|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ V
ÖNSÖZ VII
İÇİNDEKİLER IX
KISALTMALAR CETVELİ XVII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
İRADE BOZUKLUĞU TÜRÜ OLARAK ALDATMA
I. KANUNİ DÜZENLENME 3
A. Pozitif Düzenleme 3
B. Tanım 4
C. Hükmün Amacı 6
1. Genel Olarak 6
2. İrade Özerkliğinin Korunması 8
3. İşlem Güvenliğinin Korunması 11
4. Kanaatimiz 13
D. Hükmün Hukuki Niteliği 14
1. Genel Olarak 14
2. Emredici – Yedek Hukuk Kuralı Ayrımı Açısından 14
3. Genel Hüküm Özelliği 16
II. BENZER KAVRAMLARLA KARŞILAŞTIRILMASI 18
A. Genel Olarak 18
B. Yanılma 19
1. Genel Olarak 19
2. Açıklamada Yanılma 20
a. Genel Olarak 20
b. Açıklamada Yanılanın Gerçek İradesinin Açıklamanın Muhatabı Tarafından Bilinmesi ve Aldatma 21
b. Açıklamada Yanılanın Gerçek İradesinin Açıklamanın Muhatabı Tarafından Bilinmemesi ve Aldatma 23
3. Temel Yanılması 25
C. Korkutma 30
D. Aşırı Yararlanma 33
E. Ayıptan Doğan Sorumluluk 37
III. ALDATMANIN UNSURLARI 41
A. Genel Olarak 41
1. Unsurlara İlişkin Ayrımlar 41
2. Tercih Ettiğimiz Ayrım 42
3. Unsurların İspatı 43
B. Kasıtlı ve Hukuka Aykırı Aldatıcı Davranış 44
1. Genel Olarak 44
2. Aldatıcı Davranış 45
a. Aldatıcılık 45
b. Aktif Davranış ve Pasif Davranış Ayrımı 48
aa. Genel Olarak 48
bb. Aktif Davranış 51
cc. Pasif Davranış 57
aaa. Genel Olarak 57
bbb. Bilgilendirme Yükümlülüğünün Doğumu 59
ccc. Aldatma Açısından Bilgilendirme Yükümlülüğünün İhlali (Kasıtlı Davranış Niteliğinin Etkisi) 69
dd. Aktif ve Pasif Davranış Ayrımı Bağlamında Yöneltilen Soruya Doğru Yanıt Vermemek 70
3. Aldatma Kastı 73
a. Genel Olarak 73
b. Kasıtlı Davranışın Özellikleri 77
c. Aktif ve Pasif Davranış Ayrımı Açısından 80
4. Hukuka Aykırılık 81
a. Genel Olarak 81
b. Hukuka Uygunluk Sebebi Bulunması 84
c. Hukuka Aykırılık Unsuru Vasıtasıyla Aldatma Hükmünün Uygulama Alanının Daraltılması Görüşü 86
aa. Genel Olarak 86
bb. Kanaatimiz 88
C. Saikte Yanılma 89
1. Genel Olarak 89
2. Saik ve Yanılma 90
3. Basit Saik ve Temel Saik 96
4. Geçmiş, Mevcut ve Gelecekteki Olguların Saik Teşkil Etmesi 97
a. Genel Olarak 97
b. Aldatma Hükmü Açısından Kanaatimiz 101
D. Hukuki İşlemin Kurulmuş Olması 103
E. Nedensellik Bağı 106
1. Genel Olarak 106
2. Asli Aldatma ve Fer’i Aldatma 106
3. Çift Nedensellik Bağı 109
a. Genel Olarak 109
b. Birinci Nedensellik Bağı 109
c. İkinci Nedensellik Bağı 113
4. Nedensellik Bağının Türü 115
F. Üçüncü Kişinin Aldatmasında Karşı Tarafın Kötüniyeti 118
1. Genel Olarak 118
2. Üçüncü Kişi 120
a. Genel Olarak 120
b. Gerçek Olmayan Üçüncü Kişi 122
3. Kötüniyet 126
a. Genel Olarak 126
b. Aldatmayı Bilmeyen Sözleşmenin Karşı Tarafının Kötüniyeti 131
c. TBK m. 36/f. 2 Hükmünün “Bilecek Durumda Olma” Açısından Örtülü Boşluk Barındırıp Barındırmağı 134
aa. Örtülü Boşluk Görüşü 134
bb. Kanaatimiz 136
İKİNCİ BÖLÜM
ALDATMANIN HUKUKİ SONUÇLARI
I. GENEL OLARAK 139
II. ALDATMANIN HUKUKİ İŞLEMİN GEÇERLİLİĞİNE ETKİSİ 139
A. Genel Olarak 139
B. İptal Edilebilirlik Kavramı 142
C. İrade Bozukluğu Hâllerinin Hukuki İşlemin Geçerliliği Üzerindeki Etkilerine İlişkin Teoriler 145
1. Teorilerin Ortak Yönleri 145
2. Geçersizlik Teorisi 147
3. İptal / İptal Kabiliyeti Teorisi 151
4. Tek Taraflı Bağlamazlık / Bölünmüş Geçersizlik Teorisi 155
5. Teoriler Bağlamında Uygulamanın Meseleye Yaklaşımı 159
a. İsviçre Federal Mahkemesi’nin Yaklaşımı 159
b. Yargıtay’ın Yaklaşımı 160
6. Kanaatimiz 161
III. İPTAL HAKKI 164
A. Genel Olarak 164
B. Tanımı, Hukuki Niteliği ve Doğduğu An 165
1. Genel Olarak 165
2. Bozucu ve Değiştirici İptal Hakları 167
C. İleri Sürülmesi 170
D. İleri Sürülmesine Yönelik Sınırlandırmalar 174
1. Genel Olarak 174
2. Yenilik Doğuran Hak Niteliğinden Kaynaklanan Sınırlandırmalar 175
a. Genel Olarak 175
b. Kullanılmakla Sona Ermesi (Tükenmesi) ve Kullanıldıktan Sonra Geri Alınamaması 177
c. Koşula veya Süreye Bağlı Olarak Kullanılamaması 182
3. Dürüstlük Kuralına Dayalı Sınırlandırmalar 185
a. Genel Olarak 185
b. Yanılmada Dürüstlük Kuralı (TBK m. 34) 186
aa. Genel Olarak 186
bb. Birinci Fıkra 187
cc. İkinci Fıkra 189
c. TBK m. 34/f. 2’nin Temel Yanılmasına Kıyasen Uygulanabilirliği 193
d. TBK m. 34’ün Aldatmaya Kıyasen Uygulanabilirliği 197
E. Hakkın Sahibi ve Muhatabı 201
1. İptal Hakkının Sahibi 201
a. Genel Olarak 201
b. Hukuki İşlem Doğrudan Temsil, Dolaylı Temsil veya Haberci Vasıtasıyla Kurulmuşsa 202
c. Alacağın Devri, Borcun Üstlenilmesi, Sözleşmenin Devri veya Sözleşmeye Katılma Durumunda 204
aa. Genel Olarak 204
bb. Alacağın Devri ve Borcun Üstlenilmesi 206
cc. Sözleşmenin Devri ve Sözleşmeye Katılma 207
2. İptal Hakkının Muhatabı (İptal Açıklamasının Yöneltileceği Kişi) 212
a. Genel Olarak 212
b. Birden Çok Taraflı Hukuki İşlemlerde 212
c. Tek Taraflı Hukuki İşlemlerde 212
d. Temsilci Vasıtasıyla Kurulmuş Hukuki İşlemlerde 213
e. Alacağın Devri ve Borcun Üstlenilmesi Durumunda 213
f. Sözleşmenin Devri ve Sözleşmeye Katılma Durumunda 214
F. İleri Sürülmesinin Sonuçları 215
1. Genel Olarak 215
2. Hukuki İşlemin Hüküm Doğurmasının Sona Ermesi 217
a. Genel Olarak 217
b. Tam İptal Yaptırımı 219
aa. Genel Olarak 219
bb. Bozucu İptal Hakkının İleri Sürülmesinin Bir Sonucu Olarak 219
cc. Değiştirici İptal Hakkının İleri Sürülmesinin Bir Sonucu Olarak 223
c. Kısmi İptal Yaptırımı 224
aa. Genel Olarak 224
bb. Bozucu İptal Hakkının İleri Sürülmesinin Bir Sonucu Olarak 226
cc. Değiştirici İptal Hakkının İleri Sürülmesinin Bir Sonucu Olarak 228
d. Tam İptal ve Kısmi İptal Ayrımı Açısından Üçüncü Kişinin Aldatması 230
e. Sürekli Borç İlişkilerinde İptal 231
aa. Genel Olarak 231
bb. İfasına Başlanmamış Sürekli Borç İlişkilerinde 232
cc. İfasına Başlanmış Sürekli Borç İlişkilerinde 232
3. Sözleşmenin Tasfiyesi 237
G. İptal Hakkının Sona Ermesi 243
1. Genel Olarak 243
2. İptal Hakkından Feragat Edilmesi 243
a. Aldatmanın Öğrenilmesinden Sonra Feragat 244
b. Aldatmanın Öğrenilmesinden Önce Feragat 246
3. Hak Düşürücü Sürenin Dolması 252
a. Genel Olarak 252
b. Hak Düşürücü Sürenin İşlemesi 255
c. TBK m. 39/f. 1 ile İptal Hakkı Sahibinin Sessizliğine Karine / Varsayım Yoluyla Feragat Sonucu Bağlanıp Bağlanmadığının Değerlendirilmesi 260
d. Azami Süre ile Sınırlandırılmış Olup Olmadığı 262
4. Hakkın Etkisizleşmesi 267
IV. ALDATILANIN UĞRADIĞI ZARARIN TAZMİNİ 268
A. Genel Olarak 268
B. Tazminat Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 271
1. Genel Olarak 271
2. Karşı Tarafın Aldatması 275
3. Aldatan Üçüncü Kişinin Sorumluluğu 280
4. Üçüncü Kişinin Aldatmasında Karşı Tarafın Sorumluluğu 282
C. İptal ile Tazminat Arasındaki İlişki 284
1. İptal Hakkının İleri Sürülmesi Hâlinde 284
2. İptal Hakkının İleri Sürülmeksizin Sona Ermesi Hâlinde 286
a. TBK m. 39/f. 2'nin Değerlendirilmesi 286
b. Zararın Belirlenmesi Açısından Önemi 287
c. Aldatılanın İptal Hakkını İleri Sürmesinin Kendisinden Beklenemeyeceği Hâllerde Tazminat 289
D. Zamanaşımı Süresi ve İşlemeye Başlayacağı An 290
1. Haksız Fiilden Doğan Sorumluluk 290
a. Genel Olarak 290
b. İki Yıllık Süre 290
c. On Yıllık Süre 292
d. Ceza Davasının Zamanaşımı Süresi 293
2. Edim Yükümlülüğünden Bağımsız Borç İlişkisine Aykırılıktan Doğan Sorumluluk 298
E. Aldatma Def’i 299
SONUÇ 303
KAYNAKÇA 313 |