|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
İkinci Baskıya Önsöz 7
Önsöz 9
Kısaltmalar Cetveli 17
Giriş 19
Birinci Bölüm
ALACAK HAKKI KAVRAMI, ALACAK HAKKININ
HUKUKÎ NİTELİĞİ, ALACAĞIN DEVRİ KAVRAMI,
ALACAĞIN DEVRİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ VE
ALACAĞIN DEVRİNİN BENZER KURUMLARDAN FARKI
§ 1. ALACAK HAKKI KAVRAMI VE ALACAK HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ 25
I. ALACAK HAKKI KAVRAMI 25
II. ALACAK HAKKININ HUKUKÎ NİTELİĞİ 41
§ 2. ALACAĞIN DEVRİ KAVRAMI VE ALACAĞIN DEVRİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 63
I. ALACAĞIN DEVRİ KAVRAMI 63
II. ALACAĞIN DEVRİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 75
A. Sözleşme Olarak Kurulan Kazandırıcı Bir Tasarruf İşlemi Olması Dolayısıyla “Tasarruf Sözleşmesi” Teşkil Etmesi 75
1. Sözleşme Niteliği 75
2. Kazandırıcı Tasarruf İşlemi Niteliği 81
a. Tasarruf İşlemi Niteliği 81
b. Tasarruf İşlemi Olarak Kazandırıcı İşlem Niteliği 82
3. Tasarruf Sözleşmesi Niteliği 83
B. Sebebe Dayanması 85
§ 3. ALACAĞIN DEVRİNİN BENZER HUKUKÎ KURUMLARDAN FARKLARI 98
I. YENİLEMEDEN (NOVATİO) VE BU KAPSAMDA ŞAHISTA YENİLEMEDEN FARKI 98
II. TEMSİLCİYE ALACAĞI KENDİSİ İÇİN TAHSİL YETKİSİ VERME İŞLEMİNDEN FARKI 101
III. BORÇ ÜZERİNE HAVALEDEN FARKI 105
IV. TAM ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞMEDEN FARKI 114
V. SÖZLEŞMENİN DEVRİNDEN FARKI 122
VI. DAVAYI TAKİP YETKİSİNİN DEVRİNDEN FARKI 131
İkinci Bölüm
ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN GEÇERLİLİK ŞARTLARI
§ 4. DEVRİ MÜMKÜN ALACAK HAKKININ BULUNMASI 137
I. DEVRİ MÜMKÜN ALACAK HAKLARI 137
A. Alelade Alacak Hakları 137
B. Beklenen Alacak Hakları 139
C. Koşula Bağlı Alacak Hakları 146
1. Kavram 146
2. Geciktirici Koşula Bağlı Alacak Hakkının Devri 151
3. Bozucu Koşula Bağlı Alacak Hakkının Devri 158
D. Doğması Beklenen veya Umulan Alacaklar: Gelecekteki (Müstakbel) Alacaklar 163
1. Gelecekteki Alacak Kavramı 163
2. Gelecekteki Alacağın Devredilmesine İlişkin Yargı Kararları ve Konuya İlişkin Olarak İleri Sürülen Görüşler 167
3. Gelecekteki Alacak Hakkının Devrinin Alacağın Devralana Geçmesi Bakımından Etkisi 173
4. Gelecekteki Alacakları İçeren Toplu Alacak Devri 181
a. Toplu Alacak Devri Kavramı 181
b. Toplu Alacak Devrine İlişkin Görüşler ve Yargı Kararları 182
c. Toplu Alacak Devrinin Kendine Özgü Hükümleri 185
5. Gelecekteki Alacakların Devrine İlişkin İşlemlerde Geçersizlik 186
a. Gelecekteki Tek veya Belli Sayıda Alacağın Devrine İlişkin İşlemin Geçersizliği 186
b. Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlemin Geçersizliği 188
aa. Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlem Aracılığıyla Ekonomik Özgürlüğün Ahlâka Aykırı Şekilde Aşırı Sınırlanmasında İşlemin Geçersizliği 188
aaa. Ekonomik Özgürlüğün Ahlâka Aykırı Şekilde Aşırı Sınırlanmasına İlişkin Yasak ve Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlemde Bu Yasağa Aykırılığın Yaptırımı 188
i. Ekonomik Özgürlüğün Ahlâka Aykırı Şekilde Aşırı Sınırlanmasına İlişkin Yasak 188
ii. Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlemde Ekonomik Özgürlüğün Ahlâka Aykırı Şekilde Aşırı Sınırlanmasına İlişkin Yasağın Yaptırımı 189
bbb. Ekonomik Özgürlüğün Ahlâka Aykırı Şekilde Aşırı Sınırlanmasının Toplu Alacak Devrine İlişkin Taahhüt İşlemi ile Tasarruf İşlemi Bakımından Değerlendirilmesi 195
bb. Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlemin Ahlâka Aykırılık Nedeniyle Geçersizliği 201
cc. Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlemden Sonra Yapılan Aynı Kapsamdaki Toplu Alacak Devrine İlişkin İşlemin Geçersizliği 202
II. DEVREDİLEMEYEN ALACAK HAKLARI 203
A. Kanun Gereği Devredilemeyen Alacak Hakları 203
1. Kanun Gereği Devredilemeyen Alacak Haklarının Başlıca Örnekleri 203
a. Genel İtibariyle Kanun Gereği Devredilemeyen Bazı Alacak Hakları 203
b. Özel Olarak Manevî Tazminat Alacağı 216
2. Kanun Gereği Devredilemeyen Alacak Haklarında Devir Engeline Rağmen Yapılan Alacağın Devri İşleminin Geçersizliği 224
B. Sözleşme Gereği Devredilemeyen Alacak Hakları 229
1. Alacağın Devri İmkânının Kaldırılmasına veya Kısıtlanmasına İlişkin Sözleşme 229
2. Sözleşme Gereği Devredilemeyen Alacak Haklarında Devir Engeline Rağmen Yapılan Alacağın Devri İşleminin Geçersizliği 235
a. Alacağın Devri İşleminin Geçersizliğine İlişkin Temel Kural 235
b. Türk Borçlar Kanunu’nun 183’üncü maddesinin 2’nci Fıkrasında Yer Alan İstisna 240
C. İşin Niteliği Gereği Devredilemeyen Alacak Hakları 246
1. İşin Niteliği Gereği Devredilemeyen Alacak Haklarının Başlıca Örnekleri 246
2. İşin Niteliği Gereği Devredilemeyen Alacak Haklarında Devir Engeline Rağmen Yapılan Alacağın Devri İşleminin Geçersizliği 251
§ 5. TASARRUF YETKİSİNİN BULUNMASI 253
I. TASARRUF YETKİSİ KAVRAMI 253
II. TASARRUFTA BULUNAN KİŞİ VE ÜZERİNDE TASARRUFTA BULUNULAN ALACAK HAKKI BAKIMINDAN ALACAĞIN DEVRİNDE TASARRUF YETKİSİ 256
A. Tasarrufta Bulunan Kişi Bakımından Tasarruf Yetkisi 256
B. Tasarrufta Bulunulan Alacak Hakkı Bakımından Tasarruf Yetkisi 257
III. TASARRUF YETKİSİNİN BULUNMAMASINDA ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN GEÇERSİZLİĞİ 259
§ 6. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN YAZILI ŞEKİLDE YAPILMIŞ OLMASI 263
I. ŞEKLE İLİŞKİN YASAL DÜZENLEME VE ŞEKLİN AMACI 263
II. YAZILI ŞEKLİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ VE KAPSAMI İLE BEYAZA ALACAK DEVRİ (AÇIĞA DEVİR) 266
A. Yazılı Şeklin Gerçekleştirilmesi ve Kapsamı 266
B. Beyaza Alacak Devri 273
1. Kavram 273
2. ‘Alacaklının Kim Olacağının’ veya ‘Devre Konu Alacağın’ Belirlenmesinin Bir Başka Kişiye Bırakılması 274
a. ‘Alacaklının Kim Olacağının’ Belirlenmesinin Bir Başka Kişiye Bırakılması 274
b. ‘Devre Konu Alacağın’ Belirlenmesinin Bir Başka Kişiye Bırakılması 276
III. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNDE ŞEKLE UYULMAMASININ SONUÇLARI VE BU HUSUSUN İLERİ SÜRÜLMESİNDE DÜRÜSTLÜK KURALININ ROLÜ 278
A. Alacağın Devri İşleminde Şekle Uyulmamasının Sonuçları 278
1. Alacağın Devri İşleminin Geçersizliği 278
2. Şekle Aykırı Olarak Gerçekleştirilen Alacağın Devri İşleminin Çevrilmesi (Tahvili) 280
B. Alacağın Devri İşleminin Şekle Aykırılığının İleri Sürülmesinde Dürüstlük Kuralının Rolü 282
IV. ALACAĞIN DEVREDENE GEÇİRİLMESİNDE GERİYE ALACAK DEVRİ YAPILMASININ GEREKLİLİĞİ 283
§ 7. DİĞER GEÇERLİLİK ŞARTLARININ BULUNMASI 286
I. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİ BAKIMINDAN ARANAN DİĞER BAZI GEÇERLİLİK ŞARTLARI 286
II. ÖZEL OLARAK ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN MUVAZAALI OLMAMASI VE TARAFLARIN HUKUKÎ İŞLEM EHLİYETİNE SAHİP OLMASI 290
A. Alacağın Devri İşleminin Muvazaalı Olmaması 290
B. Tarafların Hukukî İşlem Ehliyetine (Tasarruf Ehliyetine) Sahip Olması 302
Üçüncü Bölüm
ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN, SEBEBİ OLUŞTURAN
TAAHHÜT İŞLEMİ İLE İLİŞKİSİ (İLLÎLİĞİ)
ÇERÇEVESİNDE GEÇERLİLİĞİ
§ 8. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN, DEVRİN TARAFLARI ARASINDA YAPILAN VE DEVRİN SEBEBİNİ OLUŞTURAN TAAHHÜT İŞLEMİNDEN AYRILIĞI 313
§ 9. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN SEBEBİ OLARAK DEVRİN TARAFLARI ARASINDAKİ TAAHHÜT İŞLEMİ 322
§ 10. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN SEBEBİ OLUŞTURAN TAAHHÜT İŞLEMİ İLE İLİŞKİSİ (İLLÎLİĞİ) 331
I. YASAL DÜZENLEMENİN BULUNUP BULUNMAMASINA GÖRE DEVİR İŞLEMLERİNİN SEBEBİ OLUŞTURAN TAAHHÜT İŞLEMİYLE İLİŞKİSİ (İLLÎLİĞİ) 331
A. Yasal Düzenleme Gereği Taşınmazın Devrinde Tescil İşleminin Sebebe Bağlılığı 331
B. Sebebe Bağlılık Bakımından Düzenlemenin Bulunmadığı Diğer Devir İşlemleri Bakımından Durum 344
1. Taşınırın Devrinde Teslim İşlemi Bakımından Durum 344
a. Teslim İşleminin Sebepten Soyut Olduğuna İlişkin Tarihsel Görüş 344
b. Teslim İşleminin Sebebe Bağlı Olup Olmadığına İlişkin Olarak Günümüzde İleri Sürülen Görüşler 347
aa. Teslim İşleminin Sebebe Bağlı Olduğu Görüşü 347
bb. Teslim İşleminin Sebepten Soyut Olduğu Görüşü 360
cc. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Görüşümüz 377
2. Alacağın Devri İşlemi Bakımından Durum 395
II. ALACAĞIN DEVRİ İŞLEMİNİN SEBEBİ OLUŞTURAN TAAHHÜT İŞLEMİYLE İLİŞKİSİNE (İLLÎĞİNE) İLİŞKİN OLARAK İLERİ SÜRÜLEN GÖRÜŞLER 400
A. Alacağın Devri İşleminin Sebepten Soyut Olduğu Görüşü 400
1. Görüşün Gerekçeleri 400
a. Tasarruf İşlemlerinin Kural Olarak Sebepten Soyut Olduğuna İlişkin Genel Gerekçe 400
b. İşlem Güvenliğinin Sağlanmasına Hizmet Ettiği Gerekçesi 401
c. Alacağın Devrinde Devralan Bakımından İyiniyetle Hak Kazanılmasının Bulunmamasının Soyutluğun Kabulünü Gerektirdiği Gerekçesi 402
d. Borçlunun Hukukî Durumunun Alacağın Devriyle Ağırlaşamaması Kuralının Gereği Olduğu Gerekçesi 403
e. Diğer Gerekçeler 404
2. Görüşün Kabulü Halinde Doğacak Sonuçlar 407
a. Devreden ile Devralan Arasındaki Hukukî İlişkiye İlişkin Sonuçlar 407
b. Borçlunun Hukukî Durumuna İlişkin Sonuçları 412
3. Görüşe Yönelik Eleştiriler 416
a. Sebepten Soyutluk Görüşünün Yapay ve Dogmatik Olduğuna İlişkin Eleştiri 416
b. Sebebin Geçersizliğine Rağmen Alacak Hakkının Devralana Geçmesi ve Bu Duruma Bağlı Sonuçlara İlişkin Eleştiriler 416
c. Alacağın Devriyle Borçlunun Hukukî Durumunun Ağırlaşmaması İçin Alacağın Devrinin Sebepten Soyut Olduğunun Kabul Edilmesi Gerektiği İddiasına İlişkin Eleştiri 418
B. Alacağın Devrinin Sebebe Bağlı Olduğu Görüşü 420
1. Görüşün Gerekçeleri 420
a. Taşınırların Tesliminin Sebebe Bağlı Olduğunun Kabul Edilmesi Nedeniyle Alacağın Devrinde de Sebebe Bağlılığın Kabul Edilmesi Gerektiği Gerekçesi 420
b. Taahhüt İşlemi ile Tasarruf İşlemi Arasındaki Doğal Bağın Sebebe Bağlılığın Kabul Edilmesini Gerektirdiği Gerekçesi 421
c. Taraf İradelerinin Sebebe Bağlılığın Kabul Edilmesini Gerektirdiği Gerekçesi 421
2. Görüşün Kabulü Halinde Doğacak Sonuçlar 422
a. Devreden ve Devralan Arasındaki Hukukî İlişkiye İlişkin Sonuçlar 422
b. Borçlunun Hukukî Durumuna İlişkin Sonuçlar 424
3. Görüşe Yönelik Eleştiriler 428
a. Taraf İradelerinin Sebebe Bağlılığın Kabulünü Gerektirdiği İddiasına Yönelik Eleştiri 428
b. Taşınır Mülkiyetini Geçiren İşlemin Sebebe Bağlı Olduğunun Kabul Edilmesinin Alacağın Devrinin de Sebebe Bağlı Olduğunun Kabul Edilmesini Gerektirdiği İddiasına Yönelik Eleştiri 429
c. Sebebe Bağlılığın Kabul Edilmesinin Borçlunun Hukukî Durumunu İyileştirdiği İddiasına İlişkin Eleştiri 429
d. Sebebe Bağlılığın Alacağın Devrinde İşlem Güvenliğine Zarar Verdiği Eleştirisi 431
e. Diğer Eleştiriler 438
C. Görüşlerin Değerlendirilmesi 438
1. Alacağın Devri İşleminin Sebepten Soyut Olduğuna İlişkin Görüşün Değerlendirilmesi 438
2. Alacağın Devri İşleminin Sebebe Bağlı Olduğuna İlişkin Görüşün Değerlendirilmesi 440
3. Sonuç 445
§ 11. ALACAĞIN DEVRİNİN TAAHHÜT İŞLEMİYLE OLAN İLİŞKİSİNE TARAFLARIN ANLAŞMALARININ ETKİSİ 447
I. ALACAĞIN DEVRİNİN SEBEPTEN SOYUT OLDUĞU GÖRÜŞÜ BAKIMINDAN 447
II. ALACAĞIN DEVRİNİN SEBEBE BAĞLI OLDUĞU GÖRÜŞÜ BAKIMINDAN 449
Sonuç 451
Kaynakça 485 |