarını ve Fiilin Maddi Dünyada Nasıl Gerçekleştiğini
Araştırma, Suçun Unsurlarına ve Elde Edilen Delillere Göre
Soruşturmayı Genişletme, Sınırlama 272
c. Koruma Tedbirleri İsteme ve Uygulama 273
d. Delil Toplama 273
e. Taraflarla İlgili Adil Yargılanma Koşullarını Sağlama 274
f. Savcının Bizzat Soruşturma Yapması Gereken Haller 275
g. Şüphelinin Soruşturma Evresinde Beyanının Tespiti 275
C. SORUŞTURMANIN TAMAMLANMASI– SORUŞTURMADAN SONUÇ
ÇIKARMA AŞAMASI 281
1. “Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı” (“KYOK”) (Takipsizlik) 282
a. “KYOK” Verilme Şartları ve Genel Karakteri 282
1) Savcı Soruşturma evresinde elde ettiği delillerden,
şüphelilerin maddi olayla ilgili olarak müsnet suçla ilgili
kovuşturmaları için yeterli şüphe oluşturacak kadar bir
delil bulamamıştır. 282
2) Savcı Birtakım Sebeplerle Kamu Davası Açamamaktadır; 283
b. “KYOK” Süreci ve Denetimi 284
2. Kamu Davasının –Kovuşturmanın–Başlatılması Aşaması 285
a. Kural 285
b. Kamu Davası Kavramı– İlkeleri –Etkileri– Şartları 286
1) Kavram; 286
2) İlkeleri; 286
3) Davasız Yargılama Olmaz ve Davayla Bağlılık İlkeleri
Açısından Kamu Davasının Etkileri; 288
4) Şartları; 289
5) Etkileri; 290
6) Kamu Davası Açma Mecburiyetinin İstisnası; Kamu
Davasının Ertelenmesi Kararı (“KDAEK”) 290
a) “KDAEK”’nin Niteliği; 292
b) “KDAEK”’in Şartları 292
aa. Kamu Davası Açma Şartlarının Oluşması 292
bb. Uzlaştırma ve Önödeme Gerektiren Hallerin
Bulunmaması; 293
cc. Üçüncü ve Altıncı Fıkrada Belirtilen İşlenen Suça
ve Şüpheliye İlişkin Şartlar; 293
c) TCK m. 191’de Düzenlenen KDAEK Düzenlemesiyle
Getirilen KDAEK Verilmesi Zorunluluğu Hali; 294
d) “KDAEK”’e İtiraz; 296
e) “KDAEK” Sonuçları; 296
c. Kamu Davası Açılması– (İddianame Düzenlenmesi) 297
1) İddianamenin Özellik ve Nitelikleri 297
2) İddianamenin Dava Dilekçesi Özelliği 298
3) İddianamede Savcının Tekel Yetkisi 298
4) İddianamenin Hukuksal Yapıyı Tasnif ve Davayı Başlatma
Etkisi 299
5) İddianamenin Şekil Şartları (CMK m. 170) 299
6) İddianamenin İçeriği ve Olması Gereken İddianame
Özellikleri 302
7) Ara Muhakeme; İddianamenin Ret–Kabul Muhakemesi 303
a) İddianamenin Kabulü 304
b) İddianamenin İadesi ve İade Sebepleri 305
BEŞİNCİ BÖLÜM
DELİL
§ 12. CEZA MUHAKEMESİNDE İSPAT VE İSPAT ARACI OLARAK DELİL 309
A. DELİL–İSPAT KAVRAMI 309
B. DELİLİN NİTELİKLERİ 313
1. Delil Olayı Temsil Edici Nitelikte (Olayın Bir Parçası) Olmalıdır 313
2. Delil Akla, Maddi Gerçeğe ve Hukuka Uygun Olmalı, Herkesin
Algılayabileceği Bir Yapısı Olmalıdır 313
C. HUKUKA AYKIRILIĞIN DEĞERLENDİRİLMESİ– DELİL YASAKLARI 315
1. Delilin Hukuka Uygunluğu–Aykırılığı 315
a. Kesin (Açık) Ret Sistemi 317
b. Kesin Kabul Anlayışı (Delil delildir) 317
c. Karma Sistem 318
2. Delilin Hukuka Aykırılığının Değerlendirilmesi 318
D. DELİLİN ÇEŞİTLERİ 323
1. Belge Delilleri 325
a. Yazılı Belge Delilleri 325
b. Veri Tespit Eden Belgeler–Elektronik Deliller (Dijital Data
Verileri) 327
c. Görüntü ve Ses Kayıtlarının Delil Özelliği 327
2. Bilimsel Delil – Tıbbi Delil 328
3. Beyan Delilleri 330
a. Tanık ve Tanığın Beyanı 330
1) Tanık Kavramı 330
2) Tanık ve Beyanının Niteliği 331
3) Tanık Olmanın Şartları 333
aa. Tanık Olunabilmesi İçin Öncelikle Tanık Kişinin Maddi
Olayla İlgili Olarak Beş Duyu Organıyla Bilgi Sahibi
Olması Gereklidir; 333
bb. Tanıklık Yapabilmesi Hukuken Mümkün Olmalıdır
(Tanıklığa Engel Hali Bulunmamalıdır); 334
4) Tanığın Görevleri 334
a) Tarafsızlık 334
b) Çağrıya Uyma ve Tanıklık Yapma 334
c) Tanığın Zorla Getirilmesi; 336
d) Yemin Etme 337
e) Keşfe, Teşhis ve Yüzleşmeye Zorlanma 338
5) Tanığın Hakları 338
a) Tanıklıktan Çekinme Hakkı 338
b) Tanıklıktan Çekinme Halleri 338
aa) Tanığın “Nemo Tenadur” Kapsamında Kendi ve
Yakınlarını Korunması Sebepli Çekinme Halleri; 338
bb) Kişinin Özel Hayatını ve Meslek Etik İlkelerini
Korunmasına Yönelik Çekinme Halleri; 340
cc) Devletin Korunması Yönelik; (Devlet Sırrı)
Hallerde Düzenleme 340
c) Ücret Talebi 342
6) Tanığa Zorlayıcı Tedbir ve Cezalar 342
7) Tanık Beyanı Alınmasında Usul (CMK 59/1) ve Kurallar 342
a. Tanık Beyanının Önemi Hakkında Bilgilendirme 343
b. Tanığın Dinlenmesi Usulü 345
c. Tanık Beyanının Görüntüye Alınması Olanağı ve
Bunun Zorunlu Olduğu Haller 346
d. Tanığın Korunması ve İlk Önce Sorulacak ve
Söylenecek Konular 347
aa) Genel Olarak 347
bb) Tanık Koruma Kanunu; 349
e. Taraf Beyanları; 350
E. DELİLİN TOPLANMASI VE AÇIKLATTIRILMASI 352
1. Keşif 352
2. Yer Gösterme 354
3. Teşhis 355
4. Ölünün Kimliğinin Tespiti– Muayenesi– Keşfi (Otopsi) 357
5. Bilirkişilik–Bilirkişi 360
a. Genel Olarak 360
b. Bilirkişilik Kurumunun Hukuki Mahiyeti 361
c. Bilirkişinin Niteliği ve Sayısı 364
d. Bilirkişiyi Atama ve Sayısı 366
e. Hukukumuzda Bilirkişilik Kurumuyla İlgili Yapısal Düzenleme 367
1) Genel Olarak; 367
2) “Bilirkişilik Kanunu” Düzenlemelerinde Belirlenen
Bilirkişilik Sistemi; 367
3) CMK m. 64 Hükümlerine göre “Bilirkişi Atanmasının”
esasları; 372
f. Uzman Mütalaası– Özel Bilirkişi– Tarafların Atadığı Bilirkişiler; 372
g. Bilirkişinin Görevleri–Yetkileri; 373
1) Görev ve Sorumlulukları 373
a) Görevleri 373
i. Hazır Bulunma 373
ii. İnceleme–Araştırma–Müzakere–Dürüstlük 374
iii. Rapor Düzenleme 374
iv. Yemin 375
2) Görevlerini Yapmamasının Yaptırımı; 377
a) Bilirkişinin Yetkileri; 378
i. İstediği Gibi Muayene ve İnceleme Yapma 378
ii. Bilirkişilikten Çekinme 379
iii. Kurumuyla İlgili Davalarda Bilirkişilik Yapamama 379
iv. Meslek Sırrı 381
v. Bilirkişilik Görevinden Çekinemeyecekler; 384
vi. Ücret İsteme 384
3) Bilirkişinin Reddi; 385
F. CEZA MUHAKEMESİ EVRELERİNDE DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 386
ALTINCI BÖLÜM
KORUMATEDBİRLERİ
§ 13. KORUMA TEDBİRLERİ 389
A. KORUMA TEDBİRİ ÖĞRETİSİ 389
1. Kavram 389
2. Koruma Tedbirlerinde Hukuka Uygunluk Tartışması; 391
a. Hukuka Uygunluk– Baskın Hukuki Yarar–Yasanın Açık Hükmü
ve Ceza Muhakemesinin Zorunlulukları 391
3. Koruma Tedbirlerinin Ortak Özellikleri 395
a. Hüküm Verilmeden Temel Bir Hakkın Sınırlaması (Temel Hak
ve Hürriyetleri Kısıtlar) 396
b. Araç (Vasıta) Olma; 397
c. Geçici Olma 398
4. Koruma Tedbirlerinin Nitelikleri; 398
a. Amaç Açısından Nitelik 398
b. Yöneldikleri Değer Açısından Niteliği 399
c. Yöneldiği Kişi Yönünden 400
5. Koruma Tedbirlerinin Çeşitleri 400
a. Genel Olarak 400
b. Yöneldikleri Değerlere Göre Koruma Tedbirleri; 401
c. Amaca Göre Koruma Tedbirleri; 401
d. Uygulandıkları Kişi Açısından Koruma Tedbirleri; 402
6. Koruma Tedbirlerinin Şartları; 402
a. Yasallık–Hukukilik (Kanunda Yer Alma) Şartı 403
b. Yeterli Suç Şüphesi –Makul Kuşku 404
i. Suç Şüphesi Kavramı; 405
ii. Çeşitleri; 405
aa. Basit Şüphe; 406
bb. Makul Şüphe; 406
cc. Yeterli Şüphe; 407
dd. Kuvvetli Şüphe; 407
c. Haklı Görünme–Görünüşte Haklılık–Gereklilik 408
d. Gecikmesinde Tehlike – Zorunluluk Bulunma 409
e. Orantılılık (Verhältnismaβigkeitsgrundsatz) 412
f. Talep ve Hakim (veya Yetkili Merci) Kararı 421
g. Koruma Tedbirlerinin Çeşitlerine Göre Ek Şartlar; 422
§ 14. YAKALAMA 423
A. KAVRAM 423
B. NİTELİĞİ 424
C. TÜRLERİ 425
1. İdari Amaçlı Yakalama 426
a. Normal İdari Yakalamalar (Önleme – İnzibati Amaçlı Yakalama) 427
b. Durdurma 429
2. Adli Yakalama 430
a. Adli Yakalamanın Şartları 430
1) Bir Suçun Varlığı Konusunda Başlangıç Şüphesinin Varlığı 432
2) Gereklilik Bulunması 432
3) Orantılılık 432
4) Yetkili Merci Tarafından Yapılma 433
b. Adli Yakalamanın Türleri 433
1) Suç Sırasında (Suçüstü Halinde) Herkes Tarafından
Yapılabilen Yakalama 433
aa. Suçüstü Hali 435
bb. Suçüstü Bir Fiilden Dolayı İzlenen Kişinin Kaçması
Olasılığının Bulunması veya Hemen Kimliğini
Belirleme Olanağının Bulunmaması 435
2) Suç Sonrası Yakalama 436
a) Kollukça Yapılacak Yakalama 436
b) Savcı – Hakim/Mahkemenin Suç Sonrası Muhakeme
Sırasında Yakalama Yapabilme Halleri; Yakalama Emri 437
c) Soruşturmada Çağrı Üzerine Gelmeyen veya Çağrı
Yapılamayan Şüpheli Hakkında Savcının Talebiyle
SCH’nin Yakalama Emri Düzenlenmesi 438
d) Yakalanmış İken Kolluk Görevlisinin Elinden Kaçan
Şüpheli veya Sanık ya da Tutukevi veya Ceza İnfaz
Kurumundan Kaçan Tutuklu Veya Hükümlü Hakkında
Düzenlenen Yakalama Emirleri 440
e) Kovuşturma Evresinde Hakim/Mahkemenin
Yakalama Emri Düzenlemesi 440
f) Hükmün İnfazı Amaçlı Düzenlenen Yakalama Emri
(CİGK 19) 440
3) Şikayete Tabi Suçlarda Yakalama 442
c. Yakalamanın İcrası 443
1) Tedbir Almak, Yakalanma Sebebi ve Hakkındaki İddiaların
ve Haklarının Bildirilmesi 443
2) Tutanak Tutma, Cumhuriyet Savcısına Bildirme,
Yakınlarına Haber Verme, Yakalamaya İtiraz 446
d. Yeniden Aynı Konuyla İlgili Yakalama Yapma Yasağı 447
§ 15. GÖZALTINA ALMA 448
A. KAVRAM 448
B. NİTELİĞİ–ŞARTLARI 449
C. GÖZALTINA ALMADA USUL ve KURALLAR 451
1. Gözaltı Talimatı ve Gözaltı Süresi 451
2. Toplumsal Olaylar ve Suçüstü Hallerinde Bazı Suçlarda Kolluk
Amirlerine Tanınan Gözaltı Yetkisi ve Şartları; 452
3. Gözaltı İşleminde Mükerrerlik Yasağı 455
4. Kabahatler Kanunu Gereğince Gözaltı İşlemleri 455
5. Çocukların Gözaltına Alınması 456
D. GÖZALTI İŞLEMLERİNİN DENETİMİ 457
§ 16. TUTUKLAMA 458
A. KAVRAM ve NİTELİK 458
1. Kavram 458
2. Niteliği ve Özellikleri 458
a. Araç Olma 458
b. Geçicilik 459
c. İhtiyari ve İstisnai Olma 459
B. TUTUKLAMANIN ŞARTLARI 460
1. Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Suç Şüphesi 460
2. Tutuklama Nedeninin Varlığı 461
3. Zorunluluk Hali 464
4. Ölçülülük–Orantılılık 464
a. Ana Kural (CMK m.100/(1)–Son Cümle 465
b. Tutuklamanın Yasaklandığı Hal Bulunmaması 466
aa. CMK. 100/(4) Hükmü 466
bb. Çocuk Koruma Kanunu 21. Maddesi Hükmü 466
cc. Sair Tutuklama Yasağı Halleri 466
5. Adli Kontrol Kararıyla Aynı Amaca Varılamayacak Olması 467
6. Karar Şartı 467
C. TUTUKLAMA KARARI– USULÜ– SÜRECİ–DİĞER KURALLAR 467
1. Tutuklama Kararı 467
2. Tutukluluğa İtiraz, Salıverilme Talebi, Savcının Re’sen Salıverme
Yetkisi 470
3. Tutuklulukta Azami Süreler 472
4. Tutukluluğun İncelenmesi 473
D. TUTUKLAMANIN YERİNE GETİRİLMESİ 474
E. ÖZEL TUTUKLAMA HALLERİ 474
§ 17. ADLİ KONTROL 476
A. KAVRAM ve ŞARTLARI 476
1. Adli Kontrol Kavramı 476
2. Adli Kontrolün Şartları 477
B. ADLİ KONTROL KARARI SÜRECİ 478
C. ADLİ KONTROL OLARAK SAYILAN YÜKÜMLÜLÜKLER 478
1. CMK’da Adli Kontrol Tedbirleri 478
2. 5395 s. Çocuk Koruma Kanununda Adli Kontrol 481
3. Cezaevinde Hasta ve Hamile Tutuklulara Adli Kontrol Uygulanması 482
D. ADLİ KONTROLDE MAHSUP–SÜRE–KALDIRILMASI 482
1. Adli Kontrolde Mahsup 482
2. Adli Kontrol Altında Geçecek Süre 483
3. Adlî Kontrol Kararının Kaldırılması 483
E. ADLİ KONTROL TEDBİRLERİNE UYMAMA 483
§ 18. ARAMA 484
A. KAVRAM 484
1. Önleme Araması 484
2. Adli Arama 484
a. Niteliği, Amacı ve Şartları 485
1) Niteliği 485
2) Amacı 487
3) Şartları 487
a. Zorunluluk Hali Bulunması 487
b. Ölçülülük–Orantılılık Bulunması 487
c. Makul Şüphenin Varlığı 487
d. Gece Vakti Olmaması 488
e. Hakim veya Yetkili Merci Kararı 489
(i) Arama Kararını Verebilecekler 489
(ii) Arama Kararının İçeriği ve Arama Kararında
Olması Gerekenler 491
(iii) Arama Kararının İcrası Usulü 491
b. Çeşitleri 492
1) Amacına Göre; Yakalama ve Araştırma Araması 492
2) Aramanın Üzerinde İcra Edildiği Kişiye Göre; Şüpheli
Araması–Şüpheli Dışındakilerin Araması; 493
a. Şüphelinin Aranması 493
b. Şüpheli Dışındaki Diğer Kişilerin Aranması 493
3. Özel Arama Halleri; 494
a. Avukatların Büro ve Konutlarında Arama 494
b. Orman Kanunu Kapsamında Arama 495
c. Vergi Soruşturmalarında Arama 495
4. Arama Sırasında Bulunan Belgelerin Hukuki Durumu; 495
5. Aramada Tesadüfen Elde Edilen Deliller 496
§ 19. MUHAFAZA ALTINA ALMA – ELKOYMA 497
A. MUHAFAZA ALTINA ALMA 497
B. EL KOYMA 498
1. Kavram 498
2. Önleyici Nitelikli Elkoyma 500
3. Elkoymanın Amacı 500
4. Elkoymanın Zorlayıcı Niteliği 501
5. Arama–Elkoyma İlişkisi 503
6. Basit Elkoymanın Şartları 504
a. Yeterli Suç Şüphesi 504
b. Karar 504
7. İcrası 506
8. Elkonulan Eşyanın Muhafazası– Elden Çıkarılması ve İadesi 508
9. Elkoymanın Sona Ermesi 509
10. Elkoyma ile Müsaderenin Farkları 509
11. Elkoymaya İtiraz– İade– Muhafazası– Elden Çıkarma 510
12. Elkoymanın Çeşitleri– Özel Elkoyma Halleri 512
a. Devlet Sırrı İçeren Belgelere Elkoyma ve İncelenmesi 512
b. Postada El Koyma 512
c. Zorlama Amaçlı El Koyma 514
d. Basılmış Eserlere El Koyma 516
e. 5549 Suç Gelirlerinin Önlenmesi Hakkında Kanun 516
§ 20. TAŞINMAZLARA, HAK VE ALACAKLARA ELKOYMA 518
A. GENEL OLARAK HUKUKİ NİTELİĞİ 518
B. AMACI 523
C. ŞARTLARI 524
1. Kuvvetli Şüpheyi Doğrulayacak Somut Deliller Bulunması 525
2. Yasada Sayılan Suçlardan Birinin Varlığı (Yasallık ve Orantılılık–
Süre) 525
3. Hakim Kararı 528
4. Elkoyma Kararı Öncesinde Rapor Alma Zorunluluğu 530
a. Karar Öncesinde Rapor Alınacak Kurumlar 530
aa. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu 531
bb. Sermaye Piyasası Kurulu 532
cc. Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) 533
dd. Hazine Müsteşarlığı 534
ee. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu 534
b. Alınan Raporların Karar Sürecine Etkisi 535
5. Malların Şüpheli/Sanığa Ait Olması Zorunluluğu 536
D. ELKOYMA TEDBİRİNİN İCRASI 537
1. Elkonulacak Malların Nitelik ve Çeşitleriyle Elkoyma Usulleri 538
a. Taşınmazlara Elkoyma 539
b. Kara, Deniz veya Hava Ulaşım Araçlarına Elkoyma 539
c. Banka veya Diğer Malî Kurumlardaki Her Türlü Hesaba Elkoyma 541
d. Gerçek Veya Tüzel Kişiler Nezdindeki Her Türlü Hak ve
Alacaklara Elkoyma 541
e. Kıymetli Evraka Elkoyma 543
f. Ortağı Bulunduğu Şirketteki Ortaklık Paylarına Elkoyma 543
g. Kiralık Kasa Mevcutlarına Elkoyma 544
h. Diğer Malvarlığı Değerlerine Elkoyma 544
2. CMK m. 128 Gereği Kayyım Atanması 545
E. ELKOYMANIN ZARAR VERMESİNİN ENGELLENMESİ 546
§ 21. ŞİRKET YÖNETİMİNE KAYYIM ATANMASI 548
A. ŞİRKET YÖNETİMİNE KAYYIM ATANMASI 548
1. Genel Olarak–Kavram 548
B. KAYYIM KAVRAMI VE ŞİRKET YÖNETİMİ İÇİN KAYYIMLIK GÖREVİNİN
İFASI 551
1. Kayyım Kavramı ve Tarihçe 551
2. Medeni Hukuka Göre Kayyım ve Nitelikleri 553
3. Ceza Muhakemesi Kayyımlığı Kavramı Var mı? 556
4. Kayyımlık Türleri 557
5. Kayyımın Temsil Yetkisinin Kaynağı 560
C. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU AÇISINDAN ŞİRKET YÖNETİMİ İÇİN
KAYYIM ATANMASI KORUMA TEDBİRİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 561
D. AMAÇ 563
E. CMK 133. MADDESİNİN UYGULAMA ALANI–ŞİRKET YÖNETİMİ İÇİN
KAYYIM TAYİNİ TEDBİRİNİN UYGULANACAĞI TÜZEL KİŞİLİKLER 565
F. ŞİRKET YÖNETİMİNE KAYYIM ATANMASININ ŞARTLARI 568
1. Kayyım Tayininin Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkarılması İçin Gerekli
Olması 568
2. Suçun Zincirleme veya Temadi Eder Biçimde Halen İşlenmesi
Devam Eden (İcrası Tamamlanmamış) Bir Suç Olması Gereklidir 569
3. Suçun Bir Şirketin Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi 571
4. Hakim Kararının Bulunması 573
a. Kararı Verecek Merci 573
b. Karar Öncesinde Rapor Alma Zorunluluğu Bulunmaması 574
c. Kayyım Atanması Kararı, Karar İçeriği 574
d. Kararın İlanı 577
5. Kuvvetli Şüphe Sebeplerinin Varlığı Gereklidir 579
6. Orantılı Olması Gereklidir 581
7. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini Tedbiri, Sadece CMK 133.
maddede Yazılı Suçların Varlığı Halinde Uygulanabilir 582
a. Türk Ceza Kanunu’nda Belirtilenler 582
b. Özel Kanunlarda Yer Alan Suçlar 585
c. 6415 s. “Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında
Kanun” 4. maddesi 585
G. KAYYIM OLARAK ATANACAK KİŞİLER 586
1. Genel Olarak 586
2. TMSF’nin Kayyımlığı 586
H. KAYYIMLIK GÖREVİNİN İFASI 591
1. Genel Olarak 591
2. Yönetim Kayyımının Tüzel Kişiliğin Malvarlığını Yönetimi 595
I. KAYYIMIN GÖREV SÜRESİ VE KAYYIMLIĞIN KALKMASI 596
J. KAYYIM FAALİYETİNİN CEZA MUHAKEMESİ AÇISINDAN NİTELİĞİ VE
SINIRLARI 599
K. KAYYIMA DEVREDİLMİŞ ŞİRKETİN CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA
TEMSİL YETKİSİ 600
L. KAYYIMIN MEDENİ HUKUKU VE TİCARET HUKUKU KAPSAMINDAKİ
FAALİYETLERİYLE, CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU ALANLARINDA
FAALİYETİ ARASINDAKİ FARKLILAŞMA SORUNU 602
M. KAYYIMIN SORUMLULUĞU 604
1. Genel Olarak 604
2. Tazminat 604
3. Kayyımın İşlemlerine Karşı Şikayet ve Dava Yolları 605
a. Kayyımın Şahsını Şikâyet 605
b. Kayyımın İşlemlerini Dava Etme İmkânı 606
4. Kayyımlık Ücreti 607
§ 22. TÜZEL KİŞİLERE UYGULANACAK KORUMA TEDBİRLERİ 609
A. GENEL OLARAK 609
B. MEHAZ ALMAN CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNDA (StPO) TÜZEL
KİŞİLERE UYGULANACAK KORUMA TEDBİRLERİ DÜZENLEMESİ; 611
§ 23. BİLİŞİM ALANLARINDA DELİL ARAMA 615
A. KAVRAM 615
B. NİTELİĞİ ve ŞARTLARI 618
1. Niteliği 618
2. Şartları 619
a. Suç Soruşturması Olması ve Var Olan Bu Suçun İşlendiği
Konusunda Kuvvetli Şüphe İçeren Somut Delillerin Varlığı; 620
b. Zorunluluk Bulunması 621
c. Hakim ve (Gecikmesinde Sakınca Olan Hallerde) Cumhuriyet
Savcısı Kararı; 621
C. İŞLEMİN UYGULANMA USULÜ 622
1. Adli Bilişim Süreci 623
a. Delili Elde Etme ve Muhafaza 623
b. İnceleme ve Analiz 625
c. Raporlama ve Mahkemeye Sunma 626
2. Elkoymadan İnceleme Yapılabilecek Haller 626
§ 24. TELEKOMİNİKASYON YOLUYLA YAPILAN İLETİŞİMİN DENETLENMESİ 627
A. KAVRAM 627
B. TELEKOMİNİKASYON YOLUYLA YAPILAN İLETİŞİMİN DENETLENMESİNİN
BENZER KORUMA TEDBİRLERİYLE FARKLARI 630
1. Fiziki Takip–Teknik Araçlarla İzleme 630
2. Bilişim Alanlarının İncelenmesi 630
3. Postada, Mektup, Telgraf Ve Her Türlü İletinin Denetlenmesi 630
C. ÖNLEME (İSTİHBARİ) AMAÇLI DİNLEME 631
1. Niteliği 631
2. Önleme Amaçlı Dinlemede Elde Edilen Delillerin Hukuk Değeri 633
D. ADLİ NİTELİKLİ TELEKOMİNİKASYON YOLUYLA YAPILAN İLETİŞİMİN
DENETLENMESİ 634
1. Kapsamı 634
2. Niteliği/Özellikleri 634
a. Geçidir 634
b. İstisnaidir 635
3. Delil Değeri–Hukuka Uygunluk/Aykırılık 635
a. Şartları 635
1) Kanunla Düzenlenmiş Olma; 635
2) Temel Şart; Suçun Yasada Sayılan Suçlar Arasında Olması
(CMK. m. 135/6 hükmü) 635
3) Kuvvetli Suç Şüphesinin Varlığını Gösteren Somut
Delillerin Bulunması; 638
4) Zorunluluk (Başka Şekilde Delil Elde Edilmesinin Mümkün
Olmaması) 638
5) Hakim Kararı 639
aa. Kural 639
bb. Talep 639
cc. Kararın Şekli 640
dd. Kararın İcrası 641
ee. Süre Sınırı Şartı/Uzatma; 642
ff. İmha (İletişim İçeriklerinin Yok edilmesi) 643
gg. İşlem Bittiğinde İlgililere Haber (CMK m. 137/4 (15
gün içinde) 643
6) Gizlilik Kuralı/İlgilisini Bilgilendirme 643
7) Tedbirin Uygulanacağı/Uygulanamayacağı Sujeler 645
a. Şüpheli/Sanık; 645
b. Müdafiin Dinlenme Yasağı; 645
c. Üçüncü Şahıslar 646
d. Tanıklıktan Çekinme hakkı Olanlar; 646
E. MOBİL TELEFONUN YERİNİN TESPİTİ (CMK m.135/(4) 646
F. TELEKOMÜNİKASYON YOLUYLA İLETİŞİMİN TESPİTİ SIRASINDA ELDE
EDİLEN TESADÜFİ DELİLLER; (CMK. m. 138/2) 647
§ 25. GİZLİ SORUŞTURMACI GÖREVLENDİRİLMESİ 650
A. KAVRAM 650
B. NİTELİĞİ VE ŞARTLARI 651
1. Niteliği 651
2. Şartları 652
1. CMK m. 139/(7) Metninde Sayılan ve Diğer İlgili Yasalarda Bu
Tedbire Başvurulabileceği Konusunda Hüküm Bulunan
Suçlardan Birisi Olmalıdır, 652
2. Soruşturmaya Konu Suçun İşlendiği Konusunda Somut
Delillere Dayanan Kuvvetli Şüphe Sebeplerinin Bulunması; 654
3. Gizli Soruşturmacı Tedbiri Uygulanmasında Zorunluluk
Bulunması Başka Surette Delil Elde Edilememesi Gereklidir 654
4. Hakim Kararı Olmalıdır 654
5. Gizli Soruşturmacı Bir Kamu Görevlisi Olmalı ve Kimliği Bu
Görev Nedeniyle Değiştirilerek Asıl Kimliği Saklanmalıdır 654
C. GİZLİ SORUŞTURMACINI FAALİYETİNİN NİTELİĞİ, ŞEKLİ ve KURALLARI 655
§ 26. TEKNİK ARAÇLARLA İZLEME 660
A. KAVRAM 660
B. NİTELİK ve ŞARTLARI 661
1. Niteliği 661
2. Şartları 661
a. Madde Metninde Sayılan Suçlardan Birinin Varlığı 661
b. Somut Delillere Dayanan Kuvvetli Suç Şüphesi 663
c. Gerekli ve Zorunlu Olması (Başka Suretle Delil Elde
Edilememesi) 663
d. Hakim– Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hallerde–Cumhuriyet
Savcısı) Kararı 663
3. Teknik Araçlarla İzlemenin Süresi ve İzleme Yapılabilecek Yerler 664
a. Süresi 664
b. Teknik Araçlarla İzleme Yapılabilecek Yerler (Kapsamı) 665
C. DELİLLERİN BAŞKA SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMADA
KULLANILAMAMASI– İMHA; 665
§ 27. VÜCUDUN MUAYENESİ ve ÖRNEK ALMA 667
I . VÜCUDUN MUAYENESİ 667
A. GENEL OLARAK 667
1. Kavram 668
a. Vücut 670
2. Cesedin Adli Muayenesi ve Otopsi İle Vücut Muayenesi ve Örnek
Alma Kavramlarının Farkları 673
B. İNSAN HAKLARI AÇISINDAN VÜCUDUN MUAYENESİ KORUMA TEDBİRİ 674
1. Özel Hayatın Korunması Hakkı Açısından Muayene 674
2. Sağlığın ve Yaşamın Korunması ve İşkenceye Karşı Korunma Hakkı
Açısından Muayene 677
C. TIBBİ DEONTOLOJİ KURALLARI VE ETİK İLKELER 678
1. Tıp Etiği 678
2. Ana Tıp Etiği İlkeleri 680
3. Hasta Hakları 680
D. TIBBİ YÖNÜYLE MUAYENE VE ÖRNEK ALMA 681
1. Muayene 681
2. Tıp Sanatı Açısından Muayene Ve Tıbbi Müdahele Kavramları
(Propedötik) 683
a. Muayene Zamanı 684
b. Muayene Koşulları 685
c. Hastalığın Hikâyesi (Anemnez–Öykü–Hikaye Alınması) 686
d. Fiziki Muayene 688
e. Tetkik İsteme Aşaması 690
f. Muayene Sonucunun Değerlendirilmesi – Teşhis 690
g. Adli Raporun Düzenlenmesi 691
E. CEZA MUHAKEMESİ YÖNÜYLE VÜCUDUN MUAYENESİ VE ÖRNEK ALMA
ÇEŞİTLERİ 696
1. İç Muayene–Dış Muayene Ayrımı 696
2. Basit Vücut Muayenesi 696
3. Vücuda Müdahale Niteliğindeki (İnvaziv) Muayeneler 698
F. ÖZELLİK ARZEDEN MUAYENELER VE USULLERİ 701
1. Alkol Muayenesi 701
2. Yakalama ve Gözaltına Almalarda Muayene 706
3. Sanığın Ruhsal Durumunun Muayenesi– (Akli Muayene– Şuurun
Tetkiki)– (CMK m. 74) 707
4. Basit Suçlar ve Kabahatlerde Muayene 710
5. Çocuğun Muayenesi (Çocuk Dostu Adli Muayene) 710
6. Cinsel Organların Muayenesi –Kızlık Zarı Muayenesi 713
7. Örgütlü Suçlarda Muayene 719
8. İdari Suçlar ve Soruşturmalarda Muayene 720
9. Özel Hukuk Uyuşmazlıklarında Muayene 721
10. Nesep Tayini 722
G. KORUMA TEDBİRİ OLARAK VÜCUDUN MUAYENESİ VE ÖRNEK ALMA 722
1. Amaç Açısından Nitelik 723
2. Yöneldikleri Değer Açısından Niteliği 724
3. Yöneldiği Kişi Yönünden 724
4. Hukuka Uygunluk 725
a. Baskın Hukuki Yarar 725
b. Delil Yasakları– Hukuka Aykırı Delil ve Değerlendirilmesi 727
c. Hukuka Uygunluk Halleri 729
i. Yasanın Açık Hükmü ve Ceza Muhakemesinin
Zorunlulukları 729
ii. Rıza 730
(1) Rıza Kavramı 730
(2) Aydınlatma–Bilgilendirme 733
(3) Rızanın Geri Alınması 736
iii. Tıbbi Zorunluluk 737
5. Katlanma Zorunluluğu 738
a. Sanığın Katlanma Zorunluluğu 739
b. Sanık Dışındakilerin Katlanma Zorunluluğu 740
6. Zorla Muayene 741
7. Muayene ve Örnek Almaya İtiraz 743
H. ARAMA İLE VÜCUT MUAYENESİNİN FARKLARI 743
I. VÜCUT MUAYENESİ VE ÖRNEK ALMANIN ŞARTLARI 746
1. Yasallık 746
2. Suç Şüphesi (Makul Kuşku) 746
3. Haklı Görünme–Gereklilik 747
4. Gecikmesinde Tehlike Bulunma 748
5. Orantılılık 750
6. Sıhhate Zarar Vermeme 752
7. Hekim Tarafından ve Hekimlik Sanatı Kuralları Çerçevesinde
Uygulanma 754
a. Hekim 754
b. Hekimlik Yapabilme Koşulları 755
c. Hekimin Yardımcıları 755
d. Hekim Tarafından Tıp Sanatı Kurallarına Göre İşlem
Zorunluluğu 756
J. MUAYENE EDİLENİN NİTELİĞİNE GÖRE VÜCUT MUAYENESİ VE ÖRNEK
ALMA 757
1. Şüpheli/Sanığın Muayenesi 757
2. Diğer Kişilerin Muayenesi 758
a. Mağdurun Muayenesi 760
b. Diğer Şahısların Muayenesi ve Sıralı Muayene 763
c. Çocukların ve Akıl Hastalarının Muayenesi 765
d. Çekinme Hakkı Olanların Muayenesi 766
3. Kadının Muayenesi 767
4. Dokunulmazlık Hali Olanların Muayenesi 768
K. DELİL BULMA AMACI NİTELİĞİYLE VÜCUDUN MUAYENESİ VE ÖRNEK
ALMA 769
L. CMK M 75/(5) ve (7). FIKRALARI HÜKÜMLERİ 770
M. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA ÖRNEK ALMA 771
1. Tanım (Örnek–Biyolojik Materyal) 773
a. Örnek Alacak Kişiler ve Zamanı 774
b. Örnek Alma Çeşitleri ve Analize Uygun Şekilde Alınma
Yöntemleri 774
i. Kan 775
ii. İdrar 776
iii. Gaita 777
iv. Cinsel Salgılar 777
(1) Vajinal Materyal 777
(2) Düşük–Küretaj Materyali– Amniyon Sıvısı/Koryon
Villus Örneği 778
(3) Vulva ve Perine Sürüntüsü (Vulva ve Perine Swap) 778
v. Ağız–Yanak İçi Sürüntüsü (Buccal Swap) 778
vi. Penisten Sürüntüyle Örnek Alma (Penil Swap) 778
vii. Meni–Semen 779
viii. El–Kol–Yüz–Anal Sürüntüsü 779
ix. Saç–Kıl 780
x. Kasık (Pubis) Kılları 780
xi. Tükürük– Isırık Veya Emilmeye Ait Lezyondan Tükürük 781
xii. Tırnak– Tırnak Arası 781
xiii. Ter 782
xiv. Post–Mortem (Yumuşak Doku, Organ, Kemik, Diş)
Örnekler 782
xv. Polenler 782
c. Vücudun Dışından Alınabilen Örnekler; (Vücuda Müdahale
Niteliğinde Sayılmayanlar) 783
d. İnvaziv Yöntemlerle Alınabilen Örnekler 784
2. Koruma Yöntemleri– Laboratuvara Sevk 786
a. Kimyasal Analizler; Toksikolojik– Narkotik– Gıda– Alkol 788
b. Adli Amaçlı Biyolojik Materyal ve Sonuçların İmhası 791
§ 28. MOLEKÜLER GENETİK İNCELEMELER 793
A. KAVRAM 793
B. CMK KAPSAMINDA MOLEKÜLER GENETİK İNCELEMELER 796
1. Niteliği 796
2. Şartları 799
3. İncelemenin Yapılması Usulü 801
a. İncelemeyi Yapacak Bilirkişi 801
b. Bilirkişinin Yükümlülükler, Bulguların Teslim Usulü, İnceleme 802
c. Genetik İnceleme Sonuçlarının Gizliliği 802
4. Bilgilerin İmhası Zorunluluğu ve İmha Usulü 802
5. İtiraz vs. Kanun Yolu– Tazminat 804
§ 29. FİZİK KİMLİĞİN TESPİTİ 805
A. KAVRAM 805
B. NİTELİK ve ŞARTLARI 806
1. Niteliği 806
2. Şartları 807
a. Gerekli Olması 807
b. Üst Sınırı 2 Yıl veya Daha Üzeri Bir Suçun İşlenmiş Olması; 807
c. Sadece Şüpheli/Sanık Üzerinde Uygulanabilme; 807
d. Sadece Cumhuriyet Savcısının Emriyle Uygulanabilme; 807
e. Uzman Personel Tarafından Yerine Getirilme; 808
C. KAPSAMI VE YAPILMA USULÜ 809
D. FİZİK KİMLİĞİN TESPİTİNDE UYULACAK ESASLAR 810
E. VERİLERİN İMHASI 810
F. VERİLERİN KORUNMASI 811
§ 30. KORUMA TEDBİRLERİ NEDENİYLE TAZMİNAT 812
A. KAVRAM ve NİTELİĞİ 812
B. YAPISI ve ŞARTLARI 813
1. Tazminat İstenebilecek Haller ve Tazminat İsteyebilecekler 813
a. Kanunlarda Belirtilen Koşullar Dışında Yakalanan, Tutuklanan
veya Tutukluluğunun Devamına Karar Verilen, Haller 814
b. Kanunî Gözaltı Süresi İçinde Hakim Önüne Çıkarılmayan 814
c. Kanunî Hakları Hatırlatılmadan veya Hatırlatılan Haklarından
Yararlandırılma İsteği Yerine Getirilmeden Tutuklanan 814
d. Kanuna Uygun Olarak Tutuklandığı Hâlde Makul Sürede
Yargılama Mercii Huzuruna Çıkarılmayan ve Bu Süre İçinde
Hakkında Hüküm Verilmeyen 814
e. Kanuna Uygun Olarak Yakalandıktan veya Tutuklandıktan
Sonra Haklarında Kovuşturmaya Yer Olmadığına veya
Beraatlerine Karar Verilen 815
f. Mahkûm Olup da Gözaltı ve Tutuklulukta Geçirdiği Süreleri,
Hükümlülük Sürelerinden Fazla Olan veya İşlediği Suç İçin
Kanunda Öngörülen Cezanın Sadece Para Cezası Olması
Nedeniyle Zorunlu Olarak Bu Cezayla Cezalandırılan 815
g. Yakalama veya Tutuklama Nedenleri ve Haklarındaki
Suçlamalar Kendilerine, Yazıyla Veya Bunun Hemen Olanaklı
Bulunmadığı Hâllerde Sözle Açıklanmayan 815
h. Yakalanmaları veya Tutuklanmaları Yakınlarına Bildirilmeyen 816
i. Hakkındaki Arama Kararı Ölçüsüz Bir Şekilde Gerçekleştirilen 816
j. Eşyasına veya Diğer Malvarlığı Değerlerine, Koşulları Oluşmadığı
Halde Elkonulan veya Korunması İçin Gerekli Tedbirler
Alınmayan ya da Eşyası veya Diğer Malvarlığı Değerleri Amaç
Dışı Kullanılan veya Zamanında Geri Verilmeyen 816
k. Yakalama, Adli Kontrol veya Tutuklama İşlemine Karşı
Kanunda Öngörülen Başvuru İmkânlarından
Yararlandırılmayan 817
l. Konutunu Terk Etmemek veya Uyuşturucu, Uyarıcı veya Uçucu
Maddeler İle Alkol Bağımlılığından Arınmak Amacıyla
Hastaneye Yatmak Dâhil, Tedavi veya Muayene Tedbirlerine
Tâbi Olmak ve Bunları Kabul Etmek Şeklindeki Adli Kontrol
Yükümlülükleri Uygulandıktan Sonra Haklarında
Kovuşturmaya Yer Olmadığına veya Beraatlerine Karar Verilen 817
2. Bildirim Yükümlülüğü Halleri 817
C. KORUMA TEDBİRLERİ NEDENİYLE TAZMİNAT DAVASININ USUL VE
ŞARTLARI 818
1. Talep Süresi (Süre Şartı) 818
2. Yargılama Mercii 818
3. Talebin Şekli 818
4. Davanın İcra Süreci ve Özellikleri 819
5. Vekalet Ücreti 820
6. İcrada Hükmün Kesinleşmesi Şartı 820
D. TAZMİNAT İSTEYEMEYECEK KİŞİLER 821
E. TAZMİNATIN İADESİ (GERİ ALINMASI) 821
F. HAKİM–SAVCILARA KARŞI DAVA YASAĞI VE RÜCU KURALI 823
KAYNAKÇA 825 |