|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
2. Baskıya Önsöz 9
Şekil, Resim ve Tablo Listesi 21
Kısaltmalar Cetveli 25
1. Bölüm
BİR BİLİM OLARAK KRİMİNOLOJİ
§ 1. KRİMİNOLOJİ BİLİMİNİN DOĞUŞU 27
I. Temel Kavramlar 27
1. Kriminoloji 27
2. Suç (Verbrechen) 28
a. Doğal Hukuk Yaklaşımı 29
b. Sosyal Bilim Yaklaşımı 29
c. Hukuki Yaklaşım 29
3. Kriminolog 30
4. Suç Bilimleri 30
II. Doğum Yeri 31
III. Doğum Tarihi 31
IV. Konusu 32
1. Klasik Yaklaşım 32
2. Yeni Yaklaşım 32
V. Yöntem 32
§ 2. KRİMİNOLOJİ BİLİMİNDE OKULLAR VE METODOLOJİK YAKLAŞIMLAR 33
I. Kriminoloji Okulları 33
1. Klasik Okul 33
2. Pozitivist Okul (Biyolojik–Antropolojik Okul) 34
3. Sosyoloji Okulu 35
4. Modern Okul ya da Sentez Okulu 36
II. Metodolojik Yaklaşımlar 37
1. Faile Odaklanmış Geleneksel Kriminoloji 38
2. Yeni Kriminoloji ya da Eleştirel Kriminoloji 38
3. Anlayışçı Kriminoloji 39
4. Teorik Kriminoloji ya da Hukukçu Kriminolojisi 39
5. Marksist–Sosyalist Kriminoloji ya da Radikal Kriminoloji 40
6. Feminist Kriminoloji 40
III. Ülkesel Yaklaşımlar 40
1. İtalya 40
2. Fransa 41
3. Almanya 41
4. ABD 41
5. Türkiye 42
§ 3. KRİMİNOLOJİNİN ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ 42
I. Veri Analizi 43
II. Anket 44
III. Gözlem 44
IV. Deney 45
1. Milgram’ın Otorite Üzerine Sosyal Deneyi 46
2. Zimbardo’nun Hapishane Deneyi 47
V. Vaka İncelemesi 48
§ 4. KRİMİNOLOJİNİN ÇALIŞMA ALANLARI 48
I. Suç Etiyolojisi (Kriminal–Ätiologie) 48
II. Suç Profilaksisi (Verbrechensprophylaxe) 48
III. Viktimoloji 49
IV. Suç Pedagojisi (Kriminalpädagogik) 50
V. Penoloji 51
VI. Suç Fenomenolojisi (Kriminalphänomenologie) 52
§ 5. KRİMİNOLOJİNİN DİĞER BİLİM DALLARIYLA İLİŞKİSİ 53
I. Kriminoloji – Ceza Hukuku İlişkisi 53
II. Kriminoloji – Kriminalistik İlişkisi 55
III. Kriminoloji – Suç Politikası İlişkisi 56
IV. Kriminoloji – Sosyal Bilimler İlişkisi 57
1. Sosyoloji 57
2. Psikoloji 58
3. Diğer Sosyal Bilimler 58
V. Kriminoloji – Doğa Bilimleri İlişkisi 58
1. Psikiyatri 58
2. Adli Tıp 58
3. Etoloji 59
4. Etioloji 59
5. Diğer Doğa Bilimleri 59
§ 6. KRİMİNOLOJİ BİLİMİNİN CEZA ADALETİ SİSTEMİ İÇERİSİNDEKİ YERİ VE ROLÜ 60
I. Kriminolojinin Toplumsal Ödevi 60
II. Kriminologların Rolü ve Sorumluluğu 60
III. Yeni Metodolojinin Ceza Adaleti Sistemine Etkisi 60
§ 7. KRİMİNOLOJİ BİLİMİNİN ÖZELLİKLERİ 61
2. Bölüm
SUÇU AÇIKLAMAYA ÇALIŞAN GÖRÜŞLER: KRİMİNOLOJİ TEORİLERİ
§ 8. SUÇ KAVRAMI VE SUÇ OLGUSU 63
I. Suç Kavramı 63
II. Suçun Ortaya Çıkışı: Suç Haline Getirme (Kriminalisierung) 63
III. Suçun Görünümü (Suç Fenomenolojisi) 64
§. 9. KRİMİNOLOJİ TEORİLERİ (KRIMINOLOGISCHE THEORIEN) HAKKINDA GENEL BİLGİ 65
§ 10. BİREY MERKEZLİ SUÇ TEORİLERİ 67
I. Fail Odaklı Suç Teorileri (Tätererorientierte Kriminalitätstheorien) 67
II. Suçun Mağduru Odaklı Suç Teorileri (Opferorientierte Kriminalitätstheorien) 67
1. Yaşam Tarzı Yaklaşımı (Das Lebensstil–Konzept) 67
2. Rutin Aktivite Teorisi (Die Routine Activity Theorie) 68
3. Kültürel Mağduriyet Teorisi (Die kulturelle Viktimisierungstheorie) 68
4. Öğrenilmiş Çaresizlik Teorisi (Die Theorie der erlernten Hilflosigkeit) 69
§ 11. TOPLUM MERKEZLİ SUÇ TEORİLERİ 69
I. Kültür Bilimi Odaklı Açıklamalar 69
1. Kültürlerin Çatışması Teorisi (Kulturkonfliktstheorie) 69
2. Alt Kültür Teorileri (Subkulturtheorien) 70
a. Varoş Mahalle Kültürü Teorisi 70
b. Ayrıştırıcı İmkanlar Teorisi (Differentielle Gelegenheiten) 71
c. Çokkültürlülük Yaklaşımı (Multi–Kulti) 71
II. Sosyoloji Bilimi Odaklı Açıklamalar 71
III. Antropoloji Merkezli Suç Teorileri 72
1. Biyolojik/Fiziksel Antropoloji Yaklaşımları 72
2. Antropometrik Yaklaşımlar 72
IV. Coğrafya ve Yaşanılan Yer Merkezli Suç Teorileri 73
1. Sosyal Ekoloji Teorisi 73
2. Kırık Camlar Teorisi (broken–windows–theorie) 74
§ 12. PSİKOLOJİ MERKEZLİ SUÇ TEORİLERİ 75
I. Koşullanma Teorileri 75
1. Edimsel Koşullanma (Operasyonel Şartlanma) 75
2. Suçsuz Yaşama Koşullanma (Konditionierung zu straffreiem Verhalten) 76
II. Saldırganlık Teorileri (Aggressivitätstheorien) 77
1. Yansıtma ya da Günah Keçisi Teorisi (Sündenbock Theorie) 77
2. Şiddet Döngüsü Yaklaşımı (Kreislauf der Gewalt) 78
3. Hüsran–Saldırı Hipotezi (Die Frustrations–Aggressions–Hypothese) 78
4. Heyecan Transferi Teorisi (Die Theorie von Erregungstransfer) 79
5. Karşılıklılık ve Saldırganlık (Reziprozität) 79
6. Çevresel Şartlar ve Saldırganlık 79
III. Temel İçgüdüler Teorisi 79
IV. Bağlanma Teorisi Kökenli Şekillendirme Teorisi (Prägungstheorie) 80
§ 13. PSİKİYATRİ MERKEZLİ SUÇ TEORİLERİ 82
I. Delilik Hali 83
1. Tam Delilik Hali 83
2. Kısmi Delilik Hali 83
II. Kişilik Bozukluğu (Psikopatlık) 83
1. Toplum Karşıtı Kişilik Bozukluğu (Störung des Sozialverhaltens) 84
2. Sosyal Kopukluk: Antisosyal Kişilik Bozukluğu (Antisoziale Persönlichkeitsstörung) 85
3. Çoklu Kişilik Bozukluğu (Dissoziale Persönlichkeitsstörung) 85
III. Zekâ Geriliği (Mental Deficiency) 85
§ 14. BİYOLOJİ MERKEZLİ SUÇ TEORİLERİ 86
I. Soya Çekim/Kalıtım Teorisi 87
II. Biyolojik Donanım Teorisi (Biologische Ausstattungstheorie) 88
III. Japon Kan Grubu Öğretisi (Ketsueki–Gata) 90
§ 15. BİRLEŞTİRİCİ SUÇ TEORİLERİ 91
I. Sosyo–Psikolojik Temelli Teoriler 91
1. Dışlanma Teorileri 91
a. Damgalama (Etiketleme) Teorisi (Labeling Approach/Etikettierungsansatz) 92
b. Damgalanma Teorisi (Stigmatisationstheorie) 93
2. Tekrar Edegelen Utangaçlık (Theorie der re–integrativen Beschämung) 94
3. Anomi Teorileri 94
a. Durkheim’in Anomi Teorisi 94
b. Merton’un Anomi Teorisi 95
4. Öğrenme Teorileri 96
a. Ayırıcı Birliktelikler (Theorie der differentiellen Assoziationen/Organizationen) 97
b. Ayırıcı Tanımlama (Theorie der differentiellen Identifikation) 97
c. Akers’in Sosyal Öğrenme Teorisi 98
d. Nötrleştirme (Değersizleştirme/Etkisizleştirme) Teknikleri Teorisi (Theorie der Neutralisierungstechniken) 99
5. Öğrenilmiş Çaresizlik Üzerine Kurulu Kariyer Teorisi 101
II. Sosyo–Biyolojik Temelli Teoriler 102
1. Sosyal Çevre Teorisi (soziale Milieu Theorie) 102
2. Enzim Teorisi 102
III. Sosyo–Ekonomik Temelli Teoriler 103
1. Akıllı Tercih Teorisi (Rational Choice Theorie) 103
2. Davranışsal İktisat (Behavioural Economics) Odaklı Suç Teorisi: Beklenti Teorisi (Prospect Theory) 104
3. Oyun Teorisi (Game Theory) 105
IV. Antropoloji, Psikoloji ve Anatomi Temelli Teoriler (Sentez Teoriler) 105
1. Kafatasından Karakter Öğretisi (Frenoloji) 105
2. Tip Öğretisi (Typenlehre) 106
3. Biyometrik Yaklaşımlar (Fizyonomi) 108
§ 16. SUÇ TEORİLERİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR 114
I. Kontrol Teorileri 114
1. Duraksama Teorisi (Reiss/Reckless) 114
2. Bağlılık Teorisi 115
3. Düşük Öz Kontrol Teorisi (Gottfredson/Hirschi) 115
II. Genel Baskı Teorisi (Agnew) 116
III. Kanaatimiz 117
3. Bölüm
SUÇLULUK VE SUÇLU KİŞİLİĞİ
§ 17. SUÇLULUK (KRIMINALITÄT) 119
I. Bilinen – Bilinmeyen Suçluluk: Aydınlık Alan – Karanlık Alan 120
1. Aydınlık Alan: Kayıtlı Suçluluk 120
2. Karanlık Alan: Kayıt Dışı Suçluluk 120
3. Karanlık Alan Araştırmaları 121
II. Hissedilen Suçluluk – Kayıtlı Suçluluk 121
III. Kayıtlı Suçluluk – Gerçek/Tüm Suçluluk 122
§ 18. SUÇLULUK SINIFLANDIRMALARI (YIĞINSAL SUÇ TASNİFİ) 122
I. Niceliğe Göre Sınıflandırma 123
II. Niteliğe Göre Sınıflandırma 123
III. Ortaya Çıkış Şekillerine Göre Sınıflandırma 123
§ 19. İSTATİSTİKLER VE SUÇLULUK 124
I. Suç İstatistikleri 124
1. Kolluk İstatistikleri (Polizeiliche Kriminalstatistiken) 125
2. Adalet İstatistikleri (Justizstatistiken) 126
3. İnfaz Kurumu İstatistikleri (Strafverfolgungsstatistiken) 127
4. Polis–Adliye Haberciliği Raporlamaları 128
II. İstatistiklerin Kriminolojideki Yeri 129
1. Kabul Görme 129
2. Sayı Oyunları 129
3. Suç Korkusu 130
4. Yüz Bin Kişiye Düşen Suç Sayısı 130
5. Yüz Bin Kişiye Düşen Mahkûm Sayısı 131
§ 20. SUÇLULARIN SINIFLANDIRILMASI: SUÇLU TİPOLOJİSİ (TİPOLOJİK TASNİF) 131
I. Lombroso’nun Suçlu Sınıflandırması 132
II. Ferri’nin Suçlu Sınıflandırması 133
III. Franz von Liszt’in Suçlu Sınıflandırması 133
IV. Milletlerarası Kriminalistik Cemiyeti’nin Sınıflandırması (1897) 133
V. Aschaffenburg’un Suçlu Sınıflandırması 133
VI. Exner’in Suçlu Sınıflandırması 134
VII. Mezger’in Suçlu Sınıflandırması 134
VIII. Seelig’in Suçlu Sınıflandırması 135
§ 21. SUÇLU KİŞİLİĞİNİ ETKİLEYEN HUSUSLAR 135
I. Sağlık 136
1. Fizyolojik–Biyolojik Gelişim 137
2. Ruhsal–Psikolojik Gelişim 138
3. Sosyal İyilik Hali 139
a. Birinci Sosyalleşme Basamağı: Aile 140
b. İkinci Sosyalleşme Basamağı: Okul 143
c. Üçüncü Sosyalleşme Basamağı: Sosyal Çevre 144
d. Dördüncü Sosyalleşme Basamağı: Çalışma Ortamı 144
II. Ekonomi 145
III. Suçlu Kişiliğini Etkileyen Diğer Hususlar 146
1. Zaman Yönetimi 146
2. Mekân–Doğa–Coğrafya 148
3. Toplumsal Gelişmeler, Kırılmalar ve Dönüşümler 148
§ 22. SUÇLU BİRLİKTELİKLERİ (TÄTERGEMEINSCHAFTEN) 149
4. Bölüm
SUÇUN KONTROLÜ VE SUÇUN ÖNLENMESİ
§ 23. SOSYAL KONTROL (SOZIALE KONTROLLE) 151
I. Sosyal Normlar 151
II. Toplumsal Hayatı Düzenleyen Kurallar 151
III. Ceza Hukuku Normlarının Yönlendirici Etkisi 152
IV. Sosyal Davranış Kurallarının İçselleştirilmesi 152
V. Resmi Sosyal Kontrol – Gayri Resmi Sosyal Kontrol 152
§ 24. SUÇUN KONTROLÜ 153
I. Ceza Teorileri 153
II. Suç ve Ceza Politikaları 155
1. Genel Olarak 155
2. Önleyici Suç Politikaları 155
a. Özgürlükten Alıkoyma (Incapacitation) 156
b. Suçluların Topluma Yeniden Dahil Edilmesi (Resozialisierung) 156
c. Suç İşleyenlerin Dışlanması (İzole Etme) 156
d. Yerel Politikalar 157
e. Ceza Hukukunun Yoğun Kullanımı 157
III. Önleyici Tedbirler 157
§ 25. SUÇUN ÖNLENMESİ (KRIMINALPRÄVENTION / VERBRECHENSVORBEUGUNG) 157
I. Genel Olarak 157
II. Önleme Alanları 158
1. Birincil Önleme Alanı (Primäre Prävention) 159
2. İkincil Önleme Alanı (Sekundäre Prävention) 159
3. Üçüncül Önleme Alanı (Tertiäre Prävention) 160
III. Önleme Çeşitleri 160
1. Tepkisel (Reaksiyoner) Önleme Çeşitleri 160
2. Uygulamaya Dönük Önleme – Bilimsel Önleme 161
3. Bastırıcı Önleme (Repressive Prävention) – Entegre Edici Önleme (Integrationsprävention) 161
4. Kurumsal Önleme (Strukturelle Prävention) 161
a. Merkeze Dönük Önleme (Zentralstaatliche Prävention) 161
b. Yerele Dönük Önleme (Kommunale Prävention) 161
5. Durumsal Önleme (Situative Prävention) – Gelişimsel Önleme (Entwicklungsbezogene Prävention) 162
6. Teknik Önleme (Technische Prävention) 163
7. Coğrafi Önleme 165
8. Resmi Önleme – Gayri Resmi Önleme 167
9. Suç İşlemeyene Dönük Önleme – Suç İşleyene Dönük Önleme 167
IV. Önleme Modelleri 168
§ 26. SUÇLA MÜCADELE 168
I. Genel Olarak 168
II. Suçla Mücadelede Yaklaşımlar 168
1. Realist (Gerçekçi) Yaklaşım 168
2. Ütopik Yaklaşım 169
3. Popülist Yaklaşım 169
4. Önleyici Ceza Hukuku Anlayışı (Präventionsstrafrecht) 169
5. Islah Edici Ceza Hukuku Anlayışı (Resozialisierungsstrafrecht) 170
6. Güvenlik Odaklı Ceza Hukuku Anlayışı (Sicherheitsstrafrecht) 170
III. Suçu Kontrol Altına Alma Yöntemleri 171
1. Suç Haline Getirme (Kriminalisierung) 171
2. Suç Olmaktan Çıkarma (Entkriminalisierung) 172
3. Negatif Yaptırım (Cezalandırma) 172
4. Pozitif Yaptırım (Ödüllendirme) 172
5. Uzlaştırma (Fail–Mağdur Uzlaşması) 173
6. Etkin Soruşturma 173
5. Bölüm
SUÇ VE SUÇLULUK TAHLİLLERİ
§ 27. YAŞ VE SUÇ 175
§ 28. EĞİTİM VE SUÇ 178
§ 29. CİNSİYET VE SUÇ 180
I. Erkek Suçluluğu 180
II. Kadın Suçluluğu 181
1. Baskı Teorisi 182
2. Özgürleşme Teorisi 182
3. Korkutucu Etki Teorisi 183
4. Azmettirme Teorisi 183
§ 30. EKONOMİ VE SUÇ 183
§ 31. UYUŞTURUCU VE SUÇ 189
§ 32. ŞİDDET VE SUÇ 194
§ 33. MEDENİ DURUM VE SUÇ 194
§ 34. MEKÂN VE SUÇ 196
§ 35. YABANCILIK VE SUÇ 198
6. Bölüm
UYGULAMALI (KLİNİK) KRİMİNOLOJİ VE KRİMİNOLOJİ BİLİMİNİN GELECEĞİ
§ 36. UYGULAMALI (KLİNİK) KRİMİNOLOJİ 201
I. Kriminal Teşhis (Kriminaldiagnostik) 201
II. Suçun Tahmini (Kriminalprognose) 201
III. Suçu Önleme (Kriminalprävention/Kriminalprophylaxe) 204
IV. Kriminal Terapi (Kriminaltherapie) 204
§ 37. KRİMİNOLOJİ BİLİMİNİN GELECEĞİ 204
I. Kriminoloji Biliminin Öğretimi 204
II. Gelişmekte Olan Alanlar 205
III. Yapay Zekâ 205
IV. Tümden Kontrolcü Yaklaşım: Önleyici Hukuk Arzusu 206
V. Tekerrür 206
Kaynakça 207
Kavram Dizini 215 |