|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Teşekkür 7
Takdim 9
Önsöz 11
Kısaltmalar Dizini 19
Giriş 21
Birinci Bölüm
AÇIK SUÇ TİPLERİNİN TEMELLENDİRİLMESİ VE
KAVRAMSAL AÇIKLAMALAR
1. DÜNYADA YAŞANAN GELİŞMELER IŞIĞINDA HUKUK KAVRAMINA BAKIŞ 27
1.1. Değişen Dünya ve Hukuk 27
1.2. Hukukun Dinamikliği 30
2. DİL VE HUKUK KURALLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ 35
2.1. Norm ve Hukuk Kuralı Kavramları 35
2.1.1. Norm 35
2.1.2. Hukuk Kuralı 36
2.1.2.1. Tam Hukuk Kuralı 36
2.1.2.2. Eksik Hukuk Kuralı 36
2.2. Dilbilimsel Teorik Arka Plan 37
2.2.1. Anlamın Kullanım Teorisi 38
2.2.2. Kelimelerin İçlem ve Kaplamı 39
2.2.3. Zaman Ölçütü 41
2.2.4. Cümlelerin İçlem ve Kaplamı 41
3. ATIF YOLUYLA TİPİK BAĞLANTI 42
3.1. Tipiklik Kavramı 42
3.2. Bağlantı Kavramı 43
3.3. Atıf Kavramı 45
3.3.1. Bir Yasama Tekniği Olarak Atıf 45
3.3.2. Atfın Fonksiyonları 48
3.3.2.1. Bağlantı Fonksiyonu 48
3.3.2.2. Hüküm Fonksiyonu 48
3.3.3. Atfın Türleri 49
3.3.3.1. Atıfta Bulunulan Kuralın İşlevine Göre Yapılan Ayrım 49
3.3.3.1.1. Kurucu Atıf 49
3.3.3.1.2. Bildirici Atıf 50
3.3.3.2. İfade Biçimine Göre Yapılan Ayrım 52
3.3.3.2.1. Açık Atıf 52
3.3.3.2.1.1. Tamamen Açık Atıf 52
3.3.3.2.1.2. Yarı Açık Atıf 53
3.3.3.2.2. Örtülü (Zımni) Atıf 54
3.3.3.3. Atıfta Bulunulan Kuralların Sayısına Göre Yapılan Ayrım 55
3.3.3.3.1. Uzayan Atıflar, Zincirleme Atıflar (Doğrusal Atıflar) 56
3.3.3.3.2. Tekli ve Çoklu (Paralel) Atıflar 56
3.3.3.3.3. Numaralandırılmış ve Genel Atıflar 57
3.3.3.4. Atıfta Bulunulan Kuralın Bulunduğu Yere Göre Yapılan Ayrım 58
3.3.3.4.1. İçeri Atıf 58
3.3.3.4.2. Dışarı Atıf 60
3.3.3.5. Atıfta Bulunulan Kuralın Geçerlilik Zamanına Göre Yapılan Ayrım 60
3.3.3.5.1. Durağan Atıf 61
3.3.3.5.2. Dinamik Atıf 62
3.3.4. Atıf Tekniğinin Avantaj ve Dezavantajları 63
3.3.4.1. Atıf Tekniğinin Avantajları 64
3.3.4.2. Atıf Tekniğinin Dezavantajları 65
4. ATIF TEKNİĞİNİN ÖZEL BİR ŞEKLİ OLARAK AÇIK SUÇ TİPLERİ 66
4.1. Geçmişten Günümüze Açık Suç Tipi Kavramının İzahı 66
4.1.1 Açık Suç Tipi Kavramının Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Gelişim 66
4.1.2. Açık Suç Tipi Kavramının Genişlemesi 70
4.1.3. Günümüz Türk Ceza Hukuku Doktrininde Açık Suç Tipi 72
4.1.4. Açık Suç Tipi Kavramına Verilmesi Gereken Anlam ve Kavramın Mahiyeti 74
4.1.5. Açık Suç Tipinin Görünüm Biçimleri 80
4.1.5.1. Gerçek (Dar Anlamda) Açık Suç Tipi 80
4.1.5.2. Gerçek Olmayan (Geniş Anlamda) Açık Suç Tipi 83
4.2. Tipikliğin Normatif ve Açık Unsurlarının Değerlendirilmesi 86
4.2.1. Tipikliğin Deskriptif (Tanımlanabilir) ve Normatif (Değerlendirilebilir) Unsurları 86
4.2.2. Tipikliğin Normatif ve Açık Unsurları 89
4.2.2.1. Tipikliğin Normatif ve Açık Unsurlarının Ayrımına Yönelik Görüşler 89
4.2.2.1.1. Şekli Ayrım Kriterleri 89
4.2.2.1.1.1. Açık Hükmün Kanun Koyucu Dışında Bir Otorite Tarafından Tamamlanması 89
4.2.2.1.1.2. Tamamlayıcı Hukuk Kuralının Yeni Bir Şey İçermesi 90
4.2.2.1.2. Maddi Ayrım Kriterleri 91
4.2.2.1.2.1. Tamamlayıcı Hukuk Kuralının Emir veya Yasak İçermesi 91
4.2.2.1.2.2. Hukuki Menfaat veya Yükümlülük İhlalinin Tamamlayıcı Hukuk Kuralında Yer Alması 92
4.2.2.1.2.3. Örtüşen Koruma Yönü 93
4.2.2.1.2.4. Normun Anlamı 95
4.2.2.1.2.5. Atfın Çift Fonksiyonlu Değerlendirmesi 99
4.2.2.2. Tipikliğin Normatif Unsurları ve Açık Unsurlara Eşit Muamele 100
4.2.2.3. Şekli ve Maddi Ayrım Kriterlerine İlişkin Değerlendirme 101
4.2.2.4. Açık ve Normatif Unsur Ayrımında Sınırda Kalan Örnekler ve Görüşümüz 105
5. ARA SONUÇ 110
İkinci Bölüm
SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ BAĞLAMINDA
AÇIK SUÇ TİPLERİ
1. SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİNİN DÜŞÜNSEL TEMELLERİ 114
1.1. Kuvvetler Ayrılığı ve Demokrasi 116
1.2. Hukuk Devleti İlkesi 118
1.3. Genel Önleme 119
1.4. Kusur İlkesi 120
2. POZİTİF HUKUKTA SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ 121
3. AÇIK SUÇ TİPLERİNİN SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ VE BU İLKENİN SONUÇLARI BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 125
3.1. Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tipleri 125
3.1.1. Şekli ve Maddi Kanun Ayrımı 126
3.1.2. Türk Hukukunda Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tipleri 133
3.1.2.1. Türk Ceza Hukuku Öğretisi ve Mahkeme Kararları Işığında Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tipleri 134
3.1.2.2. Türk Hukukundaki Görüşlere İlişkin Değerlendirme 140
3.1.3. Alman Hukukunda Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış 143
3.1.3.1. Gerçek Olmayan Açık Suç Tipleri Bakımından İnceleme 145
3.1.3.2. Gerçek Açık Suç Tipleri Bakımından İnceleme 146
3.1.3.2.1. Katı Demokrasi Yaklaşımı 147
3.1.3.2.2. Gerçekçi Yaklaşım 148
3.1.3.2.3. Atıfta Bulunulan Hukuki Düzenlemenin Türü Bakımından Değerlendirmeler 150
3.1.3.3. Alman Hukukundaki Görüşlere İlişkin Değerlendirme 154
3.1.4. Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz 156
3.1.4.1. Gerçek Olmayan Açık Suç Tipleri Bakımından Görüşümüz 157
3.1.4.2. Gerçek Açık Suç Tipleri Bakımından Görüşümüz 159
3.2. Belirlilik İlkesi Bakımından Açık Suç Tipleri 164
3.2.1. Genel Olarak Belirlilik İlkesi 165
3.2.2. Alman Hukukunda Belirlilik İlkesi Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış 168
3.2.2.1. Ulaşılabilirlik Bakımından Açık Suç Tipleri 170
3.2.2.2. Öngörülebilirlik Bakımından Açık Suç Tipleri 172
3.2.2.2.1. Atıf Unsuru 173
3.2.2.2.1.1. Açık ve Örtülü Atıflar 174
3.2.2.2.1.2. İçeri ve Dışarı Atıflar 175
3.2.2.2.1.3. Durağan ve Dinamik Atıflar 176
3.2.2.2.1.4. Zincirleme Atıflar 179
3.2.2.2.2. Toplam Hüküm 181
3.2.3. Değerlendirme 182
3.2.4. Belirlilik İlkesi Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz 186
3.3. Kıyas Yasağı Bakımından Açık Suç Tipleri 192
3.3.1. Kıyas Yasağının Esası 192
3.3.2. Alman Hukukunda Kıyas Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış 197
3.3.3. Değerlendirme 200
3.3.4. Kıyas Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz 201
3.4. Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Açık Suç Tipleri 203
3.4.1. Geçmişe Uygulama Yasağının Esası 204
3.4.2. Literatür ve İçtihatlar Işığında Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış 205
3.4.3. Değerlendirme 211
3.4.4. Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz 213
4. AÇIK VE NORMATİF UNSUR AYRIMININ SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ BAKIMINDAN SONUÇLARI 215
4.1. Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Karşılaştırma 215
4.2. Belirlilik İlkesi Bakımından Karşılaştırma 216
4.3. Kıyas Yasağı Bakımından Karşılaştırma 217
4.4. Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Karşılaştırma 218
4.5. Değerlendirme ve Görüşümüz 219
5. ARA SONUÇ 220
Üçüncü Bölüm
AÇIK SUÇ TİPLERİNDE KASTIN KAPSAMI VE HATA
1. KASTIN KAPSAMININ BELİRLENMESİ VE HATANIN TARİHSEL GELİŞİMİ 224
1.1. İmparatorluk Yüksek Mahkemesi Dönemi 226
1.1.1. Fiil Hatası ve Hukuki Hata Ayrımı 226
1.1.2. Açık Suç Tiplerinde Kastın Kapsamı ve Hataya İlişkin İmparatorluk Yüksek Mahkemesi’nin Genel Yaklaşımı 228
1.1.2.1. Temel Kural 228
1.1.2.2. İstisnalar 230
1.2. İmparatorluk Yüksek Mahkemesi’nin İçtihatlarına Yönelik Öğretideki Değerlendirmeler 231
1.3. Federal Yüksek Mahkeme’nin İmparatorluk Yüksek Mahkemesi’nin Görüşlerinden Ayrılması 232
2. KASTIN KAPSAMI VE HATAYA İLİŞKİN TEORİK GELİŞMELER 236
2.1. Kast Teorisi 236
2.2. Kusur Teorisi 239
3. AÇIK SUÇ TİPLERİNDE KASTIN KAPSAMININ BELİRLENMESİ VE HATA SORUNUN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR 242
3.1. Kusur Teorisinin Çözümü: Birlikte Okuma Teorisi 242
3.1.1. Birlikte Okuma Teorisi 242
3.1.2. Birlikte Okuma Teorisine Yönelik Eleştiriler 244
3.2. Kast Teorisinin Çözümü 247
3.2.1. Kast Teorisi 247
3.2.2. Kast Teorisine Yönelik Eleştiriler 249
3.3. Literatürdeki Diğer Çözüm Önerileri 251
3.3.1. Jescheck/Weigend’in Somut Tipiklik Yorumu Görüşü 252
3.3.2. Roxin’in Hafifletilmiş Kusur Anlayışı 254
3.3.3. Jacobs’da Fonksiyonel Kusur 257
3.3.4. Schmidhäuser’in Kusur İlkesi Temelli Yorumu 260
3.3.5. Haksızlık Bilinci ve Hukuka Aykırılık Bilinci Ayrımı (A. Kaufmann ve Otto) 261
3.3.6. Tiedemann’ın Tipikliğin Uyarı Fonksiyonu Düşüncesi 263
3.3.7. Puppe’nin Anlam Temelli Yaklaşımı 266
3.3.8. Lauer’in Açık Unsurun Belirliliği Kriteri 269
3.3.9. Kuhlen’in Zamansal Yapı Ölçütü 271
3.3.10. Normatif Unsur İçeren Suçlar ve Açık Suçların Tamamlayıcı Norm Bakımından Eşit Muamele Görmesi 274
3.3.10.1. Schlüchter’in Teleolojik Olarak İndirgenmiş Olgu Bilgisi Görüşü 274
3.3.10.2. Uzman Olmayanlar Alanında Paralel Değerlendirme Görüşü (Müller Magdeburg) 276
3.4. Değerlendirme 278
4. TÜRK CEZA HUKUKUNDA DURUM 286
4.1. Mülga 765 Sayılı TCK’nın Yürürlükte Olduğu Dönem 286
4.2. 5237 Sayılı TCK Dönemi 289
5. AÇIK VE NORMATİF UNSUR AYRIMININ KASTIN KAPSAMI VE HATA BAKIMINDAN SONUÇLARI 298
6. ARA SONUÇ 303
Sonuç 307
Kaynakça 317
Kavram Dizini 329 |