|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz (Prof. Dr. Cengiz KOÇHİSARLIOĞLU) 5
Önsöz (Prof. Dr. Özlem SÖĞÜTLÜ) 7
Önsöz (Prof. Dr. Bahar ÖCAL APAYDIN) 9
Kısaltmalar 23
Birinci Bölüm
MEDENÎ KANUNUN İLGİLİ HÜKÜMLERİ
§ 1. KONULARA İLİŞKİN MEDENÎ KANUN MADDELERİ 25
İkinci Bölüm
KONULAR VE PRATİK ÇALIŞMALAR
§ 2. GİRİŞ 27
I. ANA KAYNAKLAR 29
A. 22.11.2001 T. 4721 Sayılı Türk Medenî Kanunu 29
B. 11.01.2011 T. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 29
II. TÜRKİYE’DE MEDENÎ KANUNUN OLUŞUM SÜRECİ 30
A. Osmanlı Devleti Döneminde 30
B. İsviçre Medenî Kanunu’nun Resepsiyonu 32
C. Türk Kanuni Medenîsinin Yenilikçi Karakteri 35
III. İSVİÇRE MEDENÎ KANUNU 36
A. Hazırlık Süreci 36
B. Sistematiği 38
IV. TÜRK MEDENÎ KANUNU’NUN SİSTEMATİĞİ 39
A. Kapsamı 39
1. Başlangıç Hükümleri 40
2. Kişiler Hukuku 41
3. Aile Hukuku 41
4. Miras Hukuku 41
5. Eşya Hukuku 42
6. Borçlar Hukuku 42
B. Biçimsel Özellikleri 42
V. BAZI TEMEL KAVRAM VE İLKELER 43
A. İrade Özerkliği (İrade Serbestisi, Muhtariyeti) İlkesi 43
B. Hak Kavramı 44
C. Hukukî İşlem Kavramı 44
D. Mülkiyet Kavramı 44
E. Aile Kavramı 45
F. Sorumluluk Kavramı 46
§ 3. HUKUK NEDİR? 47
I. KAVRAMSAL BELİRLEME 49
II. İŞLEVLERİ ÜZERİNDEN HUKUK 53
A. Sosyal Düzeni Sağlama İşlevi 54
1. Politik Alanda 58
a. Davranışı Kontrol Altına Alma 58
b. Toplumsal Gücü Organize Etme, İktidarı Paylaştırma ve Egemen Gücü Meşrulaştırma 59
2. Toplumsal Alanda 60
a. Hukuk Güvenliği 60
aa. Bireylerin Hukuka Güvenmesi 61
bb. Hukukun Bizzat Kendisinin Güvenilir Olması 62
aaa. Hukuk devleti ilkesi 62
bbb. Adil yargılanma ilkesi 64
ccc. Karar güvenliği 65
b. Hukukî Sorunları Çözüme Kavuşturma 66
3. Münferit Bireyin Devlete Karşı Korunması Alanında 66
B. Toplumsal (Sosyal) Gereksinimleri Sağlama/Karşılama İşlevi 67
C. Adaleti Sağlama İşlevi 69
1. Genel Olarak 69
2. Adalet Nedir? 72
a. Kavramsal Belirleme 72
b. Şeklî Adalet 73
c. Maddî veya İçerikli Adalet 74
3. Hukuk Adaleti Nasıl Gerçekleştirir? 75
a. Eşitlik 75
b. Kanunun Adaleti 75
c. Rasyonellik 76
d. Tarafsızlık 76
e. Çatışan Menfaatler Arasındaki Denge 77
4. Adalet Türleri 77
a. Denkleştirici/Düzeltici Adalet (Iustitia Commutativa/Iustitia Correctiva) 77
b. Dağıtıcı/Paylaştırıcı Adalet (Iustitia Distributiva) 78
III. HUKUKUN ANLAMLARI 80
A. Objektif Hukuk – Sübjektif Hukuk 81
B. Pozitif Hukuk (Olan Hukuk: De Lege Lata) – İdeal Hukuk (Olması Gereken Hukuk: De Lege Ferenda) 82
C. Ulusal Hukuk – Uluslararası Hukuk – Evrensel Hukuk 84
1. Ulusal Hukuk 84
2. Uluslararası Hukuk 85
3. Evrensel Hukuk 85
a. Tanım 85
b. Hukukun Genel İlkeleri / Evrensel Hukuk İlkeleri 86
D. Yazılı (Mevzu) Hukuk – Yazılı Olmayan Hukuk 88
E. Maddî Hukuk – Şeklî Hukuk 89
IV. HUKUKUN BÖLÜMLERİ 89
A. Kavramsal Belirleme 89
B. Ayırıma İlişkin Ölçütler 91
V. HUKUKUN KAYNAKLARI 94
A. Genel Bakış 94
1. Hukukun Sosyolojik Kaynağı 94
2. Hukukun Organik Kaynağı 96
3. Hukukun Şeklî Kaynağı 96
B. Birincil (Aslî) Kaynaklar 97
1. Yazılı Kaynaklar 99
a. Normlar Hiyerarşisi 100
b. Özellikleri 100
2. Yazısız Kaynak: Örf ve Âdet (Gelenek ve Görenek) Hukuku 103
a. Kavramsal Belirleme 103
b. Unsurları 104
aa. Maddî unsur 104
bb. Manevî unsur 105
cc. Hukukîlik 105
c. Sınırları ve Konumu 106
C. İkincil (Talî– Tamamlayıcı) Kaynaklar 107
1. Bilimsel Görüşler (Doktrin, Öğreti, Nazariyat) 107
2. Yargı Kararları (İçtihatlar) 108
VI. HUKUK NORMU, YAPISAL ANALİZİ, ÖZELLİKLERİ, TÜRLERİ 110
A. Kavramsal Belirlemeler 110
1. Norm, İlke, Kural 110
2. Normatiflik 111
B. Hukuk Normu 111
1. Tanım 111
2. İşlevi 113
C. Hukuk Normunun Yapısal Analizi 114
1. Hukukî Olgu 114
2. İrade/Emir/Yasak/İzin/Davranış Yükümü 115
3. Hukukî Sonuç: Yaptırım/Müeyyide 116
D. Hukuk Normunun Özellikleri 119
1. İki Taraflılık 119
2. Değiştirilebilirlik 120
3. Soyutluk 120
4. Genellik 120
5. Objektiflik 121
6. Süreklilik 122
7. Zorlayıcılık (Uyulması Zorunlu(luğu) 123
E. Hukuk Normunun Türleri 124
1. Emredici Hukuk Kuralı 125
2. Yedek Hukuk Kuralı 127
a. Tamamlayıcı Hukuk Kuralı 128
b. Yorumlayıcı Hukuk Kuralı 129
3. Tanımlayıcı Hukuk Kuralı 130
VII. HUKUKUN UYGULANMASI (TMK md. 1) 132
A. Genel Bilgi 132
B. Hukukun Yer Bakımından Uygulanması 133
C. Hukukun Zaman Bakımından Uygulanması 135
1. Yürürlüğe Girme 135
2. Açık Yürürlükten Kalkma 135
a. Kendiliğinden Yürürlükten Kalkma 136
b. Anayasa Mahkemesi'nin Kararıyla Yürürlükten Kalkma (İptal) 136
c. Başka Bir Kanunla Yürürlükten Kaldırma (İlga) 136
3. Zımnî (Örtülü) Yürürlükten Kalkma 136
a. Hukuk Kuralları Arasında Çatışma 137
b. Çatışmayı Gidermede Kullanılan İlkeler 137
aa. Lex superior derogat legi inferiori ilkesi 137
bb. Lex posterior derogat legi priori ilkesi 138
cc. Lex specialis derogat legi generalis ilkesi 138
4. Yasaların Geçmişe Etkili (Makable Şamil) Olmaması 139
D. Yasal Düzenlemelerin Bütünlüğü (TMK md. 5) 140
E. Hukukta Süreler 142
§ 4. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 145
I. TEKRARLAMA SORULARI 145
II. TEST SORULARI 146
III. ALIŞTIRMALAR 152
A. Çözümlü Alıştırmalar 152
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Alıştırmalar 166
§ 5. YASAL DÜZENLEMENİN YORUMU 171
I. YORUM KAVRAMI 171
II. YORUM TÜRLERİ 173
A. Kuralın Anlamını Saptayan Makama Göre 173
B. Yorumun Sonucuna Göre 173
III. YORUM YÖNTEMLERİ 175
A. Söze Göre Yorum (Sözel Yorum) (Lafzî Tefsir) 175
B. Sistematik Yorum 176
C. Tarihsel Yorum 177
D. Objektif Zamana Uygun Yorum 178
E. Serbest Yorum 179
F. Öze Göre Yorum (Gaî Tefsir, Teleolojik Yorum) 179
G. Pragmatik Çoğulcu Yorum Yöntemi 181
IV. YORUMUN DAYANDIRILACAĞI ÖĞELER 183
V. YARDIMCI YORUM ARAÇLARI 184
§ 6. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 187
I. TEKRARLAMA SORULARI 187
II. TEST SORULARI 187
III. ALIŞTIRMALAR 189
A. Çözümlü Alıştırmalar 189
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Alıştırmalar 192
§ 7. HÂKİMİN HUKUKU 195
I. HÂKİMİN HUKUK KURALI BULMA YETKİSİ 195
A. Genel Olarak 195
B. Yöntemi 199
II. BOŞLUK KAVRAMI 202
A. Kanun (Yasa) Boşlukları 202
1. Yasa İçi Boşluk (Intra Legem Boşluk) 202
2. Yasa Dışı Boşluk (Praeter Legem Boşluk) 206
B. Yasa Boşluklarının Doldurulmasında Biçimsel Mantık Yolu 208
1. Evleviyet Kuralı (Öncelik/Argumentum a fortiori) 208
2. Aksi ile Kanıt (Zıt kavram/Mefhumu muhalif/Argumentum a contrario) 210
3. Örnekseme (Kıyas/Analogia/Argumentum similis) 213
C. Boşluk Olarak Kabul Edilmeyen Durumlar 214
1. Kasıtlı Susma (Bilinçli Boşluk/Nitelikli Susma) 214
2. Sınırlı Sayı ilkesi (Numerus Clausus) 216
3. Yasal Hükümlerin Beğenilmezliği (Yasama Siyaseti Boşluğu) 216
4. Kavram İçtihatçılığı 217
III. HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ 217
A. Genel Bilgi 217
B. Takdir Yetkisinin Kullanılacağı Hâller 219
1. Açıkça Takdir Yetkisinin Tanındığı Hâllerde 219
2. Kanunun Yazılış Şekli ya da İfade Biçiminden Anlaşılan Hâllerde 220
C. Yetkiyi Kullanma Koşulları 220
1. Takdir Yetkisini Kullanma Yetkisinin Tanınması 220
2. Takdir Yetkisinin Ölçüsünde Kullanılması 221
3. Takdir Yetkisinin Amacına Uygun Kullanılması 221
IV. HÂKİMİN HUKUK KURALI BULMA VE TAKDİR YETKİSİNE İLİŞKİN GENEL BİR DEĞERLENDİRME 222
§ 8. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 225
I. TEKRARLAMA SORULARI 225
II. TEST SORULARI 225
III. OLAYLAR 231
A. Çözümlü Olaylar 231
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar 235
§ 9. HAK HAVRAMI VE HAK EHLİYETİ 243
I. HAK KAVRAMI 243
A. Tanım 243
B. Özel Hukukta Hakkın Ayırıcı Özelliği: Ödev İlişkisinin Sonucu Olarak Hak 247
C. Hakkın Konusu 248
D. Hakkın Öznesi: Kişi 249
E. Hakkın Türleri 251
1. Alan Ölçütü: Kamu Hukuku Hakkı – Özel Hukuk Hakkı 252
2. İleri Sürülebildiği Çevre Ölçütü: Mutlak Hak– Nisbî Hak 255
a. Mutlak Hak 255
aa. Maddî Varlıklar Üzerindeki Mutlak Haklar 255
bb. Maddî olmayan mallar üzerindeki mutlak haklar 258
cc. Kişiler Üzerindeki Mutlak Haklar 260
aaa. Hak Sahibinin Kendi Kişiliği Üzerindeki Hakları 260
bbb. Hak Sahibinin Başka Kişiler Üzerindeki Hakları 261
b. Nisbî Hak 262
aa. Kavramsal belirleme 262
bb. Sıradan ve kuvvetlendirilmiş nisbî hak ayrımı 264
3. Parayla Ölçülebilirlik Ölçütü: Malvarlığı Hakkı – Kişi Varlığı Hakkı 266
4. Sağladığı Yetkinin İçeriği Ölçütü: Yararlanma Hakkı – Düzenleme Hakkı 267
a. Yararlanma Hakkı (Birincil Hak) 267
b. Düzenleme Hakkı (İkincil Hak) 268
5. El Değiştirebilir Olup Olmama Ölçütü: El Değiştirebilir Haklar – El Değiştiremez Haklar 271
a. El Değiştirebilir Haklar (Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Olmayan Haklar) 271
b. El Değiştiremez Haklar (Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Olan Haklar) 272
6. Bir İlişki, Durum ya da Hakka Bağımlı Olup Olmama Ölçütü: Bağımsız Haklar – Bağımlı Haklar 273
a. Bağımsız Hak 273
b. Bağımlı Hak 273
F. Hak Kazandıran Olgular 274
1. Hukuka Uygun Fiiller 274
2. Hukuka Aykırı Fiiller 276
G. Hakkın Kazanımı 276
H. Hakkın Kaybı 277
II. HAK EHLİYETİ 278
III. HAKKINI KENDİ GÜCÜ İLE KORUMA 279
A. Meşru Müdafaa (Haklı Savunma) 279
B. Zorunluluk Durumu (Iztırar Hâli) 280
C. İleride Doğacak Bir Tehlikeye Karşı Kuvvet Kullanma 281
§ 10. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 283
I. TEKRARLAMA SORULARI 283
II. TEST SORULARI 283
III. ÇÖZÜMLÜ ALIŞTIRMALAR 286
§ 11. HUKUKÎ İŞLEMLE HAKLARIN KAZANILMASI 291
I. HUKUKÎ İŞLEM KAVRAMI, TÜRLERİ, ÖĞELERİ 291
A. Tanım 291
B. Türleri 292
1. Taraf Sayısına Göre 292
2. Hüküm Doğuracağı Ana Göre 293
3. Kişiye Bağlı Hakların Kullanımıyla İlgili Olup Olmamasına Göre 294
4. Yöneltilmesinin Gerekip Gerekmemesine Göre 294
5. Şarta (Koşula) Bağlı Olup Olmamasına Göre 294
6. Şekle (Biçime) Tâbi Olup Olmamasına Göre 294
7. Malvarlığına Etkisine Göre 295
8. Sebebe Bağlı Olup Olmamasına Göre 296
C. Öğeleri 296
1. Hukukî İşlemin Kurucu Öğeleri 296
2. Hukukî İşlemin Geçerlik Öğeleri 298
a. Bütün İşlemler İçin Aranan Öğeler 298
b. Kimi İşlemler İçin Aranan Öğeler 299
3. Hukukî İşlemin Tamamlayıcı Öğeleri 301
a. Onam (İcazet) 301
b. Şart / Vade 301
II. HUKUKÎ İŞLEMLERİN ÖĞELERİNDEKİ EKSİKLİĞİN YAPTIRIMI 302
A. Kurucu Öğe Eksikliğinin Yaptırımı: Yokluk 302
B. Kurucu Öğenin Var Ama Geçersiz Olması 303
1. Kesin Hükümsüzlük (Butlan) 303
a. Genel Bilgi 303
b. Kesin Hükümsüzlük Nedenleri 304
aa. Ehliyetsizlik 304
bb. İşlemin Konusunun, Kendisinin ya da Elde Edilmek İstenen Amacın Hukuka, Ahlâka, Kamu Düzenine ya da Kişilik Haklarına Aykırı Olması 304
cc. Konusunun Baştan İmkânsız Olması 305
dd. Muvazaalı (Danışıklı) Olması 305
ee. Yasaya/Kanuna karşı hile 306
ff. Şekle aykırı olması 308
2. İptal Edilebilirlik 308
a. Genel Bilgi 308
b. İrade Sakatlığı Hâlleri 309
aa. Yanılma (Hata) 309
bb. Aldatma (Hile) 310
cc. Korkutma 310
c. Gabin (Aşırı Yararlanma) Olması 311
3. Bölümsel Hükümsüzlük 311
4. Evlenmenin Geçersizliği (Butlanı) 311
a. Evlenmenin Kesin/Mutlak Nedenlerle Geçersizliği (Butlanı) 312
b. Evlenmenin Göreli/Nisbî Nedenlerle Geçersizliği (Butlanı) 313
5. Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali 314
C. Tamamlayıcı Öğe Eksikliğinde Yaptırım: Eksiklik 316
D. Nisbî/Göreli Etkisizlik (Nisbî/Göreli Hükümsüzlük) 317
E. Genel İşlem Koşulları Bakımından Yazılmamış Sayılma 318
§ 12. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 321
I. TEKRARLAMA SORULARI 321
II. TEST SORULARI 321
III. OLAYLAR 326
A. Çözümlü Olaylar 326
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar 330
§ 13. İYİNİYET VE İŞLEVLERİ (TMK 3) 333
I. GENEL BİLGİ 333
II. İYİNİYETE KORUMA SAĞLANMASI 334
A. Koşulları 334
1. Hukukî Durumda Bir Eksikliğin/Engelin Bulunması 334
2. Hukukî Sonucun Elde Edilmesi Bakımından Kanunen İyiniyetin Aranması 335
3. Kişinin İyiniyetli Olması 335
a. Bilgisizlik 335
b. Hoş (Mazur) Görülebilme 335
aa. Kanundan Doğan Bilme Yükümlülüğü 335
bb. Hukuk Kurallarına İlişkin Bilgisizlik 336
cc. Durumun Gerektirdiği Bilme Yükümlülüğü 336
B. Korumanın Sağlanacağı Kişi 336
C. İyiniyetin Aranacağı Zaman 337
III. İYİNİYETİN NİTELİĞİ: İYİNİYET KARİNESİ 338
IV. İŞLEVLERİ 338
A. Genel Olarak 338
B. Özel Olarak Düzenlendiği Hâller 339
1. Hak Kazandırma İşlevi 339
a. Taşınırlarda Aynî Hakların İyiniyetle Kazanılması 339
aa. Sahibinin elinden rızasıyla çıkan taşınırlarda 339
bb. Sahibinin elinden rızası dışında çıkan taşınırlarda 340
b. Taşınmazlarda Aynî Hakların İyiniyetle Kazanılması 342
aa. Taşınmazlar Üzerindeki Aynî Hakların İyiniyetle Devir Yoluyla Kazanılması (Kamu Güveninin Korunması İlkesi) (TMK md. 1023) 342
bb. Taşınmazlar Üzerindeki Aynî Hakların İyiniyetle Zamanaşımı Yoluyla Kazanılması (TMK md. 712) 343
cc. Haksız yapı (inşaat) bakımından mülkiyeti devir (TMK md. 722 vd.) 343
2. Hukukî Konumu Koruma İşlevi 344
a. Evlenmenin Geçersizliği Hâlinde 344
b. Eşlerden Birinin Temsil Yetkisinin Kısıtlanması ya da Kaldırılması Halinde Üçüncü Kişilerin İyiniyetinin Korunması 345
3. Alacak Hakkı Sağlama İşlevi 345
a. Kötüniyetli Zilyedin İade Yükümlülüğünün Kapsamını Genişletme 345
b. Zararının Tazminini Talep İmkânı Sağlaması 346
aa. Yanılanın sözleşmeyi iptal etmesi hâlinde 346
bb. Yetkisiz temsil hâlinde 347
c. Yasağa Rağmen Alacağın Temliki 347
4. Borçtan ve Sorumluluktan Kurtarma İşlevi 347
a. İyiniyetli Zilyedin İade Yükümlülüğünün Kapsamını Daraltma 347
b. Alacağın Devrinde İyiniyetli Borçlunun Borcundan Kurtulması (TBK md. 186). 347
5. Sorumluluk Süresini Sınırlandırma İşlevi 348
a. Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali Davasında 348
b. Miras Sebebiyle İstihkak Davasında 348
c. Denkleştirmede 348
§ 14. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 351
I. TEKRARLAMA SORULARI 351
II. TEST SORULARI 351
III. OLAYLAR 354
A. Çözümlü Olaylar 354
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar 355
§ 15. DÜRÜSTLÜK KURALI VE HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI (TMK 2) 359
I. GENEL BİLGİ 359
II. UYGULAMA ALANI 361
A. Hakların Kullanılması ve Borçların Yerine Getirilmesi 362
B. Kanun Hükümlerinin Yorumlanması ve Tamamlanması 362
C. Sözleşme Müzakereleri 363
D. Sözleşmenin Yorumu 364
E. Sözleşmenin Tamamlanması 364
F. Sözleşmenin Tahvili 365
III. ÖLÇÜTÜ 365
IV. HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI (TMK 2/2) 366
A. Tanım 366
B. Sınırı Aşmanın Ölçüsü 368
1. Hakkın Kullanılmasında Meşru Bir Menfaat Bulunmaması 369
2. Çelişkili Davranış (Venire Contra Factum Proprium) 370
3. Kişinin Hakkını Kullanırken Karşı Tarafın Hakkını, Çıkarını Gözetmemesi 372
4. Geçerlik Şekline Uyulmadığının İleri Sürülmesi 373
5. Kendisinden Hak Çıkarılan Konumun Haksız Olarak Edinilmiş Olması 374
C. Sınırı Aşmanın Yaptırımı 375
V. TMK MADDE 2 İLE DİĞER DÜZENLEMELERİN İLİŞKİSİ 375
VI. HÂKİMİN TMK MADDE 2’Yİ UYGULAMASI 376
A. Genel Bilgi 376
B. Emprevizyon Teorisi (Öngörülemezlik Kuramı) 377
1. Kavramsal Belirleme 377
2. Uygulanma Koşulları 379
§ 16. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 381
I. TEKRARLAMA SORULARI 381
II. TEST SORULARI 381
III. OLAYLAR 384
A. Çözümlü Olaylar 384
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar 386
§ 17. İSBAT/İSPAT YÜKÜ (TMK 6) 391
I. HAKLARIN KORUNMASI 391
II. İSBATLAMA/İSPATLAMA 392
A. Kavramsal Belirlemeler 392
1. Dava 392
2. Davaya Karşı Savunma Yolları 393
3. İsbat/İspat 394
a. İspat Yükü 396
b. İspat Yükünün Dağılımı 397
aa. Kural 397
bb. İspat Yükü Bakımından İstinaî Durumlar 398
B. Karine 399
1. Kavram 399
2. Türleri 399
a. Gerçek Karineler / Sözde Karineler 399
b. Fiilî Karineler / Kanunî (Yasal) Karineler 400
c. Adî Karineler/ Kesin Karineler 400
C. Varsayım Kavramı 401
§ 18. UYGULAMA ÇALIŞMALARI 403
I. TEKRARLAMA SORULARI 403
II. TEST SORULARI 403
III. OLAYLAR 405
A. Çözümlü Olaylar 405
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar 407
§ 19. RESMİ SİCİL VE SENETLER (TMK 7) 413
I. KAVRAMSAL BELİRLEME 413
II. YASAL DÜZENLEME 416
Kaynakça 419
Kavram Dizini 429 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
