|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Şekiller ve Tablolar 15
Birinci Bölüm
ÇEVRE VE EKONOMİ İLİŞKİSİ
1. Çevre, Çevresel Değerler, Kavramlar ve Ekonomi İlişkisi 19
1.1. Çevrenin Tanımı ve Kapsamı 19
1.2. Çevrenin Niteliği 19
1.2.1. Fiziki Çevre 20
1.2.1.1. Doğal Çevre 20
1.2.1.2. Yapay Çevre 20
1.2.2. Sosyal Çevre 21
1.3. Çevresel Değerler 21
1.3.1. Hava 21
1.3.2. Su 21
1.3.3. Toprak 21
1.3.4. Doğal Kaynaklar ve Koruma Alanları 22
1.3.4.1. Doğal Kaynaklar 22
1.3.4.2. Koruma Alanları 22
1.4. Çevre İle İlgili Kavramlar 22
1.4.1. Ekoloji Kavramı 22
1.4.2. Eko–Sistem Kavramı 23
1.5 Ekoloji Ekonomi İlişkisi 24
1.6. Doğal Kaynaklar, Çevre ve Ekonomi İlişkisi 26
1.7. Temel Ekonomik Kavramlar ve Çevre 27
İkinci Bölüm
ÇEVRE SORUNLARI VE EKONOMİ BİLİMİYLE İLİŞKİSİ
2. Çevre Sorunlarının Tanımı, Kapsamı ve Ortaya Çıkış Nedenleri 33
2.1. Çevre Sorunlarının Tanımı ve Kapsamı 33
2.2. Çevre Sorunlarının Kaynakları 33
2.3. Çevre Sorunlarının Türleri 34
2.3.1. Hava Kirliliği 34
2.3.2. Su Kirliliği 36
2.3.3. Toprak Kirliliği 37
2.3.4. Gürültü Kirliliği 39
2.3.5. Doğal Kirlilik 40
2.4. Çevre Sorunlarının Nedenleri 40
2.4.1. Nüfus Artışı ve Çevre Sorunları 41
2.4.2. Altyapı, Yerleşme, Kentleşme ve Çevre 43
2.4.3. Tarım, Gıda ve Çevre Sorunları 45
2.4.4. Sanayileşme, Atıklar ve Çevre Sorunları 47
2.5. Çevre Sorunları ve Ekonomi İlişkisi 49
2.5.1. Çevre Sorunlarının Ekonomi Bilimiyle İlişkisi 49
2.5.2. Ekonominin Çeşitli Dalları ve Çevre Sorunları 52
Üçüncü Bölüm
ÇEVRE SORUNLARINA YÖNELİK EKONOMİK
ETKİNLİK KRİTERLERİ
3. Çevre Sorunlarına Yönelik Ekonomik Etkinlik Kriterleri 57
3.1. Pareto Optimalite Kriteri 58
3.2. Sosyal Refah Kriteri 59
3.3. Prodüktivite Kriteri 61
3.4. GSMH ve Genişletilmiş GSMH Kriteri 64
3.5. Dengeli Gelir Dağılımı Kriteri 65
3.6. Sürdürülebilir Kalkınma Kriteri 66
3.7. Kaynak Dağılımı Kriteri 68
Dördüncü Bölüm
ÇEVRE SORUNLARININ MİKRO VE
MAKROEKONOMİK ETKİLERİ
4. Çevre Sorunlarının Mikro ve Makroekonomik etkileri 73
4.1. Çevre Sorunlarının Mikroekonomik Etkileri 73
4.1.1. Dışsallıklar ve Çevre Sorunları 73
4.1.2. Üretim, Tüketim ve Çevre Sorunları 75
4.1.3. Fayda–Maliyet Analizi ve Çevre Sorunları 78
4.2. Çevre Sorunlarının Makroekonomik Etkileri 83
4.2.1. İktisadi Büyüme Üzerine Etkisi 83
4.2.2. İstihdam Üzerine Etkisi 87
4.2.3. Enflasyon Üzerine Etkisi 89
4.2.4. Ödemeler Dengesi Üzerine Etkisi 91
4.2.5. Gelir Dağılımı Üzerine Etkisi 93
Beşinci Bölüm
EKONOMİK AÇIDAN ÇEVRE POLİTİKALARI
5. Ekonomik Açıdan Çevre Politikaları 97
5.1.Ekonomik Açıdan Çevre Politikası Kavramı ve Kapsamı 97
5.1.1. Çevre Politikası Kavramı 97
5.1.2. Genel Ekonomi Politikasıyla Çevre Politikası Arasındaki İlişki 98
5.1.3. Ekonomi ve Çevre Politikalarının Entegrasyonu 99
5.1.4. Çevre Sorunlarının Türleri İle İlgili Politikalar 101
5.1.4.1. Hava Kalitesi İle İlgili Politikalar 101
5.1.4.2. Su Kalitesi İle İlgili Politikalar 101
5.1.4.3. Toprak Kalitesi İle ilgili Politikalar 102
5.1.4.4. Gürültünün Azaltılması İle İlgili Politikalar 102
5.1.4.5. Katı Atık Yönetimi İle İlgili Politikalar 103
5.1.4.6. Doğal ve Yapay Kirlilikle İle İlgili Politikalar 103
5.2. Çevre Koruma Politikalarının Esasları 103
5.2.1. Çevre Korumanın Maliyeti ve Paylaşımı 104
5.2.2. Çevresel Özel Koruma Alanları 105
5.2.3. Çevre Koruma Politikaları İle İlgili Düzenleme 106
5.2.4. Çevre Eğitimi ve Sosyal Sorumluluk 106
5.3. Çevre Politikalarının Amaçları 107
Altıncı Bölüm
ÇEVRE POLİTİKASININ ARAÇLARI VE YENİ ÇEVRE POLİTİKALARI İÇİNDE EKONOMİK ARAÇLARIN KULLANILMASI
6. Çevre Politikaları ve Yeni Çevre Politikaları Araçları 113
6.1. Çevre Politikasının Araçları 113
6.1.1. Vergiler ve Vergi Dışı Araçları 114
6.1.2. Önleyici Ekonomik Politikalarla İlgili Araçlar 114
6.1.3. Tedavi Edici Politikalarla İlgili Araçlar 115
6.1.3.1. Parasal Araçlar 115
6.1.3.2. Kontrol Araçları 116
6.1.3.3. Kültürel Araçlar 116
6.2. Yeni Çevre Politikaları İçinde Ekonomik Araçların Kullanılması 116
6.2.1. Kirleten Öder İlkesi 117
6.2.2. Kullanan Öder İlkesi 118
6.2.3. İhtiyat İlkesi 118
6.2.4. Yerellik İlkesi 119
6.2.5. Kirletme Vergi ve Harçları 119
6.2.6. Ürün Harçları 120
6.2.7. İdari Harçlar 120
6.2.8. Kullanıcı Harçları 121
6.2.9. Vergi Teşvikleri 121
6.2.10. Sübvansiyonlar 121
6.2.11. Alınabilir Verilebilir İzinler (Ticareti Mümkün İzinler) 122
6.2.12. Depozito Sistemi 122
6.2.13. Zorlayıcı Teşvikler 122
6.2.14. Atık Borsası 123
Yedinci Bölüm
SEKTÖREL ÇEVRE POLİTİKALARI
7. Sektörel Çevre Sorunları ve Politikaları 127
7.1. Tarım Sektörü 127
7.2. Madencilik Sektörü 129
7.3. Enerji Sektörü 130
7.4. Sanayi Sektörü 131
7.5. Ulaşım Sektörü 133
7.6. Ticaret Sektörü 134
7.7. Turizm Sektörü 135
Sekizinci Bölüm
DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ (WTO) VE ÇEVRE POLİTİKALARI
8. WTO ve Çevre Politikaları 141
8.1. WTO, Ticaretin Serbestleştirilmesi ve Çevre 141
8.2. Çevresel Standartlar, Düzenlemeler ve WTO 142
8.3. WTO, Çevre, Ticaret Politikaları ve Çevresel Düzenlemeler 143
8.4. Çevre Politikalarının Ticaret Üzerinde Yarattığı Engeller ve WTO 149
8.4.1. Ürün Standartları 151
8.4.2. Üretim Standartları 152
8.5. GATT Görüşmeleri, Çevre ve Ticaret 154
8.6. GATT Görüşmeleri Sonrasında Çevre ve Ticaret 156
Dokuzuncu Bölüm
AB VE ÇEVRE POLİTİKALARI
9. AB' de Ekonomik Açıdan Çevre Politikaları 161
9.1. AB’de Ekonomik Açıdan Çevre Politikalarının Kapsamı ve Gelişimi 161
9.1.1. AB Çevre Politikalarının Kapsamı 161
9.1.2. AB Çevre Politikasının Amacı 161
9.1.3. AB Çevre Politikasının İlkeleri 162
9.1.4. AB’de Hukuki Açıdan Çevre Politikalarının Gelişimi 163
9.1.4.1. Tek Avrupa Senedinin Kabulünden Önceki Dönem 163
9.1.4.2. Tek Avrupa Senedinin Kabulünden Sonraki Dönem 165
9.1.4.3. Maastricht Anlaşması Sonrası Dönem 166
9.2. AB’de Sektörel Çevre Politikaları 168
9.2.1. Tarım 168
9.2.2. Sanayi 168
9.2.3. Enerji 169
9.2.4. Ulaşım 169
9.2.5. Ticaret 170
9.2.6. Turizm 171
9.2.7. İstihdam 171
9.3. AB’de Çevre Korumaya Yönelik Uygulamalar, Teşvikler ve Çevre Dostu Ekonomik Araçların Kullanımı 172
9.3.1. Avrupa Birliğinde Çevresel Araçların Uygulanması 172
9.3.2. AB’de Çevre Korumaya Yönelik Teşvikler 173
9.4. AB Ülkelerinde Çevre Dostu Ekonomik Araçların Kullanımı 174
Onuncu Bölüm
TÜRKİYE’DE ÇEVRE POLİTİKALARI
10. Türkiye’de Ekonomik Açıdan Çevre Politikaları 179
10.1. Türkiye’de Ekonomik Açıdan Çevre Politikalarının Kapsamı ve Gelişimi 179
10.1.1. Türkiye’de Çevre Sorunlarının Ortaya Çıkış Sebepleri 179
10.1.2. Türkiye’de Çevre Politikasının Kapsamı 182
10.1.3. Türkiye’de Çevre Politikalarının Temel İlkeleri 182
10.1.4. Türkiye’de Çevre Politikalarının Ekonomik ve Mali Yapısı 183
10.2. Kalkınma Planları ve Çevre 184
10.2.1. Üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (1973–1977) 185
10.2.2. Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (1979–1983) 186
10.2.3. Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1985–1989) 187
10.2.4. Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı (1990–1994) 188
10.2.5. Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996–2000) 189
10.2.6. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2001–2005) 190
10.2.7. Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı (2007–2013) 191
10.2.8. Onuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı (2014–2018) 192
10.2.9. Onbirinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2019–2023) 194
10.2.10. Onikinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2024–2028) 195
10.3. Türkiye’de Sektörel Çevre Politikaları 197
10.3.1. Tarım 197
10.3.2. Sanayi 197
10.3.3. Ulaştırma 198
10.3.4. Enerji 199
10.3.5. Turizm 199
10.3.6. Ticaret 200
10.3.7. İstihdam 201
10.4. Türkiye ve Uluslararası Çevre Politikaları 201
Onbirinci Bölüm
ULUSLARARASI KURULUŞLAR VE ÇEVRE POLİTİKASI
11. Uluslararası Kurum ve Kuruluşlar ve Çevre Politikaları 207
11.1. Uluslararası Kurum ve kuruluşlar, Alt Organları ve Çevre Politikası 207
11.1.1. Birleşmiş Milletler (UN) 207
11.1.1.1. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) 208
11.1.1.2. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) 211
11.1.1.3. Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü (UNIDO) 213
11.1.1.4. Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) 214
11.1.2. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) 215
11.1.3. Kuzey Atlantik Teşkilatı (NATO) 218
11.1.4. Dünya Bankası (WB) 219
11.1.5. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) 219
11.1.6. Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİT) 220
11.1.7. Uluslararası Kuruluşların Ortak Çabaları 222
Onikinci Bölüm
ÇEVRE İLE İLGİLİ ULUSLARARASI
ANLAŞMALAR VE SÖZLEŞMELER
12. Çevre İle İlgili Uluslararası Konferanslar ve Sözleşmeler 227
12.1. Çevre İle İlgili Uluslararası Konferanslar 227
12.1.1. Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı 227
12.1.2. Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu: Ortak Geleceğimiz Raporu 228
12.1.3. Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı 228
12.1.3.1. Rio Deklarasyonu 228
12.1.3.2. Gündem 21 229
12.2. Çevre İle İlgili Uluslararası Sözleşmeler 230
12.2.1. Montreal Protokolü 230
12.2.2. Basel Protokolü 232
12.2.3. Londra Kılavuzu 232
12.2.4. Ormanların Korunması Prensipleri Protokolü 233
12.2.5. İklim Değişikliği Üzerine Birleşmiş Milletler Çerçeve Anlaşması 233
12.2.6. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 234
12.2.7. Roterdam Sözleşmesi, 236
12.2.8. Stockholm Sözleşmesi 237
12.2.9. Barselona Konvansiyonu 239
12.2.10. Cites 241
12.2.11. Kyoto Protokolü 242
12.2.12. Doha Sözleşmesi 245
Onüçüncü Bölüm
AB VE TÜRKİYE’DE ÇEVRENİN FİNANSMANI
13. AB ve Türkiye’de Çevre İle İlgili Finansman Kaynakları 249
13.1. AB’de Çevre İle İlgili Finansman Kaynakları, Destek Mekanizmaları ve Fonlar 249
13.1.1. Avrupa Yatırım Bankası (EIB) 252
13.1.2. LIFE (Çevre İçin Mali Araç) 253
13.1.3. AB’nin Çevre İle İlgili Fonları 254
13.1.3.1. Yapısal Fon (SF) 254
13.1.3.3. Avrupa Sosyal Fonu (ESF) 256
13.1.3.4. Avrupa Kalkınma Fonu (ERDF) 256
13.1.3.5. Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu (EAGGF) 257
13.1.4. AB’nin Diğer Finansal Kaynakları 257
13.2. Türkiye’de Çevre İle İlgili Finansman Kaynakları 258
13.2.1. Çevre Temizlik Vergisi 259
13.2.2. Yatırım Teşvik Sisteminde Çevre Yatırımları 261
13.2.3. Çevre Kirliliğini Önleme Fonu 262
Ondördüncü Bölüm
SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA VE ÇEVRE
14. Sürdürülebilir Kalkınma ve Çevre 265
14.1. Çevre ve Kalkınma İlişkisi 265
14.2. Sürdürülebilir Kalkınma Kavramı 267
14.3. Doğal Kaynakların Sürdürülebilir Kullanımı 268
14.3.1. Kaynakların Sürdürülebilirliğini Sağlama 268
14.3.2. Kaynaktan Kısma/ Kaynağında Azaltmak 268
14.4. Sürdürülebilir Kalkınmanın Boyutu 269
14.5. Sürdürülebilir Kalkınmanın Özellikleri 271
14.6. Sürdürülebilir Kalkınmanın Amaç ve İlkeleri 271
14.7. Sürdürülebilir Kalkınmanın Uluslararası Boyutu 273
14.8. Türkiye’de Sürdürülebilir Kalkınmanın Boyutu 276
Kaynakça 279
Kavram Dizini 289
Yazarın Özgeçmişi 292 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
