|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ (Prof. Dr. Süleyman Başterzi) 7
SUNUŞ (Prof. Dr. Olaf Deinert) 9
SUNUŞ (Prof. Dr. Olaf Deinert) 11
ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR 13
İÇİNDEKİLER 19
KISALTMALAR 33
GİRİŞ 39
BİRİNCİ BÖLÜM
KURAMSAL VE TARİHSEL BOYUTUYLA SENDİKALAR – SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ
§ 1. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 45
I. GENEL OLARAK 45
II. İLKELER VE KURALLAR 46
III. SENDİKALİZM 49
A. Sendikalizmin Doğuşu 51
B. Sendikalizmin Genel Esasları 54
§ 2. SENDİKA KAVRAMI VE SENDİKACILIĞIN TARİHÇESİ 58
I. SENDİKA KAVRAMI 58
II. SENDİKACILIĞIN TARİHÇESİ 62
A. Genel Olarak 62
B. İngiltere’de Sendikacılık 64
C. Almanya’da Sendikacılık 68
Ç. Fransa’da Sendikacılık 74
D. Türkiye’de Sendikacılık 78
1. Genel Olarak 78
2. Osmanlı Döneminde Sendikal Hareketler 78
3. Cumhuriyet Döneminde Sendikal Hareketler 83
§ 3. SENDİKANIN TANIMI İLE SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ 94
I. SENDİKANIN TANIMI 94
A. Genel Olarak 94
B. İşçi Sendikaları 96
C. İşveren Sendikaları 99
Ç. Konfederasyonlar ve Kuruluş Kavramı 99
D. Alman Hukukunda Sendikal Örgütler 101
1. Genel Olarak 101
2. Sendikanın Unsurları 103
a. Kuruluşa Dair Temel Unsurlar 103
1) İşçi veya İşverenler Tarafından Oluşturulan
Örgütsel Yapı 103
2) Özel Hukuk Hükümleri Çerçevesinde Serbest Olarak
Örgütlenmiş Olması 104
b. Amaç Unsuru 105
c. Bağımsızlık Unsuru 105
1) Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı 106
2) Üçüncü Taraflara Karşı Bağımsızlık 107
ç. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti Bakımından Aranan İlave
Unsurlar 108
1) Demokratik Örgütlenme 109
2) Sosyal Baskı Gücü 110
3) Toplu İş Sözleşmesi Yapma Amacının Güdülmesi ve
Sürece Katılım 112
4) Zanaat Odaları/Esnaf Derneklerinin Toplu İş
Sözleşmesi Ehliyeti 113
5) Üst Kuruluşların Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti 113
3. İşçi Sendikaları 114
4. İşveren Sendikaları 116
II. SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ 118
A. Genel Olarak 118
B. Sendika Özgürlüğünün Niteliği 119
1. Hak ve Özgürlük Kavramları 119
2. Sendika Özgürlüğünün Niteliği 120
a. İnsan Hakkı Niteliği ve Diğer Bazı İnsan Hakları ile
İlişkisi 120
1) Sendika Özgürlüğü ve İfade Özgürlüğü İlişkisi 121
2) Sendika Özgürlüğü ve Örgütlenme Özgürlüğü
İlişkisi 122
b. Sosyal ve Ekonomik Hak – Klasik Temel Hak
Değerlendirmesi 123
c. Çifte Temel Hak Niteliği 125
C. Sendika Özgürlüğünün Kapsamı 126
1. Bireysel Sendika Özgürlüğü 126
a. Olumlu Sendika Özgürlüğü 126
b. Olumsuz Sendika Özgürlüğü 129
2. Kolektif Sendika Özgürlüğü 130
Ç. Hakkın Sınırlandırılması ve Korunması 133
1. Hakkın Sınırlandırılması 133
2. Hakkın Korunması 135
D. Sendika Özgürlüğü Bağlamında Kamu Görevlilerinin
Durumunun Değerlendirilmesi 136
E. Alman Hukukunda Sendika Özgürlüğü 138
1. Örgütlenme (Dernek Kurma) Özgürlüğü 138
2. Sendika Özgürlüğü 141
a. Bireysel Sendika Özgürlüğü 143
1) Olumlu Sendika Özgürlüğü 143
2) Olumsuz Sendika Özgürlüğü 144
b. Kolektif Sendika Özgürlüğü 148
1) Kolektif Sendika Özgürlüğü Çerçevesinde
Sendikaların Kuruluşuna (Varoluşuna) ve
Faaliyetlerine Dair Güvenceler 150
2) Kolektif Sendika Özgürlüğü Çerçevesinde
Sendikaların Kullanabileceği Araçlara Dair
Güvenceler 154
3) Güvencelerin Sınırı 156
F. Bireysel ve Kolektif Sendika Özgürlüklerinin Çatışması 157
1. Türk Hukukunda Sendikal Özgürlüklerin Çatışması 157
2. Alman Hukukunda Sendikal Özgürlüklerin Çatışması 159
III. ULUSLARARASI BELGELERDE SENDİKA HAKKI VE ÖZGÜRLÜĞÜ 163
A. Birleşmiş Milletler Belgeleri 163
1. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 163
2. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası
Sözleşme 164
3. Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi 165
B. Avrupa Konseyi Belgeleri 166
1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 166
2. Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 167
C. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri 167
1. Genel Olarak 167
2. 87 Numaralı Sendika Özgürlüğü ve Sendikalaşma Hakkının
Korunması Sözleşmesi 168
3. 11 Numaralı Örgütlenme Özgürlüğü (Tarım) Sözleşmesi 170
4. 98 Numaralı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı
Sözleşmesi 172
5. 151 Numaralı Çalışma İlişkileri (Kamu Hizmeti) Sözleşmesi 173
6. Uluslararası Sözleşmelerin Ulusal Hukuka Etkisi 175
a. Genel Olarak 175
b. Kuramsal Yaklaşımlar 176
c. Uluslararası Sözleşmelerinin Türk Hukukundaki Yeri 177
ç. Doğrudan Uygulanabilirlik (Self–Executing) Sorunu 180
İKİNCİ BÖLÜM
SENDİKALARIN KURULUŞUNA DAİR İLKELER
§ 4. SERBEST KURULUŞ İLKESİ VE SENDİKALARIN TÜZEL KİŞİLİĞİ 183
I. SERBEST KURULUŞ İLKESİ 183
A. Kuruluş Sistemleri 183
1. İzin (Ruhsat/İmtiyaz) Sistemi 184
2. Normatif Sistem 185
3. Serbest Kuruluş Sistemi 186
4. Karma Sistem 188
B. Sendikalarda Serbest Kuruluş İlkesi 188
1. Genel Olarak 188
2. Kurucu Olabilme Koşulları 191
a. İşçi Sendikası Kurucuları Bakımından 191
1) İşçi Statüsü 191
2) STİSK m. 6 Kapsamında Yer Alan Koşullar 194
a) Fiil Ehliyetine Sahip Olma 195
b) Fiilen Çalışma Koşulu 196
c) Belirli Suçlar Dolayısıyla Mahkûmiyetin
Bulunmaması 199
3) Mevcut Sendika Üyeliğinin Kuruculuğa Etkisi 200
b. İşveren Sendikaları Kurucuları Bakımından 204
c. Konfederasyonların Kuruluşu Bakımından 206
3. Kurucu Sayısı 207
4. Sendika ve Konfederasyonların Kuruluşunda Usul 207
a. Sendika Tüzüğünün Hazırlanması ve Teslimi 207
b. Tüzük ya da İlgili Belgelerde Hukuka Aykırılık
Bulunması 212
c. Tüzük Hükümlerinin Yargısal Denetimi 214
5. Kuruluşlarda Birleşme ve Katılma 215
6. Sendika Şubeleri ile Temsilcilikler 216
7. Alman Hukukunda Sendikaların Serbest Kuruluşu 219
a. Sendikaların Hukuki Statüleri 219
b. Sendika/Dernek Kurma Hakkı ve Hak Sahipleri 220
c. Sendikaların Kuruluşu ve Tüzüklerinin İçeriği 221
1) Alman Medeni Kanunu (BGB) ve Temel Ayrımlar 221
2) BGB Çerçevesinde Tescilli Derneklerin Kuruluşuna
Dair Temel Hukuki Düzenlemeler 222
a) Üye Sayısı 222
b) Dernek Tüzüğünün Temel İçeriği 223
c) Derneğin Tescili 227
ç) Tescilin Etkisi ve Şartlardaki Eksikliklerin
Yasal Sonuçları 228
3) Sendikaların Kuruluşu ve Tüzükleri 231
ç. Tüzük Değişiklikleri 235
d. Sendikaların Birleşmesi veya Bölünmesi 235
e. Sendikaların Sona Ermesi 236
II. SENDİKALARIN TÜZEL KİŞİLİĞİ 237
A. Tüzel Kişilik Kavramı 237
1. Hukuki Düzlemde Kişilik Kavramı 237
2. Tüzel Kişilik Türleri 240
B. Sendikal Örgütlerde Tüzel Kişilik 241
C. Tüzel Kişiliğin Kazanılması 243
Ç. Tüzel Kişilik Kazanamayan Oluşumlar 244
D. Alman Hukukunda Sendikaların Tüzel Kişilikleri 246
1. Sendikaların (Derneklerin) Tüzel Kişilikleri 246
a. BGB Bağlamında Temel Ayrımlar 246
1) Genel Olarak 246
2) Ekonomik Amaç Güden ve İdeal Amaç Güden
Dernek Ayrımı 246
3) Tüzel Kişiliği Olmayan Dernekler 247
a) Genel Olarak 247
b) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklere Tanınan
Bazı Temel Haklar ve Yükümlülükleri 249
c) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklerin Temel
Örgütsel Yapısı 252
i. Genel Kurul 252
ii. Yönetim Kurulu 253
iii. Diğer Organlar 254
ç) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklere Üyelik ile
Üyelerin Hak ve Yükümlülükleri 255
i. Üyelik ve Üyeliğin Sona Ermesi 255
ii. Üyelerin Temel Hak ve Yükümlülükleri ile
Dernek Borçlarından Sorumluluk 256
d) Tüzel Kişiliği Olmayan Derneklerin Sona
Ermesi ve Tasfiyesi 257
4) Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı 258
b. Tüzel Kişiliğe Sahiplik Ayrımında Sendikaların Durumu 259
2. Sendikaların Temsili ve Hukuki Sorumlulukları 262
§ 5. İŞKOLU ESASINA GÖRE SENDİKALAŞMA İLKESİ 264
I. GENEL OLARAK 264
II. YASAL DÜZENLEMELER VE DEĞERLENDİRME 267
A. Yasal Düzenlemeler 267
B. Yasal Düzenlemelerin Değerlendirilmesi 269
1. Yasal Düzenlemelerin Genel Değerlendirmesi 269
a. İşkolu Esasına Göre Sendikalaşma Bağlamında
Değerlendirme 269
b. Meslek Esasına Göre Sendikalaşma Bağlamında
Değerlendirme 271
c. İşyeri Esasına Göre Sendikalaşma Bağlamında
Değerlendirme 276
2. ILO Normları Bağlamında Değerlendirme 280
3. Güçlü Sendikacılık Perspektifi Bağlamında Değerlendirme 282
4. Sendika İçi Demokrasi Bağlamında Değerlendirme 285
III. İŞKOLUNUN ÖNEMİ VE İŞKOLLARININ BELİRLENMESİ 287
A. İşkolunun Önemi 287
B. İşkollarının Belirlenmesi 289
C. Genel İşler İşkolu ve Genel Sendikalar 293
1. Genel İş Kavramı 293
2. Genel Sendikalar 294
3. Konunun Değerlendirilmesi 294
Ç. NACE Kodlama Sistemi ve İşkolu Tespitinde Yarattığı Sorunlar 296
IV. İŞKOLU TESPİTİ BAĞLAMINDA İŞYERİ KAVRAMI, SINIRLARIN
TESPİTİ VE ASIL İŞ – YARDIMCI İŞ AYRIMI 298
A. Genel Olarak 298
B. Bağımsız İşyeri – İşyerine Bağlı Yer Ayrımı ve İşletme Kavramı 300
C. Asıl İş – Yardımcı İş Ayrımı 304
Ç. Ağırlıklı İşin Belirlenmesi 306
D. Alt İşveren İlişkileri 307
V. İŞKOLU TESPİTİNDE USUL 307
A. Bakanlık Tarafından İşkolu Tespitinin Yapılması 307
B. Bakanlığın İşkolu Tespiti Yapmaktan Kaçınması 310
C. İşkolu Tespitine İtiraz 311
Ç. İşkolu Tespit Talebi ve Bunun Yetki Sürecine Etkisi 315
VI. İŞKOLU ESASINA GÖRE SENDİKALAŞMA İLKESİNİN İSTİSNASI 318
VII. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN ÖRGÜTLENMESİNDE
BENİMSENEN ESASLAR 320
A. Örgütlenme Düzeyi ve Başlıca İşkolları 320
1. Genel Olarak 320
2. Alman Hukukunda İşkolu Esasına Göre Sendikalaşma İlkesi
(,,Industrieverbandsprinzip”) 321
3. Çok Sektörlü/İşkollu İşçi Sendikaları
(,,Multibranchengewerkschaften”) 326
4. Alman Hukukunda İşçi Sendikalarının Örgütlendiği Başlıca
İşkolları 328
a. İşkollarının Belirlenmesi 328
b. Alman Hukukunda Sendikal Örgütlenmeye Esas Başlıca
İşkolları 329
B. Güçlü Sendikacılık Perspektifi ve Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti
(,,Tariffhigkeit”) 333
1. Genel Olarak Alman Hukukunda Toplu İş Sözleşmeleri 333
a. Toplu İş Sözleşmesinin Tanımı ve İşlevleri 333
b. Toplu İş Sözleşmesi Türleri 334
c. Toplu İş Sözleşmelerinin Tarafı Olarak İşverenler ve
İşveren Kuruluşları 336
2. Güçlü Sendikacılık Perspektifi 336
3. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti (,,Tariffhigkeit”) 338
a. Genel Olarak 338
b. Yasal Düzenlemeler ve Yargı Kararları Işığında Toplu İş
Sözleşmesi Ehliyeti 340
1) Toplu İş Sözleşmesi Yapma Amacının Bulunması 342
2) Alandaki Hukuki Düzenlemelere Bağlılık 342
3) Sosyal Baskı Gücü (Baskı Uygulayabilme Kabiliyeti) 342
4) Demokratik İlkelere Uygunluk 344
c. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyetinin Başlangıcı ve Sona
Ermesi 345
§ 6. SENDİKA ÇOKLUĞU İLKESİ 347
I. GENEL OLARAK 347
II. YASAL DÜZENLEMELER VE KONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 349
A. Genel Olarak 349
B. İşkolu Esasına Göre Sendikalaşma İlkesi ve Güçlü Sendikacılık
Bağlamında Değerlendirme 350
C. Serbest Kuruluş ve Demokratik Esaslara Uygunluk (Sendika İçi
Demokrasi) İlkeleri Bağlamında Değerlendirme 352
III. 87 NUMARALI ILO SÖZLEŞMESİNDE SENDİKA ÇOKLUĞU İLKESİ 353
IV. SENDİKA TEKLİĞİ İLKESİ 354
V. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN ÇOKLUĞU 356
A. Genel Olarak 356
B. Kavramsal Bir Tartışma Olarak Sendikal Çoğulculuk
(,,Gewerkschaftspluralismus”) – Sendikal Çoğulluk
(,,Gewerkschaftspluralität”) Ayrımı 361
C. Alman Hukukunda Sendikal Çoğulluk 362
1. Sendikal Çoğulluk ve Rekabet İlişkisi 362
2. Yasal Düzlemde Sendikal Çoğulluk 365
a. Özgür ve Toplumsal Bir Düzenin Tezahürü Olarak
Sendika Çoğulluğu 365
b. Devletin Düzenleme Yetkisi 366
3. Sendikal Çoğulluk Anlayışının Olumlu ve Olumsuz Yönleri 369
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SENDİKALARIN FAALİYETLERİNE VE İŞLEYİŞİNE DAİR İLKELER
§ 7. SENDİKALARIN BAĞIMSIZLIĞI VE SENDİKAL SAFLIK İLKESİ 373
I. GENEL OLARAK 373
II. SENDİKALARIN BAĞIMSIZLIĞI 375
A. Devlete Karşı Bağımsızlık 375
B. Siyasi Partilere Karşı Bağımsızlık 377
1. Genel Olarak 377
2. Sendika – Siyaset İlişkisi 378
3. Siyasi Faaliyetlerin Sınırı 380
a. Sendikaların Siyasi Faaliyetlerinin Sınırı 380
b. Sendika Üyelerinin ve Yöneticilerinin Siyasi
Faaliyetlerinin Sınırı 382
c. Siyasi Amaçlı Grevler 383
4. ILO Sendika Özgürlüğü Komitesi İlke Kararları Bağlamında
Sendikaların Siyasi Faaliyetleri 384
C. Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı ve Sendikal
Saflık İlkesi 386
1. Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı 386
2. Sendikal Saflık İlkesi 388
3. Konunun Değerlendirilmesi 389
III. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN BAĞIMSIZLIĞI VE SENDİKAL
SAFLIK 391
A. Genel Olarak 391
B. Sosyal Tarafların Birbirlerine Karşı Bağımsızlığı 392
1. Bağımsızlığın Anlamı, Kökeni ve Hukuki Boyutu 392
2. Sendikaların Bağımsızlığı ve Sendikal Saflık 394
3. Örgütsel Bağımsızlık 395
4. Ekonomik Bağımsızlık 397
5. İşyeri – İşletme Düzeyini Aşan Örgütlenme 401
6. İşveren Vekillerinin ve Üst Düzey Yöneticilerin İşçi
Sendikasına Üyelikleri 402
7. Sendika Çalışanlarının Sendikalaşması 405
C. Üçüncü Taraflara Karşı Bağımsızlık 406
1. Devlete Karşı Bağımsızlık 406
2. Siyasi Partilere, Dini Organizasyonlara, Diğer Kurum ve
Kuruluşlara Karşı Bağımsızlık 409
§ 8. SENDİKA ÜYELİĞİNDE TEKLİK İLKESİ 411
I. GENEL OLARAK 411
II. SENDİKA ÜYELİĞİNİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ 412
III. İŞÇİ SENDİKA ÜYELİĞİNİN KAZANILMASI 413
A. Genel Olarak 413
B. Sendika Üyeliğinin Koşulları 415
1. Yaş Şartı 415
2. İşçi Niteliği 416
3. Sendika Tüzüğünde Belirlenen Niteliklere Sahip Olma 417
4. Sendikanın Kurulu Olduğu İşkolunda Çalışma 418
C. Üyeliğin Kazanılmasına Dair İşlemler 419
1. Sendika Üyeliği Tespitinin Önemi 419
2. İşçinin Başvurusu 420
3. Sendikanın Kararı 421
4. Üyelik Talebinin Reddi Kararına Karşı İşçinin Dava Hakkı 424
IV. İŞVEREN SENDİKASI ÜYELİĞİNİN KAZANILMASI 425
A. Sendika Üyeliğinin Koşulları 425
B. Üyeliğin Kazanılmasına Dair İşlemler 427
V. ÜST KURULUŞ VE ULUSLARARASI KURULUŞ ÜYELİĞİ 428
A. Sendika Üyeliğinin Üst Kuruluşlarla İlişkisi 428
B. Üst Kuruluşlara Üyelik 428
C. Uluslararası Kuruluşlara Üyelik 431
VI. ÜYELERİN TEMEL HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ 432
A. Genel Olarak 432
B. Üyelerin Temel Hakları 432
1. Sendikal Faaliyetlere ve Yönetime Katılma Hakkı 432
2. Sendikanın Faaliyetlerinden ve Tesislerinden Yararlanma
ile Eşit İşlem Görme Hakkı 433
3. Üyelerin Korunmasına İlişkin Haklar 435
C. Üyelerin Temel Yükümlülükleri 435
1. Sendika Düzenine Uyma Yükümlülüğü 435
2. Aidat Ödeme Yükümlülüğü 437
VII. SENDİKA ÜYELİĞİNİN SONA ERMESİ 438
A. Kendiliğinden Sona Erme 438
B. İstifa (Üyelikten Çekilme) 440
C. İhraç (Üyelikten Çıkarma) 441
1. Genel Olarak 441
2. İhracın Koşulları ve Usulü 443
a. İhraç Sebepleri ve Yasal Çıkarma Yetkisi 443
b. Genel Kurul Kararı 445
c. Genel Kurul Kararına İtiraz ve Üyeliğe Etkisi 447
Ç. Üyeliği Etkilemeyen Durumlar ve Askı Hali 448
VIII. SENDİKA ÜYELİĞİNDE TEKLİK İLKESİ 450
A. Genel Olarak 450
B. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesinin 87 numaralı ILO Sözleşmesi
Bakımından Değerlendirilmesi 452
C. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesinin İstisnaları 453
1. Farklı İşkollarında Kurulu Sendikalara Üyelik 453
2. Aynı İşkolunda Kurulu Sendikalara Birden Fazla Üyelik 454
3. Mevsimlik İş Sözleşmeleri ile Çalışanların Sendika Üyelikleri 455
4. Farklı İşkollarına Tabi Çalışmanın Sendika Üyeliklerine
Etkisi 457
Ç. Sendika Üyeliğinde Teklik İlkesi ve Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi
İlişkisi 458
1. Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi 458
a. Genel Olarak 458
b. İşkolu Barajı ve Çoğunluk Şartı (İşyeri/İşletme Barajı) 459
c. Toplu İş Sözleşmesi Yetkisinin Tespiti 461
2. Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi ve Çoklu Sendika Üyeliğinin
Yetkiye Etkisi 462
IX. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKA ÜYELİĞİ VE SENDİKA ÜYELİĞİNE
İLİŞKİN ESASLAR 464
A. Alman Dernekler Hukuku Kapsamında Üyelik ile İlgili Temel
Hususlar 464
1. Genel Olarak 464
2. Dernek Üyeliğinin Hukuki Boyutu 464
3. Üyelik Türleri 465
4. Üyelerin Temel Hakları 467
5. Üyelerin Temel Yükümlülükleri 470
6. Üyeliğin Kazanılması ve Sona Ermesi 472
a. Üyeliğin Kazanılması 472
b. Üyeliğin Sona Ermesi 474
1) Genel Olarak 474
2) Üyelikten Çıkarma (,,Ausschluss”) 474
B. Sendika Üyeliği Bakımından Hak Sahipleri 476
1. Genel Olarak 476
2. İşçi Sendikalarına Üyelik Hakkının Bazı İş İlişkileri
Bakımından Değerlendirilmesi 479
a. İşçi Benzeri Statüde Bulunan Kimseler 479
b. Yeni Bağımsız Çalışan Statüsü (,,Neue Selbstständige”) 479
c. Freelancerlar 480
ç. Üst Düzey Yöneticiler 480
C. Sendika Üyeliği 481
1. Genel Olarak 481
2. Çifte ya da Çoklu Üyelik 483
3. Toplu İş Sözleşmelerinden Bağımsız Üyelik
(,,OT–Mitgliedschaft”) 485
a. İşveren Kuruluşları Bakımından 485
b. İşçi Kuruluşları Bakımından 488
Ç. Sendika Üyeliğinin Sona Ermesi 490
§ 9. DEMOKRATİK ESASLARA UYGUNLUK (SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ)
İLKESİ 492
I. GENEL OLARAK 492
II. DEMOKRASİ KAVRAMI, ANAYASANIN DEMOKRATİK NİTELİĞİ VE
TEMEL DEMOKRASİ İLKELERİ 494
A. Tanım 494
B. Anayasanın Demokratik Niteliği 495
C. Temel Demokrasi İlkeleri 496
III. SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ 498
A. Kavramsal Açıdan Sendika İçi Demokrasi, Önemi ve Amacı 498
B. Sendika İçi Demokrasi İlkesine İşlerlik Kazandıran
Mekanizmalar 501
1. Seçim ve Katılımcılık 501
2. Çoğunluğun İktidarı ve Azınlığın Korunması 502
3. Şeffaflık ve Denetim 503
IV. SENDİKA İÇİ DEMOKRASİ İLKESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 505
A. Genel Olarak 505
B. Sendikaların Kuruluşu Bağlamında Değerlendirme 506
C. Sendikaların Tüzükleri Bağlamında Değerlendirme 508
Ç. Sendika Üyeliği Bağlamında Değerlendirme 510
1. Sendika Üyeliği ve Sendika Üyeliğinden Çekilme 510
2. Sendika Üyeliğinden Çıkarılma 513
D. Sendikanın Faaliyetleri Bağlamında Değerlendirme 516
E. Genel Kurul ve İşleyişi Bağlamında Değerlendirme 517
1. Genel Olarak 517
2. Doğal Delegelik ve Delege Seçimi 519
3. Genel Kurul Toplantıları 522
4. Genel Kurul Tarafından Alınacak Kararlar 528
5. Seçimler 529
F. Yönetim Kurulu ve İşleyişi Bağlamında Değerlendirme 533
G. Sendika İçi Disiplinin Tesis Edilmesi Bağlamında Değerlendirme 538
Ğ. Sendikanın Denetimi ve Denetim Kurulu Bağlamında
Değerlendirme 540
H. Sendikanın Kapatılması Bağlamında Değerlendirme 545
V. ALMAN HUKUKUNDA SENDİKALARIN DEMOKRATİK ESASLARA
UYGUNLUĞU 547
A. Genel Olarak 547
B. İlkesel Katılım/Yönetime Katılım Güvencesi (,,Prinzipielle
Teilhabegewährleistung”) 550
1. Demokratik Örgütlenme ve Etkin Yönetime Katılım Yoluyla
Temsil 550
2. Üst Kuruluşlar Nezdinde Yönetime Katılma 553
C. Demokratik Örgütlenme İlkesinin Dernekler Hukuku
Bağlamında Temel Gereksinimleri 554
1. Genel Olarak 554
2. Sendika Tüzüğünün Demokratik Esaslara Uygunluğu 555
3. Genel Kurul Toplantıları 557
4. Aktif Seçme Hakkının Tanınması 557
5. Azınlığın Korunması 558
6. Gizli Oy Prensibi, Çoğunlukla Karar Alma ve Eşit Oy
Hakkının Tanınması 558
7. Delegelerin ve Kurul Üyelerinin Seçilmesi ile Doğal
Delegelik Statüsü 560
8. Kadın Temsil Kotaları 562
9. Öneri Hakkının Tanınması 563
10. Üyelikten Ayrılma Hakkı 564
Ç. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti Bağlamında Demokratik
Örgütlenme İlkesinin Değerlendirilmesi 565
SONUÇ 567
KAYNAKÇA 579 |