|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖN SÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR LİSTESİ 17
GİRİŞ 21
BİRİNCİ BÖLÜM
ÇOCUK KAVRAMI
I. ÇOCUK KAVRAMININ FARKLI HUKUK SİSTEMLERİ BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ 29
A. İslamiyet Öncesi Türk Hukukunda Çocuk Kavramı 29
B. Roma Hukukunda Çocuk Kavramı 33
C. Türk Hukuku Bakımından Çocuk Kavramı 37
D. Uluslararası Hukuk Bakımından Çocuk Kavramı 41
II. İSLAM VE OSMANLI HUKUKUNDA ÇOCUK KAVRAMI 45
A. Çocuğun Tanımı 46
1. Terminolojik Olarak Çocuk 46
2. Bir Hukukî Kavram Olarak Çocuk 49
B. Çocukluğun Sınırları 50
1. Çocukluğun Başlangıcı 50
2. Çocukluğun Sonu 52
a. Bulûğ (Ergenlik) 52
b. Rüşd (Rüşt / Erginlik) 57
C. Çocukluk Dönemleri 64
1. Cenin Dönemi 64
2. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Dönemi 66
3. Mümeyyiz Çocukluk Dönemi 68
4. Bulûğ ile Rüşd Arası Çocukluk Dönemi 69
D. İslam ve Osmanlı Hukukunda Özel Olarak Korunmaya Muhtaç Çocuklar 72
1. Yetim Çocuklar 72
2. Lakîtler (Buluntu Çocuklar) 75
3. Gayrimüslim Çocuklar 80
4. Köle Çocuklar 82
5. Acemi Oğlanları: Pençikoğlanları ve Devşirmeler 87
İKİNCİ BÖLÜM
İSLAM VE OSMANLI ÇOCUK HUKUKUNUN GENEL ESASLARI
I. ÇOCUĞUN EHLİYETİ 91
A. Ehliyet Kavramı ve Çeşitleri 93
1. Vücûb (Hak) Ehliyetinin Tanımı ve Kapsamı 95
2. Edâ (Fiil) Ehliyetinin Tanımı ve Kapsamı 97
B. Çocuğun Ehliyetinin Çocukluk Dönemleri Bakımından Değerlendirilmesi 99
1. Çocukluk Dönemlerine Göre Vücûb Ehliyeti 99
a. Cenin Döneminde Vücûb Ehliyeti 100
aa. Ceninin Hakları Kazanabilmesinin Şartları 102
aaa. Cenininin Var Olması 102
aaaa. Hamileliğin En Kısa Süresi 103
bbbb. Hamileliğin En Uzun Süresi 104
bbb. Ceninin Sağ Doğması 105
bb. Ceninin Kazanabileceği Haklar 107
aaa. Neseb 108
bbb. Miras ve İntikal ile Vasiyet 109
ccc. Vakıf 110
ddd. İkrar Yoluyla Kazanılan Haklar 111
eee. Azad Olma 113
b. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Vücûb Ehliyeti 114
aa. Kanuni Temsilcinin Gayri Mümeyyiz Çocuk Adına Yaptığı
İşlemlerden Doğan Borçlardan Sorumluluk 115
bb. Vergi Sorumluluğu 116
cc. Nafaka Sorumluluğu 117
dd. Haksız Fiil Sorumluluğu 118
ee. Taraf Ehliyeti 119
c. Mümeyyiz Çocukluk ve Bulûğ ile Rüşd Arası Çocukluk Dönemlerinde
Vücûb Ehliyeti 120
2. Çocukluk Dönemlerine Göre Edâ Ehliyeti 120
a. Cenin Döneminde Edâ Ehliyeti 121
b. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Edâ Ehliyeti 121
aa. Gayri Mümeyyiz Çocuğun Hukukî İşlem Ehliyeti 122
bb. Gayri Mümeyyiz Çocuğun Dava Ehliyeti 124
cc. Gayri Mümeyyiz Çocuğun Ceza Ehliyeti 125
c. Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Edâ Ehliyeti 127
aa. Mümeyyiz Çocuğun Hukukî İşlem Ehliyeti 127
aaa. Yararına Olan İşlemlerde Mümeyyiz Çocuğun Ehliyeti 130
bbb. Zararına Olan İşlemlerde Mümeyyiz Çocuğun Ehliyeti 132
ccc. Yararına ve Zararına Olma İhtimali Bulunan İşlemlerde
Mümeyyiz Çocuğun Ehliyeti 135
bb. Mümeyyiz Çocuğun Dava Ehliyeti 136
cc. Mümeyyiz Çocuğun Ceza Ehliyeti 137
dd. Me’zûn Mümeyyiz Çocuğun Edâ Ehliyeti 137
aaa. İznin Niteliği 139
bbb. İzin Yaşı 142
ccc. İznin Unsurları 142
ddd. İznin Kaldırılması 144
ee. Mümeyyiz Çocuğun Başkası Adına Vekil Sıfatıyla Hareket Etmesi
Durumda Edâ Ehliyeti 146
d. Bulûğ ile Rüşd Arası Çocukluk Döneminde Edâ Ehliyeti 147
aa. Rüşdün Tespitinde Yöntem 148
bb. Rüşde Erişmemiş Bâliğlere Uygulanacak Tedbirler 149
cc. Hacr Konusunda Mahkeme Kararının Rolü 153
II. ÇOCUKLAR ÜZERİNDE VELÂYET 156
A. Velâyetin Tanımı ve Özellikleri 157
B. Velâyetin Hüküm ve Sonuçları 159
C. Velâyetin Başlangıcı ve Sonu 160
D. Velâyetin Çeşitleri 164
1. Özel Velâyet 164
a. Özel Velâyetin Yetki Türüne/Konusuna Göre Çeşitleri 165
aa. Şahısta Velâyet 166
aaa. Şahısta Velâyete Görevli ve Yetkili Olanlar – Veliler 166
bbb. Velilerin Taşıması Gereken Özellikler 171
ccc. Velilerin Görev ve Yetkileri 172
aaaa. Çocuğun Bakımı ve Korunması 172
bbbb. Çocuğun Terbiyesi ve Bu Bakımdan Velinin Tedip
Yetkisi 173
cccc. Çocuğun Eğitimi ve Meslek Sahibi Olmasının Temini 178
dddd. Çocuğun Yargısal Temsili 181
eeee. Çocuğun Evlendirilmesi 183
bb. Malda Velâyet– Vesâyet 184
aaa. Malda Velâyete Görevli ve Yetkili Olanlar–Vasîler 185
aaaa. Vasî Olmada Kanuni Sıra 185
bbbb. Baba ve Dedenin Kendilerinden Sonra Gelecek
Vasîyi Tayin Etmeleri –Vesâyet Sözleşmesi 187
cccc. Hâkimin Vasî Tayin Etmesi 191
bbb. Vasîlerin Taşıması Gereken Özellikler 196
ccc. Vasîlerin Görev ve Yetkileri 200
aaaa. Çocuğu Miras Yoluyla Mal İntikali Sürecinde Temsil
Etmek 200
bbbb. Çocuğun Mali Sorumluluklarını Yerine Getirmek 204
cccc. Çocuğun İhtiyaçları İçin Yapılması Gereken
Harcamaları Yönetmek 204
dddd. Çocuğun Mal Varlığını Yönetmek 205
eeee. Çocuğu Çalıştırmak 218
ddd. Vasînin Çocuğun Mal Varlığından Yararlanması 223
aaaa. Vasînin Baba Olması 223
bbbb. Vasînin Baba Dışında ve Zengin Biri Olması 224
cccc. Vasînin Baba Dışında ve Muhtaç Biri Olması 225
b. Özel Velâyet Yetkisine Sahip Olanların Görevden Alınması ve Görevi
Bırakması 226
c. Özel Velâyet Yetkisine Sahip Olanların Hukukî Sorumluluğu 230
2. Genel Velâyet 233
a. Genel Velâyetin Tanımı ve Kapsamı 234
b. Genel Velâyetin Kullanım Şekilleri 236
aa. Klasik Usûl: Bakıma Muhtaç Çocukları Aile Yanına Yerleştirme 237
aaa. Aile Yanına Yerleştirilen Çocukların Nitelikleri 238
bbb. Çocuğun Yerleştirildiği Ailenin Taşıması Gereken Nitelikler 241
ccc. Yerleştirilen Aile Yanında Geçirilecek Sürenin Sonu 245
ddd. Aile Yanına Yerleştirilen Çocuğun Nafakası 246
bb. Genel Velâyet Yetkisine İlişkin Hukukî Bakış Açısında Değişim:
Bakıma Muhtaç Çocuklar Üzerindeki Velâyet ve Vesâyete Devlet
Müdahalesi 251
aaa. Velâyete Devlet Müdahalesi: Bakıma Muhtaç Çocuklara
Özgü Kurumsallaşma 252
aaaa. Kurumsallaşmayı Ortaya Çıkaran Sebepler 253
bbbb. Osmanlı Çocuk Kurumları 255
cccc. Kurumsallaşma ve Aile Yanına Yerleştirme Usûlünün
Karşılaştırılması 259
bbb. Vesâyete Devlet Müdahalesi: Yetimlerin Mal Varlığının
İdaresi Hakkında Teşkilatlanma ve Yasal Düzenlemeler 261
aaaa. Teşkilatlanmayı ve Yasal Düzenlemeleri Ortaya
Çıkaran Sebepler 261
bbbb. Eytâm Nezâreti ve Yetim Mallarına İlişkin Yasal
Düzenlemeler 262
cccc. Teşkilatta ve Yasal Düzenlemelerde İyileştirme
Çalışmaları 267
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İSLAM VE OSMANLI ÇOCUK HUKUKUNDA ÖZEL HÜKÜMLER
I. ÇOCUĞUN NESEBİ 271
A. Nesebin Hukukî Anlamı 272
B. Neseb Bağının Kurulması 273
1. Anne ile Çocuk Arasında Neseb Bağının Kurulması 273
2. Baba ile Çocuk Arasında Neseb Bağının Kurulması 274
a. Sahih Evlilikte Neseb Bağı 276
b. Fasid Evlilikte Neseb Bağı 280
c. Evlilik Şüphesi ile Birleşmede Neseb Bağı 281
d. İkrar Yoluyla Neseb Bağının Kurulması 282
aa. Doğrudan Neseb İkrarı 283
bb. Dolaylı Neseb İkrarı 287
e. Beyyine Yoluyla Neseb Bağının Kurulması 289
3. Evlat Edinme – Tebenni Yoluyla Neseb Bağının Kurulamaması 292
C. Neseb Bağının Ortadan Kalkması 292
1. Anne ile Neseb Bağının Ortadan Kalkması 292
2. Baba ile Neseb Bağının Ortadan Kalkması / Liân 293
a. Liânın Tanımı ve Hukukî Niteliği 295
b. Liânın Şekli 297
c. Liânının Şartları 298
aa. Genel Şartlar 299
bb. Liânın Nesebin Reddi İçin Yapılması Durumuna Özel Şartlar 300
d. Liânın Hüküm ve Sonuçları 303
II. EVLAT EDİNME 305
A. Cahiliye Döneminde ve İslamın İlk Yıllarında Evlat Edinme 306
B. Evlat Edinmenin Neseb Kaynağı Olmaktan Çıkarılması 306
C. Evlat Edinme Yoluyla Neseb Bağı Kurulamamasının Hukukî Sonuçları 308
D. Fiili Evlat Edinme İlişkileri 309
III. ÇOCUĞUN NAFAKASI 313
A. Nafakanın Tanımı, Kapsamı ve Çeşitleri 313
B. Çocuğun Nafakasından Öncelikle Kendi Mal Varlığı ile Sorumlu Olması 317
1. Çocuk ve Hısımlık Nafakası 321
a. Fürû Nafakası ve Çocuk 321
aa. Fürû Nafakasının Şartları 321
bb. Fürû Nafakasından Sorumlu Kişiler ve Bu Kişilerin Sorumluluk
Dereceleri 323
aaa. Babanın Fürû Nafakasından Sorumluluğu 323
bbb. Baba Dışındaki Usûlün Fürû Nafakasından Sorumluluğu 333
b. Usûl Nafakası ve Çocuk 335
c. Akrabalık Nafakası ve Çocuk 338
2. Çocuk ve Eş Nafakası 340
3. Çocuk ve Mülkiyet Nafakası 344
IV. ÇOCUĞUN EMZİRİLMESİ 346
A. Çocuğun Annesi Tarafından Emzirilmesinin Hukukî Niteliği 347
B. Çocuğun Ücret ile Emzirilmesi 350
1. Ücrete Esas Süre 351
2. Emzirme Ücretinden Sorumluluk 352
3. Annenin Ücrete Hak Kazanması 354
4. Anneden Başka Bir Kadının Ücrete Hak Kazanması 355
a. Süt Emzirme Sözleşmesi 356
b. Anneden Başka Bir Kadından Süt Emmenin Hukukî Sonucu: Süt
Akrabalığına Dayalı Evlenme Engeli 360
V. ÇOCUĞUN TERBİYESİNDE HİDÂNE 364
A. Hidânenin Tanımı ve Kapsamı 365
B. Hidâne ile Şahısta Velâyet Arasındaki İlişki 368
C. Hidânenin Hukukî Niteliği 369
D. Hidânenenin Başlangıcı ve Sonu 370
E. Hidânede Kanuni Sıra 372
F. Hidâneyi Üstlenecek Kişide Aranan Şartlar 380
1. Kadın ve Erkeklerde Aranan Ortak Şartlar 380
2. Kadınlarda Aranan Şartlar 383
3. Erkeklerde Aranan Şartlar 389
G. Hidânenin Düşmesi ve Geri Dönmesi 390
H. Hidâne Ücreti 391
İ. Hidâne Yeri 393
J. Hidâne Altındaki Çocukla Kişisel İlişki Kurulması 396
VI. ÇOCUK EVLİLİKLERİ 398
A. Çocuğun Evlenmede Eş Statüsüne Sahip Olabilmesi 398
B. Çocuğun Kendi Başına Evlenmesi 402
C. Çocuğun Velisi Tarafından Evlendirilmesi 408
1. Çocuğun Velisi Tarafından Evlendirilmesi Konusundaki Farklı Görüşler 409
2. Velinin Çocuğu Evlendirmesinin Hukukî Niteliği 412
3. Velilerin Evlendirme Yetkisinin Sınırı 414
4. Çocukları Evlendirmeye Yetkili ve Görevli Veliler 418
D. Taraflardan Birinin Çocuk Olduğu Evliliklerde Evliliğin Fiilen Başlaması 425
VII. EVLİLİĞİN SONA ERMESİ BAKIMINDAN ÇOCUK 428
A. Talâk Bakımından Çocuk 429
B. Muhâlaa Bakımından Çocuk 432
C. Velileri Tarafından Evlendirilen Çocukların Fesih Hakkı: Bulûğ Muhayyerliği 435
VIII. ÇOCUĞUN MİRAS İLİŞKİLERİ 440
A. Şer’î Miras Hukuku Bakımından Çocuk 441
1. Kanuni Mirasçılık Bakımından Çocuk 442
a. Cenin Döneminde Kanuni Mirasçılık 442
b. Doğumdan İtibaren Kanuni Mirasçılık 447
aa. Çocuğun Mirasçılık Ehliyeti 447
bb. Miras Hisselerinin Oranı Bakımından Çocuk 450
cc. Mirasçılık Şartları Bakımından Çocuk 458
dd. Mirasçılık Engelleri Bakımından Çocuk 459
ee. Çocuğun Mirasçılık İlişkilerinin Yürütülmesi ve Murisler Arasında
Çocuk Olması Durumunda Miras Taksimi 461
ff. Dede Yetimi Kavramı ve Zorunlu Vasiyet 469
2. Vasiyetnâme Hükümleri Bakımından Çocuk 471
a. Cenin Döneminde Vasiyetnâme 471
b. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Vasiyetnâme 473
c. Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Vasiyetnâme 474
B. Örfî Miras Hukuku Bakımından Çocuk 475
1. Cenin Döneminde Çocuğun Örfî Miras ilişkileri 476
2. Doğumdan İtibaren Çocuğun Örfî Miras İlişkileri 477
IX. CEZA HUKUKU BAKIMINDAN ÇOCUK 479
A. Çocuğun Cezai Sorumluluğu 480
1. Had Suçları Bakımından 480
2. Kısas ve Diyet Suçları Bakımından 482
a. Kısas Bakımından 482
b. Diyet Ödeme Bakımından 484
c. Kefâret Bakımından 488
d. Mirastan Mahrumiyet Cezası Bakımından 489
3. Ta’zîr Suçları Bakımından 490
4. Suç ve Cezaların Kişiselliği Prensibi Gereği Kanuni Temsilcinin Cezai
Sorumsuzluğu 494
B. Suçun Mağdurunun Çocuk Olduğu Haller 495
1. Cenin Aleyhine Suç 496
a. Cenin Aleyhine Suçta Maddi Unsur 498
b. Cenin Aleyhine Suçta Manevi Unsur 501
c. Cenin Aleyhine Suçta Neticeye Göre Değişen Ceza Çeşitleri 503
aa. Kısas 504
bb. Gurre 504
cc. Diyet 506
dd. Ta’zîr 507
ee. Kefâret 509
d. Cenin Aleyhine Suçun Takibi 510
2. Gayri Mümeyyiz ve Mümeyyiz Çocuğa Karşı İşlenen Suçlar 519
a. Mağduru Çocuk Olan Had Suçları Bakımından 520
b. Mağduru Çocuk Olan Kısas Suçları Bakımından 521
aa. Kasten Adam Yaralama Suçunun Mağduru Çocuk 521
bb. Kasten Adam Öldürme Suçunun Mağduru Çocuk 522
aaa. Çocuğun Maktül Olması Durumunda 522
bbb. Maktülün Velileri Arasında Çocuk Bulunması Durumunda
Kısas Talep Etme Hakkı 524
ccc. Maktülün Velileri Arasında Çocuk Bulunması Durumunda
Kısasın İfası 526
c. Mağduru Çocuk Olan Diyet Suçları Bakımından 527
d. Mağduru Çocuk Olan Suçlarda Af ve Sulh 530
e. Mağduru Çocuk Olan Bazı Suçlarda Şahsi Cezasızlık 536
f. Velinin veya Öğretmenin Tedip Ölçüsünü Aşan Fiilleri 540
C. Ceza Hukukunda İnfaz Hükümleri Bakımından Çocuk 542
1. Güvenlik Tedbiri Olarak Hapsedilen Çocuklarda İnfaz Şartları 542
2. Hamile Kadının Cezasının İnfazının Ertelenmesi 545
SONUÇ 547
KAYNAKLAR 553 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
