|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
ÖN SÖZ 7
Birinci Bölüm
CEZALAR VE CEZA MAHKUMİYETİNİ ENGELLEYENDÜZENLEMELER
I. GENEL OLARAK 27
II. CEZALAR 28
A. CEZA KAVRAMI 31
1. Geneleksel Ceza Modeli 31
a Cezanın devlet tarafından belirlenmesi 36
b. Cezanın açık ve anlaşılır olması 37
c. Orantılılık 38
d. Eşitlik 39
e. Cezaların hemen infaz edilmesi (İvedilik) 41
2. Onarıcı adalet modeli 41
B. CEZALARIN SINIFLANDIRILMASI 43
1. Hapis Cezaları (TCK m.46) 44
a. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası (TCK m. 47) 45
b. Müebbet hapis cezası (TCK m. 48) 47
c. Süreli hapis cezası (TCK m. 49) 49
2. Adli para cezaları (TCK m.52) 52
a. Genel olarak 52
b. Adli para cezasının sınırları 53
c. Adli para cezasının belirlenmesi 56
d. Adli para cezasının taksitlendirilmesi / Ödenmesi için mehil verilmesi 60
e. Adli para cezası uygulamasında gözetilmesi gereken bazı hususlar 64
aa. Yanılgılı uygulama hükmü temyizi kabil hale getirir mi? 64
bb. Sanık hakkında hapis cezası alt sınırdan verilirken aynı gerekçe ile
gün adli para cezasının alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesi
mümkün müdür? 65
cc. Sanık hakkında aynı gerekçe ile hapis cezası alt sınırdan
belirlenirken, gün adlî para cezasının alt sınırdan uzaklaşılarak
belirlenmesi durumunda bu husus kanun yararına bozmaya konu
edilebilir mi? 66
f. Yargıtay Kararları 68
aa. Ceza Genel Kurulu Kararları 68
bb. Özel Daire Kararları 72
III.CEZA MAHKÛMİYETİNİ ENGELLEYEN DÜZENLEMELER 90
A. ÖNÖDEME (TCK m. 75) 92
1. Genel olarak 92
2. Hukuki niteliği 94
3. Koşulları 95
a. İsnadın ciddi olması 95
b. Suçun uzlaştırma kapsamında olmaması 96
c. Suçun kanunda önödemelik olarak düzenlenmesi 97
aa. Öngörülen cezanın nevi ve miktarı itibarıyla önödeme kapsamında
kalan suçlar 98
bb. Katalog suçlar 98
d. Kanunda öngörülen belirli miktar paranın soruşturma giderleri ile
birlikte Maliye Hazinesine ödenmesi 101
aa. Münhasıran adli para cezası 102
bb. Münhasıran hapis cezası 103
cc. Hapis cezası ve adli para cezasının seçenek olarak öngörülmesi 104
dd. Hapis cezası ile adli para cezasının birlikte verileceğinin öngörülmesi 105
ee. Ortak hükümler 106
4. Önödeme yasağı bulunmaması 107
a. Özel kanunlara göre önödemenin yasaklandığı durumlar 107
b. Katalog suçlarda beş yıl içinde tekrar önödemenin uygulanamayacak
olması 109
5. Önödeme değerlendirilirken gözetilmesi gereken bazı hususlar 109
a. Önödeme teklifinin kanuna uygun yapılmaması nasıl bir sonuç doğurur? 109
b. Kamu davası açıldıktan sonra suç vasfının değişmesi veya önödeme
kapsamında olmayan suçun kanuni değişiklik ile önödemelik hale
gelmesi halinde nasıl bir işlem yapılmalıdır? 110
c. Önödemenin gerçekleşmesi halinde kişisel haklar, müsadere ve geri alma
mümkün müdür? 111
d. Önödeme uygulanmadan kamu davası açılması iddianamenin iadesi
nedeni midir? 112
e. Önödeme miktarının cezadan mahsubu mümkün müdür? 112
f. Suçun sonradan önödeme kapsamına alınmış olması halinde önödeme
miktarı nasıl belirlenecektir? 112
g. Tekerrür esas alınan ya da açıklamasına karar verilen hükümde ihbara
konu olan suçun sonradan uzlaştırma kapsamına alınması halinde hangi
usul işlemi yapılmalıdır? 113
h. Önödeme nedeniyle verilen düşme kararının tabi olacağı kanun yolu
nedir? 114
ı. Yaşı küçüklere önödeme teklif edilebilir mi? 115
i. Zincirleme suçta önödeme miktarı nasıl belirlenecektir? 116
6. Önödemenin sonuçları 117
7. YARGITAY KARARLARI 118
a. Ceza Genel Kurulu kararları 118
b. Özel Daire kararları 126
B. UZLAŞTIRMA (CMK m. 253) 136
1. Genel olarak 136
2. Hukuki niteliği 141
3. Koşulları 142
a. Mağdurun/ suçtan zarar görenin gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi
olması 143
b. Suçun uzlaştırma kapsamında bulunması 145
aa. Takibi şikâyete bağlı suçlar 145
bb. Katalog suçlar 146
cc. Suça sürüklenen çocuklar yönünden uzlaştırma kapsamında kalan
suçlar 147
dd. Özel kanunlardaki düzenlemeler 151
c. Kamu davası açılması için yeterli suç şüphesinin varlığı 152
d. Tarafların özgür iradelerinin bulunması (Gönüllülük) 155
e. Uzlaşılan edimin yerine getirilmesi 156
4. Uzlaştırma yasağı getirilen suç tipleri 158
5. Uzlaştırmanın sonuçları 160
6. Uzlaştırma değerlendirilirken gözetilmesi gereken bazı hususlar 161
a. Aynı olayda birden çok şüpheli veya sanığın bulunması halinde
uzlaştırma nasıl yapılacaktır? 161
b. Birden çok mağdur/suçtan zarar gören olması halinde mağdurların hepsi
ile uzlaşmak gerekir mi? 162
c. Uzlaştırma birden fazla kez yapılabilir mi? 164
d. Uzlaştırmaya tabi bir suçun, uzlaştırma kapsamından olmayan bir suç ile
birlikte işlenmesi halinde uzlaştırma mümkün müdür? 165
e. Şüphelinin, mağdurun/suçtan zarar görenin reşit olmaması ya da kısıtlı
olması hali ile ayırt etme gücü bulunmaması durumunda nasıl bir işlem
yapılmalıdır? 166
f. Uzlaştırma sürecinde zamanaşımı durur mu? 168
g. Uzlaştırma aşamasında kısmi zarar gideriminde bulunan sanık hakkında
kısmi iade kabulü ile etkin pişmanlık hükümlerinin değerlendirilmesi
gerekir mi? 170
7. YARGITAY KARARLARI 171
a. Ceza Genel Kurulu kararları 171
b. Özel Daire kararları 193
C. HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (CMK m. 231) 228
1. Genel olarak 228
2. Hukuki niteliği 234
3. Koşulları 235
a. Ön koşullar 235
aa. Mahkûmiyet hükmü kurulması 235
bb. Uzlaştırma yoluna başvurulması zorunluluğu 236
b. Suça ilişkin koşul (Mahkûmiyet hükmünün iki yıl veya daha az süreli
hapis cezası ya da adli para cezası olması) 236
c. Faile/şerike ilişkin koşullar 238
aa. Objektif koşullar 238
aaa. Sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm edilmemiş olması 241
bbb. Suç nedeniyle meydana gelen zararın aynen iadesi/suçtan önceki hale
getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi 243
bb. Sübjektif koşul (Mahkemece sanığın yeniden suç işlemeyeceğine dair
kanaate varılması) 246
4. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması yasağı getirilen suç tipleri 247
5. Hükmün açıklanmasına karar verilmesi 247
a. Denetim süresi içerisinde kasıtlı suç işlenmesi / İşlenen suçun niteliği 248
b. Denetim yükümlülüğüne uyulmaması 251
c. Duruşma açılması zorunluluğu / Tarafların duruşmadan haberdar
edilmemesi 252
d. Hükmün aynen açıklanması zorunluluğu / İstisnai durumlar 253
6. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının sonuçları 255
7. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinde gözetilmesi
gereken bazı hususlar 256
a. Yasal ve yeterli gerekçe gösterilmesi zorunluluğu 256
b. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının belirli bir
yükümlülüğe tabi tutulması 257
c. Bir suç nedeniyle verilen ve açıklanması geri bırakılan kararın denetim
süresi içinde yeni bir hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı
verilemeyeceği 259
d. Cezanın ertelenemeyeceği, seçenek yaptırımlara veya tedbire
çevrilemeyecek olması 260
e. Zamanaşımının durması 262
f. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının tabi olacağı kanun
yolu 263
g. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ve karara itiraz üzerine
verilen mercii kararının kanun yararına bozma (KYB) yoluna konu edilip
edilemeyeceği 272
h. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın
kesinleştirilmesindeki eksiklikler ve bunun yaratacağı sonuçlar 274
ı. Zararın tespiti ve bildirimin zorunlu olup olmaması 278
i. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesinde kazanılmış hak
uygulaması 280
j. Açıklanan hükümde yasal ve yeterli gerekçe gösterilmemesi / İlk karara
atıf yapılması 291
k. Açıklanan hükmün tabi olacağı kanun yolu / Uyarlama yargılaması 291
l. Kararla birlikte verilen müsadere kararlarının hükmü temyizi kabil hale
getirip getirmeyeceği ve müsadere kararlarının infaz edilmesinin
yaratacağı sorunlar 293
m. Açıklanması geri bırakılan kararın ortadan kaldırılması (Düşme kararı) /
Kararın tabi olacağı kanun yolu 295
n. Açıklanması geri bırakılan kararın ortadan kaldırılması için yapılan
başvurunun reddi / Kararın tabi olacağı kanun yolu 296
o. Basit yargılama usulünce verilen kararın ihbar üzerine açıklandığı
hükümde CMK'nın 251/3. maddesinin uygulanması durumunda verilen
kararın tabi olacağı kanun yolu 297
ö. Hükmün açıklanması aşamasında basit yargılama usulünün
uygulanabilmesi 299
8. YARGITAY KARARLARI 300
a. Ceza Genel Kurulu kararları 300
b. Özel Daire kararları 335
aa. Subjektif ve Objektif Koşullar 335
bb. 7499 sayılı Kanun ile sanığın kabul şartının kaldırılması 355
cc. Açıklanması geri bırakılan kararda kazanılmış hak sorunu 358
dd. Açıklanması geri bırakılan kararın aynen açıklanma zorunluluğu
(CMK m.231/11) 361
ff. Zamanaşımının durması 367
gg. Açıklanması geri bırakılan kararın kesinleştirilmesindeki
usulsüzlükler ve sonuçları 370
hh. Açıklanması geri bırakılan kararın tabi olacağı kanun yolu (7499
s.K.öncesi ve sonrası) 372
ıı. Yükümlülük yüklenerek hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına
karar verilmesi 386
IV.KISA SÜRELİ HÜRRİYETİ BAĞLAYICI CEZANIN SEÇENEK YAPTIRIMA VEYA
TEDBİRE ÇEVRİLMESİ (TCK m.50) 389
1. Genel olarak 389
2. Hukuki niteliği 389
3. Koşulları 391
a. Ön koşul 391
b. Suça ve faile ilişkin koşullar 392
4. Kısa süreli hapis cezalarının çevrilebileceği seçenek yaptırımlar veya
tedbirler 393
a. Adli para cezasına çevirme (TCK m. 50/1–a) 395
aa. Hapis cezası ile adli para cezasının seçenek yaptırım olarak
öngörüldüğü hallerde hapis cezası tercih edilmesi durumunda
cezanın artık adli para cezasına çevrilemeyecek olması 396
bb. Mükerrir sanık yönünden zorunlu olarak hapis cezasının tercih
edilmesi 397
cc. Taksirli suçta hükmolunan uzun süreli hapis cezalarının adli
para cezasına çevrilebilmesi / Bilinçli taksir hali 397
dd. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi halinde
infazı 398
b. Mağdurun uğradığı zararı tamamen giderme (TCK m. 50/1–b) 398
aa. Etkin pişmanlık hükmüne yer verilen suçlar 399
bb. Kısa süreli hapis cezasının mağdurun uğradığı zararı giderme
tedbirine çevrilmesi halinde infazı 401
c. En az iki yıl süreyle bir eğitim kurumuna devam etme (TCK m. 50/1–
c) 402
aa. Kısa süreli hapis cezasının bu tedbire çevrilebilmesinin özel
koşulları 403
bb. İnfaza uygun bir karar verilmesi / Kısa süreli hapis cezasının en
az iki yıl süreyle bir eğitim kurumuna devam etme tedbirine
çevrilmesi halinde infazı 403
d. Belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan
yasaklanma (TCK m. 50/1–d) 404
aa. Tedbirin “yasaklanma” niteliğinde olması 404
bb. “Cezanın yarısından bir katına kadar” ibaresinden anlaşılması
gereken husus 406
cc. Yasaklanma tedbiri olarak hukuka aykırılık içeren bir fiilin
belirlenmemesi 407
dd. Yasaklanma tedbirinin kişinin temel haklarını ihlal etmemesi 408
ee. Yasaklanma tedbirinin amaca uygun olması 408
ff. İnfazı mümkün olan bir karar verilmesi 409
e. Ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınması, belli bir meslek veya
sanatı yapmaktan yasaklanma (TCK m. 50/1–e) 410
aa. Yargılama konusu suçun, ehliyet veya ruhsatla ya da meslek ve
sanatın icrasıyla bağlantılı olması 410
bb. Kısa süreli hapis cezasının ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri
alınması, belli bir meslek veya sanatı yapmaktan yasaklanma
tedbirine çevrilmesi halinde infazı 411
f. Kamuya yararlı bir işte çalıştırma (TCK m.50/1–f) 411
aa. Failin kamuya yararlı bir işte çalıştırma tedbirine rıza
göstermesi / Gönüllülük 412
bb. Kamuya yararlı bir işte çalıştırma tedbirine ilişkin hükmün
kanun yolunda bozulmasından sonra, gönüllü olmadığını beyan
eden sanığın hürriyeti bağlayıcı ceza ile cezalandırılmasına
karar verilmesi halinde bu durumun kazanılmış hak ihlali olup
olmayacağı 412
cc. Kısa süreli hapis cezasının kamuya yararlı bir işte çalıştırma
tedbirine çevrilmesi halinde infazı 413
5. Kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırım veya tedbirlere çevrilmesinin
sonuçları 414
6. Kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırım veya tedbire çevrilmesi
değerlendirilirken gözetilmesi gereken bazı hususlar 416
a. Her bir suç yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılması zorunlu
mudur? 416
b. Sonuç cezanın otuz gün veya daha az olması halinde seçenek
yaptırıma çevrilmesi zorunlu mudur? 417
c. Suça sürüklenen çocuklar ve 65 yaşını doldurmuş sanıklar yönünden
seçenek yaptırıma çevrilme zorunluluğunun koşulları nelerdir? 418
d. Talep olmadan seçenek yaptırımların uygulanabilmesi mümkün
müdür? 420
e. Hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi halinde tekerrür
hükümleri uygulanabilir mi? 420
f. Tekerrüre esas mahkûmiyet seçenek yaptırımların uygulanmasına
engel teşkil eder mi? 421
g. Seçimlik olarak tercih edilen hapis cezasının adli para cezası dışında
bir seçenek tedbire çevrilebilmesi mümkün müdür? Çevrilebildiği
takdirde tekerrür hükmü uygulanabilir mi? 421
h. Özel kanunlardaki kısa süreli hapis cezasının seçenek tedbire
çevrilemeyeceğine ilişkin bazı düzenlemeler nelerdir? 423
aa. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu 424
bb. 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair
Kanun 425
ı. Yasal ve yeterli gerekçe gösterilmemesinin yaratacağı sonuçlar
nelerdir? 425
i. Çocuklar hakkında hükmedilen seçenek yaptırımın gereklerinin
yerine getirilmemesi hâlinde hapis cezasına çevrilebilmesi
mümkün müdür? 426
7. YARGITAY KARARLARI 429
a. Ceza Genel Kurulu kararları 429
b. Özel Daire kararları 442
V. HAPİS CEZASININ ERTELENMESİ (TCK m.51) 465
1. Genel olarak 465
2. Hukuki niteliği 466
3. Koşulları 467
a. Suça ilişkin koşul (Fail/şerik hakkında kurulan hükmün iki yıl veya
daha az hapis cezasından ibaret olması) 468
aa. Münhasıran adli para cezasına veya hapis cezası ile birlikte adli
para cezasına hükmolunması 468
bb. Her mahkûmiyet hükmü için ayrı ayrı değerlendirme
zorunluluğu 469
cc. Onsekiz yaşını doldurmamış suça sürüklenen çocuklar ile
altmışbeş yaşını bitirmiş sanıklar yönünden suça ilişkin koşul 470
b. Faile ilişkin koşullar 470
aa. Objektif koşul (Failin/şerikin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı
üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması) 471
bb. Subjektif koşul (Mahkemece failin/şerikin yeniden suç
işlemeyeceğine dair kanaate varılması) 472
4. Ertelemenin mağdurun zararının giderilmesi koşuluna bağlanması 473
a. Etkin pişmanlık hükmü bulunan suçlarda yapılacak değerlendirme 475
b. Zararın giderimi şartına bağlı verilen erteleme kararının infazı 476
5. Hapis cezasının ertelenmesinin sonuçları 476
6. Hapis cezasının ertelenmesi müessesesinde gözetilmesi gereken bazı
hususlar 478
a. 765 sayılı TCK uygulaması ile verilen erteli ceza tekerrüre esas alınabilir
mi? 478
b. 5237 sayılı TCK uygulaması ile verilen erteli hapis cezası tekerrüre
esas alınabilir mi? 480
c. Tayin olunan kısa süreli hapis cezasının ertelenmesi halinde hak
yoksunluklarına hükmedilebilir mi? 481
d. Denetim süresi belirlenmesi / denetim süresinin bir yıldan ve ceza
miktarından az olamayacağı hususları kazanılmış hakka konu olur
mu? 481
e. Yasal ve yeterli gerekçe gösterilmemesinin sonuçları nelerdir? 484
f. Lehe hükümlerin uygulanmasına ilişkin talep halinde
olumlu/olumsuz bir karar verilmesi zorunlu mudur? 485
g. Erteli cezanın infazına ilişkin karar ve başvurulacak kanun yolu
nedir? 486
h. Denetim süresi iyi halli olarak geçirildiği taktirde cezanın infaz
edilmiş sayılacağının kararda belirtilmesi zorunlu mudur? 488
ı. Birden fazla suçtan hüküm kurulması halinde ertelemeye ilişkin
gerekçede çelişki yaratılmasının sonuçları nedir? 488
i. Hükümde öncelikle erteleme mi yoksa hükmün açıklanmasının geri
bırakılması mı değerlendirmeye konu edilecektir? 489
j. Kazanılmış hakka konu ceza üzerinden erteleme mümkün müdür? 490
k. Hapis cezasının ertelenmesi halinde TCK’nın 50/4.maddesinin karar
yerinde tartışılması gerekir mi? 492
l. Temyiz edilen erteli hapis cezasının bozulmasından sonra hükmün
açıklanmasının geri bırakılması ve denetim süresi içinde yeni bir suç
işlenmesi halinde erteleme kazanılmış hakka konu olur mu? 493
m. Ertelemeye ilişkin denetim süresi, hatalı uygulama sonucu verilen
ceza miktarına göre mi yoksa doğru uygulama yapıldığında
hükmolunacak ceza miktarına göre mi belirlenmelidir? 494
n. Özel kanunlardaki hapis cezasının ertelenemeyeceğine ilişkin bazı
düzenlemeler nelerdir? 496
aa. 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair
Kanun 496
bb. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu 497
cc. 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu 497
o. Kesinleştikten sonra suçun uzlaştırma kapsamına alınması ve
denetim süresi içinde kasıtlı suç işlenmesi halinde dosya uzlaştırma
bürosuna mı yoksa TCK’nın 51/7.maddesi uyarınca karar verilmek
üzere infaz hâkimliğine mi gönderilmelidir? 498
7. YARGITAY KARARLARI 498
a. Ceza Genel Kurulu kararları 498
b. Özel Daire kararları 507
İkinci Bölüm
GÜVENLİK TEDBİRLERİ
I. GÜVENLİK TEDBİRLERİ 519
A. BELLİ HAKLARI KULLANMAKTAN YOKSUN BIRAKILMA (TCK m. 53) 521
1. Genel olarak 521
2. Kasten işlenen suçun kanuni sonucu olarak belli haklardan yoksun
bırakılma (TCK m.53/1–4) 524
a. Hukuki niteliği 525
b. Koşulları 525
aa. Ön koşul 525
bb. Faile ilişkin koşul 526
cc. Cezaya ilişkin koşul 527
c. TCK’nın 53. maddesinin 1. fıkrasının tatbikinde gözetilmesi
gereken bazı hususlar 528
aa. Hükmolunan hapis cezasının süresine dair bir sınırlama var mıdır? 528
bb. Kısa süreli hapis cezasının ertelenmesi halinde hak yoksunluğuna
hükmedilebilir mi? 529
cc. Uzun süreli hapis cezasının ertelenmesi halinde hak yoksunluğuna
hükmedilebilir mi? 529
dd. Kendi alt soyu bakımından belirli haklardan yoksun bırakılma
mümkün müdür? 531
ee. Uzun süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında TCK’nın 53/1–e
bendinde yer hak yoksunluğuna hükmedilmeme koşulları nelerdir? 532
ff. TCK’nın 53/1 madde ve fıkrasında yazılı hak yoksunluklarının süresi
nedir? 532
gg. Kazanılmış hakka konu olur mu? 533
hh. Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış suça sürüklenen çocuğun
evlenerek ya da kazai rüşt kararıyla reşit olması halinde hak
yoksunluklarına hükmedilebilir mi? 533
ıı. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde hak yoksunlukları
uygulanabilir mi? 534
ii. Hükmedilmemesi gereken haller KYB konusu edilebilir mi? 534
3. Belli bir hak veya yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen
suçtan mahkûmiyet halinde hak yoksunluğu (TCK m.53/5) 536
a. Hukuki niteliği 536
b. Koşulları 537
aa. Ön koşul 538
bb. Cezaya ilişkin koşul 539
c. TCK’nın 53. maddesinin 5. fıkrası değerlendirilirken gözetilmesi gereken
bazı hususlar 540
aa. Hangi bent nedeniyle yasaklama karar verildiğinin hükme yazılması
zorunlu mudur? 540
bb. Kazanılmış hakka konu olur mu? 541
cc. Güvenlik tedbirinin infazı ne zaman başlar? 543
dd. Hâkimin takdir hakkı var mıdır? 543
ee. Yasaklama süresi ne kadardır? Bir katından kastedilen süre nedir? 545
ff. İddianamede TCK’nın 53/5. maddesinin uygulanmasının talep
edilmemesi ek savunmayı gerektirir mi? 546
gg. Suça sürüklenen çocuklar yönünden uygulanabilir mi? 547
hh. TCK’nın 53/5. maddesinin ilk kez istinaf aşamasında hükme
eklenmesi kararı temyizi kabil hale getirir mi? 547
4. İşlenen taksirli suçtan mahkûmiyet halinde belli haklardan yoksun
bırakılma (TCK m.53/6) 549
a. Hukuki niteliği 549
b. Koşulları 549
aa. Ön koşul 550
bb. Cezaya ilişkin koşul 550
cc. Subjektif koşul 551
c. TCK’nın 53. maddesinin 6. fıkrası değerlendirilirken dikkat edilmesi
gereken bazı hususlar 551
aa. Kazanılmış hakka konu olur mu? 552
bb. İşlenen suç ile yürütülen meslek veya sanat arasında bir bağlantının
bulunması gerekli midir? 552
cc. İşlenen suç ile sürücü belgesinin geri alınması arasında bir
bağlantının bulunması gerekli midir? 552
dd. Yasaklılığın ruhsatnameye bağlı bir meslek ya da sanat ile ilgili
olması gerekli midir? 553
ee. Yasaklanma veya geri alma tedbirinin infazı ne zaman başlayacaktır? 555
ff. İddianamede talep edildiği halde mahkemece bu madde uyarınca bir
karar verilmemiş olması ne sonuç doğurur? 555
gg. Hangi sürücü belgesi yönünden tedbir kararı verilmelidir? 556
hh. Tayin edilen ceza ile hükmolunan güvenlik tedbirinin uyumsuzluğu
ne sonuç doğurur? 557
5. YARGITAY KARARLARI 558
a. Ceza Genel Kurul kararları 558
b. Özel Daire kararları 564
B. MÜSADERE 581
1. Genel olarak 581
2. Hukuki niteliği 584
3. Mülkiyet hakkı 585
4. Eşya müsaderesi (TCK m.54) 587
a. Elkoyma 589
b. Eşya müsaderesinin koşulları 591
aa. Önkoşul 592
bb. Eyleme ilişkin koşullar 593
aaa. Kanıtlanan eylemin kasıtlı bir suç oluşturması 593
bbb. Eşyanın işlenen suçla bağlantısının bulunması 593
aaaa. Suçun işlenmesinde kullanılan eşya 594
bbbb. Suçun işlenmesine tahsis edilen eşya 595
cccc. Suçtan meydana gelen eşya 596
dddd. Kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli
olan ve suçta kullanılmak üzere hazırlanan eşya 597
cc. Faile ilişkin koşul (Eşyanın faile ait olması) / Malen sorumlu 598
dd. Subjektif koşul (TCK m. 54/3) 601
c. Kaim değer müsaderesi (TCK m. 54/2) 605
d. Konusu suç teşkil eden eşyanın müsaderesi (TCK m. 54/4) 606
5. Kazanç müsaderesi (TCK m.55) 608
a. Kazanç müsaderesine karar verilebilmesi için gerekli koşullar 609
aa. Önkoşul 609
bb. Eyleme ilişkin koşullar 609
aaa. Kanıtlanan eylemin kasıtlı bir suç oluşturması 609
bbb. İcra edilen kasıtlı suç nedeniyle maddi bir menfaat veya ekonomik
kazanç elde edilmiş olması 610
ccc. Maddi menfaat veya ekonomik kazancın mağdura, üçüncü kişilere veya
devlete ait olmaması 611
ddd. Maddi menfaat veya ekonomik kazancın iade edilememesi 612
eee. Kazancın işlenen suç ile bağlantısının bulunması 614
aaaa. Suçun işlenmesi ile elde edilen maddi menfaatler 615
bbbb. Suçun konusunu oluşturan maddi menfaatler 615
cccc. Suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler 616
dddd. Elde edilen maddi menfaatlerin değerlendirilmesi ve dönüştürülmesi sonucu
meydana gelen ekonomik kazançlar 616
6. Eşya / Kazanç müsaderesinde gözetilmesi gereken bazı hususlar 617
a. Düşme kararı verilmesi halinde müsadere kararı verilebilir mi? 617
b. Ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi halinde müsadere
kararı verilebilir mi? 618
c. Hukuka uygunluk nedeniyle beraat kararı verilmesi halinde müsadere
kararı verilebilir mi? 619
d. Eylemin suç oluşturmaması nedeniyle beraat kararı verilmesi halinde
müsadere kararı verilebilir mi? 620
e. Sanığın suçu işlemediğinin sabit olması veya delil yetersizliği nedeniyle
beraat kararı verilmesi halinde müsadere kararı verilebilir mi? 621
f. Suç konusu olmayıp sadece müsadereye tâbi bulunan eşyanın
müsaderesi hangi mahkemeden talep edilecektir? 622
g. 2313 sayılı Kanun hükümlerine göre uyuşturucu ve uyarıcı maddenin
müsaderesi hangi mahkemeden talep edilecektir? 623
h. Eylemin kabahat oluşturması halinde müsadere kararı verilebilir mi? 624
ı. Delil olarak dosyada saklama / İmha/ İiade kararı verilmesi koşulları
nelerdir? 626
i. İade (CMK m.131; Yön.m.21) / İmha (Yön.m.24) koşulları nelerdir? 632
j. Müsadere kararının kanun yolu başvurusuna olan etkisi nedir? 633
k. Müsadere kararı hükümden ayrı olarak kanun yolu incelemesine konu
edilebilir mi? 634
l. Temyiz incelemesinde eşyanın iyi niyetli üçüncü kişiye iade kararı
verilebilir mi? 636
m. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması / Düşme kararı verilmesi
halinde müsadere kararı verilebilir mi? 637
n. Kazanç müsaderesinin uygulanmaması aleyhe değiştirmeme yasağına
konu olur mu? 638
7. Müsadere yargılaması (CMK m.256 ila 259) 640
a. Genel olarak 640
b. Başvuru hakkı ve süresi (CMK m. 256) 642
c. Yargılama usulü (CMK m. 257) 642
d. Başvurulacak kanun yolu (CMK m. 258) 643
e. Suç konusu olamayan eşyanın müsaderesi (CMK m. 259) 645
8. YARGITAY KARARLARI 647
a. Ceza Genel Kurulu kararları 647
b. Özel Daire kararları 656
aa. Eşya müsaderesi (TCK m. 54/1) 656
bb. Kaim değer müsaderesi (TCK m. 54/2) 662
cc. Hakkaniyete uygunluk (TCK m.54/3) 666
dd. Bizatihi suç teşkil eden eşyanın müsaderesi (TCK m. 54/4) 671
ee. Kazanç müsaderesi (TCK m.55) 675
ff. Müsadere yargılaması 680
C. ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ (TCK m.56) 684
1. Genel olarak 684
a. Genel olarak 685
b. Sosyal inceleme yaptırılması 687
2. Oniki yaşını doldurmuş olup, onbeş yaşını doldurmamış çocuklar
yönünden güvenlik tedbirleri 688
a. Genel olarak 688
b. Adli rapor alınması ve sosyal inceleme yaptırılması 690
3. Onbeş yaşını doldurmuş olup, onsekiz yaşını doldurmamış çocuklar
yönünden güvenlik tedbirleri 695
a. Genel olarak 695
b. Sosyal inceleme yaptırılması 696
4. Sağır ve dilsizlik halinde uygulanacak çocuklara özgü güvenlik
tedbirleri 700
5. Yaş küçüklüğü değerlendirilirken gözetilmesi gereken bazı hususlar 701
a. Failin yaşı belirlenirken gözetilecek hususlar nelerdir? 702
b. Suça sürüklenen çocuğun aynı zamanda akıl hastası olması halinde hangi
güvenlik tedbiri uygulanacaktır? 703
c. On iki yaşını doldurmuş olup On beş yaşını doldurmamış suça
sürüklenen çocuğa ceza ve güvenlik tedbirinin aynı anda uygulanması
mümkün müdür? 703
d. On beş yaşını doldurmuş cezai sorumluluğu bulunan çocuklar yönünden
ceza indirimi yanında ayrıca güvenlik tedbirine hükmedilebilir mi? 704
e. Mahkemece münhasıran tedbire dair verilen kararlar hangi kanun
yoluna tabi olacaktır? 706
f. Beraat ya da yaş küçüklüğü nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına
karar verilerek çocuklara özgü güvenlik tedbiri uygulanması halinde
kanun yolu ne olacaktır? 706
6. YARGITAY KARARLARI 707
a. Ceza Genel Kurulu kararları 707
b. Özel Daire kararları 723
aa. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması 723
bb. Yaş küçüklüğü indirimi yapılırken cezanın belirlenmesi 734
cc. 5271 sayılı CMK’nın 218. ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri
Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca karar verildiğinde gözetilmesi
gereken hususlar 736
dd. Suç tarihinde 12 yaşından küçük olanlar hakkında tedbir usulü ve
kararlar 742
ee. Suç tarihinde 12 – 15 yaş grubunda olan küçükler hakkındaki tedbir
usulü ve kararlar 744
ff. Failin suç tarihinde 15 yaşını doldurmuş olması 749
D. AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ (TCK m. 57) 752
1. Genel olarak 753
2. Kusur kabiliyetinin tamamen yitirilmesi (Tam akıl hastalığı) halinde
güvenlik tedbirleri 754
3. Kusur kabiliyetinin kısmen yitirilmesi (Kısmi akıl hastalığı) halinde
güvenlik tedbirleri 755
4. Alkol ve uyuşturucu madde etkisinde olma halinde güvenlik
tedbirleri 757
5. Akıl hastalığı değerlendirilirken gözetilmesi gereken bazı hususlar 758
a. Failin kusur yeteneğinin araştırılmasında nelere dikkat edilmelidir? 758
b. Akıl hastası olduğu belirlenen failin cezai sorumluluğu ortadan
kalkar mı? 762
c. Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirlerinin uygulanması ve infazı nasıl
yapılacaktır? 763
d. Toplumsal tehlikeliliğinin önemli ölçüde azaldığı ve sosyal şifa halinin
devam ettiğinin belirtilmesi halinde, infaz dosyasının kapatılıp
kapatılmayacağı yönündeki talep mahkemesince mi yoksa infaz
hakimliğince mi karara bağlanmalıdır? 764
e. Akıl hastalığı nedeniyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığına ve akıl
hastalarına özgü güvenlik tedbiri uygulanmasına karar verilen sanığa
atanan zorunlu müdafi ücretinin yargılama gideri olarak yükletilmesi
mümkün müdür? 766
f. Akıl hastalığına ilişkin güvenlik tedbiri uygulamasında yargılama gideri
ve vekalet ücretine hükmedilebilir mi? 766
g. Sanık hakkında hükmedilen kısa süreli hapis cezaları TCK'nın 32/2–son
ve 57/1 maddeleri uyarınca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak
mı uygulanması yoksa aynı Kanun'un 50/3. maddesi uyarınca seçenek
yaptırımlara mı çevrilmesi gerekir? 767
h. İşlediği iddia olunan suça ilişkin ceza sorumluluğuna sahip olmayan
sanık hakkında, sorgusu yapılmadan ceza verilmesine yer olmadığına ve
akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri uygulanmasına karar verilebilir
mi? 769
ı. Şüpheli hakkındaki iddianamenin işlediği fiilin hukuki anlam ve
sonuçlarını algılama veya fiille ilgili davranışlarını yönlendirme
yeteneğinin azalıp azalmadığı hususunda rapor aldırılmaması nedeniyle
iadesi mümkün müdür? (CMK m. 174/1–b) 770
6. YARGITAY KARARLARI 771
a. Ceza Genel Kurulu kararları 771
b. Özel Daire kararları 782
aa. Eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi 782
bb. Akıl hastalığı şahsi cezasızlık sebebi olmayıp kusurluluğu ortadan
kaldıran bir hal olduğundan, sübuta ilişkin değerlendirme yapılarak
usulüne uygun bir hüküm kurulması gerekeceği 809
cc. TCK’nın 57/2. maddesinin tatbikinde gözetilmesi gereken hususlar 811
dd. TCK’nın 32/1–2 ve 57. maddeleri uyarınca tedbir uygulanan sanık
hakkında aynı Kanun’un 53. maddesinde yazılı hak yoksunluklarına
hükmedilemeyeceği 814
ee. Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri uygulanan sanığın yargılama
giderlerinden sorumlu olacağı (Aleyhine vekalet ücreti tayin
olunması gerekeceği, CMK m. 325/1) 815
ff. İstinaf incelemesinde duruşma açılmaksızın beraat kararı kaldırılıp
ceza verilmesine yer olmadığına ve akıl hastalarına özgü güvenlik
tedbirinin uygulanmasına karar verilemeyeceği 816
gg. Akıl hastalığına özgü güvenlik tedbirlerinin kazanılmış hakka konu
olacağı (1412 s.CMUK m.326/son; 5271 s. CMK m. 307/son) 817
hh. Akıl hastası olan sanığa istemi aranmaksızın müdafii
görevlendirilmesinin zorunlu olacağı (CMK m. 147, 150/1) 818
ıı. Rapora ilişkin eksiklikliklerin iddianame iade gerekçesi olamayacağı
(CMK m.174/1–b) 820
ii. Suçun geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya
uyuşturucu madde etkisiyle işlenmesi (TCK m.34) 822
E. SUÇTA TEKERRÜR VE ÖZEL TEHLİKELİ SUÇLAR (TCK m.58) 824
1. Genel olarak 824
2. Hukuki niteliği 826
3. Koşulları 829
a. Öncesinde verilmiş bir mahkumiyet kararı bulunması / Kesinleşmiş
olması / İnfazının gerekli olmaması (TCK m. 58/1) 829
b. Kanunda öngörülen süreler içerisinde yeni bir suç işlenmesi (TCK m.
58/2) 833
c. Fiili işlediği sırada kişinin onsekiz yaşını doldurmuş olması (TCK
m.58/5) 836
d. Mahkûmiyet hükmünün hapis cezası olması (TCK m.50/5, 5275 s.K.m.
108/2) 836
e. Tekerrüre esas alınamayan suçlar (TCK m.58/4) 837
aa. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında 837
bb. Sırf askeri suçlarla diğer suçlar arasında 838
cc. Bazı suçlarda yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler 840
dd. Suça sürüklenen çocukların işlediği suçlar (TCK m.58/5) 842
ee. Tedbire ilişkin mahkûmiyet hükümleri 843
ff. Kesin olan hükümler (5271 s.CMK m.272/3, 1412 sCMUK
m.305/son) 843
4. Tekerrürün sonuçları (TCK m. 58/3–6–7–8) 845
a. Tekerrür halinde seçimlik ceza uygulaması (TCK m.58/3) 845
b. Cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesi (TCK m.58/6–
1.cümle) 846
c. Cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanması (TCK
m. 58/6–2.cümle) 848
d. Sanığın mükerrir olduğu ve hakkında denetimli serbestlik tedbirinin
uygulanacağının hükümde gösterilmesi (TCK m.58/7, 5275 s.K.
m.108/3) 849
e. Cezanın infazı ile denetimli serbestlik tedbirinin kanunda gösterilen
şekilde yapılması (TCK m. 58/8) 850
5. Özel tehlikeli suçlular (TCK m.58/9) 851
a. İtiyadi suçlu 851
b. Suçu meslek edinen kişi 852
c. Örgüt mensubu suçlu 854
6. İkinci kez mükerrirlik kararı verilmesi (5275 s.K.m.108/3) 855
a. Koşulları 856
b. Sonuçları 858
aa. Koşullu salıverilme yasağı / Koşullu salıverilme oranı (7550 s.
K.m.14 ile değişik 5275 s. K.m.108/3) 858
bb. 7550 sayılı Kanun ile yapılan değişklik öncesinde TCK’nın 53.
maddesinde yazılı hak yoksunluklarının hapis cezasının infazı
süresince uygulanmasına karar verilmesi zorunluluğu 859
7. Tekerrür değerlendirilirken gözetilmesi gereken bazı hususlar 860
a. İstinaf aşamasında tekerrür hükmünün uygulanmasına karar verilmesi
hükmü temyizi kabil hale getirir mi? 860
b. İstinaf aşamasında tekerrür / İkinci kez tekerrür hükmünün
uygulanması kararı duruşmasız verilebilir mi? 863
c. 01.06.2005 tarihinden önce işlenip kesinleşen hükümler tekerrürre esas
alınabilir mi? 865
d. 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun’un 6.maddesi uyarınca
ertelenen cezalar tekerüre esas alınabilir mi? Bu durumda tekerrüre esas
süre nasıl belirlenecektir? 865
e. Uyarlama yargılamasında 5237 sayılı TCK lehe kabul edilerek uygulama
yapılması halinde aynı Kanun’un 58/6.maddesine göre mükerrirlik
kararı verilebilmesi mümkün müdür? 867
f. Tekerrüre esas alınan suçta yasal değişiklik olması halinde nasıl bir
uygulama yapılacaktır? 868
aa. Uyarlama yargılaması yapılması zorunluluğu 868
bb. Uyarlama yargılaması yapılmasının zorunlu olmaması / İnfazda
nazara alınabileceği 870
cc. Yasal değişiklikten önce tekerrüre esas alınan ilamın infaz edilmiş
olması halinde uyarlama yargılaması yapılmasının mümkün olup
olmadığı 871
g. Tekerrür uygulanmaması “kazanılmış hak” konusu olur mu? 872
h. Tekerrür halinde ek savunma tanınması zorunlu mudur yoksa adli sicil
kaydının okunması yeterli olacak mıdır? 874
ı. Tekerrüre esas alınan ilamın getirtilmesi zorunlu mudur? 876
i. Tekerrüre esas sabıkası bulunan sanık hakkındaki kısa süreli hürriyeti
bağlayıcı cezanın adli para cezasına veya diğer seçenek tedbirlerine
çevrilmesi mümkün müdür? 878
j. Suç örgütüne üye olma suçundan açılan davanın zamanaşımına uğraması
durumunda örgüt kapsamında işlenen suçlar yönünden sanık hakkında
TCK’nın 58/9.maddesi uygulanabilir mi? 881
k. İkinci kez mükerrilik kararı verilmemesi kazanılmış hakka konu olur
mu? 881
l. İkinci kez mükerrirlik için birinci tekerrüre konu ilamın infazı gerekir
mi? 884
m. İkinci kez mükerrrirlik halinde hükümlünün koşullu
salıverilemeyeceğinin kararda gösterilmesi zorunlu mudur? 885
n. İkinci tekerrürde denetimli serbestlik uygulamasına mahkemesince mi
yoksa infaz hakimliğince mi karar verilecektir? 886
o. Özel tehlikeli suçluluk hali ikinci kez mükerrirliğe esas alınabilir mi? 887
ö. Kesinleşme tarihinden önce tutuklulukta geçen süreyle fiilen infaz edilen
hükümlülük ne zaman infaz edilmiş sayılır? 887
p. Arşiv kaydındaki mahkûmiyet hükümleri tekerrüre esas alınabilir mi? 888
r. Açıklanması geri bırakılan kararlar tekerrüre esas alınabilir mi? 889
s. Tekerrüre esas alınan ilamın kesinleşme tarihi ile yargılama konusu suç
tarihinin aynı olması durumunda tekerrür hükümleri uygulanabilir mi? 890
ş. Seri muhakeme usulü uygulanmak suretiyle verilen karar tekerrüre esas
alınabilir mi? 890
8. YARGITAY KARARLARI 897
a. Ceza Genel Kurulu kararları 897
b. Özel Daire kararları 927
aa. Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra
yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri
uygulanır.Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.(TCK m.
58/1) 927
bb. Önceden işlenen suçun infaz tarihinden itibaren geçen süre nazara
alındığında tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağı gözetilmelidir.
(TCK m. 58/2) 937
cc. Tekerrür halinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik
olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına
hükmolunur.(TCK m.58/3) 943
dd. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar
arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. (TCK m. 58/4) 945
ee. Fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği
suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.(TCK m. 58/5) 951
ff. Mahkûmiyet kararında, hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz
rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin
uygulanacağı belirtilmelidir. (TCK m. 58/6–7) 955
gg. İtiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu
hakkında da tekerrür hükümleri uygulanır.(TCK m.58/9) 959
hh. İkinci kez mükerrirlik (7550 s.K.m.15 ile değişik 5275 s.K.m.108/3) 969
ii. Tekerrür uygulamasında ek savunma (CMK m. 226) 996
jj. Tekerrüre esas alınan ilamdaki yasal değişiklikler (TCK m. 2, 7) 999
E. SINIR DIŞI EDİLME (TCK m.59) 1006
1. Genel olarak 1006
2. Hukuki niteliği 1009
3. Koşulları 1009
a. Mahkûmun yabancı olması 1009
b. Mahkumiyetin hapis cezası olması 1010
c. Koşullu salıverilme ya da cezanın infaz edilmiş olması 1011
4. YARGITAY KARARLARI 1012
F. TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ (TCK m. 60) 1012
1. Genel olarak 1012
2. Hukuki niteliği 1016
3. İznin iptali (TCK m.60/1) 1016
a. Özel hukuk tüzel kişiliğinin bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı
olarak faaliyette bulunuyor olması 1017
b. Suçun bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle ve tüzel
kişilik yararına işlenmesi 1017
c. Suçun özel hukuk tüzel kişiliğinin organ veya temsilcisinin katılımıyla
işlenmesi 1018
d. Kasıtlı suçtan verilmiş mahkumiyet hükmünün bulunması 1018
e. Suç tipinde tedbir uygulabileceğine dair düzenleme bulunması (TCK m.
60/4) 1019
4. Müsadere (TCK m.60/2) 1021
5. YARGITAY KARARLARI 1023
a. Tüzel kişiliğin fail ve ceza yaptırımına uğramasına yasal olanak
bulunmaması 1023
b. Sübut / eksik inceleme ve değerlendirme ile karar verilmesi 1026
c. Tedbir için bir kamu kurumunun verdiği izne göre faaliyet gerekmesi 1029
d. Tedbir için iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi
yararına kasıtlı bir suç işlenmesi 1031
e. Kasıtlı suçun tüzel kişinin organ veya temsilci sıfatını taşıyan kişilerin
iştirakiyle işlenmesi 1032
f. Orantılılık ilkesinin gözetilmesi 1033
YARARLANILAN KAYNAKLAR 1035
Kavram Dizini 1043 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
