|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Teşekkür 5
Önsöz 7
Giriş 17
1. BANKALARIN KAYNAK YAPISI VE FONLAMA STRATEJİLERİ 21
1.1. Mevduatlar 22
1.1.1. Vadesiz Mevduatlar 23
1.1.2. Vadeli Mevduatlar (Time Deposits/Term Deposits) 29
1.1.3. Tasarruf/Yatırım Mevduatları (Savings Deposits) 29
1.1.4. Diğer Mevduat Türleri 30
1.2. Mevduat Dışı Yükümlülükler (Non–Deposit Liabilities) 30
1.2.1. Bankaların Para Piyasalarından Fon Sağlama Olanakları 30
1.2.1.1. Bankalararası Borçlanmalar (Interbank Borrowing) 30
1.2.1.2. Banka Bonolarının İhracı 30
1.2.2. Bankalararası Piyasa İşlemlerinden Sağlanan Fonlar 31
1.2.2.1. Merkez Bankası Bankalararası TL Piyasası 31
1.2.2.2. Bankalararası Para Piyasası 32
1.2.2.3. Takasbank Para Piyasası 33
1.2.2.4. BİST Repo – Ters Repo Piyasası (BİST Para Piyasası) 33
1.2.2.5. Yurt Dışı Borçlanma Araçları (Euro Tahviller, Uluslararası Tahviller vb.) 34
1.2.2.6. Varlığa Dayalı Menkul Kıymet İhracı (Securitization) 35
1.2.2.7. Sendikasyon Kredileri (Syndicated Loans) 35
1.2.2.8. Kira Sertifikaları (Sukuk) 36
1.2.2.9. Sermaye Benzeri Borçlanma Araçları 37
1.2.2.9.1. Katkı Sermaye Niteliğindeki Borçlanma Araçları 39
1.2.2.9.2. İlave Ana Sermaye Niteliğindeki Borçlanma Araçları 39
1.3. Özkaynaklar ve Sermaye Yeterliliği 40
1.3.1. Ana Sermaye (Tier 1 Capital) 40
1.3.2. Katkı Sermaye (Tier 2 Capital) 41
1.4. Bu Bölümün (Kaynak Yapısı ve Fonlama) Ana Çerçevesi 43
1.5. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 44
2. FON TRANSFER FİYATLANDIRMASI SİSTEMLERİ 47
2.1. FTF’nin Önemi ve İlgili Kavramlar 47
2.2. Temel FTF Kavramları 49
2.2.1. Fon Kaynak Birimi 49
2.2.2. Fon Kullanım Birimi 49
2.2.3. FTF Oranı 49
2.2.4. FTF Havuzu 50
2.3. Farklı Fon Transferi Fiyatlandırması Modelleri ve Uygulama Esasları 50
2.3.1. Tek Havuz Modeli 50
2.3.1.1. Tek Havuz FTF Oranının Hesaplanması 51
2.3.1.2. Tek Havuz Modelinin Avantajları 52
2.3.1.3. Tek Havuz Modelinin Dezavantajları ve Sınırlılıkları 52
2.3.2. Çoklu Havuz Modeli 53
2.3.2.1. Çoklu Havuz Modelinin İşleyiş Mekanizması 53
2.3.2.2. Çoklu Havuz Modelinin Avantajları 56
2.3.2.3. Çoklu Havuz Modelinin Dezavantajları 56
2.3.2.4. Çoklu Havuz Modeli Uygulama Örneği 57
2.3.3. Eşleşen Vade Modeli 61
2.3.3.1. Eşleşen Vade Modelinin İşleyiş Mekanizması 62
2.3.3.2. Eşleşen Vade Modelinin Avantajları 64
2.3.3.3. Eşleşen Vade Modelinin Dezavantajları ve Zorlukları 64
2.3.3.4. Eşleşen Vade Modeli: Örnek Uygulama 65
2.3.3.5. Eşleşen Vade Modeline Yönelik Değerlendirmeler 70
2.3.4. Getiri Eğrisi Bazlı Model 71
2.3.4.1. Getiri Eğrisi Bazlı Modelin İşleyiş Mekanizması 72
2.3.4.2. Getiri Eğrisi Bazlı Modelin Avantajları 74
2.3.4.3. Getiri Eğrisi Bazlı Modelin Dezavantajları ve Zorlukları 75
2.4. Bu Bölümün (Fon Transfer Fiyatlandırması) Ana Çerçevesi 76
2.5. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 77
3. KREDİ FİYATLANDIRMASININ STRATEJİK ÇERÇEVESİ VE MALİYET YAPISI 79
3.1. Stratejik Çerçeve 79
3.1.1. Bankanın İçsel Stratejileri (Banka Nereye Gitmek İstiyor?) 79
3.1.2. Piyasa ve Rekabet Dinamikleri (Rakipler Nerede Duruyor?) 80
3.1.3. Müşteri Faktörleri (Müşteri Ne İstiyor?) 81
3.2. Maliyet Tabanı (Fiyatlandırmanın Temeli Olan Maliyetlerin Kapsamlı Analizi) 82
3.2.1. Fonlama Maliyeti 82
3.2.1.1. Zorunlu Karşılıklar 82
3.2.1.2. Yurt Dışından Temin Edilen Kaynakların Maliyeti 86
3.2.1.3. Döviz Cinsi Kaynaklardan Kaynaklanan Kur Riskine Karşı Yapılan Hedging Maliyeti 88
3.2.2. Faaliyet Giderleri 88
3.2.3. Risk ve Sermaye Maliyetleri: Riskin Fiyatı 90
3.2.4. Yasal ve Düzenleyici Maliyetler 91
3.3. Bu Bölümün (Stratejik Çerçeve ve Maliyet Yapısı) Ana Çerçevesi 91
3.4. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 92
4. KREDİ FİYATLANDIRMA MODELLERİ VE UYGULAMALARI 93
4.1. Maliyet Artı Fiyatlandırma (Cost–Plus) Modeli 93
4.2. Riske Dayalı Fiyatlandırma (Risk–Adjusted) Modeli 94
4.3. İlişki Fiyatlandırması (Relationship Pricing) Modeli 96
4.4. Piyasa Odaklı Fiyatlandırma (Market–Based) Modeli 98
4.5. Entegre Fiyatlandırma Modeli 99
4.6. Günümüzde Nakdi Kredilerde Fiyatlandırma Pratiği 102
4.7. Bu Bölümün (Kredi Fiyatlandırma Modelleri) Ana Çerçevesi 102
4.8. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 103
5. TÜKETİCİ KREDİLERİNİN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER 105
5.1. Faiz Oranları ve İlişkili Kavramlar 106
5.1.1. Gerçek Risksiz Faiz Oranı (Yalın Faiz Oranı) 107
5.1.2. Nominal Risksiz Faiz Oranı (Krf) 108
5.1.3. Enflasyon Primi 108
5.1.4. Geri Ödenmeme Riski Primi 108
5.1.5. Likidite Riski Primi 109
5.1.6. Vade Riski Primi 109
5.1.7. Yeniden Yatırım Riski Primi 109
5.1.8. Efektif Faiz Oranı 110
5.1.9. Reel Faiz Oranı 112
5.1.10. Gösterge Faiz [Tahvil ve Bono (DİBS) Faizleri] 113
5.1.11. Politika Faizi 114
5.1.12. Gecelik Faiz Oranları (Borçlanma Faiz Oranı – Borç Verme Faiz Oranı) 115
5.1.13. Geç Likidite Penceresi Faizi Oranı (Late Liquidity Window Interest Rates) 116
5.1.14. TCMB Faiz Oranlarını Belirlerken Dikkate Aldığı Faktörler 116
5.1.15. Reeskont Faiz Oranı 117
5.1.16. Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı 118
5.1.17. Akdi Faiz Oranı (Sözleşmesel Faiz) 118
5.1.18. Sabit Faiz – Değişken Faiz 119
5.1.19. Gecikme Faizi (Temerrüt Faizi) 119
5.1.20. Türkiye’deki Başlıca Yasal Faiz Türleri ve Tavanları 120
5.2. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu ve Banka Sigorta Muameleleri Vergisi 122
5.3. Kredi Tahsis Ücreti ve Diğer Masraflar (Sigorta, Ekspertiz) 124
5.4. Promosyonel Fiyatlandırma 125
5.5. Bu Bölümün (Kredilerinin Fiyatlarını Etkileyen Faktörler) Ana Çerçevesi 127
5.6. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 128
6. KREDİLERDE ÖDEME PLANI DIŞINA ÇIKILAN DURUMLAR 129
6.1. Kredilerin Vadesinden Önce (Erken) Ödenmesi 129
6.1.1. Erken Ödemelerde Müşterinin Avantajlı Olduğu Durumlar 129
6.1.2. Erken Ödemelerde Müşterinin Dezavantajlı Olduğu Durumlar 130
6.1.3. Erken Ödemelerde Bankanın Dezavantajlı Olduğu Durumlar 130
6.1.4. Erken Ödemelerde Bankanın Avantajlı Olduğu Durumlar 131
6.2. Sorunlu Krediler (Geciken Ödemeler) 131
6.2.1. Kredi Yapılandırma (Restructuring) Durumlarında Hesaplamalar 131
6.2.2. Kredi Yeniden Yapılandırmalarında Fiyatlandırma 133
6.2.3. Kredi Risk Primi (Prisk) ve Ölçümü 134
6.2.3.1. Kantitatif (Ölçülebilir) Risk Faktörleri 134
6.2.3.2. Kalitatif (Yoruma Dayalı) Risk Faktörleri 135
6.3. Bu Bölümün (Ödeme Planı Dışına Çıkılan Durumlar) Ana Çerçevesi 136
6.4. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 137
7. KREDİ GERİ ÖDEME PLANLARINI HESAPLAMA YÖNTEMLERİ 139
7.1. Eşit (Sabit) Taksit Ödemeli Plan (Equal Installment / Annuity Method) 139
7.2. Eşit (Sabit) Anapara Ödemeli (Azalan Taksitli) Plan 142
7.3. Balon Ödemeli veya Ara Ödemeli Geri Ödeme Planları 145
7.4. Balon Ödemlerin Erken veya Geç Olmasının Etkisi 147
7.5. Ara Dönem Ödemesiz Planlar 151
7.6. Ödeme Tablolarının Hazırlanması ve Müşteriye Sunumu 155
7.7. Taksitler Sonsuza Kadar Devam Edecek Taksitler 156
7.8. Yıllık Efektif Maliyet Oranının Hesaplanması ve Önemi 157
7.9. Bu Bölümün (Geri Ödeme Planları) Ana Çerçevesi 158
7.10. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 159
8. GAYRİNAKDİ KREDİLERİN FİYATLANDIRMASI 161
8.1. Teminat Mektupları 162
8.1.1. Teminat Mektubu Komisyon Oranını Etkileyen Temel Faktörler 162
8.1.2. Teminat Mektubunun Dönemsel Komisyon Tutarının Hesaplaması 163
8.1.3. Teminat Mektubunun Tazmini (Nakit Paraya Çevrilmesi) 165
8.2. Akreditifler 166
8.2.1. Akreditifin Tarafları 166
8.2.2. Akreditif Fiyatlandırmasını Etkileyen Temel Unsurlar 167
8.2.2.1. Risk Odaklı Faktörler (Maliyetin Ana Belirleyicileri) 167
8.2.2.2. Operasyonel ve Yapısal Faktörler 168
8.2.3. Akreditif Fiyatlandırmasını Etkileyen Komisyon Türleri 169
8.3. Kabul/Aval Kredileri 170
8.4. Çek Yaprağının 5941 Sayılı Kanun Çerçevesinde Gayrinakdi Kredi Niteliği 171
8.5. Bu Bölümün (Gayrinakdi Kredilerin Fiyatlandırması) Ana Çerçevesi 173
8.6. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 174
9. ŞUBECİ VE PAZARLAMACIYA YÖNELİK UYGULAMALI FİYATLANDIRMA ÖRNEKLERİ VE PAZARLIK STRATEJİLERİ 177
9.1. Firmalarla Birlikte Girilecek Ortak Kampanyalar 177
9.1.1. Kampanya Amaçlarının ve Hedef Kitlenin Netleştirilmesi 178
9.1.2. Maliyet Paylaşımı ve Gelir/Gider Beklentilerinin Belirlenmesi 178
9.1.3. Kampanyaya Özel Ürün Fiyatlandırması (İndirimler, Ek Faydalar) 178
9.1.4. Kampanya Kârlılık Analizi ve Başa Baş Noktası 179
9.2. Üye İşyeri Anlaşmaları ve POS 182
9.2.1. Üye İşyeri Anlaşmaları ve Standart POS Komisyon Oranları 182
9.2.2. Taksitli Satışlarda Ek Komisyon veya Vade Farkı Uygulamaları 182
9.2.3. Müşteriye Yansıtılan ve İşyerinden Alınan Komisyonların Analizi 183
9.3. Vadesiz Mevduat Müşterisine Yönelik Özel Fiyatlandırma 184
9.3.1. Ortalama Vadesiz Bakiye Analizi 184
9.3.2. Vadesiz Bakiye Karşılığında Sunulabilecek İndirimli İşlem Komisyonları 184
9.3.3. Vadesiz Bakiye Karşılığında Kredi Faiz Oranlarında İndirim 185
9.4. Taksitli Kredilerde Fiyatlandırma ve Pazarlık Süreçleri 188
9.5. Müşterinin Toplam İlişki Kârlılığı 191
9.6. Ankes Yönetiminde Zorunlu Karşılıkların ve KKDF ve BSMV’nin Etkileri 193
9.6.1. Zorunlu Karşılıkların Ankes Yönetimine Etkileri 193
9.6.2. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu ve Banka Sigorta Muameleleri Vergisinin Ankes Yönetimine Etkileri 195
9.7. Bu Bölümün (Fiyatlandırma Örnekleri ve Pazarlık Stratejileri) Ana Çerçevesi 195
9.8. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 196
10. ŞUBE PERSPEKTİFİNDEN FİYATLANDIRMA VE VERİMLİLİK ANLAYIŞI 197
10.1. Fiyatlandırmada Toplam İlişki Kârlılığı ve Stratejik Değer Boyutları 197
10.2. Müşteri Segmentasyonu 199
10.2.1. Banka Müşterilerinin Genel Segmentasyon 200
10.2.2. Banka Müşterilerinin Ayrıntılı Segmentasyonu 201
10.2.3. Farklı Müşteri Segmentlerine Yönelik Ürün ve Fiyatlandırma Önerileri 203
10.2.3.1. Gençler, Emekliler ve KOBİ’ler İçin Ürün ve Fiyatlandırma Önerileri 203
10.2.3.2. Genel Olarak Ürün ve Fiyatlandırma Önerileri 208
10.3. Davranışsal Finans ve Fiyatlandırma Psikolojisi 211
10.3.1. Çıpalama Etkisi 212
10.3.2. Çerçeveleme Etkisi 212
10.3.3. Yem Etkisi 213
10.3.4. Zihinsel Muhasebe (Mental Accounting) 214
10.3.5. Mevcudu Koruma (Statüko) Yanlılığı 214
10.4. Şube Performansının Ölçülmesi 215
10.4.1. Finansal Açıdan Performans Ölçütleri 216
10.4.2. Müşteri Açısından Performans Ölçütleri 217
10.4.3. İç Süreçleri Açısından Performans Ölçütleri 218
10.4.4. Öğrenme ve Gelişme Açısından Performans Ölçütleri 218
10.5. Fiyatlandırma Etiği ve Şeffaflık 219
10.6. Pazarlık ve Karar Alma Süreçlerinde Şubenin Kırmızı Çizgileri 220
10.7. Yapay Zekâ Destekli Fiyatlandırma ve Kişiselleştirmenin Geleceği 221
10.8. Bu Bölümün (Şube Perspektifinden Fiyatlandırma ve Verimlilik) Ana Çerçevesi 222
10.9. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 223
11. KATILIM BANKACILIĞI VE TİCARİ BANKACILIK KARŞILAŞTIRMASI 225
11.1. Fonlama (Kaynak Toplama) Açısından Karşılaştırma 227
11.2. Fon Kullandırma Açısından Karşılaştırma 229
11.3. Fiyatın Belirlenmesi Açısından Karşılaştırma 232
11.4. Yönetim Biçimi Açısından Karşılaştırma 234
11.5. Katılım Bankacılığı ve Ticari Bankacılık Arasındaki Etkileşim 235
11.6. Bu Bölümün (Katılım Bankacılığı) Ana Çerçevesi 235
11.7. Bu Bölümle İlgili Temel Vurgular 236
KAVRAMLAR SÖZLÜĞÜ 239
TEST SORULARI VE CEVAPLARI 255
Kaynakça 333
Kavram Dizini 337
Özgeçmişler 340 |