|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÜÇÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ 7
BİRİNCİ BASIYA ÖNSÖZ 9
İÇİNDEKİLER 11
BİRİNCİ BÖLÜM
CEZA HUKUKUNA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER
1. İDEOLOJİ, HUKUK DÜZENİ VE CEZA HUKUKU 21
2. CEZA HUKUKUNUN TARİHSEL GELİŞİMİ VE GÜNÜMÜZ CEZA ADALETİ
SİSTEMİNİN GENEL DEĞERLENDİRMESİ 24
2.1. Modern Öncesi Dönem 24
2.2. Modern Dönem 26
2.2.1. Genel Olarak 26
2.2.2. Modern Süreçte Kamusal Cezalandırmada Görülen Temel
Değişimler 31
2.3. Günümüz Ceza Adaleti Sisteminin Genel Değerlendirmesi 36
3. HAKSIZLIK KAVRAMI 42
4. SUÇ VE CEZAİ YAPTIRIM KAVRAMLARI 45
5. HAKSIZLIK, HUKUKA AYKIRILIK VE SUÇ ARASINDAKİ İLİŞKİ 48
6. SUÇLA KORUNAN HUKUKİ MENFAAT (SUÇUN HUKUKİ KONUSU) 49
7. SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ 51
7.1. Genel Olarak 51
7.2. Kanunilik İlkesinin Sonuçları 54
7.2.1. Suçun ve Cezanın Şekli Kaynağını Kanunun Oluşturması
Zorunluluğu 54
7.2.2. Belirlilik İlkesi 54
7.2.3. Kıyas Yasağı 55
7.2.3.1. Yorum ve Kıyas Kavramları 55
6.2.3.2. Kıyas Yasağının Kapsamı 59
7.2.4. Geçmişe Yürüme Yasağı 60
7.2.4.1. Genel Olarak 60
5.2.4.1. Lehe Kanunun Geriye Yürümesi 62
İKİNCİ BÖLÜM
SUÇUN UNSURLARI
1. GENEL OLARAK 67
2. TİPİKLİK 70
2.1. Tipik Maddi Unsur 71
2.1.1. Fiil 72
2.1.1.1. Genel Olarak 72
2.1.1.2. Hareketin Şekli Bakımından Suç Türleri 76
2.1.1.3. Hareketin Tipiklikte Düzenlenişi Bakımından Suç
Türleri 78
2.1.2. Netice 81
2.1.2.1. Genel Olarak 81
2.1.2.2. Netice Bakımından Suçlar 82
2.1.3. Nedensellik Bağı 85
2.1.4. Fail 91
2.1.4.1. Genel Olarak 91
2.1.4.2. Özgü Suçlar 92
2.1.4.3. Bizzat İşlenebilen Suçlar 93
2.1.5. Mağdur 93
2.1.6. Suçun Konusu 96
2.1.7. Nitelikli Haller 97
2.2. Tipik Manevi Unsur 101
2.2.1. Genel Olarak 101
2.2.2. Kast 106
2.2.2.1. Genel Olarak 106
2.2.2.2. Kastın Aranacağı Zaman 108
2.2.2.3. Kastın Varlığının Tespiti 111
2.2.2.4. Kast Kapsamında Bulunması Gereken Hususlar 114
2.2.2.5. İradilik Unsuru Bağlamında Kast Türleri 116
2.2.2.5.1. Genel olarak 116
2.2.2.5.2. Birinci Dereceden Doğrudan Kast 118
2.2.2.5.3. İkinci Dereceden Doğrudan Kast 125
2.2.2.5.4. Olası (Dolaylı) Kast 129
2.2.2.6. Özel Kast (Maksat, Saik) 136
2.2.2.7. Kastı Ortadan Kaldıran Hata 140
2.2.2.7.1. Genel Olarak 140
2.2.2.7.2. Suçun Maddi Unsurlarında Hata 141
2.2.2.7.3. Suçun Nitelikli Hallerinde Hata 143
2.2.3. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşan Suçlar (Kast ve Taksir
Kombinasyonları) 145
2.2.3.1. Genel Olarak 145
2.2.3.2. Gerçek Neticesi Sebebiyle Ağırlaşan Suçlar (Kast–
Taksir Kombinasyonu) 149
2.2.3.3. Gerçek Olmayan Neticesi Sebebiyle Ağırlaşan
Suçlar (Kast–Kast ve Taksir–Taksir Kombinasyonları) 149
2.2.3.3.1. Kast–Kast Kombinasyonu 149
2.2.3.3.2. Taksir–Taksir Kombinasyonu 154
3. HUKUKA AYKIRILIK 155
3.1. Genel Olarak 155
3.2. Hukuka Uygunluk Sebeplerinin Genel Yapısı 157
3.3. Hukuka Uygunluk Sebepleri 160
3.3.1. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi 160
3.3.2. Meşru Savunma 161
3.3.2.1. Genel Olarak 161
3.3.2.2. Meşru Savunmanın Koşulları 162
3.3.2.3. Önleyici Meşru Savunma (Offendicula) 167
3.3.3. Hakkın İcrası 168
3.3.4. İlgilinin Rızası 169
3.3.4.1. Genel Olarak 169
3.3.4.2. Tipikliği Kaldıran Rıza 169
3.3.4.3. İlgilinin Rızasının Koşulları 170
3.3.4.4. Varsayılan Rıza 173
3.4. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Sınırın Aşılması ve Bu Sebeplerde
Hata 174
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KUSURLULUK
1. GENEL OLARAK 175
2. KUSUR YETENEĞİ 178
2.1. Genel Olarak 178
2.2. Algılama Yeteneği 180
2.3. İrade Yeteneği 180
2.4. Kusur Yeteneğini Etkileyen Haller 181
2.4.1. Genel Olarak 181
2.4.2. Yaş Küçüklüğü 182
2.4.3. Akıl Hastalığı 186
2.4.4. Sağır ve Dilsizlik 189
3. KUSURLULUĞU ETKİLEYEN HALLER 190
3.1. Genel Olarak 190
3.2. Bağlayıcı Emrin İfası 192
3.3. Zorunluluk Hali 195
3.3.1. Genel Olarak 195
3.3.2. Zorunluluk Halinin Şartları 197
3.4. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Nedenlerde Sınırın Aşılması 200
3.4.1. Genel Olarak 200
3.4.2. Sınırın Aşılmasının Şartları 202
3.4.3. Meşru Savunmada Sınırın Mazur Görülebilecek Heyecan,
Korku veya Telaş Nedeniyle Aşılması 204
3.4.4. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Nedenlerde Sınırın
Aşılmasının Sonuçları 205
3.5. Cebir veya Tehdit 205
3.6. Haksız Tahrik 208
3.6.1. Genel Olarak 208
3.6.2. Haksız Tahrikin Şartları 210
3.6.3. Haksız Tahrike İlişkin Önem Arzeden Bazı Hususlar 215
3.6.3.1. Genel Olarak 215
3.6.3.2. Tasarlama ve Haksız Tahrik 215
3.6.3.3. Haksız Tahrik ve Töre–Kan Gütme Saikleri 216
3.6.3.4. Haksız Tahrik ve Sapma 216
3.7. Kusurluluğu Etkileyen Hata 217
3.7.1. Genel Olarak 217
3.7.2. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenlerde Hata 219
3.7.3. Fiilin Haksızlık İçeriği Konusunda Hata (Haksızlık Yanılgısı) 222
3.8. Geçici Nedenler, Alkol ve Uyuşturucu Etkisinde Olma 224
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
CEZALANDIRILABİLİRLİĞİN DİĞER KOŞULLARI
1. OBJEKTİF CEZALANDIRILABİLİRLİK ŞARTININ GERÇEKLEŞMİŞ OLMASI 227
2. ŞAHSİ CEZASIZLIK SEBEBİNİN BULUNMAMASI 230
3. CEZAYI KALDIRAN ŞAHSİ SEBEBİN BULUNMAMASI 231
3.1. Genel Olarak 231
3.2. Etkin Pişmanlık 232
BEŞİNCİ BÖLÜM
SUÇUN ÖZEL BELİRİŞ BİÇİMLERİ
1. GENEL OLARAK 235
2. TEŞEBBÜS 235
2.1. Genel Olarak 235
2.2. Teşebbüsün Şartları 238
2.2.1. Kasıtlı Bir Suçun Söz Konusu Olması 238
2.2.2. Suçun İcra Hareketlerine Doğrudan Başlanmış Olmalıdır 239
2.2.3. İcra Hareketleri Elverişli Olmalıdır 241
2.2.3.1. Genel Olarak 241
2.2.3.2. İşlenemez Suç 241
2.2.4. Failin Elinde Olmayan Nedenlerle İcra Hareketleri
Tamamlanamamalı veya Netice Meydana Getirilememelidir 244
2.3. Gönüllü Vazgeçme 245
2.3.1. Genel Olarak 245
2.3.2. Gönüllü Vazgeçmenin Koşulları 247
2.3.2.1. İcra Hareketlerine Başlanmış Olmalıdır 247
2.3.2.2. Fail İcra Hareketlerinden Gönüllü Vazgeçmeli yahut
Suçun Tamamlanmasını ya da Neticenin
Gerçekleşmesini Kendi Çabalarıyla Engellemelidir 248
2.3.3. Gönüllü Vazgeçmenin Sonucu 249
4. İŞTİRAK 250
4.1. Genel Olarak 250
4.2. Çok Failli Suçlar (Zorunlu İştirak) 251
4.2.1. Genel Olarak 251
4.2.2. İştirak Halinde İşlenen Suçun Örgütlü Suçluluktan Farkı 252
4.3. Faillik 253
4.3.1. Genel Olarak 253
4.3.2. Tek Başına Faillik 254
4.3.3. Müşterek Faillik 254
4.3.3.1. Genel Olarak 254
4.3.3.2. Müşterek Failliğin Koşulları 255
4.3.4. Yan Yana Faillik 257
4.3.5. Dolaylı Faillik 258
4.3.5.1. Genel Olarak 258
4.3.5.2. Kusur Yeteneği Olmayanı Kullanmak Suretiyle
Dolaylı Faillik 259
4.3.5.3. Hataya Düşürmek Suretiyle Dolaylı Faillik 260
4.3.5.4. Cebir ve Tehdit Kullanmak Suretiyle Dolaylı Faillik 261
4.3.5.5. Örgüt Hiyerarşisini Kullanmak Suretiyle Dolaylı
Faillik 261
4.3.5.6. Bağlayıcı Emir Yetkisinden Faydalanmak Suretiyle
Dolaylı Faillik 264
4.4. Şeriklik 265
4.4.1. Genel Olarak 265
4.4.2. Bağlılık Kuralı 265
4.4.3. Azmettirme 267
4.4.4. Yardım Etme 269
4.4.4.1. Genel Olarak 269
4.4.4.2. Yardım Etme Türleri 270
4.5. Birden Fazla İştirak Türüyle Tek Bir Suçun İcrasına Katılma
Durumunda Cezai Sorumluluğun Belirlenmesi 272
4.6. Özgü Suçlarda İştirak 273
4.7. İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Nitelikli Hallerden Sorumluluk 274
4.8. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suçlarda İştirak 276
4.9. İştirak Halinde İşlenen Suçlarda Gönüllü Vazgeçme 276
5. İÇTİMA 278
5.1. Genel Olarak 278
5.2. Fiilin Tekliği ve Çokluğu 279
5.3. Özel Normun Önceliği İlkesi 280
5.4. Bileşik (Mürekkep) Suç 281
5.5. Zincirleme Suç 284
5.5.1. Genel Olarak 284
5.5.2. Suçların Tek Suç İşleme Kararının İcrası Kapsamında
İşlenmesi 286
5.5.3. Suçun Birden Fazla Kez İşlenmesi 288
5.5.4. Suçların Değişik Zamanlarda İşlenmesi 288
5.5.4. Suçların Aynı Kişiye Karşı İşlenmesi 290
5.5.5. İşlenen Suçların Aynı Suç Olması 290
5.5.6. Zincirleme Suçta Cezanın Belirlenmesi 291
5.5.7. Zincirleme Suç Hükümlerinin Uygulanamayacağı Suçlar 292
5.6. Fikri İçtima 293
5.6.1. Genel Olarak 293
5.6.2. Farklı Nev’iden Fikri İçtima 294
5.6.3. Aynı Nev’iden Fikri İçtima 296
6. TAKSİRLE İŞLENEN SUÇLAR 298
6.1. Genel Olarak 298
6.2. Taksir ve İhmal Kavramlarının Farklılığının Belirlenmesi 301
6.3. Taksirli Suçlar İçin Önşart: Açık Kanuni Düzenleme Bulunması
Zorunluluğu 302
6.4. Taksirli Suçun Unsurları 303
6.4.1. Tipiklik 303
6.4.1.1. Genel Olarak 303
6.4.1.2. Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne Aykırı İradi
Davranış 305
6.4.2. Hukuka Aykırılık 306
6.4. Taksirli Suçlarda Kusurluluk ve Cezalandırılabilirliğin Diğer Koşulları 306
6.5. Taksir Türleri 308
6.5.1. Genel Olarak 308
6.5.2. Bilinçli Taksirin Olası Kasttan Farkı 310
6.6. Taksirle İşlenen Suçlarda Şahsi Cezasızlık ve İndirim Sebebi 312
7. İHMALİ SUÇLAR 314
ALTINCI BÖLÜM
YAPTIRIM TEORİSİ
1. GENEL OLARAK 319
2. CEZALAR 323
2.1. Ceza Kavramı 323
2.2. Cezanın Amacı 324
2.3. Cezanın Özellikleri 326
2.4. TCK’da Yer Alan Ceza Türleri 330
2.4.1. Genel Olarak 330
2.4.2. Hapis Cezası 331
2.4.2.1. Genel olarak 331
2.4.2.2. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası 331
2.4.2.3. Müebbet hapis cezası 333
2.4.2.4. Süreli hapis cezası 333
2.4.3. Adli Para Cezası 335
2.5. Yan Cezalar ve Yasaklı (Memnu) Hakların İadesi 337
2.5.1. Genel Olarak 337
2.5.1. Yasaklı (Memnu) Hakların İadesi 339
2.6. Hapis Cezasına Alternatif Cezai Yaptırımlar ve Hapis Cezasının
Ertelenmesi 340
2.6.1. Genel Olarak 340
2.6.2. Hapis Cezasına Alternatif Cezai Yaptırımlar (Seçenek
Yaptırımlar) 341
2.6.3. Hapis Cezasının Ertelenmesi 347
3. GÜVENLİK TEDBİRLERİ 350
3.1. Genel Olarak 350
3.2. Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma (TCK m.53) 351
3.3. Müsadere 354
3.3.1. Genel Olarak 354
3.3.2. Eşya Müsaderesi (TCK m.54) 355
3.3.3. Kazanç Müsaderesi (TCK m.55) 358
3.4. Çocuklara Özgü Güvenlik Tedbirleri (TCK m.56) 359
3.5. Akıl Hastalarına Özgü Güvenlik Tedbirleri (TCK m.57) 361
3.6. Madde Bağımlısı Kişilere Özgü Güvenlik Tedbiri (TCK m.57/7) 362
3.7. Mükerrirlere ve Diğer Özel Tehlikeli Suçlulara Özgü Güvenlik
Tedbirleri (TCK m.58; CGTİHK m.108) 363
3.7.1. Genel Olarak 363
3.7.2. Tekerrürün Uygulanma Koşulları 363
3.7.3. Tekerrürün Sonuçları 366
3.7.4. Özel Tehlikeli Suçlular 367
3.8. Sınır Dışı Edilme (TCK m.59) 367
3.9. Tüzel Kişilere Özgü Güvenlik Tedbirleri (TCK m.60) 368
4. CEZANIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ 370
4.1. Genel Olarak 370
4.2. Cezanın Hesaplanması 371
4.2.1. Hapis Cezasının Hesaplanması 371
4.2.2. Hapis Cezasının Hesaplanmasında Süreler 378
4.2.3. Adli Para Cezasının Hesaplanması 378
4.3. Takdiri İndirim Nedenleri 380
4.4. Mahsup 381
4.5. Mahkum Olunan Cezanın Hesaplanması Uygulamaları 384
5. DAVA VE CEZAYI DÜŞÜREN NEDENLER 385
5.1. Genel Olarak 385
5.2. Sanığın veya Hükümlünün Ölümü 386
5.3. Af 387
5.3.1. Genel Olarak 387
5.3.2. Genel Af 389
5.3.3. Özel Af 390
5.4. Zamanaşımı 391
5.4.1. Genel Olarak 391
5.4.2. Dava Zamanaşımı 392
5.4.2.1. Genel Olarak 392
5.4.2.2. Dava Zamanaşımını Durduran ve Kesen Haller 395
5.4.3. Ceza Zamanaşımı 398
5.4.3.1. Genel Olarak 398
5.4.3.2. Ceza Zamanaşımını Durduran ve Kesen Haller 400
5.5. Şikayetten Vazgeçme 402
5.5.1. Genel Olarak 402
5.5.2. Şikayet Süresi 404
5.5.3. Şikayetin Sirayeti 405
5.5.4. Şikayetten Feragat ve Vazgeçme 406
5.5.5. Şikayet Usulü 407
5.6. Önödeme 408
5.6.1. Genel Olarak 408
5.6.2. Önödemelik Suçlar 409
5.6.3. Önödeme Teklifi ve Usulü 412
6. KOŞULLU SALIVERİLME VE DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRİ
UYGULANMASI SURETİYLE CEZANIN İNFAZI 414
6.1. Genel Olarak 414
6.2. Koşullu Salıverilme 414
6.2.1. Genel Olarak 414
6.2.2. Koşullu Salıverilme Kararı Verilebilmesinin Koşulları 421
6.2.2.1. Genel Olarak 421
6.2.2.2. Cezanın Belirli Bir Miktarının İnfaz Kurumunda
Çekilmiş Olması 421
6.2.2.3. Hükümlünün İyi Halli Olması 426
6.2.3. Koşullu Salıverilmeden Faydalanamayacak Olanlar 433
6.3. Denetimli Serbestlik Tedbiri Uygulanması Suretiyle Cezanın İnfazı 435
6.3.1. Genel Olarak 435
6.3.2. Denetimli Serbestlik Tedbiri Uygulanması Suretiyle Cezanın
İnfazına Karar Verilebilmesinin Koşulları 441
6.3.2.1. Genel Olarak 441
6.3.2.2. Belirli İnfaz Kurumlarında Bulunuyor Olmak 442
6.3.2.3. Koşullu Salıverilmesine Bir Yıl veya Daha Az Süresi
Kalmış Olmak 445
6.3.2.4. İyi Halli Olmak 448
6.3.2.5. Ceza İnfaz Kurumunda Belirli Bir Süreyi Geçirmiş
Olmak 449
6.3.3. Denetimli Serbestlik Uygulanması Suretiyle Cezanın
İnfazından Faydalanamayacak Olanlar 449
6.4. Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlikte Süre Hesaplama
Uygulamaları 450
YEDİNCİ BÖLÜM
CEZA KANUNUNUN YER VE KİŞİ BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI VE SUÇLULARIN İADESİ
1. GENEL OLARAK 455
2. CEZA KANUNUN YER BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI 455
2.1. Genel Olarak 455
2.2. Mülkilik (Ülkesellik) İlkesi 456
2.2.1. Genel Olarak 456
2.2.2. Mülkilik İlkesinin Sonucu Olarak Türkiye’de Yeniden
Yargılama Yapılması 460
2.3. Şahsilik (Kişisellik) İlkesi 460
2.4. Koruma ve Evrensellik İlkeleri 462
2.5. Yabancı Devlette Bazı İşlemler Nedeniyle Geçirilen Sürelerin
Mahsubu 465
2.6. Yabancı Devlette Verilen Mahkumiyet Dolayısıyla Ortaya Çıkan Hak
Yoksunlukları 466
2.7. Yabancı Devlet Kanununun Göz Önünde Bulundurulacağı Haller 466
3. CEZA KANUNUN KİŞİ BAKIMINDAN UYGULAMA ALANI 467
3.1. Genel Olarak 467
3.2. Kişi Bakımından Uygulanmanın İstisnaları 468
3.2.1. Diplomatik Temsilciler Bakımından Söz Konusu Olan
İstisnalar 468
3.2.2. NATO Statüsü Kapsamındaki Yabancı Askerler Bakımından
Söz Konusu Olan İstisnalar 470
4. SUÇLULARIN İADESİ 471
4.1. Genel Olarak 471
4.2. Türkiye’nin Suçluları İadesi 472
4.2.1. Genel Olarak 472
4.2.2. Fiile İlişkin Koşullar 472
4.2.3. Faile İlişkin Koşullar 475
4.2.4. Birden Fazla İade Talebinin Değerlendirilmesi 476
4.2.5. İade Usulü 477
4.3. Türkiye’ye Suçluların İadesi 478
4.4. İadede İhtisas Prensibi 479
KAYNAKÇA 481 |