|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ 5
ÖNSÖZ 7
KISALTMALAR 13
GİRİŞ 15
Birinci Bölüm
KAVRAMSAL ÇERÇEVE, TARİHSEL SÜREÇ VE KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ZORUNLULUK HALİ
I. KAVRAM 21
A. Hukuki Değer Kavramı 21
B. Zorunluluk Hali Kavramı 25
II. ZORUNLULUK HALİNİN VARLIĞINI AÇIKLAYAN TEORİLER 31
A. Koruma Teorisi 32
B. Manevi Cebir Teorisi 33
C. Beklenemezlik Teorisi 34
D. Menfaatlerin Üstünlüğü Teorisi 35
E. Dayanışma Teorisi 37
F. Amaç Teorisi 38
G. Hümanist Teori 40
H. Diğer Teoriler 41
I. Teorilerin Değerlendirilmesi 42
III. ZORUNLULUK HALİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 44
A. Hukuka Uygunluk Sebepleri – Kusurluluğu Etkileyen Sebepler Ayrımı 44
B. Kusurluluğu Kaldıran Sebepler – Mazeret Sebepleri Ayrımı 46
1. Hukuka Uygunluk Sebeplerini Açıklayan Teoriler 48
a. Kamu Yararı Teorisi (Public Benefits Theory) 49
b. Ahlaki Kayıp Teorisi (Moral Forfeiture Theory) 49
c. Ahlaki Değerler Teorisi (Moral Rights Theory) 49
d. Üstün Çıkar/Daha Az Zarar Teorisi (Superior Interest/Lesser
Harm Theory) 50
2. Kusurluluğu Etkileyen Sebepleri Açıklayan Teoriler 51
a. Faydacı Teori (Utilitarian Theory) 51
b. Seçim Teorisi (Choice Theory) 51
c. Karakter Teorisi (Character Theory) 51
3. Değerlendirme ve Tespitler 52
C. Türk Hukukunda Zorunluluk Halinin Hukuki Niteliğini Açıklayan Görüşler 56
1. Kusurluluğu Etkileyen Bir Mazeret Sebebi Olarak Değerlendiren
Görüş 56
2. Kusurluluğu Kaldıran Bir Sebep Olarak Değerlendiren Görüş 58
3. Hukuka Uygunluk Sebebi Olarak Değerlendiren Görüş 58
4. Çifte Fonksiyonlu Olarak Değerlendiren Görüş 59
5. Görüşümüz 61
IV. TÜRK HUKUKUNDA TARİHSEL SÜREÇ 65
A. Osmanlı Devleti Dönemi 66
B. Türkiye Cumhuriyeti Dönemi 71
1. Mülga 765 Sayılı TCK Dönemi 71
2. 5237 Sayılı TCK Dönemi 72
3. Özel Hukukta Zorunluluk Hali 73
a. İlgili Düzenlemeler 73
b. Ceza Hukuku Açısından Değerlendirilmesi 76
V. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ZORUNLULUK HALİ 78
A. Anglo–Sakson Hukuk Sistemi 78
1. ABD 79
2. İngiltere 82
3. Kanada 88
B. Kara Avrupası Hukuk Sistemi 90
1. Almanya 91
a. Hukuka Uygunluk Sebebi Olarak Zorunluluk Hali
(Rechtfertigender Notstand) 95
b. Mazeret Sebebi Olarak Zorunluluk Hali (Entschuldigender
Notstand) 101
2. İtalya 107
3. Fransa 110
4. İspanya 111
5. Avusturya 112
6. İsviçre 113
7. Belçika 114
8. Hollanda 115
9. Danimarka 115
10. Portekiz 116
11. Çekya 117
C. İslam Hukuku Sistemi 118
1. Kuran Ayetlerinde Zorunluluk Hali 120
2. Hadislerde Zorunluluk Hali 122
3. Değerlendirme 124
İkinci Bölüm
TÜRK CEZA HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİNİN ŞARTLARI VE DİĞER KURUMLARLA İLİŞKİSİ
I. KANUNİ DÜZENLEME 127
II. ZORUNLULUK HALİNİN ŞARTLARI 128
A. Zorunluluk Halinin Maddi (Objektif) Şartları 128
1. Tehlikeye İlişkin Şartlar 129
a. Ağır ve Muhakkak Bir Tehlikenin Bulunması 129
aa. Bir Tehlikenin Mevcut Olması 129
ab. Tehlikenin Ağır Olması 138
ac. Tehlikenin Muhakkak Olması 141
b. Tehlikenin Bir Hakka Yönelik Olması 143
c. Tehlikenin Meydana Gelmesine Bilerek Sebebiyet Vermemiş
Olmak 147
d. Tehlikeye Karşı Koymak Yükümlülüğünün Bulunmaması 150
2. Korunmaya İlişkin Şartlar 152
a. Başka Türlü Korunma İmkânının Bulunmaması 152
b. Tehlikenin Ağırlığı İle Konu ve Kullanılan Vasıta Arasında Orantı
Bulunması 157
B. Zorunluluk Halinin Manevi (Sübjektif) Şartı 160
C. Üçüncü Kişi Lehine Zorunluluk Hali 161
III. TÜRK CEZA KANUNUNDA ÖZEL ZORUNLULUK HALLERİ 164
A. TCK m.92 Düzenlemesi 164
B. TCK m.99 Düzenlemesi 170
C. TCK m.147 Düzenlemesi 173
D. TCK m.303 Düzenlemesi 179
IV. ZORUNLULUK HALİNİN MADDİ ŞARTLARINDA HATA 179
V. ZORUNLULUK HALİNDE SINIRIN AŞILMASI 182
VI. ZORUNLULUK HALİ İLE MEŞRU SAVUNMANIN KARŞILAŞTIRILMASI 184
SONUÇ VE ÖNERİLER 189
KAYNAKÇA 199 |