|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR 5
İÇİNDEKİLER 7
ŞEKİLLER DİZİNİ 14
KISALTMALAR DİZİNİ 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM
BLOKZİNCİR TEKNOLOJİSİ
1.1. Genel Olarak 19
1.2. Blokzincirin Yapısı 22
1.2.1. Hash değeri 22
1.2.2. Genesis–ebeveyn–yavru blok 23
1.2.3. Çatallanma (forking) 24
1.2.4. Blok yapısı 26
1.3. Blokzincirin İşleyişi 28
1.3.1. Madencilik (mining) 30
1.3.2. Mutabakat mekanizmaları (consensus mechanisms) 31
1.3.2.1. İş ispatı (proof of work, PoW) 31
1.3.2.2. Hisse ispatı (proof of stake, PoS) 32
1.4. Blokzincirin Türleri 34
1.4.1. Açık (genel / public) – kapalı (özel / private) blokzincir 34
1.4.2. Bütünüyle / kısmen izin gerektirmeyen blokzincir – kısmen /
bütünüyle izin gerektiren blokzincir 35
1.5. Blokzincirin Özellikleri 36
1.5.1. Merkezi olmama 36
1.5.2. Şeffaflık 38
1.5.3. Kaydedilen verilerin değiştirilemezliği 39
1.5.4. Aracı kurumlara ve üçüncü kişilere ihtiyaç olmama 40
1.6. Blokzincir Teknolojisinin Güçlü ve Zayıf Yanları 41
1.6.1. Blokzincir teknolojisinin güçlü yanları 41
1.6.2. Blokzincir teknolojisinin zayıf yanları 43
1.7. Blokzincir Uygulamaları 45
1.7.1. Genel olarak 45
1.7.2. Akıllı sözleşmeler 46
1.7.2.1. Genel olarak 46
1.7.2.2. Akıllı sözleşmelerin türleri 50
1.7.2.2.1. Off– chain (harici, external) ve on–chain
(dahili, internal) akıllı sözleşmeler 50
1.7.2.2.2. Zayıf (weak) ve güçlü (strong) akıllı
sözleşmeler 52
1.7.2.3. Akıllı sözleşmelerin işleyişi 52
1.7.2.3.1. Genel olarak 52
1.7.2.3.2. Oracle (akıllı nokta, dışsal veri sağlayan
bilgisayar programı, harici veri sağlayıcı) 54
1.7.2.4. Akıllı sözleşmelerin faydaları ve sakıncaları 55
1.7.2.4.1. Akıllı sözleşmelerin faydaları 55
1.7.2.4.2. Akıllı sözleşmelerin sakıncaları 58
İKİNCİ BÖLÜM
BİR BLOKZİNCİR UYGULAMASI OLARAK MERKEZİYETSİZ OTONOM ORGANİZASYONLAR (DAO’LAR)
2.1. DAO Kavramı 62
2.2. DAO’ların Unsurları 64
2.2.1. Merkeziyetsizlik veya merkezi olmama (decentralized) 65
2.2.2. Otonomi (autonomous) 66
2.2.3. Organizasyon (organization) 67
2.3. DAO’ların Tarihsel Gelişimi 69
2.3.1. The DAO projesi 70
2.3.2. The DAO projesi sonrası 73
2.4. DAO’ların Türleri 74
2.4.1. Genel olarak 74
2.4.2. Amaçları bakımından 75
2.4.2.1. Protokol DAO’ları (protocol DAOs) 75
2.4.2.2. Hibe DAO’ları (grants DAOs) 76
2.4.2.3. Sosyal yardım veya hayırseverlik DAO’ları (philanthropy
DAOs) 77
2.4.2.4. Sosyal veya yaratıcı DAO’lar (socialcreative DAOs) 78
2.4.2.5. Koleksiyoner veya NFT DAO’lar (collectorNFT DAOs) 79
2.4.2.6. Yatırım veya girişim DAO’ları (investmentventure DAOs) 80
2.4.2.7. Medya DAO’ları (media DAOs) 80
2.4.2.8. Alt DAO’lar (sub DAOs) 81
2.5. DAO’ların İşleyişi 82
2.5.1. DAO’ların kuruluşu 83
2.5.2. DAO’lara katılım 84
2.5.3. DAO’ların çalışma prensibi 85
2.6. DAO’ların Avantajları ve Dezavantajları 89
2.6.1. DAO’ların avantajları 89
2.6.1.1. Merkezi olmama 89
2.6.1.2. Hızlılık 90
2.6.1.3. Demokratik olma 90
2.6.1.4. Şeffaflık 91
2.6.1.5. Kısa sürede yüklü miktarların toplanabilmesi 91
2.6.2. DAO’ların dezavantajları 92
2.6.2.1. Katılımcıların tüm oylamalara katılması ve esnek
olmama 92
2.6.2.2. Oylama aşamasındaki olumsuz durumlar 93
2.6.2.3. DAO kodlarının eksik veya hatalı olma ihtimali 95
2.6.2.4. Şeffaflığın sebep olduğu mahremiyet ihlalleri 95
2.6.2.5. Katılımcıların bilgisizliği ve sonuçları öngörememe
ihtimali 96
2.6.2.6. Hukuki belirsizlikler 97
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRK HUKUKUNDA MERKEZİYETSİZ OTONOM ORGANİZASYONLARIN (DAO’LARIN) HUKUKİ NİTELİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE MEVCUT DÜZENLEMELERİN YETERLİLİĞİ
3.1. Hukuki Niteliğin Belirlenmesinin Önemi 99
3.2. Tüzel Kişiliği Haiz Organizasyon Tipleri Bakımından (Hipotetik)
Değerlendirme 101
3.2.1. Dernek 102
3.2.1.1. Unsurları 102
3.2.1.2. Değerlendirme 104
3.2.2. Vakıf 105
3.2.2.1. Unsurları 106
3.2.2.2. Değerlendirme 108
3.2.3. Ticaret Şirketleri 108
3.2.3.1. Şahıs şirketleri 110
3.2.3.1.1. Kollektif şirket 110
Unsurları 110
Değerlendirme 112
3.2.3.1.2. Adi komandit şirket 113
3.2.3.2. Sermaye şirketleri 114
3.2.3.2.1. Anonim şirket 114
Unsurları 115
Değerlendirme 116
3.2.3.2.2. Limited şirket 117
Unsurları 117
Değerlendirme 118
3.2.3.2.3. Sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirket 119
3.2.3.3. Kooperatif 120
3.2.3.3.1. Unsurları 121
3.2.3.3.2. Değerlendirme 122
3.2.4. Organizasyon Tipleri Bakımından Genel Bir Değerlendirme 123
3.3. Adi Şirketlere İlişkin Düzenlemeler Kapsamında DAO’ların İncelenmesi 124
3.3.1. Genel olarak adi şirket 124
3.3.2. DAO’ların adi şirketin unsurları yönünden incelenmesi 125
3.3.2.1. Kişi unsuru 125
3.3.2.2. Katılım payı unsuru 127
3.3.2.3. Sözleşme unsuru 128
3.3.2.4. Ortak amaç unsuru 133
3.3.2.5. Birlikte çaba (affectio societatis) unsuru 135
3.3.3. DAO’ların adi şirketin hükümleri yönünden incelenmesi 136
3.3.3.2. Ortaklar arasındaki ilişki 137
3.3.3.2.1. Katılım payı (TBK m. 621) 137
3.3.3.2.2. Kazanç ve zarar 137
Kazancın paylaşılması (TBK m. 622) 137
Kazanç ve zarara katılma (TBK m. 623) 138
3.3.3.2.3. Ortaklığın kararları (TBK m. 624) 140
3.3.3.2.4. Ortaklığın yönetimi (TBK m. 625) 143
3.3.3.2.5. Ortaklar arasındaki sorumluluk 147
Rekabet yasağı (TBK m. 626) 147
Ortakların yaptıkları giderler ve işler
(TBK m. 627) 148
Özen borcu (TBK m. 628) 150
3.3.3.2.6. Yönetim yetkisinin kaldırılması ve
sınırlandırılması (TBK m. 629) 151
3.3.3.2.7. Yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki
ilişki 153
Genel olarak (TBK m. 630) 153
Ortaklık işlerini inceleme (TBK m. 631) 154
3.3.3.2.8. Ortaklar arasındaki ve ortaklık yapısındaki
değişiklikler 156
Yeni ortak alımı ve alt katılım (TBK m. 632) 156
Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma 160
Genel olarak (TBK m. 633) 160
Ortaklık payının tasfiyesi (TBK m. 634) 162
Malvarlığının yetersizliği (TBK m. 635) 164
Tamamlanmamış işler (TBK m. 636) 165
3.3.3.3. Ortakların üçüncü kişilerle ilişkisi 166
3.3.3.3.1. Temsil (TBK m. 637) 166
3.3.3.3.2. Temsilin sonuçları (TBK m. 638) 170
3.3.3.4. Ortaklığın sona ermesi 174
3.3.3.4.1. Sona erme sebepleri 174
Genel olarak (TBK m. 639) 174
Belirsiz süreli ortaklık (TBK m. 640) 179
3.3.3.4.2. Sona ermenin ortaklığın yönetimine etkisi
(TBK m. 641) 180
3.3.3.4.3. Tasfiye 182
Katılım payı için yapılacak işlem (TBK m. 642) 182
Kazanç ve zararın paylaşımı (TBK m. 643) 183
Tasfiye usulü (TBK m. 644) 184
3.3.3.4.4. Üçüncü kişilere karşı sorumluluk
(TBK m. 645) 186
3.3.4. Değerlendirme 186
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA MERKEZİYETSİZ OTONOM ORGANİZASYONLAR (DAO'LAR): TÜRK HUKUKUNDAKİ OLASI REGÜLASYON ÇALIŞMALARINA IŞIK TUTABİLECEK DÜZENLEMELERE GENEL BİR BAKIŞ
4.1. Amerika Birleşik Devletleri 190
4.1.1. Vermont eyaleti 191
4.1.1.1. Tanımlar (definitions) 193
4.1.1.2. Seçim (election) 193
4.1.1.3. Yetki: gereksinimler (authority: agreements) 194
4.1.1.4. Üye ve yöneticilerin çoklu rolleri (multiple roles of
members and managers) 196
4.1.1.5. Mutabakat oluşturma algoritmaları ve yönetişim
süreçleri (consensus formation algorithms and
governance processes) 197
4.1.1.6. Alt bölümün kapsamı; diğer yasalar (scope of
subchapter; other law) 198
4.1.2. Wyoming eyaleti 199
4.1.2.1. Kısa başlık (short title) 200
4.1.2.2. Tanımlar (definitions) 200
4.1.2.3. Wyoming limited liability company act ’in uygulanması
(application of wyoming limited liability company act) 201
4.1.2.4. Merkeziyetsiz otonom organizasyonun statüsünün
tanımı ve seçimi (definition and election of
decentralized autonomous organization status) 202
4.1.2.5. Kuruluş (formation) 204
4.1.2.6. Ana sözleşme (articles of organization) 206
4.1.2.7. Ana sözleşmenin değiştirilmesi veya yeniden
düzenlenmesi (amendmentrestatement of articles
of organization) 208
4.1.2.8. İşletme sözleşmesi (operating agreement) 208
4.1.2.9. Yönetim (management) 209
4.1.2.10. Üyeler için davranış standartları (standards of conduct
for members) 210
4.1.2.11. Merkeziyetsiz otonom organizasyonlar için üyelik
hakları; oylama (membership interests for
decentralized autonomous organizations; voting) 211
4.1.2.12. Üyelerin ve ayrılmış üyelerin bilgi edinme hakkı (right of
members and dissociated members to information) 212
4.1.2.13. Üyelik ve üyelerin ayrılması (membership and
withdrawal of members) 212
4.1.2.14. Fesih (dissolution) 214
4.1.2.15. Çeşitli hükümler (miscellaneous) 215
4.1.2.16. Yabancı merkeziyetsiz otonom organizasyon (foreign
decentralized autonomous organization) 216
4.1.3. Tennessee eyaleti 218
4.1.3.1. Genel olarak 218
4.1.3.2. Tennessee DO LLC’lerin, Wyoming DAO LLC’lerden
ayrılan yönleri 219
4.1.4. Utah eyaleti 224
4.1.4.1. Bölüm 1: genel hükümler (part 1: general provisions) 225
4.1.4.1.1. Tanımlar (definitions) 225
4.1.4.1.2. Geçerli belge hiyerarşisi – geçerli hukuk
(governing document hierarchy – governing law) 227
4.1.4.1.3. Dairenin yetkileri (powers of the division) 228
4.1.4.1.4. Tüzel kişilik (legal personality) 229
4.1.4.1.5. Müsaade edilen isimler (permitted names) 230
4.1.4.1.6. Kayıtlı temsilci (registered agent) 230
4.1.4.1.7. Harçlar (fees) 231
4.1.4.1.8. Daire tarafından düzenlenen belgeler
(certificates issued by the division.) 231
4.1.4.1.9. Elektronik belgeler (electronic documents) 232
4.1.4.2. Bölüm 2: kuruluş (part 2: formation) 232
4.1.4.2.1. Kuruluş gereklilikleri (formation
ments) 232
4.1.4.2.2. Sınırlı sorumluluk (limited liability) 236
4.1.4.2.3. Tüzük (by–laws) 237
4.1.4.3. Bölüm 3: üyeler (part 3: members) 238
4.1.4.3.1. Katılma hakkı çeşitleri – üyelik (classes of
participation rights –– membership) 238
4.1.4.3.2. Oy hakları (voting rights) 239
4.1.4.3.3. Vekiller (proxies) 239
4.1.4.3.4. Azınlık haklarının korunması (minority rights
protection) 240
4.1.4.3.5. Yöneticiler (administrators) 240
4.1.4.3.6. Yasal temsil (legal representation) 241
4.1.4.3.7. Örtülü güvene dayalı statü olmaması (No
implicit fiduciary status) 242
4.1.4.4. Bölüm 4: çeşitli hükümler (part 4. miscellaneous
provisions) 243
4.1.4.4.1. Varlık aidatı ve ödeme (asset subion
and payment) 243
4.1.4.4.2. Toplantılar (meetings) 244
4.1.4.4.3. Temeldeki blokzincirde tartışmalı
çatallanmalar (contentious forks in the
underlying blockchain) 245
4.1.4.4.4. Yeniden yapılanma (restructuring) 246
4.1.4.4.5. Arıza durumu (failure event) 247
4.1.4.4.6. Vergilendirme (taxation) 247
4.2. Marshall Adaları 248
4.2.1. Marshall Adaları hakkında genel bilgi 248
4.2.2. Marshall Adaları DAO LLC’lerin, Wyoming DAO LLC’lerden ayrılan
yönleri 249
4.3. Değerlendirme 256
SONUÇ 257
KAYNAKÇA 259 |