|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Adama 5
Sunuş 7
Önsöz 9
Teşekkür 11
Şekiller Listesi 17
Kısaltmalar 19
Kitap Hakkında / Özet 21
Giriş 23
Kavramsal ve Kuramsal Çerçeve 27
Birinci Bölüm
TÜRK DEVLETLERİNİN BİRLİKTELİK SÜREÇLERİ
I. MİLLİYETÇİLİK, TÜRKÇÜLÜK VE TURANCILIK (TÜRK BİRLİĞİ) KAVRAMLARI
PERSPEKTİFİNDE TÜRK DEVLETLERİ ARASINDAKİ İŞ BİRLİĞİ FİKİRLERİ 29
A. Milliyetçilik 29
B. Türkçülük 36
C. Turancılık (Türk Birliği) 42
II. SSCB DÖNEMİ TÜRK DÜNYASI 47
A. Sovyet Hukuk Mühendisliği: Ulusal–Teritoryal Ayrıştırma 47
B. Etnik, Dilsel ve Kültürel Ayrıştırmanın Kurumsallaşması ve Dış Etkileşimin
Kesilmesi 49
C. Demografik ve Entelektüel Müdahaleler: Sürgünler ve Tasfiyeler 51
D. Türkiye ile Türk Dünyası Arasındaki Kopuş ve Dolaylı Süreklilik (1921–1991) 53
E. SSCB Mirasının Güncel Türk Dünyası Kurumsallaşmasına Etkisi 54
III. SSCB’NİN DAĞILMASI SONRASI KURULAN TÜRK DEVLETLERİ ARASINDAKİ
İLİŞKİLER 54
A. 1991 Sonrası Yeni Jeopolitik Zemin ve İlk Temaslar 54
B. Türkiye’nin Yaklaşımı: Tanıma, Söylem ve Stratejik Vizyon 55
C. 1992 Ankara Zirvesi ve Ankara Bildirisi: Kurumsal Sürecin Başlangıcı 55
D. Zirve Diplomasisinden Saha Kurumlarına: Yumuşak Güç Enstrümanları 56
IV. TÜRKİYE’NİN TÜRK DÜNYASI’NA YÖNELİK KURUMSALLAŞMASI 56
A. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) 57
B. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) 57
V. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NI OLUŞTURAN SÜREÇLER 58
A. Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesi (1992) 60
B. Türk Keneşi’nin Kuruluşu (2009) 61
C. Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) Geçiş (2021) 62
İkinci Bölüm
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN YAPILANMASINA GENEL BAKIŞ
I. ULUSLARARASI ÖRGÜTLER 65
A. Kavram ve Tanım 65
B. Tarihsel Gelişim ve Uluslararası Sistem İçindeki Dönüşüm 66
C. Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği 67
D. Hukuki Kişiliğe İlişkin Teorik Yaklaşımlar ve Ölçütler 68
E. Birleşmiş Milletler Örneği ve UAD’nin 1949 Danışma Görüşü 69
F. Uluslararası Örgütlerin Tasnifi ve TDT’ye Geçiş 71
II. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN KURULUŞ SÜRECİ 73
A. Siyasal ve Tarihsel Zemin 74
B. Kurumsallaşma Eşiği: Nahçıvan Anlaşması ve Türk Keneşi (2009) 74
C. TDT Adı ve Kurumsal Kimlik (2021) 75
III. TDT’NİN KURUCU BELGELERİ, HUKUKİ DAYANAKLARI VE STATÜSÜ 75
IV. TDT’NİN KURUMSAL YAPISI 81
A. TDT’nin Ana Organları 82
1. Devlet Başkanları Konseyi 82
2. Dışişleri Bakanları Konseyi 83
3. Kıdemli Memurlar Komitesi 84
4. Aksakallar Konseyi 85
5. Sekretarya 86
B. TDT Ekosistemi: İlişkili Kurumlar ve Koordinasyon Mekanizması 89
1. Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) 89
2. Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 91
3. Uluslararası Türk Akademisi 92
4. Türk Kültür ve Miras Vakfı 95
5. Türk Ticaret ve Sanayi Odaları (TTSO) 97
6. Türk Yatırım Fonu (TYF) 98
7. Uluslararası Nitelikteki Teşekküller 100
a. Türk Dünyası Arabulucular Birliği (TDAB) 101
b. Türk Dünyası Noterler Birliği (TDNB) 102
c. Türk Devletleri Ombudsmanlar Birliği (TÜRKOMB) 103
d. Türk Devletleri Rekabet Konseyi (TDRK) 104
e. Türk Dünyası Barolar Birliği 105
f. De Lege Ferenda: TDT Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi İhtiyacı 106
C. TDT’nin Üçüncü Taraflarla Kurumsal İlişkileri (Uluslararası Ortaklar) 107
D. TDT’de Üyelik Statüleri ve Üyelik Kriterleri 108
1. Üye Ülkeler 108
2. Gözlemci Ülkeler 109
3. Gelecekte Üye Olması Beklenen Ülkeler 109
V. ÜYE DEVLETLERİN EGEMENLİĞİ VE TDT’NİN HUKUKİ ETKİLEŞİMİ 110
VI. TDT’NİN KARAR ALMA SÜREÇLERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 111
VII. TDT’NİN HUKUKİ NİTELİĞİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ (AB, ASEAN VE BDT
İLE KARŞILAŞTIRMA) 114
A. Avrupa Birliği ile Karşılaştırma: “Hard Law” ve Egemenlik Devri 114
B. ASEAN ile Karşılaştırma: Mutabakat ve Müdahalesizlik 115
C. Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ile Karşılaştırma 115
D. TDT’nin Kendine Özgü Modeli 115
Üçüncü Bölüm
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN KAMU HUKUKU BOYUTU VE ULUSLARARASI ETKİLERİ
I. TÜRKİYE’NİN TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (TDT) ÜZERİNDEKİ ETKİSİ VE KAMU
HUKUKU BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ 117
A. Tarihsel Arka Plan (1991 sonrası): Tanıma, İkili Anlaşmalar, Yumuşak Güç 117
B. Kurumsallaşmaya Giden Yol (1992 Zirveleri → 2009 Nahçıvan) 117
C. Türkiye’nin Etkisinin “Kamu Hukuku Araçları”: Antlaşmaların Onayı, Ev Sahibi Ülke
Statüsü, Ayrıcalıklar–Dokunulmazlıklar, Kamu Kurumlarının Rolü 123
D. Etkinin Sınırları: Egemen Eşitlik, Oybirliği, “Soft Law” Doğası 124
II. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN (TDT) ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN
KONUMU VE DİĞER ULUSLARARASI ÖRGÜTLERLE İLİŞKİLERİ 125
A. TDT’nin Kuruluşu ve Uluslararası Hukuki Niteliği 125
B. TDT’nin Uluslararası Hukuki Kişiliği ve Kurumsal Yapısı 131
C. TDT’nin Uluslararası Hukuk Açısından Sınıflandırılması 134
D. TDT’nin Diğer Uluslararası Örgütlerle İlişkileri 137
III. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN (TDT) ÜYE DEVLETLERİN SİSTEMLERİNE
HUKUKİ ETKİSİ 138
IV. KKTC’NİN TDT’YE KATILIM SÜRECİ VE HUKUKİ BOYUTU 141
A. KKTC’nin Uluslararası Hukuk Açısından Statüsü 142
B. KKTC’nin Gözlemci Üye Olma Süreci ve Hukuki Tartışmalar 147
C. KKTC’nin Tam Üyeliğe Geçişi İçin Hukuki Engeller ve Çözüm Önerileri 152
D TDT’nin KKTC’ye Etkisi ve Kıbrıs Meselesi Bağlamında Değerlendirme 157
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME 161
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN SİSTEMİ 169
BİLDİRİLER/KURUCU BELGELER 170
I. TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER ZİRVELERİ (1992–2009) 170
II. TÜRK KENEŞİ DÖNEMİ (2009–2021) 170
III. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (TDT) DÖNEMİ (2021–2025) 171
Temel Hukuki Belgeler 172
Ek–1: Nahçıvan Anlaşması 173
Ek–2: Ev Sahibi Ülke Anlaşması 180
Ek–3: Ev Sahibi Ülke Anlaşması’nın TBMM’de Onaylanması 188
Ek–4: Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi 189
Ek–5: Türk Yatırım Fonu Anlaşması 206
Ek–6: Türk Dünyası Şartı 226
KAYNAKÇA 231
YAZAR HAKKINDA 243 |