Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi

Türk ve Alman Ceza Hukukunda

Dr. Alparslan Dereli

Mart 2025 / 1. Baskı / 402 Syf.

Fiyatı: 805.00 TL

24 saat içerisinde temin edilir.

Toplu Alımlar İçin Tıklayınız...

Kitap Hakkında
Kitabın Künyesi
İçindekiler

Zor ve silah kullanma yetkisi; anayasa hukuku, idare hukuku, ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku gibi birçok hukuk alanına konu olan bir yetkidir. Bu yönüyle zor ve silah kullanma yetkisi çok geniş bir alana sahiptir. Ancak söz konusu çalışmada, zor ve silah kullanma yetkisi ağırlıklı olarak ceza hukuku bağlamında ele alınmaktadır. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'nun, Alman Ceza Kanunu'ndan (AlmCK/StGB)'dan esinlenmiş olması sebebiyle çalışmada zor ve silah kullanma yetkisi, önemli oranda Alman hukukuyla mukayeseli olarak açıklanmıştır.

Zor ve silah kullanma yetkisinin bireylerin temel hak ve özgürlerine müdahale teşkil etmesi ve devletin kolluk aracılığıyla kullandığı en önemli müdahale araçlarından biri olması sebebiyle, çeşitli ulusal ve uluslararası düzenlemelerle çok sıkı şekil şartlarına tabi tutulmuştur. Bu düzenlemelerle hem yetkiden etkilenen bireylerin temel hak ve özgürlükleri koruma altına alınmak istenmiş hem de yetkinin uygulama alanı belirginleştirilerek kamu düzeninin sağlamasına imkân tanınmıştır. Bu çerçevede Türk hukukunda başta PVSK'nın 16. maddesi olmak üzere birçok kanunda zor ve silah kullanma yetkisine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Alman hukukunda ise zor ve silah kullanma yetkisi, "doğrudan zorlama (unmittelbarer Zwang) yetkisi" olarak adlandırılmış ve söz konusu yetki Federal Kolluk Kuvvetleri Tarafından Kamu Yetkisinde Doğrudan Zorlama Yetkisinin Kullanılmasına İlişkin Kanun'la (UZwG) düzenlenmiştir. Doğrudan zorlama yetkisi, ayrıca eyaletlerin polis yasalarında UZwG'yle benzer şekilde hüküm altına alınmıştır.

İlgili düzenlemeler uyarınca kolluk görevlilerinin de zor ve silah kullanma yetkisine başvururken hukuka aykırı bir müdahalede kaçınmak için hangi durumlarda ve orantıda yetkiyi kullanması gerektiğine hâkim olması gerekir. Kolluk kuvvetlerinin genellikle bu yetkiye, şüpheliyi etkisiz hale getirmek isterken ya da toplumsal olaylara müdahale sırasında başvurduğu görülmektedir. Bundan dolayı zor ve silah kullanma yetkisi sıkça yargı kararlarına konu olmaktadır. Çalışmada söz konusu yetki incelenirken, Anayasa Mahkemesi (AYM), Almanya Anayasa Mahkemesi (BVerfG), İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM), Yargıtay ve Alman Federal Yüksek Mahkeme (BGH) kararlarına yer verilmiştir.

Konu Başlıkları

	Zor ve Silah Kullanma Yöntem ve Şartları
	Orantılılık İlkesi
	Hukuka Uygunluk Nedenleri
	Mazeret Sebepleri
	Yetkide Sınır Aşımının Cezai Sonuçları

Barkod: 9789750299971	Yayın Tarihi: Mart 2025
Baskı Sayısı: 1	Ebat: 16x24
Sayfa Sayısı: 402	Yayınevi: Seçkin Yayıncılık
Kapak Türü: Karton Kapaklı	Dili: Türkçe
Ekler: -

İÇİNDEKİLER

İçindekiler

Sunuş 7

Önsöz 9

Kısaltmalar 19

Giriş 23

Birinci Bölüm

KOLLUK KAVRAMI VE TÜRLERİ

I. KOLLUK KAVRAMI VE KOLLUĞUN TARİHÇESİ 27

A. Kavram 27

B. Kolluk Tarihçesi 32

1. Antik Yunan Döneminde Kolluk 32

2. Roma İmparatorluğu Döneminde Kolluk 33

3. Batı Devletlerinde Kolluğun Tarihçesi 34

a. İngiltere 34

b. Fransa 35

c. Almanya 37

d. Amerika Birleşik Devletleri 40

4. Türkiye’de Kolluğun Tarihçesi 41

a. İslamiyet Öncesi Türklerde Kolluk 41

b. İslamiyet Sonrası Türk Devletlerinde Kolluk 42

aa. Osmanlı Dönemi’nde Kolluk 44

aaa. Tanzimat Öncesi Dönem 44

bbb. Tanzimat Sonrası Dönem 45

bb. Cumhuriyet Dönemi’nde Kolluk 48

II. KOLLUĞUN TÜRLERİ 49

A. İşlevsel Olarak Kolluğun Türleri 49

1. Adli Kolluk 51

2. İdari Kolluk 57

B. Faaliyet Alanı Olarak Kolluğun Türleri 61

1. Genel Kolluk 62

a. Polis Teşkilatı 63

b. Jandarma Teşkilatı 65

c. Sahil Güvenlik Komutanlığı 68

d. Genel Kolluk Yardımcısı: Çarşı ve Mahalle Bekçileri 69

2. Özel Kolluk 78

a. Belediye Zabıtası 79

b. Köy Korucuları ve Güvenlik Korucuları 79

c. Orman Muhafaza Memurları 82

d. Gümrük Muhafaza Memurları 83

e. Çiftçi Mallarını Koruma Bekçisi 84

f. Kara Avcılığı Kolluğu 85

3. Sivil Kolluk: Özel Güvenlik Görevlileri 85

4. Kolluk Yetkisi Kullanan Diğer Kamu Görevlileri 89

a. Millî İstihbarat Teşkilâtı Personeli 89

b. İnfaz ve Koruma Memurları 92

c. Gemi Kaptanları 93

d. Hava Taşıtlarının Kaptan Pilotları 93

İkinci Bölüm

KOLLUĞUN ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ

I. GENEL OLARAK 95

II. YETKİ KAVRAMI VE KOLLUĞUN YETKİLERİ 96

A. Yetki Kavramı 96

B. Bağlı Yetki 97

C. Takdir Yetkisi 98

D. Bağlı Yetki ile Takdir Yetkisinin Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Uygulanması 99

III. DEVLETİN ŞİDDET TEKELİ OLARAK KOLLUĞUN ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 100

IV. ZOR VE SİLAH KULLANMA KAVRAMLARI 104

A. Zor Kullanma Kavramı 104

B. Silah Kullanma Kavramı 107

1. TCK ve StGB Bağlamında Silah 107

2. Kolluğun Silah Kullanma Yetkisi Kapsamında Silah 112

C. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Kolluğun Uyguladığı Diğer Önleme ve Koruma Tedbirleriyle İlişkisi 116

D. Zor ve Silah Kullanma Yetkilerinin Aralarındaki İlişki 118

V. ZOR VE SİLAH KULLANMA YÖNTEMLERİ 119

A. İkaz (Uyarma) 119

B. Bedeni Kuvvet 122

C. Maddi Güç Araçları 124

1. Kelepçeleme 125

2. Cop Kullanma 128

3. Basınçlı veya Boyalı Su Kullanılması 128

4. Göz Yaşartıcı Gaz veya Toz Kullanılması 130

5. Fiziki Engellerin Koyulması 134

6. Kolluk Köpek ve Atları 134

D. Silah Kullanma 136

VI. İHAM İÇTİHATLARI KAPSAMINDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN ŞARTLARI 140

A. Kanunilik İlkesi 141

B. Son Çare Olma İlkesi (Mutlak Gereklilik) 143

C. Orantılılık İlkesi 150

D. Kademelilik İlkesi 157

VII. ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN HUKUKA AYKIRILIK HALİ: ORANTISIZ GÜÇ KULLANIMI 160

A. Hukuka Aykırılık Kavramı 160

B. Hukuka Aykırılık ve Tipiklik İlişkisi 163

C. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Orantısız Güç Olarak Kullanıldığı Bazı Durumlar 164

1. Kolluğun Görevi Olmadığı Durumlarda Zor ve Silah Kullanma Yetkisine Başvurması 165

2. Kolluğun Düzenlemelerde Belirtilenlerin Dışında Başka Yöntem ve Araçlar Kullanması 166

3. Kolluğun Direnmeye Nazaran Orantısız Müdahalede Bulunması 167

4. Kolluğun Kademeli Olarak Yöntem ve Araçlara Başvurmaması 169

VIII. DEĞERLENDİRME 170

Üçüncü Bölüm

ALMAN HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE YETKİDE SINIRIN AŞILMASININ

CEZAİ SONUÇLARI

I. HUKUKA UYGUNLUK SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 175

A. Kanunun Hükmünün Yerine Getirilmesi 176

1. Kanunun Hükmünün Yerine Getirilmesinin Şartları 176

2. Alman Hukukunda Doğrudan Zorlama Yetkisinin Yer Aldığı Düzenlemeler 178

a. Federal Kamu Görevlilerinin Doğrudan Zor Kullanımı Hakkında Kanun (UZwG) ve Eyalet Polis Kanunlarında (BW–PolG; PAG; PolG–NRW; HSOG) Yer Alan Doğrudan Zorlamaya İlişkin Düzenlemeler 178

b. UZwG ve Eyalet Polis Kanunlarında (BW–PolG; PAG; PolG–NRW; HSOG) Yer Alan Ateşli Silah Kullanımına İlişkin Düzenlemeler 182

B. Meşru Savunma (StGB § 32) 190

1. Genel Açıklamalar 190

2. Meşru Savunmada Saldırının Varlığı 192

3. Meşru Savunma Eyleminin Hukuka Uygunluğu 197

4. Meşru Savunmanın Sübjektif Unsuru (Manevi Unsur) 203

5. Meşru Savunma Kapsamında Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 205

C. Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Zorunluluk Hali (StGB § 34) 215

1. Genel Açıklamalar 215

2. Zorunluluk Halinde Tehlikenin Varlığı 216

3. Zorunluluk Hali Bağlamında Gerçekleştirilen Eylemin Hukuka Uygunluğu 219

4. Tehlikeyi Önleme İradesi (Manevi Unsur) 223

5. Zorunluluk Hali Kapsamında Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 224

D. Amirin Emrinin İfası 227

1. Genel Açıklamalar 227

2. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Hukuka Aykırı Bağlayıcı Emrin Yerine Getirilmesi 231

II. MAZERET SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 235

A. Meşru Savunmada Sınırın Aşılması (StGB § 33) 236

1. Genel Açıklamalar 236

2. Objektif Şartlar 238

3. Sübjektif Şartlar 242

4. Meşru Savunmada Sınırın Aşılması Kapsamında Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 245

III. ALMAN HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNDE SINIR AŞIMININ CEZAİ SONUCU 246

A. Alman Ceza Kanununda Yer Alan Kamu Görevi Esnasında Yaralama Suçu

(StGB § 340) 247

1. Genel Açıklamalar 247

2. Suçla Korunan Hukuki Değer 248

3. Suçun Unsurları 248

a. Suçun Maddi (Objektif) Unsurları 248

aa. Fail, Mağdur ve Suçun Konusu 248

bb. Fiil ve Netice 250

cc. Suçun Nitelikli Halleri 251

b. Suçun Manevi (Sübjektif) Unsuru 251

c. Hukuka Aykırılık Unsuru 252

4. Suçun Özel Görünüş Biçimleri 252

a. Teşebbüs 252

b. İştirak 253

c. İçtima 253

B. Doğrudan Zorlama Yetkisinde Sınır Aşımının Diğer Suçlar Bakımından Değerlendirilmesi 253

1. Doğrudan Zorlama Yetkisinde Sınır Aşımının Kasten ve Taksirle Öldürme Suçları (StGB § 212 ve § 222) Bakımından Değerlendirilmesi 254

2. Doğrudan Zorlama Yetkisinde Sınır Aşımının Kasten ve Taksirle Yaralama Suçları (StGB § 224 vd.) Bakımından Değerlendirilmesi 255

IV. DEĞERLENDİRME 257

Dördüncü Bölüm

TÜRK HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE YETKİDE SINIRIN AŞILMASININ

CEZAİ SONUÇLARI

I. HUKUKA UYGUNLUK SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 261

A. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi (TCK m. 24/1) 262

1. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesinin Şartları 263

2. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Yer Aldığı Düzenlemeler 266

a. PVSK’da Yer Alan Düzenlemeler 266

b. Diğer Kanunlarda Yer Alan Düzenlemeler 274

aa. CMK’da Bulunan Düzenlemeler 274

bb. Terörle Mücadele Kanunu’nda Bulunan Düzenlemeler 275

cc. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nda Bulunan Düzenlemeler 276

dd. Emniyet Teşkilat Kanunu ve Çevik Kuvvet Yönetmeliği’nde Bulunan Düzenlemeler 279

ee. Olağanüstü Hal Kanunu’nda Bulunan Düzenlemeler 280

ff. Özel Kolluk, Sivil Kolluk ve Kolluk Yetkisi Kullanan Kamu Görevlilerine İlişkin Düzenlemeler 281

B. Meşru Savunma (TCK m. 25/1) 282

1. Genel Açıklamalar 282

2. Meşru Savunmaya İlişkin Şartlar 285

3. Meşru Savunmanın Sübjektif Unsuru (Manevi Unsur) 294

4. Meşru Savunma Kapsamında Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 296

II. KUSURLULUĞU AZALTAN NEDEN VE MAZERET SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 300

A. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Sınırın Aşılması (TCK m. 27) 301

1. Genel Açıklamalar 301

2. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Kast Olmaksızın Sınırın Aşılması (TCK m. 27/1) 304

a. Objektif Şartlar 304

b. Sübjektif Şartlar 309

3. Meşru Savunmada Sınırın Mazur Görülebilecek Heyecan, Korku veya Telaş Nedeniyle Aşılması (TCK m. 27/2) 310

a. Objektif Şartlar 310

b. Sübjektif Şartlar 313

4. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Sınırın Aşılması Kapsamında Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 314

B. Amirin Emrinin İfası (TCK m. 24/2–4) 319

1. Genel Açıklamalar 319

2. Amirin Emrinin İfasının Şartları 321

3. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Emrin İfasına Dair İhtimaller 324

a. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Hukuka Uygun Emrin İfası 324

b. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin İfası Suç Teşkil Eden Emrin İfası 325

c. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Hukuka Aykırı Fakat Suç Teşkil Etmeyen Emrin İfası 328

C. Zorunluluk Hali (TCK m. 25/2) 329

1. Genel Açıklamalar 329

2. Zorunluluk Halinin Hukuki Niteliği 331

3. Zorunluluk Haline İlişkin Şartlar 334

III. TÜRK HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNDE SINIR AŞIMININ CEZAİ SONUCU 340

A. Zor Kullanma Yetkisine İlişkin Sınırın Aşılması Suçu (TCK m. 256) 341

1. Genel Açıklamalar 341

2. Suçla Korunan Hukuki Değer 342

3. Suçun Unsurları 342

a. Maddi Unsurlar 342

aa. Fail, Mağdur ve Suçun Konusu 342

bb. Fiil ve Netice 344

cc. Suçun Nitelikli Unsurları 347

b. Manevi Unsur 349

c. Hukuka Aykırılık Unsuru 349

4. Suçun Özel Görünüş Biçimleri 349

a. Teşebbüs 349

b. İştirak 350

c. İçtima 350

5. Suçun Kovuşturulması ve Yaptırımı 351

B. TCK m. 256 ve StGB § 340’ın Karşılaştırılması 351

C. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Sınır Aşımının Diğer Suçlar Bakımından Değerlendirilmesi 353

1. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Sınır Aşımının Kasten Yaralama Suçları (TCK m. 86, m. 87 ve m. 88) Bakımından Değerlendirilmesi 353

2. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Sınır Aşımının Kasten Öldürme Suçları (TCK m. 81 ve m. 83) Bakımından Değerlendirilmesi 356

3. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Sınır Aşımının Cezai Sonuçlarının Değerlendirmesi 359

IV. DEĞERLENDİRME VE MUKAYESE 361

Sonuç 367

Kaynakça 377

Kavram Dizini 399

İlgili Kategoriler

Hukuk Kitapları > Ceza Hukuku > Güvenlik Bilimleri

İlgili Diğer Yayınlar

Tıp Ceza Hukuku

Hakan Hakeri
Şubat 2026
950.00 TL
İndirimli: 855.00 TL (%10)
Sepete Ekle

Bir Koruma Tedbiri Olarak Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi

Ali Boyacı
Şubat 2026
1700.00 TL
Sepete Ekle

İnternete Erişimin Engellenmesi

Sena Çalışkan Gürleyen
Şubat 2026
525.00 TL
Sepete Ekle

Uyuşturucu Suçlarında "Yargıtay'ın Bozma Sebepleri"

İbrahim Şahin
Şubat 2026
650.00 TL
Sepete Ekle

İÇİNDEKİLER

İçindekiler

Sunuş 7

Önsöz 9

Kısaltmalar 19

Giriş 23

Birinci Bölüm

KOLLUK KAVRAMI VE TÜRLERİ

I. KOLLUK KAVRAMI VE KOLLUĞUN TARİHÇESİ 27

A. Kavram 27

B. Kolluk Tarihçesi 32

1. Antik Yunan Döneminde Kolluk 32

2. Roma İmparatorluğu Döneminde Kolluk 33

3. Batı Devletlerinde Kolluğun Tarihçesi 34

a. İngiltere 34

b. Fransa 35

c. Almanya 37

d. Amerika Birleşik Devletleri 40

4. Türkiye’de Kolluğun Tarihçesi 41

a. İslamiyet Öncesi Türklerde Kolluk 41

b. İslamiyet Sonrası Türk Devletlerinde Kolluk 42

aa. Osmanlı Dönemi’nde Kolluk 44

aaa. Tanzimat Öncesi Dönem 44

bbb. Tanzimat Sonrası Dönem 45

bb. Cumhuriyet Dönemi’nde Kolluk 48

II. KOLLUĞUN TÜRLERİ 49

A. İşlevsel Olarak Kolluğun Türleri 49

1. Adli Kolluk 51

2. İdari Kolluk 57

B. Faaliyet Alanı Olarak Kolluğun Türleri 61

1. Genel Kolluk 62

a. Polis Teşkilatı 63

b. Jandarma Teşkilatı 65

c. Sahil Güvenlik Komutanlığı 68

d. Genel Kolluk Yardımcısı: Çarşı ve Mahalle Bekçileri 69

2. Özel Kolluk 78

a. Belediye Zabıtası 79

b. Köy Korucuları ve Güvenlik Korucuları 79

c. Orman Muhafaza Memurları 82

d. Gümrük Muhafaza Memurları 83

e. Çiftçi Mallarını Koruma Bekçisi 84

f. Kara Avcılığı Kolluğu 85

3. Sivil Kolluk: Özel Güvenlik Görevlileri 85

4. Kolluk Yetkisi Kullanan Diğer Kamu Görevlileri 89

a. Millî İstihbarat Teşkilâtı Personeli 89

b. İnfaz ve Koruma Memurları 92

c. Gemi Kaptanları 93

d. Hava Taşıtlarının Kaptan Pilotları 93

İkinci Bölüm

KOLLUĞUN ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ

I. GENEL OLARAK 95

II. YETKİ KAVRAMI VE KOLLUĞUN YETKİLERİ 96

A. Yetki Kavramı 96

B. Bağlı Yetki 97

C. Takdir Yetkisi 98

D. Bağlı Yetki ile Takdir Yetkisinin Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Uygulanması 99

III. DEVLETİN ŞİDDET TEKELİ OLARAK KOLLUĞUN ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 100

IV. ZOR VE SİLAH KULLANMA KAVRAMLARI 104

A. Zor Kullanma Kavramı 104

B. Silah Kullanma Kavramı 107

1. TCK ve StGB Bağlamında Silah 107

2. Kolluğun Silah Kullanma Yetkisi Kapsamında Silah 112

C. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Kolluğun Uyguladığı Diğer Önleme ve Koruma Tedbirleriyle İlişkisi 116

D. Zor ve Silah Kullanma Yetkilerinin Aralarındaki İlişki 118

V. ZOR VE SİLAH KULLANMA YÖNTEMLERİ 119

A. İkaz (Uyarma) 119

B. Bedeni Kuvvet 122

C. Maddi Güç Araçları 124

1. Kelepçeleme 125

2. Cop Kullanma 128

3. Basınçlı veya Boyalı Su Kullanılması 128

4. Göz Yaşartıcı Gaz veya Toz Kullanılması 130

5. Fiziki Engellerin Koyulması 134

6. Kolluk Köpek ve Atları 134

D. Silah Kullanma 136

VI. İHAM İÇTİHATLARI KAPSAMINDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN ŞARTLARI 140

A. Kanunilik İlkesi 141

B. Son Çare Olma İlkesi (Mutlak Gereklilik) 143

C. Orantılılık İlkesi 150

D. Kademelilik İlkesi 157

VII. ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN HUKUKA AYKIRILIK HALİ: ORANTISIZ GÜÇ KULLANIMI 160

A. Hukuka Aykırılık Kavramı 160

B. Hukuka Aykırılık ve Tipiklik İlişkisi 163

C. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Orantısız Güç Olarak Kullanıldığı Bazı Durumlar 164

1. Kolluğun Görevi Olmadığı Durumlarda Zor ve Silah Kullanma Yetkisine Başvurması 165

2. Kolluğun Düzenlemelerde Belirtilenlerin Dışında Başka Yöntem ve Araçlar Kullanması 166

3. Kolluğun Direnmeye Nazaran Orantısız Müdahalede Bulunması 167

4. Kolluğun Kademeli Olarak Yöntem ve Araçlara Başvurmaması 169

VIII. DEĞERLENDİRME 170

Üçüncü Bölüm

ALMAN HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE YETKİDE SINIRIN AŞILMASININ

CEZAİ SONUÇLARI

I. HUKUKA UYGUNLUK SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 175

A. Kanunun Hükmünün Yerine Getirilmesi 176

1. Kanunun Hükmünün Yerine Getirilmesinin Şartları 176

2. Alman Hukukunda Doğrudan Zorlama Yetkisinin Yer Aldığı Düzenlemeler 178

b. UZwG ve Eyalet Polis Kanunlarında (BW–PolG; PAG; PolG–NRW; HSOG) Yer Alan Ateşli Silah Kullanımına İlişkin Düzenlemeler 182

B. Meşru Savunma (StGB § 32) 190

1. Genel Açıklamalar 190

2. Meşru Savunmada Saldırının Varlığı 192

3. Meşru Savunma Eyleminin Hukuka Uygunluğu 197

4. Meşru Savunmanın Sübjektif Unsuru (Manevi Unsur) 203

5. Meşru Savunma Kapsamında Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 205

C. Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Zorunluluk Hali (StGB § 34) 215

1. Genel Açıklamalar 215

2. Zorunluluk Halinde Tehlikenin Varlığı 216

3. Zorunluluk Hali Bağlamında Gerçekleştirilen Eylemin Hukuka Uygunluğu 219

4. Tehlikeyi Önleme İradesi (Manevi Unsur) 223

5. Zorunluluk Hali Kapsamında Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 224

D. Amirin Emrinin İfası 227

1. Genel Açıklamalar 227

2. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Hukuka Aykırı Bağlayıcı Emrin Yerine Getirilmesi 231

II. MAZERET SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 235

A. Meşru Savunmada Sınırın Aşılması (StGB § 33) 236

1. Genel Açıklamalar 236

2. Objektif Şartlar 238

3. Sübjektif Şartlar 242

4. Meşru Savunmada Sınırın Aşılması Kapsamında Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 245

III. ALMAN HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNDE SINIR AŞIMININ CEZAİ SONUCU 246

A. Alman Ceza Kanununda Yer Alan Kamu Görevi Esnasında Yaralama Suçu

(StGB § 340) 247

1. Genel Açıklamalar 247

2. Suçla Korunan Hukuki Değer 248

3. Suçun Unsurları 248

a. Suçun Maddi (Objektif) Unsurları 248

aa. Fail, Mağdur ve Suçun Konusu 248

bb. Fiil ve Netice 250

cc. Suçun Nitelikli Halleri 251

b. Suçun Manevi (Sübjektif) Unsuru 251

c. Hukuka Aykırılık Unsuru 252

4. Suçun Özel Görünüş Biçimleri 252

a. Teşebbüs 252

b. İştirak 253

c. İçtima 253

B. Doğrudan Zorlama Yetkisinde Sınır Aşımının Diğer Suçlar Bakımından Değerlendirilmesi 253

1. Doğrudan Zorlama Yetkisinde Sınır Aşımının Kasten ve Taksirle Öldürme Suçları (StGB § 212 ve § 222) Bakımından Değerlendirilmesi 254

2. Doğrudan Zorlama Yetkisinde Sınır Aşımının Kasten ve Taksirle Yaralama Suçları (StGB § 224 vd.) Bakımından Değerlendirilmesi 255

IV. DEĞERLENDİRME 257

Dördüncü Bölüm

TÜRK HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE YETKİDE SINIRIN AŞILMASININ

CEZAİ SONUÇLARI

I. HUKUKA UYGUNLUK SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 261

A. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi (TCK m. 24/1) 262

1. Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesinin Şartları 263

2. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Yer Aldığı Düzenlemeler 266

a. PVSK’da Yer Alan Düzenlemeler 266

b. Diğer Kanunlarda Yer Alan Düzenlemeler 274

aa. CMK’da Bulunan Düzenlemeler 274

bb. Terörle Mücadele Kanunu’nda Bulunan Düzenlemeler 275

cc. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nda Bulunan Düzenlemeler 276

dd. Emniyet Teşkilat Kanunu ve Çevik Kuvvet Yönetmeliği’nde Bulunan Düzenlemeler 279

ee. Olağanüstü Hal Kanunu’nda Bulunan Düzenlemeler 280

ff. Özel Kolluk, Sivil Kolluk ve Kolluk Yetkisi Kullanan Kamu Görevlilerine İlişkin Düzenlemeler 281

B. Meşru Savunma (TCK m. 25/1) 282

1. Genel Açıklamalar 282

2. Meşru Savunmaya İlişkin Şartlar 285

3. Meşru Savunmanın Sübjektif Unsuru (Manevi Unsur) 294

4. Meşru Savunma Kapsamında Kolluğun Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 296

II. KUSURLULUĞU AZALTAN NEDEN VE MAZERET SEBEBİ OLARAK ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİ 300

A. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Sınırın Aşılması (TCK m. 27) 301

1. Genel Açıklamalar 301

2. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Kast Olmaksızın Sınırın Aşılması (TCK m. 27/1) 304

a. Objektif Şartlar 304

b. Sübjektif Şartlar 309

3. Meşru Savunmada Sınırın Mazur Görülebilecek Heyecan, Korku veya Telaş Nedeniyle Aşılması (TCK m. 27/2) 310

a. Objektif Şartlar 310

b. Sübjektif Şartlar 313

4. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Sınırın Aşılması Kapsamında Zor ve Silah Kullanma Yetkisi 314

B. Amirin Emrinin İfası (TCK m. 24/2–4) 319

1. Genel Açıklamalar 319

2. Amirin Emrinin İfasının Şartları 321

3. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Emrin İfasına Dair İhtimaller 324

a. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Hukuka Uygun Emrin İfası 324

b. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin İfası Suç Teşkil Eden Emrin İfası 325

c. Zor ve Silah Kullanma Yetkisine İlişkin Hukuka Aykırı Fakat Suç Teşkil Etmeyen Emrin İfası 328

C. Zorunluluk Hali (TCK m. 25/2) 329

1. Genel Açıklamalar 329

2. Zorunluluk Halinin Hukuki Niteliği 331

3. Zorunluluk Haline İlişkin Şartlar 334

III. TÜRK HUKUKUNDA ZOR VE SİLAH KULLANMA YETKİSİNDE SINIR AŞIMININ CEZAİ SONUCU 340

A. Zor Kullanma Yetkisine İlişkin Sınırın Aşılması Suçu (TCK m. 256) 341

1. Genel Açıklamalar 341

2. Suçla Korunan Hukuki Değer 342

3. Suçun Unsurları 342

a. Maddi Unsurlar 342

aa. Fail, Mağdur ve Suçun Konusu 342

bb. Fiil ve Netice 344

cc. Suçun Nitelikli Unsurları 347

b. Manevi Unsur 349

c. Hukuka Aykırılık Unsuru 349

4. Suçun Özel Görünüş Biçimleri 349

a. Teşebbüs 349

b. İştirak 350

c. İçtima 350

5. Suçun Kovuşturulması ve Yaptırımı 351

B. TCK m. 256 ve StGB § 340’ın Karşılaştırılması 351

C. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Sınır Aşımının Diğer Suçlar Bakımından Değerlendirilmesi 353

1. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinde Sınır Aşımının Kasten Yaralama Suçları (TCK m. 86, m. 87 ve m. 88) Bakımından Değerlendirilmesi 353

2. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Sınır Aşımının Kasten Öldürme Suçları (TCK m. 81 ve m. 83) Bakımından Değerlendirilmesi 356

3. Zor ve Silah Kullanma Yetkisinin Sınır Aşımının Cezai Sonuçlarının Değerlendirmesi 359

IV. DEĞERLENDİRME VE MUKAYESE 361

Sonuç 367

Kaynakça 377

Kavram Dizini 399