|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz 7
Kısaltmalar 15
GİRİŞ 17
§1. ÖLÜME BAĞLI TASARRUF KAVRAMI
I. GENEL OLARAK ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLAR 19
1. Kavram 19
2. Türleri 21
a. Şekli Anlamda Ölüme Bağlı Tasarruflar 21
b. Maddi Anlamda Ölüme Bağlı Tasarruflar 22
§2. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARDA
HÜKÜMSÜZLÜK HÂLLERİ
I. YOKLUK VE KESİN HÜKÜMSÜZLÜK 25
II. İPTAL EDİLEBİLİRLİK 32
1. Mirasbırakanın Tasarruf Ehliyetinin Bulunmaması 37
2. İrade Bozukluğu Hâlleri 42
a. Genel Olarak 42
b. Yanılma 44
c. Aldatma 46
d. Korkutma ve zorlama 48
3. Hukuka veya Ahlaka aykırılık 50
4. Şekil Eksikliği 53
§3. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ İLE HÜKÜMDEN DÜŞMESİ ARASINDAKİ AYRIM
I. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 57
II. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN HÜKÜMDEN DÜŞMESİ 58
1. Kanun Gereği Hükümden Düşme 58
2. İradi Hükümden Düşme 59
III. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARDA HÜKÜMSÜZLÜK İLE HÜKÜMDEN DÜŞME KAVRAMLARININ BİRBİRİNDEN AYIRT EDİLMESİ 59
§4. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN
KANUN GEREĞİ (KENDİLİĞİNDEN)
HÜKÜMDEN DÜŞTÜĞÜ HÂLLER
I. LEHİNE ÖLÜME BAĞLI TASARRUF YAPILAN KİMSENİN MİRASBIRAKANDAN ÖNCE VEYA AYNI ANDA ÖLMESİ 63
1. Mirasbırakandan Önce veya Aynı Anda Ölümün Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 64
a. Ölümün Miras Hukuku Bakımından Gerçekleşmesi 70
aa. Fiili Ölüm (Biyolojik Ölüm–Beyin Ölümü) 70
bb. Ölüm Karinesi 71
cc. Gaiplik 73
II. EVLİLİĞİN BOŞANMA VEYA BUTLAN SEBEBİYLE SONA ERMESİ 82
1. Boşanma 82
a. Boşanma Kararının Kesinleşmesinden Sonra Eşlerden Birinin Ölümünün Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 82
b. Boşanma Davası Devam Ederken Eşlerden Birinin Ölümünün Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 88
aa. Devam Eden Boşanma Davasında Sağ Kalan Eşin Mirasçılığının Engellenmesi Şartları 93
(1) Boşanma Davasının Derdest Olması 93
(2) Boşanma Davası Devam Ederken Eşlerden Birinin Ölümü 93
(3) Ölen Eşin Mirasçılarından Birinin Davaya Devam Etmesi 97
(4) Sağ Kalan Eşin Kusurunun İspat Edilmesi 102
bb. Davanın Konusu ve Verilen Hükmün Hukuki Niteliği 107
cc. Hüküm ve Sonuçları 110
dd. İsviçre 2023 Miras Hukuku Reformu Kapsamında Boşanmanın Miras Hukuku Bakımından Sonuçları 111
2. Evliliğin butlanına karar verilmesi 114
a. Genel Olarak Evliliğin Butlanı 114
b. Kesinleşmiş Butlan Kararının Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 117
c. Butlan Davası Devam Ederken Eşlerden Birinin Ölmesi 118
d. Butlan Davası Açılmadan Önce Eşlerden Birinin Ölmesi 128
III. NİŞANLILIĞIN SONA ERMESİ 131
IV. EVLATLIK İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI 138
1. Genel Olarak 138
2. Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması Sebepleri 140
3. Evlatlık İlişkisinin Kaldırılmasının Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 142
a. İptal Davası Açılmadan Önce Taraflardan Birinin Ölmesi 144
b. İptal Davası Devam Ederken Taraflardan Birinin Ölmesi 146
c. İptal Kararı Kesinleştikten Sonra Taraflardan Birinin Ölmesi 148
V. SOYBAĞININ REDDİ 149
1. Genel Olarak 149
2. Soybağının Reddi Davası 150
3. Soybağının Reddi Kararının Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 152
a. Soybağının Reddi Davası Açılmadan Önce Taraflardan Birinin Ölmesi 152
b. Soybağının Reddi Davası Devam Ederken Taraflardan Birinin Ölmesi 153
c. Soybağının Reddi Davası Kesinleştikten Sonra Taraflardan Birinin Ölmesi 156
VI. MİRASTAN YOKSUNLUK 157
1. Genel Olarak Mirastan Yoksunluk Kavramı 157
2. Mirastan Yoksunluk Kurumuna Hâkim Olan İlkeler 160
a. Mirastan Yoksunluk Sebeplerinin Sınırlı Sayıda Düzenlenmiş Olması 160
b. Fiilin Kasten ve Hukuka Aykırı Olarak İşlenmesi 162
c. Failin Ayırt Etme Gücünün Bulunması 163
d. Mahkûmiyet Kararının Zorunlu Olmaması 165
3. Mirastan Yoksunluk Sebepleri (TMK m. 578) 165
a. Mirasbırakanı Kasten ve Hukuka Aykırı Olarak Öldürmek veya Öldürmeye Teşebbüs Etmek 166
b. Mirasbırakanı Kasten ve Hukuka Aykırı Olarak Sürekli Şekilde Ölüme Bağlı Tasarruf Yapamayacak Duruma Getirmek 168
c. Mirasbırakanın Ölüme Bağlı Bir Tasarruf Yapmasını veya Böyle Bir Tasarruftan Dönmesini Aldatma, Zorlama veya Korkutma Yoluyla Sağlamak veya Engellemek 169
d. Mirasbırakanın Artık Yeniden Yapamayacağı Bir Durumda ve Zamanda Ölüme Bağlı Bir Tasarrufu Kasten ve Hukuka Aykırı Olarak Ortadan Kaldırmak veya Bozmak 172
4. Mirastan Yoksunluğun Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 174
a. Mirastan Yoksunluk Hâlinde Ölüme Bağlı Tasarrufların Kendiliğinden Hükümden Düşmesi 175
b. Miras Sözleşmesi Kapsamında Ödenen İvazın Mirastan Yoksunluk Sebebiyle İadesi 179
aa. Olumlu Miras Sözleşmelerinde Ödenen İvazın İadesi 180
5. Mirastan Yoksunlukta Affın Etkisi 181
a. Genel Olarak Af Kavramı 181
b. Affın Ölüme Bağlı Tasarrufların Hükümden Düşmesi Bakımından Sonuçları 182
VII. ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN KOŞUL SEBEBİYLE HÜKÜMDEN DÜŞMESİ 183
1. Koşul Kavramı 183
2. Koşulun Ölüme Bağlı Tasarruflardaki Görünümü 184
3. Geciktirici Koşulun Gerçekleşmemesi Sebebiyle Ölüme Bağlı Tasarrufun Hükümden Düşmesi 189
4. Bozucu Koşulun Gerçekleşmesi Sebebiyle Ölüme Bağlı Tasarrufun Hükümden Düşmesi 195
VIII. SÖZLÜ VASİYETNAMENİN HÜKÜMDEN DÜŞMESİ 198
1. Genel Olarak Sözlü Vasiyetname 199
2. Sözlü Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartları 201
a. Olağanüstü Durumun Varlığı 202
b. Mirasbırakanın Resmî ya da El Yazılı Vasiyetname Yapma İmkânının Bulunmaması 207
3. Sözlü Vasiyetnamenin Düzenlenmesine İlişkin Esaslar 208
a. Mirasbırakanın Son Arzularını Tanıklara Açıklaması 208
b. Tanıkların Beyanı Yazıya Geçirme ve Hâkime Bildirme Yükümlülüğü 211
4. Sözlü Vasiyetnamenin Hükümden Düşmesini Gerektiren Hâller 215
a. Sözlü Vasiyetnamenin TMK m. 541 Uyarınca Kendiliğinden Hükümden Düşmesi 217
aa. Mirasbırakanın Olağan Şekillerde Vasiyetname Yapma İmkanının Doğması 217
bb. Mirasbırakanın Diğer Vasiyetname Türlerine Başvurma İmkanının Doğmasından İtibaren Bir Aylık Sürenin Geçmesi 220
IX. MİRASTAN FERAGAT SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMDEN DÜŞMESİ 224
1. Genel Olarak Mirastan Feragat Sözleşmesi 225
2. Tarafları 229
3. Türleri 230
4. Genel Hükümden Düşme Sebeplerinin Mirastan Feragat Sözleşmesine Etkisi 234
a. Feragat Eden Mirasçının Mirasbırakandan Önce Ölmesinin Feragat Sözleşmesine Etkisi 235
b. Feragat Eden Mirasçının Mirastan Yoksun Olmasının Feragat Sözleşmesine Etkisi 239
c. Boşanmanın Mirastan Feragat Sözleşmesine Etkisi 243
aa. Evlenmeden Önce Yapılan Mirastan Feragat Sözleşmelerine Boşanmanın Etkisi 246
bb. Boşanma Davası Devam Ederken Eşlerden Birinin Ölmesinin Mirastan Feragat Sözleşmesine Etkisi 248
d. Evliliğin Butlanı Kararının Mirastan Feragat Sözleşmesine Etkisi 249
e. Mirastan Feragat Sözleşmesinin Koşula Bağlanmasının Etkisi 250
5. Mirastan Feragat Sözleşmesine Özgü Hükümden Düşme Sebepleri (TMK m. 529) 252
a. Mirastan Feragat Sözleşmesinin Belli Bir Kişi Lehine Yapılmış Olması (TMK m. 529/f.1) 253
aa. Feragat Sözleşmesinde “Belirli Bir Kişi” Kavramı 254
bb. Lehine Feragat Edilen Kişi ya da Kişilerin Mirasçı Olamaması 257
cc. Feragat Sözleşmesinin İvazlı veya İvazsız Olmasının TMK m. 529/f.1’in Uygulanmasına Etkisi 264
dd. Altsoyun Feragatten Etkilenmediği Hâllerde Feragat Edilen Payın İntikali 265
b. Mirastan Feragat Sözleşmesinin “Diğer Mirasçılar Lehine” Yapılması (TMK m. 529/f.2) 268
aa. Lehine Feragat Edilen “Diğer Mirasçılar” Kavramı 271
bb. Sağ Kalan Eş Bakımından TMK m. 529/f.2’nin Uygulanabilirliği 273
cc. İvazlı ve İvazsız Feragatte Altsoyun “Diğer Mirasçılar” Kavramı İçindeki Yeri 275
dd. Lehine Feragat Edildiği Kabul Edilen Diğer Mirasçıların Mirasçı Olamadığı Durumlar 278
c. Mirastan Feragatin Herhangi Bir Kimse Lehine Yapılmamış Olması 279
d. Mirastan Feragat Sözleşmesinin TMK m. 529 Kapsamında Hükümden Düşmesinin Sonuçları 281
X. MİRASIN REDDİNİN ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARA ETKİSİ 286
1. Ret kurumunun işlevi ve genel çerçevesi 286
2. Gerçek Ret ve Ölüme Bağlı Tasarruflar Bakımından Sonuçları 287
3. Hükmî Ret ve Ölüme Bağlı Tasarruflar Bakımından Sonuçları 288
a. Hükmî Ret Kavramı ve Şartları 288
b. Hükmî Reddin Ölüme Bağlı Tasarruflara Etkisi 291
aa. Mirasçı Atama Tasarrufu Bakımından 292
bb. Belirli Mal Bırakma Tasarrufu Bakımından 294
XI. VASİYETNAMENİN YOK OLMASI 297
1. Vasiyetnamenin Yok Olması Kavramı ve Kapsamı 297
2. TMK m. 543/f.2’nin Uygulanma Koşulları 299
a. Vasiyetname Belgesinin Yok Olması 300
aa. Vasiyetnamenin Kaza Sonucunda Yok Olması 300
bb. Vasiyetnamenin Üçüncü Kişinin Kusurlu Davranışı Sonucu Yok Olması 303
b. Mirasbırakanın Geri Almaya Yönelik Bir İradesinin Bulunmaması 303
c. Vasiyetname İçeriğinin Aynen ve Tamamen Belirlenememesi 305
d. İspat Konusu ve İspat Yükü 306
e. Vasiyetname Türleri Bakımından Yok Olma Hâlinin Uygulama Alanı 307
f. Vasiyetnamenin Yok Olmasının Hukuki Sonuçları 311
aa. Vasiyetnamenin Yok Olması Hâlinde Tasarrufun Hükümden Düşüp Düşmediğinin Tespiti 311
bb. Vasiyetnamenin Yok Olmasından Doğan Tazminat Talebi 312
(1) Hukuka Aykırılık 314
(2) Kusur 314
(3) Zarar 315
(4) Uygun İlliyet (Nedensellik) Bağı 318
cc. Vasiyetnamenin Yok Edilmesi Nedeniyle Mirastan Yoksunluk 318
XII. BELİRLİ MAL BIRAKMA VASİYETİNİN KENDİLİĞİNDEN HÜKÜMDEN DÜŞMESİ (TMK m. 517/f.3) 322
1. TMK m. 517/f.3 ile TMK m. 544/f.2 Arasındaki İlişki 323
2. TMK m. 517/f.3 Hükmü Kapsamında Tasarrufun Hükümden Düşmesinin Şartları 326
a. Vasiyet Konusu Malın Mirasbırakanın Ölümünde Terekede Bulunmaması 326
b. Vasiyet Konusunun Ferden Belirli Olması 327
c. Tasarruftan Aksinin Anlaşılmaması 330
d. Vasiyet Borcunun Konusuz Kalması 332
3. Belirli Mal Bırakma Vasiyetinin TMK m. 517/f.3 Uyarınca Hükümden Düşmesinin Sonuçları 333
XIII. İKAMELİ TASARRUFLARIN HÜKÜMDEN DÜŞMESİ 334
1. Yedek Mirasçı veya Yedek Vasiyet Alacaklısı Atanması 335
a. Yedek Mirasçı veya Yedek Vasiyet Alacaklısı Atanması Kavramları ve Hukuki Niteliği 335
b. Yedek Mirasçı veya Yedek Vasiyet Alacaklısı Atamasının Hükümden Düşmesi 340
aa. Asıl Mirasçının ya da Vasiyet Alacaklısının Bu Sıfatı Kesin Olarak Kazanması 340
bb. Yedek Mirasçı Atamasına Özgü Sebeplerle Hükümden Düşmesi 341
(1) Yedek Mirasçının ya da Vasiyet Alacaklısının Ölmesi 341
(2) Yedek Mirasçı (Yedek Vasiyet Alacaklısı) ile Mirasbırakan Arasındaki Evliliğin Sona Ermesi 342
(3) Yedek mirasçının (Yedek Vasiyet Alacaklısının) Mirastan Yoksun Olması 344
(4) Dürüstlük Kuralına Aykırı Davranışların Yedek Mirasçılık Üzerindeki Etkisi 344
(5) Yedek Mirasçı Atamasının İlave Geciktirici veya Bozucu Koşullara Bağlanmasının Etkisi 345
(6) Mirasın Reddinin Yedek Mirasçı Atama Tasarrufuna Etkisi 346
2. Artmirasçı veya Art Vasiyet Alacaklısı Ataması 347
a. Artmirasçı veya Art Vasiyet Alacaklısı Kavramları ve Hukuki Niteliği 347
b. Artmirasçı veya Art Vasiyet Alacaklısı Atamasının Hükümden Düşmesi 356
aa. Artmirasçının Geçiş Anından Önce Ölmesi (TMK m. 525/f.2) 356
bb. Artmirasçı ile Mirasbırakan Arasındaki Evliliğin Sona Ermesi 359
cc. Artmirasçının (Art Vasiyet Alacaklısının) Mirastan Yoksun Olması 360
dd. Dürüstlük Kuralına Aykırı Davranışların Artmirasçılık Üzerindeki Etkisi 360
ee. Geçiş Anına İlişkin Koşulun Gerçekleşmemesi ve İlave Koşulların Etkisi 363
ff. Mirasın Reddinin Artmirasçı (Art Vasiyet Alacaklısı) Atama Tasarrufuna Etkisi 365
Sonuç 367
Kaynakça 385 |