|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
Önsöz 5
Tablolar 19
Şekiller 20
Kısaltmalar 21
Giriş 23
Birinci Bölüm
DENETİM KAVRAMI, VERGİ DENETİMİ VE VERGİ DENETİM YOLLARI
Birinci Kısım
GENEL OLARAK DENETİM KAVRAMI VE VERGİ DENETİMİ
I. GENEL OLARAK DENETİM KAVRAMI 27
A. Denetimin Tanımı 27
B. Denetimin İşlevi–Amacı 31
C. Denetim Yapma Zorunluluğu–Gerekliliği 34
D. Denetim Süreci 35
E. Denetim Kavramıyla İlişkili Kavramlar 37
1. Kontrol 38
2. Revizyon 39
3. İnceleme 41
4. Teftiş 41
H. Denetim Türleri 42
1. Denetimin Amacı ve Konusu Yönünden Denetim Türleri 43
a. Mali Tabloların Denetimi (Finansal Denetim) 43
b. Uygunluk Denetimi 46
c. Faaliyet Denetimi 48
d. Yönetim Denetimi 49
e. Performans Denetimi 50
2. Denetçi ile İşletme Arasındaki Örgütsel İlişki Yönünden Denetim Türleri 53
a. İç Denetim 53
b. Dış Denetim 55
aa.Bağımsız Dış Denetim 56
bb.Kamu Denetimi 57
F. Denetçi ve Denetçi Türleri 58
1. Bağımsız Denetçiler 60
2. İç Denetçiler 61
3. Kamu Denetçileri 63
II. VERGİ DENETİMİ 64
A. Mali Denetim ve Vergi Denetimi Ayrımı 68
1. Mali Denetim 68
2. Vergi Denetiminin Tanımı 72
3. Vergi Denetiminin Amaçları 74
a. Mali Amaç 75
b. Ekonomik Amaç 76
c. Sosyal Amaç 77
d. Hukuki Amaç 78
İkinci Kısım
VERGİ İDARESİNİN DENETİM VE BİLGİ EDİNME YOLLARI
I. VERGİ İDARESİNİN MÜKELLEFİ DENETİM YOLLARI 82
A. Yoklama 82
1. Yoklamanın Amaçları 83
2. Yoklamanın Kapsamı ve Yoklama Memurlarının Yetkileri 85
3. Yoklama Yapmaya Yetkili Olanlar 86
4. Yoklamanın Planlanması ve Yürütülmesinden Sorumlu Merci ve Yoklamanın
Yapılma Zamanı 87
5. Yoklama Yapanların Kimlik İbrazı Mecburiyeti 88
6. Yoklamanın Türleri 89
a. Bireysel Yoklama 89
b. Toplu Yoklama 90
7. Yoklama Sonuçları ve Yoklama Fişi 91
8. Elektronik Yoklama 92
9. Etkin Bir Yoklamanın Sağladığı Fonksiyonlar 94
B. Yaygın ve Yoğun Vergi Denetimi 95
C. Vergi İncelemesi 97
II. VERGİ İDARESİNİN BİLGİ EDİNME YOLLARI 98
A. Arama (Aramalı İnceleme) 98
1. Aramalı Vergi İncelemesini Gerektiren Olayların Kaynakları 100
a. Alınan Duyumlar (İhbarlar) 100
b. Yapılan Olağan Vergi İncelemeleri 100
c. Yapılan Aramalı Vergi İncelemeleri 101
2. Aramalı Vergi İncelemesi Yapılabilmesinin Şartları 101
a. İhbarda Bulunulmuş Olması 101
b. Yapılan İnceleme Sırasında Mükellefin Vergi Kaçırdığına Dair Emareler
Tespit Edilmiş Olması 103
c. Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanların Arama Talebinde
Bulunması 104
d. Sulh Ceza Hâkimi Tarafından Verilmiş Bir Arama Kararının Bulunması 104
3. Arama Hazırlıkları, Arama Kararının Uygulanması ve Arama Süreci 105
a. Arama İşlemlerine Yönelik Olarak Önceden Yapılması Gereken
Hazırlıklar 105
b. Arama İşlemlerinin Yapılması 106
c. Aramada Güvenlik Tedbirinin Alınması 106
d. Arama Zamanı 106
e. Kimlik Gösterilmesi ve Arama Kararının Okunması 107
f. Suç Delillerine El Konulması 107
4. Aramada Elde Edilen Belgelerin Konulduğu Yerlerin ve Kapların Açılması ile
Mührün Fekki 107
5. Tutanak Düzenlenmesi 108
6. Aramalı İncelemelerde Usul 108
7. Aramalı İncelemede Elde Edilen Defter ve Belgeler Üzenindeki Vergi
İncelemesinin Yürütülmesi ve Tamamlanma Süresi 109
8. Genel Hükümlerin Uygulanması 111
9. İhbarcının İhbar İkramiyesi İstemesi Halinde Yapılacak İşlemler 111
10. İhbar İkramiyesinin Niteliği ve Vergilendirilmesi 112
11. Aramalı Vergi İncelemelerinde Mükellefin Hakları ve Ödevleri 113
a. Aramalı Vergi İncelemelerinde Mükellefin Hakları 113
b. Aramalı Vergi İncelemelerinde Mükellefin Ödevleri 116
12. Aramalı İncelemenin Sonuçları 117
B. Bilgi Toplama 119
1. Bilgi Toplama Uygulamasının İşlevleri 120
2. Bilgi İsteme Yetkisine Sahip Olanlar 122
3. Bilgi İstemede Usul 123
4. Bilgi Vermek Zorunda Olanlar ve Olmayanlar 124
5. Münferit Somut Olaylar Hakkında Talep Üzerine Bilgi Verme 125
6. Sürekli Bilgi Verme 126
7. Elektronik Ortamda Bilgi Verme 127
8. Bilgi Vermekten Çekinme Hakkı Olanlar, İstenebilecek ve İstenemeyecek
Bilgiler 128
9. Bilgi Vermekten Çekinenlere Uygulanacak Yaptırımlar ve Söz Konusu
Yaptırımların Uygulanma Şartları 130
10. İstihbarat Arşivi ve Veri Ambarı (VERİA) Sistemi 131
11. Uluslararası Anlaşmalar Gereğince Bilgi Değişimi 133
C. VERGİ İDARESİNİN VERGİLENDİRME İŞLEMLERİNİ VE VERGİ İDARESİ
PERSONELİNİ DENETİM YOLLARI 136
1. Teftiş (İç Denetim) 136
2. Soruşturma (Tahkikat) 138
İkinci Bölüm
GENEL OLARAK VERGİ İNCELEMESİ, TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMESİ VE VERGİ İNCELEMESİNDE İDARİ YAPI
Birinci Kısım
GENEL OLARAK VERGİ İNCELEMESİ, BAZI ÜLKELERDE VERGİ İDARESİ VE VERGİ İNCELEMESİ
I. GENEL OLARAK VERGİ İNCELEMESİ 143
A. VERGİ İNCELEMESİNİN TANIMI, AMACI VE ÖNEMİ 143
1. Vergi İncelemesinin Tanımı 143
2. Vergi İncelemesinin Amacı 147
3. Vergi İncelemesinin Önemi 151
B. VERGİ İNCELEMESİNİN KAPSAMI 152
1. Vergi Türleri Bakımından 152
2. İncelemeye Tabi Olan Mükellefler Bakımından 155
3. Zaman ya da İncelenen Dönem Bakımından 160
4. Yer Bakımından 164
C. VERGİ İNCELEMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 166
D. VERGİ İNCELEMESİNİN İŞLEVLERİ 170
1. Araştırma ve Bulma İşlevi 171
2. Düzeltme İşlevi 172
3. Önleme İşlevi 173
4. Eğitim İşlevi 176
E. VERGİ İNCELEMESİNİN TÜRLERİ 177
1. İncelemenin Kapsamı ya da Genişliği Bakımından 178
a. Tam İnceleme 179
b. Sınırlı İnceleme 180
c. Kısa İnceleme 181
d. Örnekleme İnceleme 182
2. İncelemenin Devamlılığı Bakımından 183
a. Devamlı İnceleme 183
b. Devresel (Dönemsel) İnceleme 183
c. Arızi İnceleme (Özel İnceleme) 184
3. İncelemenin Akış Yönü Bakımından 184
a. Geriye Doğru İnceleme 185
b. İleriye Doğru İnceleme 185
4. İncelenen Mükellef Sayısı Bakımından 186
a. Toplu İnceleme 186
b. Münferit (Bireysel) İnceleme 187
5. İncelemenin Kaynağı Bakımından 187
a. Olağan İnceleme 187
b. Olağandışı İnceleme 188
aa. İhbarlı İnceleme 188
bb. Karşıt İnceleme (Çapraz Kontrol) 189
6. İncelemenin Yöntemi–Şekli Bakımından 190
a. Normal Vergi İncelemesi 190
b. Aramalı Vergi İncelemesi 190
c. Vergi İadesi İncelemeleri 191
7. İncelemenin Yapıldığı Yer Bakımından 191
a. Dairede İnceleme 191
b. İş Yerinde İnceleme 192
8. Yapılan İncelemenin İlgili Olduğu Dönem Bakımından 192
a. Geçmişe Dönük İncelemeler 192
b. Cari Dönem İncelemeleri 192
F. VERGİ İNCELEMESİNDE KULLANILAN BAŞLICA İNCELEME TEKNİKLERİ 193
1. Fiili ve Kaydi Envanter İncelemesi 194
2. Randıman İncelemesi 197
3. Karşıt İnceleme (Çapraz Kontrol) 200
4. İşletmenin Mali Tablolarının Analizi 202
a. Karşılaştırmalı Tablolar Analiz (Yatay Analiz) 204
b. Yüzde Yöntemi ile Analiz (Dikey Analiz–Dikey Yüzdeler Analizi) 205
c. Trend Analizi (Eğilim Yüzdeleri Yöntemiyle Analiz) 205
d. Rasyo Analizi (Oran Analizi–Oranlar Yönetimiyle Analiz) 206
5. Mali Analiz Tekniklerinin Vergi İncelemelerinde Kullanılması 207
6. Vergi İncelemesi ile Revizyonun Karşılaştırılması 208
II. BAZI ÜLKELERDE VERGİ İDARESİ VE VERGİ İNCELEMESİ 209
A. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 209
1. Amerikan Gelir (İç) İdaresi (Internal Revenue Service–IRS) 209
2. Amerika Birleşik Devletleri’nde Vergi İncelemesi 211
B. Almanya 212
1. Almanya’da Vergi Makamları 214
2. Almanya’da Vergi İncelemesi 214
C. Fransa 217
1. Fransa Vergiler Genel İdaresi 217
2. Fransa’da Vergi İncelemesi 218
D. İngiltere 220
1. İngiltere Gelir ve Gümrük İdaresi (HM Revenue and Customs – HMRC) 220
2. İngiltere’de Vergi İncelemesi 221
İkinci Kısım
TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMESİ
I. VERGİ İNCELEMESİNİN YAPILMA ZAMANI 223
II. İNCELEMEYE ALINACAK MÜKELLEFLERİN BELİRLENMESİ 225
III. VERGİ İNCELEME YETKİSİ VE VERGİ İNCELEMESİNE YETKİLİ OLANLAR 231
A. VUK’a Göre Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanlar 232
1. VUK’un 135’inci Maddesine Göre Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanlar 232
2. VUK’un 75’inci Maddesine Göre Vergi İncelemesi Yapmaya Yetkili Olanlar 233
B. Özel Kanunlara Göre Vergi İncelemesine Yetkili Olanlar 234
C. Vekâleten Görev Yapanların Vergi İncelemesi Yetkileri 236
D. Yeminli Mali Müşavirlerin (YMM) İnceleme Yetkisi Karşısındaki Durumları 237
IV. İNCELEMENİN YAPILACAĞI YER 238
A. Vergi İncelemesinin Dairede Yapılması 239
1. 7338 sayılı Kanunla Yapılan Değişiklik Öncesinde İncelemenin Yapılacağı Yer 239
2. 7338 sayılı Kanunla Yapılan Değişiklik Sonrasında İncelemenin Yapılacağı Yer 240
B. Vergi İncelemesinin Mükellefin İşyerinde Yapılması 241
V. VERGİ İNCELEME SÜRECİNİN AŞAMALARI 242
A. İnceleme Görevinin Verilmesi, İşe ve İncelemeye Başlama 243
1. Vergi İncelemesi Görevinin Verilmesi 243
2. İncelemeye Hazırlık Evresi 244
a. İşe Başlama 244
b. İnceleme Dosyası Oluşturulması 245
3. İncelemeye Başlama 246
VI. BAŞLANILMIŞ BİR VERGİ İNCELEMESİNİN TAMAMLANMA SÜRESİ 248
VII. İNCELEME TUTANAKLARININ TÜRLERİ VE İNCELEME
TUTANAKLARININ MAHİYETİ 254
A. İncelemeye Başlama Bildirimi 256
B. Defter ve Belge Teslim Alma Tutanağı 257
C. Vergi İnceleme Tutanağı 258
D. Tutanakların İhtirazi Kayıtla İmzalanması 261
E. Defter ve Belge İade Tutanağı 264
F. Vergi İnceleme Sürecinde Düzenlenen Tutanakların Hukuki Niteliği ve Vergiyi
Doğuran Olayın Tespitinde Delil Olma Özelliği 266
VIII. VERGİ İNCELEMELERİ SONUCUNDA DÜZENLENEBİLECEK RAPOR
TÜRLERİ VE MAHİYETLERİ 268
A. Vergi İnceleme Raporu (VİR) 271
B. Vergi Tekniği Raporu (VTR) 274
C. Vergi Suçu Raporu (VSR) 275
D. İncelemenin Tamamlanma Tarihi 276
E. Rapor Değerlendirme Komisyonları ve Vergi İnceleme Raporlarının Mevzuata
Uygunluğu 276
IX. VERGİ İNCELEME SÜRECİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR 283
A. Daha Önce İncelenen Matrahın Yeniden İncelenmesi Hususu 283
B. İncelemenin Önceden Mükellefe Haber Verilip Verilmemesi Hususu 285
C. Vergi İncelemesinin Kapsamının Genişletilmesi 287
D. İzaha Davet Kurumu 289
1. İzaha Davet Uygulamasının Hukuki Dayanağı ve Amacı 289
2. İzaha Davet Uygulamasının Hukuki Niteliği ve Diğer Uygulamalarla
Benzerlik ve Farklılıkları 294
3. İzaha Davet Uygulamasına İlişkin Performans Göstergeleri 296
X. VERGİ İNCELEME SÜRECİNDE İSPAT VE DELİL 298
A. Genel Olarak 298
B. Vergi İnceleme Sürecinde Kullanılabilecek İspat Araçları 300
XI. VERGİ İNCELEME SÜRECİNDE MÜKELLEF HAKLARI 302
A. Genel Olarak 302
B. Türkiye’de Mükellef Hakları 303
C. Vergi İnceleme Sürecinde Mükellef Haklarının Gerekliliği 305
D. Vergi İnceleme Sürecinde Mükellef Hakları 306
1. Vergi İnceleme Elemanının Kimliğini Görme Hakkı 307
2. İnceleme Konusunu, Gerekçesini ve Kapsamını Öğrenme Hakkı 307
3. İncelemenin Mükellefin İşyerinde Yapılmasını İsteme Hakkı 307
4. Yasal Defter ve Belgelerin Kendisinden Yazılı Olarak İstenmesini
Talep Etme Hakkı 308
5. İnceleme İçin İstenen Yasal Defter ve Belgelerini İbraz Etmek İçin Ek Süre
Talep Hakkı 308
6. Mükellefin Talebi Üzerine İşyerinde Yapılan İncelemelerde Resmi Mesai
Saatleri Dışında İnceleme Yapılmamasını İsteme Hakkı 309
7. İşyerinde Yapılan İncelemelerde İnceleme Kapsamında Alınan Emniyet
Tedbirlerinin İşyerinde Yürütülen Faaliyetleri Aksatmamasını İsteme Hakkı 309
8. Fiili Envanterin Yapılması Sırasında Zorunlu Olarak Gerçekleşen Giderlerin
Kendisine Ödenmesini İsteme Hakkı 310
9. İnceleme Sırasında Düzenlenen Tutanaklara İtiraz ve/veya Görüşlerinin
Yazılmasını, İbraz Ettiği Özelgelere Tutanakta Yer Verilmesini İsteme Hakkı 310
10. İnceleme Sırasında Düzenlenen Tutanaklardan Bir Nüsha Alma Hakkı 311
11. İncelemenin Her Aşamasında Bilgi Alabilme Hakkı 311
12. İnceleme Sırasında Temsilci Bulundurma Hakkı 312
13. Taslak Tutanak Talep Hakkı 312
14. Vergi İncelemesinin Süresinde Bitirilmesini İsteme Hakkı 313
15. Vergi İncelemesinin Süresinde Bitirilmemesinin Nedenini Öğrenme Hakkı 313
16. Rapor Özeti Talep Etme Hakkı 314
17. Rapor Değerlendirme Komisyonlarınca Dinlenme Talep Hakkı 314
18. Mali Tatile İlişkin Hükümlerden Yararlanma Hakkı 315
19. İnceleme Sırasında ve Sonrasında Vergi Mahremiyetinin Sağlanmasını İsteme
Hakkı 315
20. Vergi İnceleme Raporlarının Mevzuata Uygun Olmasını İsteme Hakkı 316
21. Vergi İncelemesinin Tamamlandığına İlişkin Resmi Bir Yazıyı İsteme Hakkı 316
22. İncelemenin “Kabul” İle Sonuçlanması Halinde Durumun Yazıyla Mükellefe
Bildirilmesi Hakkı 317
23. İzaha Davet Hakkı 317
XII. VERGİ İNCELEME SONUÇLARINA KARŞI MÜKELLEFİN SAHİP
OLDUĞU BAŞVURU YOLLARI 318
A. Uzlaşma Talebinde Bulunma 319
B. Cezalarda İndirimden Yararlanma 323
C. Vergi ve Vergi Cezalarında Düzeltme Talebinde Bulunma 325
D. Şikâyet Yoluyla Hazine ve Maliye Bakanlığına Müracaat 327
E. Yargı Yoluna Başvurma 329
Üçüncü Kısım
TÜRKİYE’DE VERGİ İDARESİ VE VERGİ İDARESİNİN DENETİM VE İNCELEME ORGANLARI
I. VERGİ İDARESİNİN ÖRGÜTLENMESİ 332
A. Hazine ve Maliye Bakanlığı (HMB) 334
1. Hazine ve Maliye Bakanlığının Görev ve Yetkileri 336
2. Hazine ve Maliye Bakanlığının Teşkilat Yapısı 338
a. Hazine ve Maliye Bakanlığının Merkez Teşkilatı 338
b. Hazine ve Maliye Bakanlığının Taşra Teşkilatı 340
B. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) 341
1. Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilatı Yapısı 341
a. Gelir İdaresi Başkanlığının Merkez Teşkilatı 341
b. Gelir İdaresi Başkanlığının Taşra Teşkilatı 343
aa.Önceki Hali: Vergi Dairesi Başkanlıkları 343
bb.Şimdiki Hali: Defterdarlıklar 344
II. VERGİ İDARESİNİN DENETİM VE İNCELEME ORGANLARI 345
A. Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı 345
1. Vergi Denetim Kurulu Bakanlığının Statüsü ve Yapısı 346
2. Vergi Denetim Kurulunun Amacı, Misyonu ve Vizyonu 350
3. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (VDK)’nın Görev ve Yetkileri 350
B. Vergi Denetim Kurulu Danışma Komisyonu (VDKDK) 351
C. Vergi Müfettişleri ve İncelemeye Yetkili Diğer Elemanlar 352
1. Vergi Müfettişlerinin Unvana Göre Dağılımı 355
2. VDK Aktif Denetim Gücü Dağılımı 355
D. Mali Suçlar Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı 356
E. Teftiş Başkanlığı 358
F. Mükellef Hakları Kurulu 360
G. Risk Analizi Daire Başkanlığı 360
1. Kuruluşu ve Amacı 360
2. HMB’nin Yapay Zekâ Destekli Risk Analiz Programları 364
Üçüncü Bölüm
VERGİ İNCELEMESİ MÜESSESESİNİN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
I. VERGİ İDARESİNİN KURUMSAL YAPISI VE ORGANİZASYONUNDAN
KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 366
A. Örgütlenme Yapısından Kaynaklanan Sorunlar 367
B. Vergi İdaresinin Denetim Odaklı Olarak Örgütlenmemesi 368
C. Etkin Bir Vergi Denetimi Sisteminin Oluşturulamaması 370
D. İç ve Dış Denetim Tam Olarak Birbirinden Ayrılmamış Olması 374
E. Vergilendirme ve Vergi İnceleme Sürecinde Hukuk Devleti İlkesinin
Yeterince Gözetilmemesi 375
F. Vergilendirme ve Vergi Denetim Sürecinde Teknolojik İmkânlardan
Yeterince Yararlanılmaması 377
G. Vergi İnceleme Oranlarının Düşük Olması 379
H. Uzun Dönemli Bir Vergi Politikası ve Rasyonel Bir Vergi İnceleme
Stratejisinin Bulunmaması 381
I. Vergi İdaresinin Vergi Yargısında Kendisini Yeterince Temsil Edememesi 385
İ. Vergi Yönetim ve Denetim Birimleriyle Yargı Organları Arasındaki
Görüş Farklılıkları 391
J. Vergilendirme ve İnceleme Sürecindeki Belirsizliklere Yönelik
Hukuki Güvence İhtiyacı 392
K. Vergi İdaresinin Yargı Kararlarına Uyum Gösterme Konusunda Direnç
Göstermesi 396
L. Takdir Komisyonlarının Verimsiz Çalışması ve Etkinlik Sorunu 398
M. Kurumlar Arası Koordinasyon Eksikliği ve Bilgi Paylaşımındaki Yetersizlikler 401
II. VERGİ İNCELEME SÜRECİNİN İŞLEYİŞİNDEN VE DENETİM
UYGULAMALARINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 405
A. Vergi İnceleme Sürecinin Hukuki Bir Süreç Olduğu Hususunun Göz Ardı
Edilmesi 405
B. Denetimde Sektörel Uzmanlaşma ve İş Bölümünün Tam Olarak
Sağlanamaması 408
C. Uzlaşma Kurumunun Varlığı ve Uzlaşma Kurumunun Uygulanmasıyla Vergi
İncelemesinin Etkinliğinin Azaltılması 409
D. Vergi İncelemelerinin Rehberlik ve Eğitim Fonksiyonunu
Yeterince Yerine Getirememesi 416
E. Vergi İncelemesinde Teminat İstenmesi Uygulamasında
Uygulama Birliğinin Olmaması 419
F. İnceleme Elemanlarının Dış Etkilere Maruz Kalması 424
G. Aramalı İncelemenin Mükellef Haklarına Saygılı ve Günün Koşullarına
Uygun Şekilde Düzenlenmesi Gerekliliği 425
H. Vergi Tekniği Raporlarının Vergi/Ceza İhbarnamesi ile Tebliğ Edilmemesi 427
I. Bilmeden Sahte Belge Kullanma Uygulamasının Vergi İncelemelerini
Etkisizleştirmesi 429
İ. Vergi İncelemesinde Cari Yıl Denetimine Odaklanılması ve Zamanaşımı
Süresinin Kısaltılması Gereği 431
J. Denetim Dışı Amaçlar ile Rasyonel Olmayan Vergi İncelemelerinin Yapılması 434
K. Veraset ve İntikal Vergisi İncelemelerinin Etkinliği Sorunu 436
III. VERGİ MEVZUATI VE HUKUKİ DÜZENLEMELERDEN KAYNAKLANAN SORUNLAR
VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 438
A. Vergi Sistemini Oluşturan Kanunların Sayıca Çok Olması ve İçeriklerinin
Karmaşık Olması 438
B. Vergi Usul Kanunu’nda Mükellef Haklarının Yeterince Açık Düzenlenmemesi 441
C. Vergi Güvenlik Müesseselerinin Sayı ve Fonksiyon Olarak Yetersiz Olması 443
D. Vergi Kanunlarının Çok Sık Değişmesi 447
E. Yeni Getirilen Vergisel Düzenlemeler İçin Hazırlık Süreci Tanınmaması 450
F. Vergi Cezalarının Etkinliği Sorunu 455
G. Özelge (Mukteza) Uygulamasının Kötüye Kullanılarak Vergi İncelemesinin
Etkisiz Kılınması 458
H. Basit Usulde Vergilendirmenin Yarattığı Sorunlar 462
I. Form Ba ve Form Bs Bildirimi Verilmesi Uygulamasına Son Verilmesi 462
IV. VERGİ SİSTEMİNİN EKONOMİK YAPISINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 464
A. Vergi Kayıp ve Kaçağının Önlenememesi 464
B. Vergi İncelemelerinin Daha Çok Kayıtlı Mükellefler Üzerinde Yoğunlaşması 466
C. Vergi Sisteminin Niteliği Nedeniyle Gelir ve Giderlerin Tam
Olarak Kavranamaması 472
D. Gerçek Matrahlar Üzerinden Vergi Ödeme Alışkanlığının Olmaması 474
E. Ekonomide Para (Nakit) Akışının Kontrol Edilmesi Gerekliliği 475
F. Vergisel Bağışıklıkların Yaygın Olması 476
G. Sosyal Medya Gelirlerinin Tespiti ve Denetimi Sorunu 478
H. Verginin Mali Fonksiyonunu Engelleyen Unsurların Varlığı 483
I. Beyan Esasının Etkinlik Sorunu ve Vergi İncelemesine Etkisi 485
İ. Kayıt Dışı Ekonominin Vergi İncelemesinin Etkinliğine Olumsuz Etkisi 487
V. VERGİ İNCELEME PERSONELİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 489
A. İnceleme Elemanının Nicelik ve Nitelik Olarak Yetersiz Olması 489
B. Yetişmiş İnceleme Elemanlarının Etkin ve Verimli Kullanılamaması 491
C. İnceleme Elemanlarının Özlük Haklarının Yetki ve Sorumluluklarla
Uyumlu Olmaması 493
D. İnceleme Elemanlarının Kurum Aidiyetinin Sağlanamaması ve Kurumsal
Kültürün Geliştirilememesi 494
E. VDK’da Personel Devir Hızının Yüksek Olması 496
F. Vergi İnceleme Elemanlarının Yetkinliği Sorunu 497
G. Sosyal ve Fiziki Mekân ile İmkânların Yetersizliği 499
VI. VERGİ SİSTEMİNİN SOSYOLOJİK VE KURUMSAL BOYUTUNDAN
KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 500
A. Vergi Bilincinin Düşük ve Vergi Ahlakının Yetersiz Olması 500
B. Toplumdaki Cezasızlık Algısının Vergi Suçlarının İşlenmesi Bakımından
Yarattığı Olumsuzluklar 505
C. Mükelleflerin Vergiye Gönüllü Uyum Düzeylerinin Düşüklüğü 509
D. Değer Yargılarının Değişmesi ve Bireyselleşmenin Artması 513
E. Toplumda Vergi Denetim Sistemine İlişkin Adalet Algısının Oluşmaması 514
F. Belge ve Kayıt Düzenin Yetersizliği ve Bu Durumun İncelemeyi Olumsuz
Etkilemesi 516
G. Vergi İdaresi ile Mükellef Arasında Karşılıklı Güvene Dayalı İlişki
Kurulamaması 519
VII. VERGİ İNCELEME SİSTEMİNİN ETKİNLİĞİNİN ARTIRILMASINA YÖNELİK
DİĞER ÖNERİLER 521
A. Vergi Sisteminin Yalın Hale Getirilmesi 521
B. Vergi ve Matrah Artırımı ile Mali Af Uygulamalarının Sınırlandırılması 522
C. İhbar Müessesesinin Yeniden Düzenlenmesi ve Etkinliğinin Arttırılması 526
D. İnceleme Sonucuna Göre Uyumlu Mükelleflerin Ödüllendirilmesi 530
E. Özel Harcamaların Denetiminde Etkinlik Sağlanması: “Kişisel Harcama
Vergisi” Önerisi 532
G Mükellef Psikolojisini Dikkate Alarak Vergi Denetiminin Etkinliğinin
Artırılması 535
H. Vergi Dairesinin Etkinliğinin Arttırılması 537
I. Mevzuat Değişiklikleri Nedeni ile Ortaya Çıkan Eğitim İhtiyacının
Giderilmesi 540
SONUÇ 543
KAYNAKÇA 547 |