|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Kısaltmalar 19
Birinci Bölüm
VUK VE TMS/TFRS DEĞERLEME (ÖLÇÜMLEME)
GENEL ESASLAR
1.1. GİRİŞ 21
1.2. VUK, TMS/TFRS DEĞERLEME VE ÖLÇÜMLEME KAVRAMLARI 23
1.3. DEĞERLEMENİN TANIMI VE UNSURLARI 24
1.3.1. Vergi Matrahı 25
1.3.2. İktisadi Kıymetler 25
1.3.3. Takdir ve Tespit 26
1.4. VERGİ USUL KANUNU'NDA DEĞERLEME GÜNÜ 27
1.5. DEĞERLEMEDE ESAS 29
1.6. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 30
1.6.1. TMS/TFRS’de Kavramsal Çerçeve 30
1.6.2. BOBİ FRS’de Kavramsal Çerçeve 32
İkinci Bölüm
VUK VE TMS/TFRS DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ
2.1. VERGİ USUL KANUNU DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ 37
2.1.1. Maliyet Bedeli 37
2.1.1.1. Değer Artırıcı Harcamalar 39
2.1.1.2. Müteferri (Bağlantılı) Giderler 40
2.1.1.3. Maliyet ve Alış Bedeli Arasındaki Farklar 41
2.1.2. Borsa Rayici 42
2.1.2.1. Fiyatlarda Bariz Kararsızlıklar Görülen Hallerde Değerleme 42
2.1.2.2. Borsa Rayici İle Değerlemeye Tabi İktisadi Kıymetler 43
2.1.3. Tasarruf Değeri 45
2.1.3.1. Tasarruf Değeri Sübjektif Bir Değerleme Ölçüsü Değildir 46
2.1.3.2. Tasarruf Değeri ile Değerleme Yapılan Haller 47
2.1.4. Mukayyet Değer 47
2.1.5. İtibari Değer 48
2.1.6. Rayiç Bedel 48
2.1.7. Vergi Değeri 50
2.1.8. Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti 50
2.2. TMS/TFRS DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ 51
2.2.1. Tarihi Maliyet (Maliyet Bedeli) 53
2.2.2. Cari Maliyet 54
2.2.3. Gerçekleşebilir Değer 55
2.2.4. Bugünkü Değer (Kullanım Değeri) 56
2.2.5. Gerçeğe Uygun Değer 57
2.3. VUK DEĞERLEME ÖLÇÜLERİNİN TFRS DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 58
2.3.1. Maliyet Bedeli 58
2.3.2. Borsa Rayici 60
2.3.3. Tasarruf Değeri 61
2.3.4. Mukayyet Değer 62
2.3.5. İtibari Değer 62
2.3.6. Rayiç Bedel 63
2.3.7. Emsal Bedeli 64
2.3.8. Vergi Değeri 67
Üçüncü Bölüm
MADDİ DURAN VARLIKLAR VE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR DEĞERLEME VE MUHASEBE UYGULAMALARI
3.1. GAYRİMENKULLER 69
3.1.1. Yasal Düzenleme 69
3.1.2. Gayrimenkul Kavramı 70
3.1.2.1. Türk Medeni Kanunu'nda Gayrimenkul Kavramı 70
3.1.2.2. Gelir Vergisi Kanunu'nda Gayrimenkul Kavramı 71
3.1.3. Bütünleyici Parça (Mütemmim Cüzü) 72
3.1.4. Eklenti (Teferruat) 72
3.1.5. Tesisat ve Makineler 73
3.1.6. Gemiler ve Diğer Taşıtlar 74
3.1.7. Gayri Maddi Haklar 75
3.1.8. Gayrimenkullerin İşletmeye Ayni Sermaye Olarak Dahil Edilmesi 76
3.2. GAYRİMENKULLERDE MALİYET BEDELİNE GİREN GİDERLER 78
3.2.1. Yasal Düzenleme 78
3.2.2. Satın Alma Halinde Maliyet Bedeli 79
3.2.2.1. Gümrük Vergileri, Nakliye ve Montaj Giderleri 79
3.2.2.2. Yeni Bina İnşasında Arsa Maliyetleri 82
3.2.3. İhtiyari (İsteğe) Bağlı Giderler 85
3.2.4. Finansman Giderleri 85
3.2.4.1. Döviz Kredisi Kullanılması Halinde Faiz ve Kur Farkları 87
3.2.4.2. Finansman Giderlerine Dair Bazı Yargı Kararları 88
3.3. İNŞA VE İMAL GİDERLERİ 89
3.4. GAYRİMENKULLERDE MALİYET BEDELİNİN ARTMASI 91
3.4.1. Yasal Düzenleme 91
3.4.2. Giderlerin Maliyet Bedeline Dahil Edilme Koşulları 92
3.4.2.1. Yapılan Harcamanın Normal Bakım, Tamir ve Temizleme Gideri Olmaması 92
3.4.2.2. Yapılan Harcamanın Varlıkları Genişletmek veya İktisadi Kıymetini Artırmak Maksadıyla Yapılan Giderlerden Olması 93
3.4.2.3. İktisadi Kıymetin İtfasının Tamamlanmasından Sonra Yapılan ve Faydalı Ömrü Artıran Giderlerden Olmaması 96
3.4.2.4. Gemiler ve Motorlu Kara Nakil Vasıtalarında Maliyet Bedeline Eklenmesi Gereken Giderler 98
3.4.2.5. İktisadi Kıymetin Olağanüstü Değer Kayıpları Nedeniyle Yapılan Giderler 99
3.5. DEMİRBAŞ EŞYALARIN DEĞERLEMESİ 100
3.5.1. Yasal Düzenleme 100
3.5.2. Alet, Edevat, Mefruşat ve Demirbaş Kavramları 100
3.5.3. Demirbaşların Maliyet Bedeli Kapsamında Sayılan Giderler 101
3.5.4. Demirbaşların Maliyet Bedeli Dışında Değerlemeye Tabi Tutulacağı Haller 102
3.6. TMS/TFRS'DE MADDİ DURAN VARLIKLARDA DEĞERLEME 102
3.6.1. Maliyet Bedelinin Unsurları 104
3.6.2. Günlük Bakım Maliyetleri 106
3.6.3. Parçaların Yenilenmesi, Değiştirilmesi, Düzenli Kontrollerde Oluşan Giderler 106
3.6.4. İlk İktisaptan Sonraki Değerlemeler 106
3.6.4.1. Maliyet Modeli 107
3.6.4.2. Yeniden Değerleme Modeli 107
3.6.5. Maddi Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü 109
3.6.6. Muhasebe Uygulamaları 110
3.6.7. Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller 132
3.6.7.1. Genel Bilgi 132
3.6.7.2. Değerleme 134
3.6.7.2.1. Başlangıç Değerlemesi 134
3.6.7.2.2. Dönem Sonu Değerlemesi 135
3.6.7.3. Gerçeğe Uygun Değer Yöntemi 136
3.6.7.4. Maliyet Yöntemi 137
3.6.7.5. Yatırım Amaçlı Gayrimenkul Sınıfına Transferi veya Bu Sınıftan Transfer 137
3.6.7.6. Elden Çıkarma 139
3.6.7.7. Muhasebe Uygulamaları 139
3.6.8. Maddi Duran Varlık Grubuyla İlgili Açıklamalar 144
3.6.9. Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerle İlgili Açıklamalar 147
3.7. TMS/TFRS'DE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARDA DEĞERLEME 151
3.7.1. Maddi Olmayan Duran Varlığın Maliyeti 154
3.7.2. Maddi Olmayan Duran Varlığın İlk İktisabından Sonra Oluşan Harcamalar 159
3.7.3. İşletme İçi Yaratılan Şerefiye 159
3.7.4. Giderlerin Muhasebeleştirilmesi 161
3.7.5. İlk İktisaptan Sonra Ölçme (Değerleme) 162
3.7.6. Maddi Olmayan Duran Varlıklarla İlgili Açıklamalar 165
3.7.7. Muhasebe Uygulamaları 172
3.8. VUK UYARINCA GAYRİMENKULLERİN DEĞERLEMESİNİN TMS BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 177
3.8.1. Kavramsal Farklar 178
3.8.2. Maliyet Bedelinin Unsurlarında Farklar 179
3.8.2.1. Borçlanma Maliyetlerinde Farklar 179
3.8.2.2. İhtiyari Gider Farkları 180
3.8.3. Arsa ve Bina Değerlerinin Ayrıştırılması Farkı 180
3.8.4. Parça Amortisman Farkı 181
3.8.5. Yeniden Değerleme Model Farkı 182
3.9. VUK UYARINCA GAYRİMADDİ HAKLARIN DEĞERLEMESİNİN TMS BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 182
3.9.1. Değerleme Ölçüsü Farkı 184
3.9.2. İlk İktisaptan Sonra Oluşan Harcamalarda Farklar 185
3.9.3. Borçlanma Maliyetleri Farkı 186
3.9.4. Yeniden Değerleme Model Farkı 186
3.10. AMORTİSMANLAR 187
3.10.1. Yasal Düzenlemeler ve Genel Açıklamalar 187
3.10.2. Amortisman Ayırma Koşulları 189
3.10.2.1. Envantere Dahil Olma Koşulu 190
3.10.2.2. İktisadi Kıymetin Faydalı Ömrünün Bir Yıldan Fazla Olması Koşulu 191
3.10.2.3. İktisadi Kıymetin Yıpranmaya, Aşınmaya veya Kıymetten Düşmeye Maruz Bulunması Koşulu 192
3.10.2.4. Gayrimenkuller ve Gayrimenkuller Gibi Değerlenen Kıymetlerden Olma Koşulu 194
3.10.2.5. İktisadi Kıymetin Maliyet Bedelinin Belli Bir Haddin Üstünde Olma Koşulu 194
3.10.3. Amortisman Uygulama Süreleri 195
3.10.4. Amortisman Yöntemleri 200
3.10.4.1. Normal (Doğrusal) Amortisman 200
3.10.4.2. Azalan Bakiyeler Üzerinden Amortisman Usulü 201
3.10.4.3. Kullanıma Göre Amortisman Yöntemi 203
3.10.5. Fevkalade Amortisman 204
3.10.6. Madenlerde Amortisman 206
3.10.7. Özel Maliyet Bedellerinin İtfası 207
3.10.7.1. Genel Bilgi 207
3.10.7.2. THP'de Özel Maliyetler 208
3.10.7.3. Özel Maliyet Bedelinin Oluşmasının Koşulları 210
3.10.7.4. Özel Maliyet Harcamalarının Sözleşmede Koşul Olarak Yer Alması 211
3.10.7.5. Özel Maliyet Bedelinin İtfa Süresi 211
3.10.7.6. Özel Maliyetlerin İtfasının Başlayacağı Yıl 212
3.10.7.7. Kiralayan Açısından Özel Maliyet Bedelinin Tabi Olacağı İşlemler 213
3.10.7.8. Özel Maliyet Tertibatının Kira Süresinin Sonunda Sökülüp Götürülmesi 214
3.10.7.9. Kiracı Tarafında Mevcut Bir Tesisatın Tamamen Yenilenmesi Nedeniyle Yapılan Giderler 214
3.10.7.10. İlişkili Taraflar Arasında Kiralamalarda Özel Maliyetler 214
3.10.7.11. Yap İşlet Devret Modeli ve Tevkifat Uygulaması 215
3.10.8. VUK Uygulamasında Amortismana Tabi Malların Satılması 218
3.10.9. Amortismana Tabi Malların Sigorta Tazminatı 222
3.10.10. Kıst ve Parça Amortisman 223
3.10.11. Değer Artırıcı Harcamalar İçin Örnek Uygulamalar 231
3.10.11.1. Fonksiyon Artıcı Harcamalar İçin Örnek Uygulama 231
3.10.11.2. Faydalı Ömrü Uzatıcı Harcamalar İçin Örnek Uygulama 232
3.10.12. Bina ve Arazide Amortisman 232
3.10.13. Vergi Usul Kanunu'na Göre Maddi Olmayan Duran Varlıkların İtfası 234
3.10.14. TMS ve Vergi Usul Kanunu Açısından Amortisman Uygulama Farklılıkları ve Benzerlikleri 235
3.10.14.1. Amortisman Ayırma Koşulları Açısından Farklılıklar ve Benzerlikler 235
3.10.14.2. Amortismana Tabi Tutarın Saptanmasında Farklılıklar ve Benzerlikler 236
3.10.14.3. Faydalı Ömür Bakımından Farklılıklar ve Benzerlikler 237
3.10.14.4. Amortisman Yöntemleri ve Yöntem Seçimi Açısından Farklılıklar ve Benzerlikler 239
Dördüncü Bölüm
STOKLARIN DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
4.1. GİRİŞ 243
4.1.1. Yasal Düzenlemeler 244
4.1.2. Maliyet Bedeli İle Değerleme 245
4.1.2.1. Satın Alınan Emtiada Maliyet Bedeli 246
4.1.2.2. İmal Edilen Emtiada Maliyet Bedeli 247
4.1.2.2.1. Mamulün Vücuda Getirilmesi İçin Sarf Edilen İptidai ve Hammadde Bedeli 248
4.1.2.2.2. Mamule İsabet Eden İşçilik Bedeli 250
4.1.2.2.3. Genel Üretim Giderlerinden Mamule Düşen Hisse 251
4.1.2.2.4. Genel İdare Giderlerinden Mamule Düşen Hisse 252
4.1.2.2.5. Ambalajlı Olarak Piyasaya Sürülmesi Zorunlu Olan Ürünlerde Ambalaj Malzemesinin Bedeli 253
4.1.2.3. Manipülasyona Tabi Tutulan Mallarda Maliyet Bedeli 254
4.1.4. Emtia Değerlemesinde Finansman Giderleri 255
4.1.5. Emtia Niteliğindeki Altının ve Altın Kredisinin Değerlemesi 258
4.1.6. Stok Değerleme Yöntemleri 260
4.2. EMTİADA DÜŞÜK BEDELLE DEĞERLEME VE KIYMETİ DÜŞEN MALLAR 262
4.2.1. Genel Bilgi 262
4.2.2. Emtiada Düşük Bedelle Değerleme 263
4.2.2.1. Ortalama Fiyat Esası 264
4.2.2.2. Maliyet Bedeli Esası 267
4.2.2.3. Takdir Esası 267
4.2.3. Kıymeti Düşen Mallar 270
4.2.4. İmalat Artıklarının Değerlemesi 271
4.2.5. Zayi Olan Mallar 272
4.2.5.1. Zayi Olan Mallara Ait KDV 275
4.2.5.2. Değer Düşüklüğü Halinde KDV 277
4.2.5.3. Fire Sonucu Meydana Gelen Kayıplar 277
4.2.6. Kıymeti Düşen Mallardan Sayılmayan Haller 278
4.2.6.1. Çalınan Mallar 278
4.2.6.2. Modası Geçen Emtianın Değerlemesi 279
4.2.6.3. Alıcıya Geri Ödemeler ve İade Alınan Mallar 280
4.2.6.4. İmalat Süreci Dışında Oluşan Fireler 281
4.2.7. Zayi Olan Mallara Ait KDV'nin Beyannamede Gösterilme Şekli 282
4.3. TMS VE BOBİ FRS UYARINCA STOKLARIN DEĞERLEMESİ 284
4.3.1. Net Gerçekleşebilir Değer 286
4.3.2. Net Gerçekleşebilir Değer Esasının Uygulanabileceği Durumlar 287
4.3.3. Stokların Maliyeti 288
4.3.3.1. Stokların Satın Alma Maliyeti 289
4.3.3.2. Dönüştürme Maliyetleri 290
4.3.3.2.1. Genel Üretim Maliyetlerinin Dönüştürme Maliyetlerine Dağıtımı 292
4.3.3.2.2. Birlikte Üretilen Ürünler 294
4.3.3.3. Diğer Maliyetler 295
4.3.3.4. Stokların Maliyetine Alınmayan Giderler 296
4.3.3.5. Stokların Borçlanma Maliyetleri 297
4.3.4. Hizmet Sunan İşletmelerde Stok Maliyeti 298
4.3.5. Tarımsal Ürünlerin Maliyeti 299
4.3.6. Maliyetin Ölçümüyle İlgili Teknikler 300
4.3.7. Stok Maliyetlerini Hesaplama Yöntemleri 302
4.3.8. Muhasebe Uygulamaları 304
4.4. VUK UYARINCA EMTİA DEĞERLEMESİNİN TMS BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 323
4.4.1. Genel Açıklamalar 323
4.4.2. Borçlanma Maliyetlerinin Değerlemesinde Farklılıklar 324
4.4.3. Genel Yönetim Giderlerinin Maliyete Yüklenmesinde Farklılık 325
4.4.4. Sabit Genel Üretim Maliyetlerinin Dağıtımında Farklılıklar 325
4.4.5. Stok Değerleme Yöntemleri Arasındaki Farklılıklar 327
4.4.6. Hizmet Maliyetlerinin Stoklanmasında Farklılıklar 328
4.4.7. Stoklarla İlgili Açıklanacak Hususlar 331
4.4.8. Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayrılmasında VUK, TMS/TFRS Uygulama Farklılıkları 332
Beşinci Bölüm
MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
5.1. MENKUL KIYMETLERİN TANIMI VE TÜRLERİ 335
5.1.1 Türk Ticaret Kanunu'nda Yer Alan Düzenlemeler 335
5.1.2. Sermaye Piyasası Mevzuatında Yer Alan Düzenlemeler 337
5.2. VUK UYARINCA MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ 341
5.3. ALIŞ BEDELİ İLE DEĞERLEMEYE TABİ MENKUL KIYMETLER 342
5.4. VUK'A GÖRE HİSSE SENETLERİNİN DEĞERLEMESİ 343
5.4.1. Hisse Senetlerinin İktisap Tarihi 343
5.4.2. Döviz Cinsinden Borçla Edinilen Hisse Senetleri 344
5.4.3. Yabancı Hisse Senetleri 345
5.4.4. Bedelsiz Alınan İştirak Hisseleri ve Hisse Senetleri 346
5.5. YATIRIM FONU KATILMA BELGELERİNİN DEĞERLEMESİ 347
5.6. VUK'DA EUROBONDLAR, GELİR ORTAKLIĞI SENETLERİ, HİSSE SENEDİNE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR TAHVİLLERİN DEĞERLEMESİ 348
5.6.1. Eurobondlar 348
5.6.2. Gelir Ortaklığı Senetleri 348
5.6.3. Hisse Senedine Dönüştürülebilir Tahvil 348
5.7. VUK'DA BORSA RAYİCİ VEYA KIST GETİRİ ESASINDA DEĞERLEME 349
5.8. VERGİ MEVZUATI UYARINCA UYGULAMA ÖRNEKLERİ 350
5.9. TMS/TFRS DEĞERLEME 351
5.9.1. Finansal Varlıkların TMS/TFRS Değerlemesi 352
5.9.2. Finansal Varlıkların Değerlemesi 353
5.9.3. Hisse Senetlerinin TMS/TFRS Kapsamında Değerlemesi 355
5.9.3.1. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar veya Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklar 356
5.9.3.2. Satılmaya Hazır Finansal Varlıklar 359
5.9.3.2.1. Gerçeğe Uygun Değeri Tespit Edilebilen Finansal Varlıklar 359
5.9.3.2.2. Maliyet ile değerlemeye tabi finansal varlıklar: 363
5.9.4. Tahvil Senet ve Bonolarının TMS/TFRS Kapsamında Değerlemesi 364
5.9.5. TMS/TFRS İştiraklerdeki Yatırımların Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları 370
5.9.5.1. Genel bilgi 370
5.9.5.2. İştiraklerdeki Yatırımların Değerlemesi 371
5.9.5.3. İştiraklerdeki Yatırımların İlişkin Muhasebe Uygulamaları 372
5.9.5.3.1. Öz kaynak Yöntemi Örnek Uygulama 372
5.9.5.3.2. Maliyet Yöntemine İlişkin Örnek 375
5.9.6. Türev Ürünlerin Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları 378
5.9.6.1. Tanımlar 378
5.9.6.1.1. Futures 378
5.9.6.1.2. Forward 380
5.9.6.1.3. Options 380
5.9.6.1.4. Swaps 381
5.9.6.2. Türev Ürünlerin Değerlemesi 385
5.9.6.3. Türev Sözleşmelerin TMS/TFRS Değerleme Düzenlemeleri 386
5.9.6.3.1. Etkin Koruma Oranının Belirlenmesi 388
5.9.6.3.2. Net Pozisyonun Finansal Riskten Korunma İşlemine Konu Edilmesi 389
5.9.6.3.3. Finansal Riskten Korunma İşlemlerine Örnekler 389
5.9.6.3.4. Finansal Riskten Korunma İşleminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi 390
5.9.6.5. Türev Ürünlerin Vergi Mevzuatına Göre Değerlemesi 393
5.9.6.5.1. Forward İşlemleri 393
5.9.6.5.2. Swap İşlemleri 394
5.9.6.5.3. Opsiyon Sözleşmeleri 400
5.9.6.5.4. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası işlemleri 403
5.9.6.5.5. Aracı Kuruluş Varantları 403
5.9.6.6. Muhasebe Uygulamaları 404
Altıncı Bölüm
ALACAKLAR VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
6.1. VERGİ USUL KANUNU DEĞERLEME HÜKÜMLERİ 409
6.1.1. Alacaklar 409
6.1.2. Borçlar 409
6.1.3. Yabancı Para ile Olan Alacaklar ve Borçlar 410
6.1.4. Çıkarılmış Tahviller 410
6.1.5. Değersiz Alacaklar 410
6.1.6. Şüpheli Alacaklar 410
6.1.7. Vazgeçilen Alacaklar 411
6.2. TMS/TFRS'YE GÖRE ALACAKLARIN VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ 411
6.2.1. Sınıflandırma 411
6.2.2. Finansal Varlıkların Sınıflandırılması ve Değerlemesi 413
6.2.3. Finansal Borçların Sınıflandırılması ve Değerlemesi 413
6.2.4. Etkin Faiz Yöntemi 414
6.2.5. "TFRS 9 Finansal Araçlar" Standardı 414
6.3. VUK'A GÖRE REESKONT UYGULAMASI 416
6.3.1. Genel Açıklamalar 416
6.3.2. Reeskont İşlemlerinde Yasal Düzenlemeler ve Şartlar 418
6.3.2.1. Yasal Düzenlemeler 418
6.3.2.2. Reeskont Uygulamasının Şartları 419
6.3.3. Reeskont İşlemlerinde Özellikli Hususlar 421
6.3.3.1. Alacak Senetlerinin Reeskonta Tabi Tutulması VUK'a Göre İhtiyaridir 421
6.3.3.2. Vadeli Çekler İçin Reeskont Hesaplanmaz 422
6.3.3.3. Teminata Verilmiş Senetler İçin Reeskont Uygulaması 424
6.3.3.4. Tahsile Verilmiş Senetler Reeskont Konusu Yapılabilir 425
6.3.3.5. Hatır Senetleri İçin Reeskont Hesaplanmaz 425
6.3.3.6. Senet Tutarlarının KDV Kısmı İçin Reeskont Hesaplanmaz 426
6.3.3.7. Avans Niteliğinde Alacaklar İçin Reeskont Hesaplanmaz 426
6.3.3.8. Vadeli Satış Kampanyalarında Belge Düzenlenmeksizin Senede Bağlanan Alacaklara Reeskont Ayrılmaz 427
6.3.3.9. Finansal Kiralama Kapsamında Alacak ve Borçlar İçin Reeskont Hesaplanmaz 428
6.3.3.10. Faktoring Şirketlerine Devredilen Senede Bağlı Alacaklar İçin Faktoring Şirketi Reeskont Ayırır 428
6.3.3.11. Müflisten Olan Alacaklar Reeskonta Tabi Tutulmaz 428
6.3.3.12. Yıllara Sari İnşaat ve Onarma İşleriyle İlgili Alacak Senetleri İçin Reeskont 428
6.3.3.13. Şüpheli Alacaklar İçin Reeskont Hesaplanmaz 429
6.3.3.14. Senetli Alacak ya da Borca Faiz Yürütülmesi Halinde Reeskont Uygulaması 429
6.3.3.15. Senette Faiz Nispeti Açıklanmamışsa T.C. Merkez Bankası Kısa Vadeli Avans Oranı Esas Alınır 430
6.3.3.16. Yabancı Para Cinsinden Alacaklar ve Borçlar İçin LIBOR Esas Alınır 431
6.3.3.17. Reeskont Geçici Vergi İçin Hesaplanabilir 432
6.3.4. VUK'a göre Reeskont Hesaplama ve Muhasebe Kayıtları 433
6.4. VUK'A GÖRE DEĞERSİZ ALACAKLAR 439
6.4.1. Değersiz Alacaklar ve Şüpheli Alacaklar Arasındaki Farklılıklar 440
6.4.1.1. Tahsil Kabiliyetine Bağlı Olarak Sınıflandırma Farklılığı 440
6.4.1.2. Giderleştirmede Yöntem Farkı 441
6.4.1.3. Ticari Kazancın Oluşumunda Hâsılat Kayıtlarına İntikal Şartı Farklılığı 442
6.4.1.4. Tutulan Defterin Türüne Göre Oluşan Farklılık 443
6.4.1.5. Belgelendirme Özellikleri Bakımından Farklılık 444
6.4.2. Özellikli Hususlar 446
6.4.2.1. Aciz Vesikasına Bağlanan Alacaklar 446
6.4.2.2. Konkordato Sonucu Tahsilinden Vazgeçilen Alacaklar 447
6.4.2.3. Değersiz Alacakların Gider Yazılacağı Dönem 451
6.4.2.4. Sonradan Tahsil Edilen Değersiz Alacaklar 452
6.4.2.5. Karşılık Ayrılmış Bir Alacağın Değersiz Hale Gelmesi 452
6.4.3. Değersiz Alacakların Muhasebe İşlemleri 452
6.5. ŞÜPHELİ ALACAKLAR 455
6.5.1. Tekdüzen Hesap Çerçevesine Göre Şüpheli Alacaklar 456
6.5.2. TMS/TFRS Yönünden Alacaklar İçin Karşılık Ayırma Şartları 458
6.5.3. TMS/TFRS Yönünden Karşılık Tutarının Tespiti 459
6.5.4. Şüpheli Alacak Karşılığı Hesaplama Yöntemleri 461
6.5.4.1. Fiili Tespite Dayalı Karşılık Ayırma Yöntemi 461
6.5.4.2. Tahmine Dayalı (Götürü) Karşılık Ayırma Yöntemi 465
6.5.4.2.1. Satışların Yüzdesi (Gelir Tablosu) Yaklaşımı 466
6.5.4.2.2. Alacakların Yüzdesi (Bilânço) Yaklaşımı 468
6.5.4.2.2.1. Klasik Bilanço Yaklaşımı 468
6.5.4.2.2.2. Yaşlandırma Tablosu Yaklaşımı 469
6.5.5. Vergi Mevzuatında Şüpheli Alacaklar 471
6.5.5.1. Alacağın Ticari Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İle İlgili Olması Şartı 472
6.5.5.2. Alacağın Dava veya İcra Safhasında Olması Şartı 473
6.5.5.3. Dava ve İcra Takibine Değmeyecek Derecede Küçük Alacaklar 474
6.5.5.4. Bilânço Esasına Göre Defter Tutma Şartı 475
6.5.5.5. Alacağın Teminata Bağlanmamış Olması Şartı 476
6.5.5.5.1. Alacağın Teminatlı Sayıldığı Durumlar 476
6.5.5.5.2. Haciz Yoluyla Teminata Bağlanan Alacaklar 477
6.5.5.5.3. Teminatın Ortadan Kalkması veya Değerini Yitirmesi 478
6.5.5.6. Tasarruf Değerine Göre Karşılık Ayrılması Şartı 478
6.5.5.6.1. Tasarruf Değerine Göre Karşılık Ayrılması 478
6.5.5.6.2. Tasarruf Değerine Göre Karşılık Ayrılmasına Dair Görüşler 483
6.5.6. Özellikli Hususlar 484
6.5.6.1. Karşılık Ayrılması Gereken Dönem 484
6.5.6.2. Borcun Yeniden Yapılandırılması Halinde Karşılık Ayrılması 486
6.5.6.3. Kamu Kurumlardan Olan Alacaklar 487
6.5.6.4. İflas ve Konkordato Halinde Karşılık Ayırma 488
6.5.6.5. Dövize Bağlı Alacaklarda Karşılık Ayırma 489
6.5.6.6. Yurt Dışından Olan Alacaklarda Karşılık Ayrılması 491
6.5.6.7. Şahıs Şirketlerinden Olan Alacaklarda Karşılık Ayrılması 491
6.5.6.8. KDV İçin Karşılık Ayrılması 492
6.5.6.9. Avanslar İçin Karşılık Ayrılması 493
6.5.6.10. İlişkili Taraflardan Alacaklarda Karşılık Ayrılması 495
6.5.6.11. Karşılık Ayrılan Alacaklara Dair Mahkeme Dava Dosyalarının İncelenmesi 496
6.6. VUK'DA VAZGEÇİLEN ALACAKLAR 496
6.6.1. Vazgeçilen Alacakların Özellikleri 497
6.6.1.1. Vazgeçilen Alacaklar Borçluya Dair Düzenlemeleri İçermektedir 497
6.6.1.2. Vazgeçilen Alacaklarda Vergi Erteleme Avantajı Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükelleflere Tanınmıştır 497
6.6.1.3. Konkordato Halinde Vazgeçilen Alacak, Alacaklı Bakımından Değersiz Alacak Mahiyetindedir 498
6.6.1.4. Sulh Yoluyla Vazgeçilen Alacaklar Kanaat Verici Bir Vesika İle Tevsik Edilmelidir 498
6.6.1.5. Yurtdışından Tahsil Edilemeyen Alacaklar Götürü Gider Kapsamında Değerlendirilemez 499
6.6.1.6. Vazgeçilen Alacaklar Geçmiş Yıl Zararlarıyla veya Diğer Karlardan Mahsup Edilemez 500
6.6.2. Vazgeçilen Alacakların Muhasebeleştirilmesi 501
6.6.3. Üç Yıllık Sürenin Hesaplanması 503
6.7. ALACAKLARDA KUR DEĞERLEMESİ 504
6.8. VUK VE TMS/TFRS'DE ALACAK VE BORÇ HESAPLARI 506
6.9. ALINAN VE VERİLEN ÇEKLERİN VUK VE TMS/TFRS DEĞERLEMESİ 509
6.9.1. Genel Açıklamalar 509
6.9.2. VUK Uyarınca Çeklerin Değerlemesi 510
6.9.3. TMS/TFRS Uyarınca Çeklerin Değerlemesi 510
6.9.4. Yabancı Paraya Dayalı Vadeli Çeklerin TMS/TFRS Değerlemesi 511
6.9.5. Çeklerde Reeskont 512
6.9.5.1. VUK 64 No.lu Sirküler Öncesi Uygulama 512
6.9.5.2. VUK 64 No.lu Sirküler Sonrası Uygulama 513
6.10. BANKA HESAPLARININ DEĞERLEMESİ 518
6.10.1. VUK'a Göre Banka Hesaplarının Değerlemesi 518
6.10.1.1. Repo İşlemlerinin Değerlemesi 519
6.10.1.2. Tevkif Edilen Vergilerin Mahsubu 520
6.10.2. TMS/TFRS'ye Göre Bankalar Hesabının Değerlemesi 520
6.10.3. VUK ve TMS/TFRS Örnek Uygulama 522
6.11. ALACAKLAR VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ 524
6.11.1. Genel Açıklamalar 524
6.11.2. Senetsiz Alacaklar Uygulama Örneği 526
6.11.3. Banka Kredilerinin Değerlemesi ve Uygulamalar 527
6.11.3.1. Banka Kredilerinin VUK ve TMS/TFRS İçin Uygulama Örneği 527
6.13. ÇIKARILMIŞ TAHVİLLERİN DEĞERLEMESİ 533
6.13.1. Genel Açıklamalar 533
6.13.2. Tekdüzen Hesap Planında Çıkarılmış Tahviller, Bonolar ve Senetler 534
6.13.3. Çıkarılmış Tahvillerin VUK Değerlemesi 535
6.13.4. VUK'a Göre İtibari Değerle Değerleme Mecburiyeti 537
6.13.5. Değerlemeye İlişkin Çeşitli Yaklaşımlar 538
6.13.6. Tevkifat Uygulaması 540
6.13.7. Çıkarılmış Tahvillerin Değerlemesi ve Muhasebe Kayıtları 540
Yedinci Bölüm
KASA MEVCUTLARININ DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
7.1. GİRİŞ 547
7.2. KASANIN ENVANTERİ VE DEĞERLEMESİ 547
7.2.1. Türk Lirası Kasa Mevcutlarının Değerlemesi 548
7.2.2. Yabancı Paraların Kur Değerlemesi 548
7.2.2.1. VUK'a Göre Kur Değerlemesi 548
7.2.2.3. TMS/TFRS'ye Göre Kur Değerlemesi 550
7.2.2.4. Yabancı Paraların Değerlemesinde Kesin Mizanın Çıkarılması 551
7.2.2.5. Geçici Verginin Hesaplanmasında Kur Değerlemesi 552
7.2.3. Sayım ve Tesellüm Noksanlıkları 553
7.2.3.1. Kasa Noksanı 553
7.2.3.1.1. Kasa Noksanlığının Nedenleri 553
7.2.3.1.2. Sayım Noksanlıklarında Cezalı Vergi Tarhiyatına Konu Olabilecek Hususlar 554
7.2.3.1.3. Kasadan Sorumlu Personelin Zimmetine Para Geçirmesi 555
7.2.3.1.4. Kasa Noksanlığının Hırsızlık Dolayısıyla Meydana Gelmesi 556
7.2.3.1.5. Kasa Noksanlıklarına Dair Örnekler ve Muhasebe Kayıtları 556
7.2.3.2. Kasa Fazlası 558
7.2.3.2.1. Kasa Fazlalığının Nedenleri 558
7.2.3.2.2. Sayım Fazlalıklarında Cezalı Vergi Tarhiyatına Konu Olabilecek Hususlar 559
7.2.3.2.3. Kasa Fazlalıklarına Dair Örnekler ve Muhasebe Kayıtları 559
7.2.3.3. Kasa Hesabının Alacak Bakiyesi Vermesi 560
Sekizinci Bölüm
FİNANSAL KİRALAMALAR DEĞERLEME VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
8.1. VERGİ MEVZUATINDA YER ALAN DÜZENLEMELER 563
8.1.1. Vergi Usul Kanunu'nda Yapılan Düzenlemeler 563
8.1.2. Vergi Mevzuatında Finansal Kiralamalara İlişkin Tanımlar 565
8.1.3. Vergi Mevzuatında Finansal Kiralamalara İlişkin Değerleme ve Amortisman Uygulamaları 568
8.2. TFRS 16 KİRALAMA İŞLEMLERİ STANDARDI KAPSAMINDA KİRALAMALAR 570
8.2.1. Tanımlar 570
8.2.2. Finansal Kiralamaların Kiracının Finansal Tablolarında Gösterilmesi 575
8.2.2.1. İlk Muhasebeleştirme 575
8.2.2.2. Sonraki Ölçümler 575
8.2.3. Finansal Kiralamaların Kiraya Verenin Finansal Tablolarında Gösterilmesi 577
8.2.3.1. İlk Muhasebeleştirme 577
8.2.3.2. Sonraki Ölçümler 578
8.3. FİNANSAL KİRALAMA ÖRNEK MUHASEBE UYGULAMASI 578
8.4. TMS VE VUK FARKLILIKLARI 589
8.4.1. Gerçeğe Uygun Değer ve Rayiç Bedel Farkı 589
8.4.2. Başlangıç Maliyetlerinin Tabi Olduğu İşlem Farkı 590
8.4.3. Faydalı Ömür Farkı 590
8.4.4. Arsa ve Bina Değerlerinin Ayrıştırılması Farkı 591
8.4.5. Satış ve Kiralama İşlemleri 591
8.4.6. Maliyet Bedeli Unsurları Bakımından Farklar 592
EKLER
EK 1: Yürürlükteki TMS/TFRS Setinin Listesi 593
EK 2: Büyük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler İçin Türkiye Finansal Raporlama Standardı Ölçümleme (Değerleme) Hükümleri 596
EK 3: Vergi Usul Kanunu Değerleme Hükümleri 662
EK 4: TMS/TFRS Uyumlu Hesap Planı 677
EK 5: Finansal Tablolarda Asgari Olarak Yer Alması Gereken Diğer Kalemler 710
EK 6: Vergi Mizanından Bobi FRS’ye Dönüşüm Kayıtlarının Yapılması ve Finansal Tablolar Çıkarılmasına Dair Bütünsel Bir Uygulama 731
EK 7: TFRS Kar/Zararından Vergi Matrahına Ulaşma Yöntemi 754
Ek 8: Küçük ve Mikro İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı 775
Kaynakça 779
Kitaplar 779
Makaleler 781
Kanunlar, Genel Tebliğler, Sirküler 784
Yargı Kararları 785
Özelgeler 786
Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları 787
Raporlar, Tezler, Komisyon Kararları 788
Web Siteleri 788
Kavram Dizini 789 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
