|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 5
Kısaltmalar 11
Giriş 13
Birinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN DOĞUŞU, GELİŞİMİ VE
HUKUKÇA TANINMASI
I. “YAPAY ZEK” KAVRAMI 21
A. Yapay Zekânın Doğuşu ve Evrimi 23
1. Yapay Zekânın Doğuşu 23
a. İlk Çalışmalar ve Matematiksel Temeller 27
b. Alan Turing ve Turing Testi 29
2. Yapay Zekânın Altın Çağı 30
a. Yapay Zekâ Projelerinde Hızlı İlerleme 30
b. LISP ve Prolog Gibi Dillerin Geliştirilmesi 33
3. Yapay Zekâ Kışı 35
a. Finansal Desteklerin Azalması 35
b. Beklentilerin Karşılanamaması 36
c. İyimser Gelişmeler 36
4. GPU Çağı (2012 – Günümüz) 38
a. Derin Öğrenmenin Yükselişi 38
b. Büyük Veri ve Güçlü Donanımın Etkisi 40
B. Yapay Zekâ ile Bağlantılı Kavramlar 46
1. Makine Öğrenmesi 46
a. Gözetimli ve Gözetimsiz Öğrenme 46
b. Karar Ağaçları ve Destek Vektör Makineleri 48
2. Derin Öğrenme 48
a. Sinir Ağları ve Katmanları 48
b. Konvolüsyonel Sinir Ağları (CNN) ve Uygulamaları 49
3. Algoritma 51
a. Temel Algoritma Çeşitleri 51
b. Yapay Zekâda Algoritma Seçiminin Önemi 51
4. Doğal Dil İşleme (GPT, BERT vb.) 52
C. Yapay Zekâ Türleri ve Demokratik İlkelere Olası Etkisi 52
1. Dar (Zayıf) Yapay Zekâ 52
2. Genel (Güçlü) Yapay Zekâ 54
3. Süper Yapay Zekâ 55
4. Yapay Zekâ Türlerinin Demokratik İlkelere Olası Etkisi 55
II. YAPAY ZEKÂ MEVZUATI 59
A. Yapay Zekâya İlişkin Uluslararası Düzenlemeler 59
1. Yapay Zekânın Hukukça Tanınması 59
2. Avrupa Birliği’nin Yapay Zekâ Yasası (AI Act) 64
3. Veri Gizliliği ve Etik Standartlar 69
B. Türkiye’de Yapay Zekâ Mevzuatı 71
1. Kişisel Veriler Alanındaki Düzenlemeler 75
2. Seçim Hukuku Alanındaki Düzenlemeler 76
3. Ticari İletişim ve Reklam Alanındaki Düzenlemeler 77
4. Sosyal Medyaya İlişkin Düzenlemeler 77
5. Ceza Kanununda Yer Alan Düzenlemeler 80
6. Siber Güvenlik Kanununda Yer Alan Düzenlemeler 80
İkinci Bölüm
YAPAY ZEKÂ KULLANARAK YAPILAN ANTİDEMOKRATİK MÜDAHALENİN ETKİLEDİĞİ HAK: SERBEST SEÇİM HAKKI
I. MÜDAHALENİN AKTÖRLERİ: ŞİRKETLER 83
A. Küreselleşen Dünyada Şirketler 83
B. Başlıca Teknoloji Devleri (Google, Microsoft, OpenAI, vb.) 86
C. Şirketlerin Yapay Zekâ Geliştirme Stratejileri 93
II. MÜDAHALENİN KONUSU: SERBEST SEÇİM HAKKI 96
A. Hakkın Hukukça Tanınması 96
1. Serbest Seçim Hakkı Kavramı 96
2. Evrensel ve Bölgesel Düzenlemelerde Serbest Seçim Hakkı 99
a. Evrensel Düzenlemeler 100
aa. İnsan Hakları Evrensel Bildirisi 100
bb. Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi 101
b. Bölgesel Düzenlemeler 103
aa. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 103
bb. Venedik Komisyonu Belgeleri 108
cc. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı–Kopenhag Belgesi 109
dd. Avrupa Birliği – Temel Haklar Şartı 112
ee. Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi 113
ff. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı 115
gg. Arap İnsan Hakları Sözleşmesi 116
hh. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği İnsan Hakları Bildirgesi 117
B. Hakkın Konusu: Serbest Seçim Hakkının Demokratik İlkeleri 118
1. Serbest Oy/Seçimlerin Serbestliği İlkesi 118
2. Genel Oy İlkesi 126
3. Gizli Oy İlkesi 131
4. Eşit Oy İlkesi 134
III. HAKKA YÖNELİK ANTİDEMOKRATİK MÜDAHALELER 137
A. Klasik Müdahaleler 137
1. Manipülasyon 137
2. Siyasi Manipülasyon 139
3. Siyasi Bir Manipülasyon Aracı olarak Popülizm 142
B. Yapay Zekâ Kullanarak Yapılan Seçim Manipülasyonları 143
1. Manipülasyon Yöntemleri 143
a. Mikro–hedefleme ve Reklamlar 143
b. Yalan Haberler (Fake News) 147
aa. Genel Olarak 147
bb. Deepfake Teknolojisi ile Üretilen Sahte İçerikler 148
c. Sosyal ve Siyasi Botlar 153
d. Suni Kamuoyu Oluşturma 156
e. Sosyal Mühendislik ve Tıklama Yemi (Clickbait) Taktikleri 157
f. Algoritmaların Etkisi 158
g. Büyük Veri Analitiğinin Rolü 160
2. Dünyadan Örnekler 162
a. ABD ve 2016 Başkanlık Seçimleri 162
b. İngiltere ve Brexit Referandumu 164
c. Fransa 166
d. Almanya 167
e. Rusya 169
f. Çin 171
Üçüncü Bölüm
SERBEST SEÇİM HAKKININ YAPAY ZEKÂ KULLANARAK İHLALİ: KURUMSAL VE HUKUKSAL DÜZEYDE
MÜCADELE STRATEJİLERİ
I. TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNİN MÜCADELE STRATEJİLERİ 176
A. Teknik Yollarla Mücadele 176
B. Etik İlkeler Benimsenmesi 184
II. DEVLETLERİN MÜCADELE STRATEJİLERİ 185
III. SEÇİM MANİPÜLASYONLARINA KARŞI YASAL KORUMA 187
A. Ulusal Düzenlemeler 187
B. AB’nin Dijital Hizmetler Yasası ve AI Act: Soruşturmalar ve Yaptırımlar 190
C. BM Bünyesindeki Çalışmalar 194
IV. SİVİL TOPLUM VE MEDYANIN ROLÜ 196
V. DİJİTAL OKURYAZARLIK VE YURTTAŞLIK BİLİNCİ 197
VI. ŞİRKETLERİN İNSAN HAKLARI SORUMLULUĞU 198
A. Küresel Ölçekte Faaliyet Gösteren Şirketlerin Sorumluluğunun Ortaya Çıkışı 199
B. Ulusal ve Uluslararası Alandaki Hukuki Gelişmeler ve Mevzuat 201
Sonuç 211
Kaynakça 217
Kavram Dizini 239 |