|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
Birinci Bölüm
YAPAY ZEKÂ NEDİR?
I. BİR ARAYA GELMİŞ KODLARIN “DÜŞÜNMESİ” MÜMKÜN MÜDÜR? 16
II. YAPAY ZEKÂ NEYLE BESLENİR? 17
III. GIGO PRENSİBİ (GARBAGE IN, GARBAGE OUT) 19
IV. KARA KUTU (BLACK BOX) FENOMENİ 20
V. AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKÂ DİSİPLİNİ 21
İkinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN KISACA TARİHÇESİ
I. TURING TESTİ, DARTMOUTH KONFERANSI VE ERKEN DÖNEMDEKİ BEKLENTİLER 25
II. YAPAY ZEKÂ KIŞLARI 27
A. Kısa Süreli Yükseliş ve İlk Kış 27
B. İkinci Yapay Zekâ Kışı 29
III. DERİN ÖĞRENME VE AÇIKLANABİLİRLİK SORUNU 30
IV. TRANSFORMER MİMARİSİ, ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ VE GÜNÜMÜZÜN EŞİĞİNDE 31
Üçüncü Bölüm
YAPAY ZEKÂ NE DEĞİLDİR?
I. YAPAY ZEKÂ BİR “VİCDAN” DEĞİLDİR 34
II. YAPAY ZEKÂ “HATASIZ” DEĞİLDİR 36
III. YAPAY ZEKÂ HENÜZ BİR “ÖZNE” DEĞİLDİR 39
Dördüncü Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜ VE
HUKUKİ SORUMLULUĞU
I. ELEKTRONİK KİŞİLİK TARTIŞMALARI: YAPAY ZEKÂLAR HAK SÜJESİ OLABİLİR Mİ? 45
A. Geleneksel Kişilik Anlayışının Yetersizliği 46
B. Elektronik Kişilik Modeli 47
C. Bir Hukuk Tekniği Olarak Elektronik Kişilik 48
II. GÜNÜMÜZDEKİ KABULLER: MEVCUT DÜNYA HUKUK SİSTEMLERİNDE YAPAY ZEKÂNIN YASAL KONUMU 49
A. İnsan Merkezli Sorumluluk 50
B. Karşılaştırmalı Hukukta Yapay Zekânın Sorumluluğuna İlişkin Yaklaşımlar 50
C. Türk Hukuku Bakımından Mevcut Durum 53
D. Sonuç: Bir Geçiş Dönemi Paradoksu 56
III. YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ SORUMLULUĞU 56
IV. KUSUR ZİNCİRİ: ÜRETİCİ, DAĞITICI, YAZILIMCI VE KULLANICI 59
V. HÂKİMİN SORUMLULUĞU VE YAPAY ZEKÂ MAHKEME/HÂKİMİN SORUMLULUĞU 60
Beşinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN CEZAİ SORUMLULUĞU
I. YAPAY ZEKÂNIN MANEVİ UNSURU 67
II. YAPAY ZEKÂNIN SUÇ ALETİ OLARAK KULLANILMASI 70
III. YAPAY ZEKÂ SUÇTAN ZARAR GÖREN OLABİLİR Mİ? 72
IV. KONTROLDEN ÇIKAN ALGORİTMALAR 74
V. CEZALARIN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ VE YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİCİSİ, DAĞITICISI VE YAZILIMCISI BAKIMINDAN ÖNGÖRÜLEBİLECEK İSTİSNALARI 76
Altıncı Bölüm
GÜNÜMÜZDE YAPAY ZEKÂ VE HUKUK ALANINDA KULLANIMLARI
I. GÜNÜMÜZDE YAPAY ZEKÂNIN HUKUK ALANINDAKİ KULLANIMLARI 79
A. Semantik Hukuki Araştırma ve Tarama Sistemleri 80
B. Metin, Sözleşme Analizi ve Uyum Denetimi 81
C. Öngörüsel Adalet ve İçtihat Tahminleri 81
II. DÜNYADA YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ YARGI DENEYİMLERİ 81
A. Çin: Akıllı Hâkim ve İnternet Mahkemeleri 82
B. Estonya: Robot Hâkim Projesi 84
C. ABD: Risk Değerlendirme Sistemleri 84
1. COMPAS Sistemi ve İşleyişi 85
2. COMPAS Sisteminin Meşruiyetine Dair Tartışmalar ve Loomis Davası 85
D. Hindistan: Verimlilik Odaklı Yapay Zekâ Projeleri (SUPACE, SUVAS, LegRAA) 87
1. SUPACE: Yargısal Verimlilik İçin Bilişsel Destek Sistemi 88
2. SUVAS: Çok Dilli Hukuk Düzeninde Dijital Çeviri 88
3. Hindistan Modelinin Kül Halinde Değerlendirilmesi 89
E. Brezilya: Victor ve Socrates Yapay Zekâ Sistemleri 90
1. VICTOR Sistemi 90
2. Sócrates Sistemi 91
3. Her İki Sistemin Birlikte Değerlendirilmesi 91
F. Birleşik Arap Emirlikleri: Aisha ve Yapay Zekâ Destekli Yargı Hizmetleri 92
G. Singapur: Küçük Talepler Mahkemesi ve Çevrimiçi Uyuşmazlık Çözümü Süreçleri 94
1. Çevrimiçi Uyuşmazlık Çözüm Süreçleri ve Algoritmik Rehberlik 95
H. Türk Yargı Sisteminde Hukuk Alanında Kullanımları 96
1. Kısaca Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) ve Yapay Zekâ 96
2. UYAP AI Karar Destek Sistemi 98
3. UYAP’ın Mevcut Yapay Zekâ Kabiliyetleri 99
4. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve “Veri İhtiyacı” Çıkmazı 101
5. Yapay Zekâ Destekli Yargıtay İçtihat Merkezi 103
6. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act) ve Türk Yargısına Yansımaları 105
7. SEGBİS: Mevcut Durumu ve Yapay Zekâ Entegrasyon Potansiyeli 107
Yedinci Bölüm
TÜRK YARGI SİSTEMİNE UYGUN
YAPAY ZEKÂ YAKLAŞIMLARI
I. TÜRK YARGI SİSTEMİNE UYGUN YAPAY ZEKÂ YAKLAŞIMI 112
II. YAKIN GELECEK: HÂKİM–YAPAY ZEKÂ İŞ BİRLİĞİ 116
III. TÜRK YARGI SİSTEMİNE FAYDA SAĞLAYABİLECEK YAPAY ZEKÂ YETENEKLERİ 118
A. Otomatik Tensip ve Türkiye Geneli “İdeal Şablon” Kütüphanesi 118
B. Akıllı Müzekkere Yönetimi ve Çapraz Veri Entegrasyonu 119
C. Kelime Eşleşmesinden Semantik (Anlamsal) İçtihat Taramasına 121
D. Dosya İçeriğinin Otomatik Kategorizasyonu ve Akıllı Navigasyon 122
E. Tebligat Denetimi 123
F. Usulî Hata Önleme Mekanizması 124
G. Dilekçeler Teatisi Aşamasının Otomatik Takibi 126
H. Bilirkişi Raporu Denetimleri 126
I. Hüküm Şablonu ve Üst Yargı “Tutarlılık Filtresi” 128
İ. Yapay Zekâ Zabıt Kâtibi 130
J. Yapay Zekânın Mübaşirlik Mesleğine Olası Etkileri 134
K. Müdürler İçin Yapay Zekâ Yetenekleri 136
IV. ÖNERİLEN MODELİN HUKUK DEVLETİ İLKELERİYLE UYUMU VE SAĞLADIĞI KAZANIMLAR 139
A. Hukuki Belirlilik ve Öngörülebilirlik İlkesi Bağlamında Değerlendirme 139
B. Makul Sürede Yargılanma Hakkı ve Usul Ekonomisi İlkesi Bağlamında Değerlendirme 140
C. Eleştirilerden Sıyrılan İnsan Uygulayıcı Merkezli Kurgu 141
D. Silahların Eşitliği İlkesi ve Adil Yargılanma Hakkı Bakımından Değerlendirme 143
E. Genel Değerlendirme 143
V. YAPAY ZEKÂNIN TÜRK YARGISINA ENTEGRASYONUNDA NORMATİF VE ANAYASAL DUVARLAR 144
A. Modüler Yaklaşım: UYAP Altyapısı ve Hücre Mantığı 144
B. Anayasal Sınırlar ve Yargı Yetkisinin Münhasırlığı 147
C. Karar Verici Yapay Zekâ Modeli ve Gerekçeli Karar Hakkı 149
D. Bütüncül Yapay Zekâ Entegrasyonunun Hukuki Sakıncaları 150
E. Genel Sonuç 150
Sekizinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN YARGILAMA ALANINDA OLASI KULLANIMLARI
I. ALGORİTMİK ADALETİN GELECEK PROJEKSİYONU 154
II. DİJİTAL MAHKEMELER VE YAPAY ZEKÂ HÂKİMLER 157
III. YARGILAMAYA DESTEK OLAN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİ 159
IV. İÇTİHAT TARAMASINA YÖNELİK YAPAY ZEKÂ 161
V. ALTERNATİF YARGI YOLLARINDA YAPAY ZEKÂ 163
Dokuzuncu Bölüm
YAPAY ZEKÂ YARGILAMASI VE ÜST YARGI YOLU DENETİMİ
I. TÜRK HUKUKU VE YAPAY ZEKÂ YARGILAMASININ ÖNÜNDEKİ YASAL ENGELLER 168
II. YAPAY ZEKÂ YARGILAMASI VE TABİİ HÂKİM İLKESİ 171
III. YAPAY ZEKÂ YARGILAMASI VE ANAYASA’NIN 141. MADDESİ 174
IV. YAPAY ZEKÂ HÂKİM/MAHKEME TARAFINDAN VERİLEN KARARLARIN ÜST YARGI YOLU DENETİMİ 176
Onuncu Bölüm
YAPAY ZEKÂ NOTER, OTOMATİK SÖZLEŞMELER VE
AKILLI SÖZLEŞMELER
I. YAPAY ZEKÂ İLE YAPILAN AKILLI SÖZLEŞMELER VE OTOMATİK SÖZLEŞMELER 182
II. YAPAY ZEKÂNIN NOTERLİK MESLEĞİ AÇISINDAN İNCELENMESİ 185
III. DİJİTAL İŞLEM TANIĞI OLARAK YAPAY ZEKÂ VE YAPAY ZEKÂNIN TANIKLIĞI 187
On Birinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN AVUKATLIK MESLEĞİNE OLAN ETKİLERİ
I. YAPAY ZEKÂ AVUKATLAR VE DİJİTAL VEKÂLET 191
II. DİLEKÇE YAZIM SÜREÇLERİNDE ALGORİTMANIN KULLANILMASI 193
III. AVUKAT–MÜVEKKİL GİZLİLİĞİ VE VERİ GÜVENLİĞİ 195
IV. AVUKATIN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN YAPAY ZEKÂ BAKIMINDAN İNCELENMESİ 197
V. YAPAY ZEKÂNIN AVUKATLIK YAPMASINA VE HUKUKİ DANIŞMANLIĞINA İLİŞKİN KANUNÎ VE ANAYASAL ENGELLER 200
VI. SAVUNMA MAKAMININ DİJİTAL ASİSTANLARI: AVUKAT DESTEK SİSTEMLERİ 201
VII. TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ – AVUKATLAR İÇİN YAPAY ZEKÂ KULLANIMI TAVSİYE REHBERİ 203
VIII. AVUKATLAR İÇİN GELİŞTİRİLEN YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI 207
On İkinci Bölüm
YAKIN GELECEĞİN DAVALARI: YAPAY ZEKÂ HATALARI
I. SİSTEMSEL HATALAR VE ÖNGÖRÜLEMEZ ÇIKTILAR 215
II. VERİ ÖNYARGILARI (ALGORITHMIC BIAS) VE GÖRÜNMEZ AYRIMCILIK 216
III. HALÜSİNASYON SORUNU 218
IV. ALGORİTMİK TOLERANSLAR VE ESNEKLİK PAYLARINDAN DOĞAN SAPMALAR 219
V. KARA KUTU (BLACK BOX) FENOMENİ VE GEREKÇESİZLİK 220
VI. VERİ ZEHİRLENMESİ VE MANİPÜLATİF GİRDİLERDEN KAYNAKLANAN HATALAR 221
VII. FİKRÎ MÜLKİYET İHLALLERİ VE ALGORİTMİK İNTİHAL 222
Sonsöz 225
Kaynakça 229
Kavram Dizini 239 |