|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Yazarlar 5
Sunuş 7
Önsöz 9
Kısaltmalar 23
GİRİŞ 25
Birinci Bölüm
KÜLTÜR VARLIKLARI HUKUKUNUN ESASLARI
§1. KÜLTÜR VARLIKLARI KONUSUNUN HUKUK DİSİPLİNİNDEKİ YERİ 29
Prof. Dr. Yücel OĞURLU
I. Genel Olarak 30
II. Kültür Varlığının Kapsamı 31
III. Temel Düzenlemeler 33
IV. Değerlendirme 37
§2. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN ANAYASALARDAKİ VE ULUSLARARASI SÖZLEŞMELERDEKİ GÖRÜNÜMÜ 38
Kadir Can ÖZEL
I. Giriş 38
II. Anayasalardaki Düzenlemeler 39
A. İrlanda ve İsviçre Anayasaları 40
B. İtalya, Almanya ve Fransa Anayasaları 40
C. Yunanistan, Portekiz ve İspanya Anayasaları 40
D. Doğu Avrupa Ülkelerinin Anayasaları 41
E. Türk Devletlerinin Anayasaları 42
III. Uluslararası Sözleşmelerdeki Düzenlemeler 43
A. Küresel Düzeydeki Uluslararası Sözleşmelerdeki Düzenlemeler 43
1. Kuşların Himayesine Dair Milletlerarası Sözleşme 43
2. Silahlı Bir Çatışma Halinde Kültür Mallarının Korunmasına Dair Sözleşme 43
3. Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşme 44
4. Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme 44
5. Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme 45
6. Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme 46
7. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 46
8. Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi 47
B. Bölgesel Düzeydeki Uluslararası Sözleşmelerdeki Düzenlemeler 47
1. Akdeniz'in Kirlenmeye Karşı Korunmasına Ait Sözleşme 48
2. Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi 48
3. Akdeniz'de Özel Koruma Alanlarına İlişkin Protokol 49
4. Avrupa Mimari Mirasının Korunması Sözleşmesi 49
5. Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi 50
IV. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Konuya Bakışı 50
A. Loizidou / Türkiye Davası 51
B. Beyeler / İtalya Davası 52
C. Debelianovi / Bulgaristan Davası 53
D. Kozacıoğlu / Türkiye Davası 53
E. Silahyürekli / Türkiye Davası 54
V. Sonuç 54
§3. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN DİĞER ÜLKELERDEKİ DÜZENLEME VE UYGULAMALAR 57
Prof. Dr. Evindar YEŞİLBAŞ, Cüneyd ALTIPARMAK
I. Giriş 57
II. Ülkelerin Temel Mevzuatları ve Uygulama Örnekleri 59
A. Avusturya 59
B. Almanya 60
C. İspanya 62
D. İtalya 63
E. Fransa 65
F. Amerika Birleşik Devletleri 66
G. İngiltere 68
H. Hollanda 70
I. İsveç 71
J. Danimarka 72
K. Estonya 74
L. Çin ve diğer ülkeler 75
III. Osmanlı’nın ve Cumhuriyet’in İlk Dönemlerinde Durum 76
IV. Sonuç 79
§4. KÜLTÜR VARLIĞI OLMANIN HUKUKİ SONUÇLARI 84
Prof. Dr. Murat Volkan DÜLGER
I. Giriş 84
II. Devlet Malı Niteliği 85
III. Kullanım Kısıtlamaları 85
A. İzinsiz Müdahale ve Kullanım Yasağı 85
B. Alım–Satım İşleri 86
C. Yurt Dışına Çıkarılması, Getirilmesi 88
IV. Yardım ve Katkı Payı 88
V. Vergilendirme, İthalat ve İhracatı 89
VI. Devir Yasağı ve Kullanılması 90
VII. Kamulaştırması 91
VII. Maliklerin İzin Verme Yükümlülüğü 92
VIII. Değerlendirme 92
İkinci Bölüm
KÜLTÜR VARLIKLARININ
DİĞER DİSİPLİNLERDEKİ DURUMU
§5. KÜLTÜR VARLIKLARI AÇISINDAN SANAT TARİHİNİN ÖNEMİ VE TEMEL MESELELERİ 93
Prof. Dr. Evindar YEŞİLBAŞ
I. Giriş 94
II. Tanımlar 95
A. Kültür Varlığı 95
B. Tespit ve Tescil 95
C. Taşınmaz Kültür Varlıkları 97
1. Birinci Grup Yapılar 98
2. İkinci Grup Yapılar 99
D. Taşınır Kültür Varlıkları 99
III. Sanat Tarihi Meseleleri 101
A. Eserin Tescile Uygunluğu Meselesi 101
B. Korunma Alanı Meselesi 102
C. Gruplarına Göre Koruma ve Onarım Meselesi 104
D. Kamulaştırma meselesi 105
E. İşlev Değişikliği Meselesi 106
F. Baraj Yapılacak Alanlarda Kültür Varlıklarının Korunması Meselesi 107
G. Taşınır kültür varlıkları ile ilgili meseleler 109
IV. Sonuç 110
§6. KÜLTÜR VARLIKLARININ YAPI ÖLÇEĞİNDE KORUNMASI 112
Dr. Alidost ERTUĞRUL
I. Genel Olarak 112
II. Kültürel Miras 113
III. Yapı Ölçeğinde Koruma 114
IV. Restorasyon Projeleri 116
V. Restorasyon Uygulamaları 119
§7. GENEL OLARAK KÜLTÜREL ALANLARDAKİ PLANLAMA ÇALIŞMALARI 121
Umut GÜNDÜZ
I. Tarihsel Süreç 121
II. Planlama Tanımları 123
III. Planlama Hiyerarşisi 125
A. Mekânsal Strateji Planları 126
B. Çevre Düzeni Planları 126
C. 1/25.000 Ölçekli Nazım İmar Planları 128
1. Kentsel Sit, Arkeolojik Sit, Tarihi Sit, Etkileşim Geçiş Sahası, Ören Yeri (Kültürel Alanlar) 128
2. Kesin Korunacak Hassas Alan, Nitelikli Doğal Koruma Alanı, Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı, Korunan alanlarında (DOĞAL SİT ALANLARI) 1/25.000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım/Çevre Düzeni Planı 130
3. Alan Başkanlığı İlan Edilen Alanlarda Hazırlanan Planlar 130
4. 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planları ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planları 131
IV. Değerlendirme 132
§8. KÜLTÜR VARLIKLARI YÖNÜNDEN ARKEOLOJİNİN TEMEL MESELELERİ 133
Prof. Dr. Hanifi BİBER
I. Arkeoloji 133
II. Tanımlar 134
A. Kültür Varlıkları 134
1. Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları 135
2. Korunması Gerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları 135
B. Sit Alanları 135
1. Arkeolojik Sit 136
2. Kentsel Arkeolojik Sit 136
3. Tarihi Sit 136
C. Ören Yerleri 136
D. Tespit ve Tescil 137
III. Arkeolojik Alanlarda Taşınmaz Kültür Varlıkları ile İlgili Karşılaşılan Bazı Meseleler 137
A. Tescile Uygunluk 137
B. Sit Sınırlarının Belirlenmesi 137
C. Koruma ve Kullanım Düzeyinin Tespit ve Tayini 138
1. Birinci Derece Arkeolojik Sit 138
2. İkinci Derece Arkeolojik Sit 139
3. Üçüncü Derece Arkeolojik Sit 139
D. Kültür Varlıkları ve Alanlarda Kamulaştırma 140
E. Definecilik Durumu 141
F. Baraj İnşaasına Dair Özel Durum 142
IV. Taşınır Kültür Varlıkları ile İlgili Hususlar 144
§9. TAŞINIR KÜLTÜR VARLIKLARINA DAİR ESASLAR 147
Dr. Öğr. Üyesi Tuğba BATUHAN TEKİN
I. Giriş 147
II. Taşınır Kültür Varlıklarının Önemi 149
III. Taşınır Kültür Varlıklarının Korunmasına Yönelik Uygulamalar 154
A. Kanun Çerçevesinde Koruma 154
B. Yönetmelik Çerçevesinde Koruma 157
IV. Sonuç 159
§10. VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARINA GENEL BİR BAKIŞ 163
Dr. İrem CERAN
I. Giriş 163
II. Vakıf Kültür Varlığı 164
III. Diğer Kültür Varlıklarından Farkları 165
A. Mülkiyet ve Tahsis Yönünden 165
B. Koruma Gerekçeleri Yönünden 166
C. Yasal Mahiyet Yönünden 166
III. Yetkili Kurumlar ve Kurullar 167
A. Vakıflar Genel Müdürlüğü 167
B. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları 168
C. Yerel Yönetimler 168
IV. Koruma Kuralları ve Yaklaşımı 169
A. Vakıf Mülkiyeti ve Kamu Yararı İlişkisi 169
B. Tescil ve Koruma Sürecinde Kurumsal Yapı 170
C. Müdahale İlkeleri ve Uygulama Rehberliği 170
V. Vakıf Kültür Varlıklarını Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi (KURAM) 171
VI. SONUÇ 174
Üçüncü Bölüm
KÜLTÜR VARLIKLARININ YÖNETİMİ İLE
GÖREVLİ İDARİ KURUMLAR VE TEMEL İŞLEMLERİ
§11. KÜLTÜR VARLIKLARINA DAİR İDARELER VE İMAR İŞLEMLERİNİN TEMEL İŞLEYİŞİ 177
Dr. Ayşe ÜNAL
I. Giriş 178
II. Bakanlıklar 178
III. Belediyeler 179
IV. KUDEB 180
V. Diğer İdareler 181
VI. İmar İşlemleri 182
A. Kültür Varlığı Alanlarının Planlanması 182
B. Kültür Varlıklarının İnşaat İzin Süreci 186
1. Taşınmaz Kültür Varlığı Bulunan Parselde ve Koruma Alanlarında İnşaat İzni Verilmesi 186
2. KUDEB Kontrolünde Verilecek Tadilat ve Tamirata İlişkin İnşaat İzinleri 188
VII. Sonuç 190
§12. YÜKSEK KURUL VE BÖLGE KURULLARININ OLUŞUMU, İŞLEYİŞİ VE KARARLARI 191
Mehriban KARAASLAN
I. Giriş 191
II. Yüksek Kurul, Yapısı, İşleyişi ve Görevleri 192
A. Yüksek Kurulun Oluşumu 193
B. Yüksek Kurulunun Görevleri 194
1. Koruma ve restorasyon ilkelerini belirlemek 194
2. Koordinasyonu Sağlamak 195
3. Görüş Bildirmek 196
4. Bakanlık Taleplerini Değerlendirmek 196
5. Diğer Kurumların Taleplerini Değerlendirmek 196
6. İtirazları İncelemek 196
C. Yüksek Kurulun Uygulamadaki Karşılaşılan En Önemli Gündem Konuları 196
III. Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları 197
A. Kurulun Oluşumu ve Görevleri 197
B. Müdür ve Görevleri 198
C. Raportör ve Görevleri 199
IV. Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurul Kararları 202
A. Genel Hususlar 202
B. Karar Türleri ve İçerikleri 204
1. Tescil Kararı ve İçeriği 204
2. Koruma Alanı Belirleme Kararı 206
3. Koruma Amaçlı İmar Planlarına Dair Karar ve İçeriği 206
4. İzinsiz Aykırı Uygulamaların Karar İçeriği 207
5. Basit Onarım ve Esaslı Onarımlar Hakkındaki Kararlar 208
6. Esaslı Onarımları Teşkil Eden Restorasyon Kararı 209
V. İdari Yargı Kararlarının Uygulanması 210
VI. Sonuç 212
§13. KORUMA AMAÇLI İMAR PLANLARI 214
Prof. Dr. Savaş Zafer ŞAHİN
I. Koruma Planlamasının Tarihsel Geçmişi 214
II. Koruma Amaçlı İmar Planının Tanımı 217
III. Koruma Amaçlı İmar Planlarının Yapımı, Onaylanması ve Yürürlüğü 219
IV. Koruma Amaçlı İmar Planlarının İçeriği ve Kapsamı 222
§14. KÜLTÜREL MİRAS VE TÜRKİYEDE ALAN YÖNETİMİ 229
Prof. Dr. Savaş Zafer ŞAHİN
I. Alan Yönetimi Kavramının Tarihsel Geçmişi 229
II. Alan Yönetiminin Tanımı ve Kavramları 232
III. Yönetim Planlarının Yapımı ve Alan Yönetiminin İşleyişi 236
IV. Yönetim Planlarının İçeriği 240
§15. ÇEVRE DÜZENLEME PROJELERİ 243
Prof. Dr. Savaş Zafer ŞAHİN
I. Çevre Düzenleme Projelerinin Tarihsel Geçmişi 243
II. Çevre Düzenleme Projelerinin Tanımı 245
III. Çevre Düzenleme Projelerinin Yapımı 246
IV. Çevre Düzenleme Projelerinin İçerik ve Kapsamı 250
A. Yapısal Uygulama Projeleri 252
B. Bitkisel Uygulama Projeleri 252
C. Detay Projeleri 252
D. Mühendislik ve Alt Yapı Projeleri 253
§16. BASİT VE ESASLI ONARIM İŞLERİ VE SÜRECİ 256
Dr. Alidost ERTUĞRUL
I. Genel Olarak 256
II. Bakım Çalışmaları 257
III. Onarım İşleri 258
IV. Basit Onarım Meselesi 259
V. Onarım İzinleri Prosedürü 260
VI. Değerlendirme 264
§17. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN İHALELER 265
Feyat DEMİR
I. Genel Olarak 265
II. Kültür Varlıklarına İlişkin Durum 266
A. Temel Mevzuat 266
B. Temel İlkeler 268
C. İhaleye Katılamayacaklar 269
D. Şartnamelerde Yer Alması Gerekenler 270
E. İhaleye Katılma Yeterliliği 271
F. Yaklaşık Maliyetin Tayini 272
G. İhale Komisyonu 273
H. İhale İşlem Dosyası ile İlgili Durumlar 274
1. İlan Süreci 274
2. İhalenin Geçersiz Olacağı Durumlar 275
3. İhale Dokümanında Değişiklik ve Açıklama İstenmesi 275
4. Teminat Belgeleri 276
III. İhale Usulleri 276
A. Açık İhale Usulü 277
B. Belli İstekliler Arasında İhale Usulü 278
C. Pazarlık Usulü 279
IV. Doğrudan Temin 279
V. Sözleşme Aşaması 280
A. İhalenin Sözleşmeye Bağlanması ve Kesin Teminat 280
B. Sözleşme Yapılmasında İstekli ile İdarenin Görev ve Sorumlulukları 280
C. Yüklenicinin Sebep Olduğu Fesih Hali 280
D. İş Miktarının Artma veya Eksilmesi 281
E. Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları ile Ek Fiyat Farkı 281
F. Sözleşmenin Devri 282
VI. Muayene ve Kabul Süreci 282
VII. İhalelere Şikayet ve Kamu İhale Kurulu 283
VIII. Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları ve İhale Sürecine Etkisi 284
IX. Aşırı Düşük Teklifler 284
X. İhalelerde Telif Meselesi 284
XI. Değerlendirme 285
§18. KÜLTÜREL MİRASIN MÜLKİYETİ VE KAMULAŞTIRMA 287
M.Lamih ÇELİK
I. Mülkiyet Hakkının Kavramsal Çerçevesi 287
II. Kültür Varlıkları Bakımından Mülkiyet 291
III. Kamulaştırma 294
A. Genel Olarak 294
B. Kamulaştırmanın Özellikleri 296
C. Kamulaştırmanın Aşamaları 297
IV. Kültür Varlıklarının Kamulaştırılması 300
A. Genel Olarak 300
B. Kamulaştırma Yapmaya Yetkili İdare 303
C. Kamulaştırmanın Gerekçesi 304
1. Bakanlıklar Açısından 304
2. Vakıflar Genel Müdürlüğü Açısından 305
VI. Belediyelerin Durumu 306
A. Belediyelerin Kamulaştırma Yetkisi 306
B. Belediyelerin Kamulaştırma Gerekçesi 307
VII. Kamulaştırmada Bedel Tespiti 308
Dördüncü Bölüm
KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN
ÖZEL DURUMLAR
§19. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN KONULARDA FİKRİ HAKLAR 311
Bekir Cenap ALTIPARMAK
I. Telif Meselesi 311
II. Mimari Projeler 312
III. Restorasyon Projeleri 313
A. Proje Türleri 314
1. Rölöve 314
2. Restitüsyon 314
3. Restorasyon 314
B. Projelerin Telifi Meselesi 315
C. Mimar Müellifin Uygulamalardaki Durumu 320
D. Mimara Kurulca Ceza Tatbiki 321
E. İhale Şartnamelerindeki Sorun 322
IV. İlk Yayım Hakkı 323
V. Yargının Meselelere Bakışı 325
VI. Diğer Hususlar 326
§20. KÜLTÜR VARLIKLARININ KİRALANMASI 328
Emine ALTIPARMAK
I. Genel Olarak 328
II. Kültür Varlıklarının Kiralanması 329
A. Özel Mülkiyete Konu Taşınmazlar 329
B. Kamu Mülkleri Açısından Özel Durumlar 331
1. Temel Düzenleme 331
2. Kiraya Verme Yöntemi 332
3. Esaslar ve Yükümlülükler 333
C. Vakıf Mülklerine İlişkin Özel Durum 333
1. Restorasyon Karşılığında Kiraya Verme 333
2. İhale Yöntemleri 334
3. Yüklenicinin Yükümlülükleri 335
III. Diğer Hususlar 335
A. Vergisel Yükümlülükler 335
B. Süreli Kullanım 337
IV. Sonuç 337
§21. KÜLTÜR VARLIKLARININ KULLANDIRILMASINA İLİŞKİN HUSUSLAR 338
Av. Arb. Ömer AVCI
I. Çerçeve 338
II. Katkı Payları 339
III. Restorasyon Kredisi 340
IV. Kültür Yatırımlarının Teşviki 340
V. Yıpranan Kültür Varlıklarının Kullandırılması 341
A. Projelendirme 342
B. Uygulama 342
C. Sınırlı Ayni Hak Tesisi 343
VI. Değerlendirme 343
§22. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN İSTİSNAİ DÜZENLEMELER 345
Cüneyd ALTIPARMAK
I. Giriş 345
II. Boğaziçi Kanunu 345
III. Çanakkale Alan Kanunu 346
IV. Kapadokya Alan Kanunu 347
V. Kültür Bakanlığı Dışındaki Kurumlar 348
A. Temel İstisnalar 348
B. Türk İş Birliği Koordinasyon Ajansı (TİKA) 349
VI. Diğer Durumlar 350
A. Kültür Yatırımlarını Teşvik Kanunu 350
B. İstanbul, Bursa ve Kayseri Kapalı Çarşıları 350
C. Yıpranan Taşınmazlar Hakkında Düzenleme 351
D. Eskişehir ve İstanbul Kültür Şehri Düzenlemeleri 351
VII. Sonuç 352
Beşinci Bölüm
KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN
SUÇLAR VE YAPTIRIMLAR
Cüneyd ALTIPARMAK
§23. SUÇ VE YAPTIRIMLARA İLİŞKİN GENEL ÇERÇEVE 355
I. Korunan Hukuki Yarar 356
II. Suçların Konusu 356
III. İmar Barışının Suçlara Etkisi 357
IV. Kültür Varlığı Bulma 365
§24. KÜLTÜR VARLIKLARINA KARŞI SUÇLARIN İNCELENMESİ 367
I. Tahrip ve İzinsiz Onarım Eylemleri 367
A. Kültür Varlıklarını Tahrip Suçu (KTVK m.65/1) 367
B. Tahribe İzin Verme Suçu (KTVK m.65/2) 378
C. Yapı Ruhsatına Aykırı Tamirat ve Tadilat (KTVK m.65/4) 390
II. İzinsiz ve İzne Aykırı Kazı Eylemleri 394
A. Kazı ve Sondaj Hükümlerine Muhalefet Suçu (KTVK m.71) 395
B. İzinsiz Kazı ve Sondaj Yapma Suçu (KTVK m.74/1) 397
C. Define Arama Suçu (KTVK m.74/2) 397
III. İzinsiz Ticaret ve Yurt Dışına Çıkarma Eylemleri 409
A. Haber Verme Sorumluluğunu Muhalefet Suçu (m.67/1) 409
B. Kültür Varlığı Ticareti Düzenlemelerine Muhalefet Suçları 413
1. Bildirimi Yapılmamış Varlıkların Ticareti Suçu (m.67/2) 413
2. İzinsiz Ticaret Yapma Suçu (m.67/3) 419
C. Tarihi Eser Kaçakçılığı Suçu (m.68) 422
IV. Belge, İlan, Tetkik, Koleksiyon, Müzecilik Hususlarına Aykırı Eylemler 429
A. Ruhsatsız veya Ruhsata Aykırı İnşaat (KTVK m. 66/1) 429
B. İlan veya Tebligatı Usulsüzlüğü Suçu (KTVK m.66/2) 431
C. Tetkik ve Kontrole Muhalefet Suçu (KTVK m.69) 435
D. Kültür Varlığı Özel Mülke Dair Yükümlülüklerden Kaçınma Suçu (KTVK m.70) 437
E. Özel Müzecilik Hükümlerine Muhalefet Suçu (KTVK m.73) 442
V. İstisna Mevzuattaki Suçlar 452
A. Boğaziçi Kanundaki Düzenlemeler 452
B. Çanakkale Kanunundaki Suçlar 453
C. Kapadokya Alanı İçin Öngörülen Yaptırımlar 455
§25. SUÇLARIN YARGILAMA SÜRECİNE İLİŞKİN DURUMLARI 456
I. Suçun Öğrenilmesi 456
II. Suçun İhbarında Yükümlü Olanlar 457
III. Uygulamadaki Süreç 458
A. Soruşturma Aşamasına Dair 458
B. Kovuşturma Aşamasına Dair 467
C. El Koymada Özel Durum 467
D. Suçların Örgütlü İşlenmesi 470
IV. Öneriler ve Düşünceler 473
DEĞERLENDİRME 477 |