|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
Kısaltmalar 15
GİRİŞ 19
BİRİNCİ BÖLÜM
İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASI İLE İLGİLİ GENEL ESASLAR
I. İŞVERENİN KORUMA (GÖZETME) BORCUNUN KAPSAMI 21
A. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Hukuki Sorumluluğu 21
B. İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Hukuki Sorumluluğunun Kapsamı 23
C. İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Hukuki Sorumluluğunun Niteliği 25
1. Kusur Sorumluluğu Görüşü 25
a. Kusur Sorumluluğu Görüşünün Değerlendirilmesi 26
2. Kusursuz Sorumluluk Görüşü 28
a. Kusursuz Sorumluluk Görüşünün Değerlendirilmesi 29
3. İşverenin Sözleşmeden Doğan Sorumluluğunun Kusursuz Sorumluluk Türleri Açısından Değerlendirilmesi 30
a. Tehlike Sorumluluğu 30
b. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu 33
c. Yardımcı Kişinin Sorumluluğu 36
d. Organizasyon Sorumluluğu (TBK m.66/f.3) 37
4. Yargıtay’ın Görüşü 42
II. İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASI KAVRAMININ TEMELLERİ 45
A. Genel Olarak Sorumluluk Sigortası 45
B. İşveren Sorumluluk Sigortası Kavramı 47
C. Fransız, Alman, İngiliz ve Amerikan Hukukunda İşverenin Sorumluluğunun Sigorta Edilmesinin Tarihsel Gelişimi 48
D. Türkiye’deki İşveren Sorumluluğunun Sigorta Edilmesinin Tarihsel Gelişimi 56
III. İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASININ HUKUKİ NİTELİĞİ 57
A. Zarar Sigortası 57
B. Malvarlığı Sigortası 61
C. Pasif Sigortası 63
D. İsteğe Bağlı Sorumluluk Sigortası 66
IV. İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASINA UYGULANACAK HUKUK KURALLARI 68
A. Genel Olarak 68
B. İşveren Sorumluluk Sigorta Sözleşmesi Şartları 68
1. İşveren Sorumluluk Sigorta Sözleşmesi Genel Şartları 68
a. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına Aykırı Olan Anlaşmalar 70
b. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının Sonradan Değişmesi 71
c. TBK m.20 Bakımından Sigorta Genel Şartlarının İncelenmesi 72
C. İşveren Sorumluluk Sigortası Sözleşmesi Özel Şartları 76
D. Sorumluluk Sigortalarına İlişkin Hükümler 79
E. Türk Ticaret Kanunu’nun Altıncı Kitabı Olan Sigorta Hukukundaki Genel Hükümler ile Mal Sigortalarına İlişkin Bazı Hükümler 79
F. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un İlgili Hükümleri 83
G. Türk Borçlar Kanunu’nun İlgili Hükümleri 84
V. İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASIYLA BAĞLANTISI OLAN DİĞER SİGORTA TÜRLERİ 84
A. Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası 84
1. Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortasının Tarafları 86
2. Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortasında Risk İncelemesi ve Sigorta Poliçesinin Düzenlenmesi 89
3. Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortasında Teminatın Kapsamı 93
4. Sigorta Bedeli ve Rücu Hakkı 94
B. Grup Kaza Sigortası 97
1. Grup Kaza Sigortasında Teminatın Kapsamı 99
2. Grup Kaza Sigortasında Geçerlilik Şartı 101
3. Grup Kaza Sigortasının İşverenin Sorumluluğuna Etkisi 106
İKİNCİ BÖLÜM
İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASINDA
RİZİKO VE RİZİKONUN SINIRLANMASI
I. SORUMLULUK SİGORTALARINDA RİZİKO KAVRAMI VE RİZİKONUN GERÇEKLEŞTİĞİ ANIN (SİGORTA OLAYININ) TESPİTİ 109
A. Sebep Olayı Teorisi (Olay Esası) 111
B. Zarar Teorisi (Zarar Esası) 112
C. Zararın Tespiti Teorisi 115
D. Tazminat Talebinin İleri Sürülmesi Teorisi (Talep Esası) 115
E. Sigortalanan Olay Teorisi 119
F. Süreklilik Gösteren Sigortalanan Olay Teorisi (Yaygın Riziko Görüşü) 120
G. Kombinasyon Teorisi 120
H. Türk Ticaret Kanunu’nda Kabul Edilen Teori 121
I. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Kabul Edilen Teori 121
J. Employers’ Liability (Compulsory Insurance) Act 1969 (İşveren Zorunlu Sorumluluk Sigortası Kanunu) Göre Kabul Edilen Teori 122
II. İŞVEREN SORUMLULUK SİGORTASINDA RİZİKONUN SINIRLANMASI 125
A. Riziko: İş Kazası 127
1. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Kapsamında Kabul Edilen İş Kazası 131
a. Bireysel İş Hukuku Anlamında İş Kazasının Unsurları 132
aa. Harici Bir Etkenle İstenilmeyen Bir Olayın Varlığı 132
bb. Uygun İlliyet Bağının Varlığı 134
aaa. Kaza ile Zarar Arasında İlliyet Bağı 134
bbb. Kaza ile İşverence Yürütülen İş Arasında İlliyet Bağı 135
ccc. Uygun İlliyet Bağının Kesilmesi 139
cc. İşçinin Zarara Uğraması 144
B. Zarar Gören Bakımından Sınırlanma 145
1. Zarar Gören: “İşçi” 145
2. Zarar Gören “İşçi Benzeri Kişiler”: Çırak/ Stajyer 155
C. Sigorta Ettiren “İşveren Sıfatı" Bakımından Sınırlanması 158
1. İşveren Kavramı 158
2. Bazı İşveren Grupları 162
a. Birlikte İstihdam 162
b. Alt İşveren 164
c. Geçici İş İlişkisinde İşveren 167
3. İşveren Fonksiyonuna Sahip Olan İşveren Vekili 170
D. Rizikonun Zarar Türleri Bakımından Sınırlanması 174
E. Rizikonun Tazminat Talepleri Bakımından Sınırlanması 175
1. Sosyal Güvenlik Kurumunca Sağlanan Yardımların Üstündeki Tazminat Talepleri Bakımından Sınırlanması 175
a. Sağlık Yardımları 176
b. Parasal Yardımlar 178
aa. Geçici İş Göremezlik Ödeneği 178
bb. Sürekli İş Göremezlik Geliri 180
cc. Ölüm Geliri 183
dd. Evlenme Ödeneği ve Cenaze Ödeneği 184
2. Sosyal Güvenlik Kurumunca Sağlanan Yardımların Dışındaki Tazminat Talepleri Bakımından Sınırlanması 186
a. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 186
aa. Destek Kavramı 186
bb. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Hukuki Dayanağı, Tanımı ve Zararın Niteliği 187
cc. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Talebinin Şartları 189
aaa1. Destek Olan Kişinin Ölmesi 189
bbb. Destek İlişkisinin Bulunması 189
aaaa. Kimlerin Destek Olacağı 190
ccc. Desteğin Destek Olana Bakması (Bakım Gücü –Bakım İhtiyacı) 197
ddd. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Hesaplanmasında Dikkate Alınan Faktörler 199
aaaa. Ücret Tespiti 201
bbbb. Destekten Yoksunluk Süresi 204
cccc. Destek Dönemleri 206
eee. Kusur 208
aaaa. İşverenin Kusuru 208
bbbb. İşçinin Kusuru 210
cccc. Üçüncü Kişinin Kusuru 214
fff. Evlenme ve Çalışma Olasılığı 214
ggg. Yetiştirme Giderleri 217
hhh. Sosyal Güvenlik Kurumu Gelirleri 218
ııı. Miras Kazanımları 220
iiii. Sigortacı Tarafından Yapılan Ödemeler 221
3. Sosyal Güvenlik Kurumunun İşverene Karşı Açtığı Rücu Davaları Bakımından Sınırlanması 222
a. İş Kazasından Doğan Rücu Davaları 223
aa. Rücu Davalarına İlişkin Genel Şartlar 224
aaa. Zararın Bir İş Kazasından Doğması 224
bbb. Uygun İlliyet Bağı 225
bb. Rücu Davalarına İlişkin Özel Şartlar 225
aaa. İş Kazasında İşverenin Kastı ya da İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na Aykırı Hareketi 225
aaaa. İşverenin Kastı 229
bbbb. İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na Aykırı Hareketi 230
cc. Kurumun Rücu Alacağının Tespiti 231
aaa. 5510 sayılı Kanunu’nun 21. Maddesi Bakımından İşverenin Sorumluluğunun Belirlenmesi 231
aaaa. İç Tavan 233
bbbb. Dış Tavan 234
dd. Kaçınılmazlık İlkesi 236
aaa. Kaçınılmazlığın Rücu Davalarına Etkisi 236
b. Özel Rücu Halleri 239
aa. Sigortalının Süresinde Bildirilmemesinden Doğan Rücu Davaları 240
aaa. İşverenin Sigortalıyı Bildirme Yükümlülüğü 240
bbb. Sigortalının Süresinde Bildirilmemesinden Doğan Rücu Davasının Şartları 241
ccc. 5510 sayılı Kanunu’nun 23. Maddesi Bakımından İşverenin Sorumluluğunun Belirlenmesi 242
ddd. Kaçınılmazlık İlkesi 245
eee. 5510 Sayılı Kanun’un 21. ve 23. Maddeleri Arasındaki Tatbik Üstünlüğü 245
bb. İş Kazasının Kanunda Belirtilen Sürede İşveren Tarafından Kuruma Bildirilmemesinde Doğan Rücu Davaları 246
cc. Genel Sağlık Sigortasından Doğan Rücu Davaları 249
aaa. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Halinde Gerekli Sağlık Yardımları 249
bbb. İşverenin Kastı veya İş Sağlığını Koruma ve İş Güvenliği Mevzuatına Aykırı Hareket Hali 250
F. Rizikonun Miktar Bakımından Sınırlandırılması 251
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TEMİNAT KAPSAMI DIŞINDA KALAN HALLER
I. İKİNCİL RİZİKO SINIRLAMASI (İSTİSNALAR) 257
A. Ek Sözleşme ile Sigorta Teminatına Dahil Edilebilecek Haller (Nispi İstisnalar) 259
1. İşçilerin, İşverence Sağlanan Bir Taşıtla İşin Yapıldığı Yere Toplu Olarak Getirilip Götürülme Sırasında Meydana Gelen İş Kazaları 259
2. İşçilerin, İşveren Tarafından Görev ile Başka Bir Yere Gönderilmesi Yüzünden Asıl İşi Yapmaksızın Geçen Zamanlarda, Meydana Gelen İş Kazaları 262
3. Türkiye Cumhuriyeti Sınırları Dışında Meydana Gelen İş Kazaları 265
4. Meslek Hastalıkları Sonucunda Vaki Olacak Tazminat Talepleri 269
a. Meslek Hastalığı Kavramı 270
aa. Meslek Hastalığının Tanımı 270
bb. Meslek Hastalığının Unsurları 271
aaa. Sigortalı Olma 271
bbb. Hastalık veya Engelliliğin Sigortalının Çalıştığı ve Yaptığı İşin Sonucu Olarak Ortaya Çıkması 271
ccc. Belirli Bir Zaman Dilimi İçinde Meydana Gelmesi 272
ddd. Meslek Hastalığının Tespit Edilmesi 272
eee. İşçinin Bedenen veya Ruhen Zarara Uğraması 275
b. Meslek Hastalıklarından Doğan Tazminat Talepleri Karşısında Sigorta Güvencesinden Yararlanılması 276
aa. Meslek Hastalıklılarında Sigorta Güvencesinden Yararlanılmasında Karşılaşılabilecek Hukuki Sorunlar 278
5. Manevi Tazminat Talepleri 282
a. Manevi Tazminatın Şartları 282
b. Manevi Tazminatı Talep Edebilecek Kişiler 283
c. Manevi Tazminatın Takdiri 285
B. Teminat Kapsamı Dışında Kalan Haller (Mutlak İstisnalar) 285
1. Kasten İka Olunan Veya Bilerek Sebebiyet Verilen Olaylar Sonucu Doğacak Zarar ve Ziyan Talepleri 285
a. Sigorta Ettirenin ve Sigorta Ettirenin Hukuken Fiillerinden Sorumlu Oldukları Kişilerin İhmallerinden Doğan Tazminat Talepleri 287
b. Sigorta Ettirenin ve Sigorta Ettirenin Hukuken Fiillerinden Sorumlu Oldukları Kişilerin Kastından Doğan Tazminat Talepleri 288
2. Bir Sözleşmenin İfasıyla İlgili Olarak ya da Özel Bir Anlaşmaya Dayanan Sigorta Ettirenin Yasal Sorumluluğunu Aşan Tazminat Talepleri 290
3. Savaş ve Savaş Benzeri Hallerden Doğan Tazminat Talepleri 291
a. Savaş ve Savaş Olayları 291
b. Savaş Benzeri Haller 293
4. Nükleer Faaliyetlerden Doğan Tazminat Talepleri 297
5. Terör Eylemlerinden Doğan Tazminat Talepleri 299
Sonuç 303
Kaynakça 325 |