|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz V
Birinci Kısım
İNSAN HAKLARINA GENEL BİR BAKIŞ
Birinci Bölüm
İNSAN HAKLARININ ANLAMI, NİTELİKLERİ VE SINIFLANDIRILMASI
I. KAVRAM 1
II. İNSAN HAKLARININ NİTELİKLERİ 3
III. İNSAN HAKLARININ SINIFLANDIRILMASI 6
A. Tarihsel Gelişimine Göre Sınıflandırma 6
B. Jellinek’in Sınıflandırması 8
İkinci Bölüm
İNSAN HAKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ
I. DÜNYADAKİ GELİŞİMİ 11
A. İlkçağ Dönemi 11
B. Ortaçağ Dönemi 14
C. Yeniçağ Dönemi ve Sonrası 16
D. Birinci Dünya Savaşı Sonrası 23
E. İkinci Dünya Savaşı Dönemi ve Sonrası 24
II. ÜLKEMİZDEKİ GELİŞİMİ 25
A. İslamiyet Öncesi 25
B. İslamiyet’in Kabulünden Sonra 25
C. Tanzimat Dönemi 26
D. Meşrutiyet Dönemi 28
E. 1921 Anayasası Dönemi 30
F. 1924 Anayasası Dönemi 30
G. 1961 Anayasası Dönemi 32
H. 1982 Anayasası Dönemi 37
Üçüncü Bölüm
İNSAN HAKLARININ DÜZENLENMESİ
I. GENEL OLARAK 41
II. DÜZENLEMENİN KİM TARAFINDAN YAPILACAĞI SORUNU 41
III. HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIRLANMASI 42
A. Sınırlamanın Sınırı 43
B. Olağanüstü Dönemlerde Sınırlama 45
IV. HAK VE HÜRRİYETLERİN KÖTÜYE KULLANILMAMASI 53
İkinci Kısım
İNSAN HAKLARININ ULUSLARARASI BOYUTU
Birinci Bölüm
ULUSLARARASI KURULUŞLAR VE BELGELER
I. GENEL OLARAK 55
II. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM) 57
A. Genel Olarak 57
B. BM Antlaşması 58
C. BM – Türkiye İlişkileri 59
D. İnsan Haklarına İlişkin BM Bünyesindeki Bazı Kuruluşlar 60
E. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 63
F. İkiz Sözleşmeler 66
III. AVRUPA KONSEYİ 69
A. Genel Olarak 69
B. Avrupa Konseyi (AK) – Türkiye İlişkileri 71
IV. AVRUPA GÜVENLİK VE İŞ BİRLİĞİ KONFERANSI (AGİK) VE HELSİNKİ SONUÇ BELGESİ 73
A. Genel Olarak 73
B. Avrupa Güvenlik ve İş birliği Teşkilatı (AGİT) 74
C. Avrupa Güvenlik ve İş birliği Teşkilatı (AGİT) – Türkiye İlişkileri 74
V. İKİNCİ AVRUPA GÜVENLİK VE İŞ BİRLİĞİ ZİRVESİ VE PARİS ŞARTI 75
A. Paris Şartı’nın Hazırlanması ve Kabulü 75
B. Paris Şartı’nın İçeriği ve Özellikleri 76
İkinci Bölüm
DEVLET DIŞI ULUSLARARASI KURULUŞLAR
(=BASKI GRUPLARI)
I. ULUSLARARASI KIZILHAÇ KOMİTESİ 77
II. ULUSLARARASI HUKUKÇULAR KOMİSYONU 78
III. İNSAN HAKLARI İÇİN ULUSLARARASI BİRLİK 79
Üçüncü Kısım
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
Birinci Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ
I. GENEL OLARAK 81
II. SÖZLEŞMENİN KAPSAMI 83
III. SÖZLEŞMENİN İÇERİĞİ 83
IV. SÖZLEŞMENİN ÖZELLİKLERİ 84
V. SÖZLEŞMENİN ÖNGÖRDÜĞÜ DENETİM MEKANİZMASI 88
A. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 88
B. Bakanlar Komitesi 89
VI. SÖZLEŞME İLE İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİNİN KARŞILAŞTIRILMASI 89
VII. AVRUPA SOSYAL ŞARTI (AVRUPA SOSYAL HAKLAR SÖZLEŞMESİ) 90
A. Sosyal Şart’ın Hazırlanması ve Kabulü 90
B. Sosyal Şart’ın İçeriği 91
C. Sosyal Şart’ın Özellikleri 92
VIII. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE TÜRKİYE 93
A. Sözleşmenin Türkiye Tarafından Onaylanması 93
B. Sözleşmenin İç Hukuktaki Yeri 94
İkinci Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
Birinci Alt Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNİN YAPISI
I. MAHKEMENİN OLUŞUMU, YARGIÇLARIN SEÇİMİ, NİTELİKLERİ VE GÖREV SÜRESİ 97
II. YARGIÇLARIN BAĞIMSIZLIĞI VE TARAFSIZLIĞI 98
A. Genel Olarak 98
B. Ad Hoc (=Vekil) Yargıç 99
III. MAHKEME BAŞKANLIĞI 99
IV. YAZI İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 100
V. GENEL KURUL 100
A. Oluşumu ve Görevleri 100
B. Toplantıları 101
VI. TEK YARGIÇ, KOMİTE, DAİRE VE BÜYÜK DAİRE HEYETLERİ 101
A. Tek Yargıç 102
B. Komiteler 103
C. Daireler 103
D. Büyük Daire 104
VII. MAHKEMENİN ÇALIŞMA YERİ 105
VIII. MAHKEMENİN “DANIŞMA GÖRÜŞÜ VERME” YETKİSİ 105
İkinci Alt Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNİN İŞLEYİŞİ
I. MAHKEMEYE YAPILAN BAŞVURU TÜRLERİ 107
A. Devlet Başvurusu 107
B. Bireysel Başvuru 108
II. MAHKEMENİN YETKİSİ 111
A. Kişi Yönünden Yetki 112
B. Konu Yönünden Yetki 113
C. Yer Yönünden Yetki 113
D. Zaman Yönünden Yetki 113
III. MAHKEMEYE BAŞVURU VE BAŞVURULARIN “KABUL EDİLEBİLİRLİK” İNCELEMESİ 114
A. Mahkemeye Başvuru 114
B. Başvuruların Kabul Edilebilirliği 115
IV. BAŞVURULARIN “ESAS BAKIMINDAN” İNCELEMESİ 119
A. Olayların Saptanması 119
B. Dostane Çözüm 120
C. Karar Aşaması 121
V. DAVALARIN BÜYÜK DAİREDE GÖRÜLMESİ 126
A. Yargılama Yetkisinin Büyük Daireye Bırakılması 126
B. Tarafların, Davanın Büyük Daireye Gönderilmesi Talebi 127
Üçüncü Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ İLE GÜVENCE ALTINA ALINAN HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
(1982 Anayasasıyla Karşılaştırmalı)
I. AİHS MADDE 2– YAŞAM HAKKI 129
A. Maddenin Açıklaması 129
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 131
II. AİHS MADDE 3– İŞKENCE YASAĞI 132
A. Maddenin Açıklaması 132
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 135
III. AİHS MADDE 4– KÖLELİK VE ZORLA ÇALIŞTIRMA YASAĞI 135
A. Maddenin Açıklaması 136
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 137
IV. AİHS MADDE 5– ÖZGÜRLÜK VE GÜVENLİK HAKKI 138
A. Maddenin Açıklaması 139
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 141
V. AİHS MADDE 6– ADİL YARGILANMA HAKKI 143
A. Maddenin Açıklaması 144
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 146
VI. AİHS MADDE 7– KANUNSUZ SUÇ VE CEZA OLMAZ 147
A. Maddenin Açıklaması 148
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 148
VII. AİHS MADDE 8– ÖZEL VE AİLE HAYATINA SAYGI 149
A. Maddenin Açıklaması 150
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 151
VIII. AİHS MADDE 9– DÜŞÜNCE, VİCDAN VE DİN ÖZGÜRLÜĞÜ 152
A. Maddenin Açıklaması 153
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 153
IX. AİHS MADDE 10– İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ 154
A. Maddenin Açıklaması 155
C. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 156
X. AİHS MADDE 11– TOPLANTI VE DERNEK KURMA ÖZGÜRLÜĞÜ 157
A. Maddenin Açıklaması 157
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 159
XI. AİHS MADDE 12– EVLENME HAKKI 161
A. Maddenin Açıklaması 161
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 162
XII. AİHS MADDE 13– ETKİLİ BAŞVURU HAKKI 162
A. Maddenin Açıklaması 162
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 163
XIII. AİHS MADDE 14– AYIRIMCILIK YASAĞI 164
A. Maddenin Açıklaması 164
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 165
XIV. AİHS MADDE 15– OLAĞANÜSTÜ HALLERDE YÜKÜMLÜLÜKLERİ ASKIYA ALMA 166
A. Maddenin Açıklaması 166
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 167
XV. AİHS MADDE 16– YABANCILARIN SİYASAL ETKİNLİKLERİNİN KISITLANMASI 168
A. Maddenin Açıklaması 168
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 169
XVI. AİHS MADDE 17– HAKLARI KÖTÜYE KULLANMA YASAĞI 169
A. Maddenin Açıklaması 169
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 169
XVII. AİHS MADDE 18– HAKLARA GETİRİLECEK KISITLAMALARIN SINIRLANMASI 170
A. Maddenin Açıklaması 170
B. Sözleşme Maddesi İle Anayasa Maddesinin Karşılaştırılması 170
Dördüncü Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİN EK PROTOKOLLERİ
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNİN EK PROTOKOLLERİ 171
Dördüncü Kısım
İNSAN HAKLARININ ULUSAL BOYUTU
Birinci Bölüm
İNSAN HAKLARININ KORUNMASI VE
GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK SİYASİ MEKANİZMALAR
I. GENEL OLARAK 179
II. DİLEKÇE KOMİSYONU 180
III. İNSAN HAKLARINI İNCELEME KOMİSYONU 181
A. Genel Olarak 181
B. Komisyonun Oluşumu 181
C. Komisyonun Görev ve Yetkileri 182
D. Komisyonun Çalışma Usulü 182
IV. KADIN ERKEK FIRSAT EŞİTLİĞİ KOMİSYONU (KEFEK) 183
A. Genel Olarak 183
B. Komisyonun Görevleri 184
C. Komisyonun Yetkileri 184
D. Komisyonun Çalışma Usul ve Esasları 185
V. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 185
A. Genel Olarak 185
B. Kuruluşu 186
C. Başdenetçilik 186
D. Kurumun Görevi ve Görevi Dışında Kalan İşler 186
E. Kuruma Başvuru Usulü 187
İkinci Bölüm
İNSAN HAKLARININ KORUNMASI VE
GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK İDARİ MEKANİZMALAR
I. GENEL OLARAK 191
II. TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 192
A. Genel Olarak 192
B. 6701 Sayılı Kanunun Uygulanmasındaki Bazı Tanımlar 193
C. Kurumun Görevleri 194
D. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu 196
E. Başkanlık 197
F. Ayrımcılıkla Mücadele 197
G. Başvurular ve İnceleme Usulleri 200
H. İdari Yaptırımlar 202
III. İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARI 203
A. Genel Olarak 203
B. Oluşumu 203
C. Danışma ve Başvuru Masaları 205
D. Komisyonlar 205
E. Görevleri 206
F. Kurulların Çalışma Usul ve Esasları 207
IV. ADALET BAKANLIĞI İNSAN HAKLARI DAİRE BAŞKANLIĞI 208
A. Genel Olarak 208
B. Başkanlığın Görevleri 209
V. CEZA İNFAZ KURUMLARI VE TUTUKEVLERİ İZLEME KURULLARI 210
A. Genel Olarak 210
B. İzleme Kurullarının Kuruluşu 211
C. İzleme Kurulu Üyelerinde Aranacak Nitelikler 211
D. İzleme Kurullarına Seçilemeyecek Olanlar 212
E. İzleme Kurullarının Görev ve Yükümlülükleri 212
F. İzleme Kurullarının Çalışma Esas ve Usulleri 213
VI. KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI 214
A. Genel Olarak 214
B. 6698 Sayılı Kanunun Uygulanmasındaki Bazı Tanımlar 215
C. Kişisel Verilerin İşlenmesi 216
VII. BİLGİ EDİNME HAKKI 228
A. Genel Olarak 228
B. Bilgi Edinme Başvurusu 229
C. Bilgi Verme Yükümlülüğü 229
D. Bilgi Edinme Hakkının Sınırları 230
E. Bilgi veya Belgeye Erişim 232
F. Bilgi veya Belgeye Erişim Süreleri 233
G. İtiraz Usulü 233
H. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu 233
VIII. DİLEKÇE HAKKI 234
A. Genel Olarak 234
B. Dilekçede Bulunması Zorunlu Şartlar 234
C. Dilekçenin İncelenmesi ve Sonucunun Bildirilmesi 235
Üçüncü Bölüm
İNSAN HAKLARININ KORUNMASI VE
GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK DİĞER MEKANİZMALAR
I. TAZMİNAT KOMİSYONU 237
1. Genel Olarak 237
2. Komisyonun Oluşumu ve Çalışma Esasları 238
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvurmuş Olanların Komisyona Yapacağı Müracaatın Şekli ve Süresi 239
4. Yargılamaların Makul Sürede Sonuçlandırılmadığı İddiasıyla Yapılacak Müracaatın Şekli ve Süresi 240
5. Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat İstemine İlişkin Usul ve Esaslar 240
6. Müracaatın Reddi 241
7. Müracaat Hakkında Karar ve Karara İtiraz 241
II. İNSAN HAKLARI İHLALİ İDDİALARINA İLİŞKİN BAŞVURULARIN İNCELENMESİNE DAİR USUL VE ESASLAR 242
A. Başvuru Hakkı 242
B. Re’sen İnceleme 243
C. Başvuru Yeri ve Usulü 243
D. Başvuru Dilekçesi 244
E. Ön İnceleme 245
F. Esasa İlişkin İnceleme 245
G. İnceleme ve Sonuçlandırma Süreçleri 246
H. Karar 247
III. TERÖR VE TERÖRLE MÜCADELEDEN DOĞAN ZARARLARIN KARŞILANMASI 248
A. Genel Olarak 248
B. 5233 Sayılı Kanun Kapsamına Girmeyen Zararlar 248
C. Zarar Tespit Komisyonları 249
D. Başvurunun Süresi, Şekli, İncelenmesi ve Sonuçlandırılması 250
E. Karşılanacak Zararlar 251
F. Zararın Tespiti 251
G. Zararların Karşılanma Şekli ve Sulhname 251
H. Zararın Karşılanması 252
IV. KOLLUK GÖZETİM KOMİSYONU 252
A. Genel Olarak 252
B. Komisyonun Oluşumu 252
C. Komisyonun Görev ve Yetkileri 253
D. Komisyonun Çalışma Usul ve Esasları 255
E. Merkezî Kayıt Sistemi 256
F. Ön İnceleme ve Disiplin Soruşturması İşlemleri 257
V. AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİ 258
A. Genel Olarak 258
B. 6284 Sayılı Kanunda Yer Alan Bazı Tanımlar 258
C. Koruyucu ve Önleyici Tedbirler 259
D. İhbar 262
E. Tedbir Kararının Verilmesi, Tebliği ve Gizlilik 262
F. İtiraz 262
G. Tedbir Kararlarının Bildirimi ve Uygulanması 263
H. Tedbir Kararlarına Aykırılık 264
VI. ÇOCUKLARIN KORUNMASI 264
A. Genel Olarak 264
B. 5395 Sayılı Kanunun Uygulanmasında Belirlenen Temel İlkeler 264
C. Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler 265
D. Kuruma Başvuru 266
E. Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararı Alınması 266
F. Acil Korunma Kararı Alınması 268
G. Çocukların Soruşturulması ve Kovuşturulması 268
H. Sosyal İnceleme 270
I. Denetim 270
VII. ENGELLİLERİN KORUNMASI 271
A. Genel Olarak 271
B. 5378 Sayılı Kanunun Uygulanmasında Bazı Tanımlar 271
C. 5378 Sayılı Kanun Kapsamında Engellilerin Korunmasına Yönelik İlkeler 272
D. Engellilik Durumu 273
E. Destek ve Bakım 273
F. Habilitasyon ve Rehabilitasyon 274
G. Erken Tanı ve Koruyucu Hizmetler 274
H. İstihdam 274
VIII. TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ DÜZENLEME HAKKI 275
A. Genel Olarak 275
B. İstisnalar 275
C. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yeri, Güzergâhı ve Zamanı 276
D. Toplantı Şekli ve Şartları 277
E. Yasak Yerler ve Toplantı veya Gösteri Yürüyüşünün Dağıtılması 280
IX. YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA 281
A. Genel Olarak 281
B. Geri Gönderme Yasağı 281
C. Türkiye’ye Giriş ve Vize 281
D. İkamet 285
E. Sınır Dışı Etme 286
F. Uluslararası Koruma 288
G. Geçici Koruma 291
Dördüncü Bölüm
BİREYSEL BAŞVURU HAKKI
I. GENEL OLARAK 293
II. BİREYSEL BAŞVURU HAKKI 294
A. Genel Olarak 294
B. Bireysel Başvuru Hakkına Sahip Olanlar 294
III. BİREYSEL BAŞVURU USULÜ 295
IV. BİREYSEL BAŞVURULARIN KABUL EDİLEBİLİRLİK ŞARTLARI VE İNCELENMESİ 296
V. ESAS HAKKINDAKİ İNCELEME 296
VI. KARARLAR 297
VII. BAŞVURU HAKKININ KÖTÜYE KULLANILMASI 298
Beşinci Bölüm
İNSAN HAKLARI EYLEM PLANI
I. GENEL OLARAK 299
II. TEMEL İLKELER 299
III. AMAÇLAR 300
EKLER 307
EK–1: İNSAN HAKLARININ KORUNMASINA YÖNELİK BAZI ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 307
EK–2: SORULARLA İNSAN HAKLARI VE DEMOKRATİKLEŞME 313
Kaynakça 377 |