|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
5. Baskıya Önsöz 7
Özgeçmiş 9
Şekil Listesi 17
Tablo Listesi 18
Ekran Listesi 18
Kısaltmalar 19
Giriş 21
Bölüm 1
HİLE VE HATA İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR
1.1. HİLE VE HATA TANIMI 23
1.2. HİLE TÜRLERİ 24
1.2.1. Çalışan Hileleri 25
1.2.2. Yönetim Hileleri 27
1.2.3. Yatırım Hileleri 28
1.2.4. Satıcı Hileleri 28
1.2.5. Müşteri Hileleri 28
1.3. ÇALIŞANLARI HİLE YAPMAYA İTEN NEDENLER 28
1.3.1. Hile Üçgeni – Hile Unsurları 29
1.3.1.1. Baskı Unsuru 30
1.3.1.2. Fırsat Unsuru 32
1.3.1.3. Haklı Gösterme Unsuru 33
1.3.2. Hile Ölçeği (Suistimal Cetveli) 33
1.3.3. Hile Elması 34
1.3.4. Hile Beşgeni 35
1.3.5. Hile Karesi 36
1.4. HİLE YAPANLARIN KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ 37
1.5. HİLEYE MARUZ KALAN ŞİRKETLERİN ÖZELLİKLERİ 40
Bölüm 2
MUHASEBE SİSTEMİNDE HİLE VE HATA İLE İLGİLİ
TEMEL KAVRAMLAR
2.1. MUHASEBE HATALARI 43
2.1.1. Muhasebe Hatalarının Tanımı ve Özellikleri 43
2.1.2. Muhasebe Hatalarının Nedenleri 44
2.1.2.1. Bilgisizlik ve Tecrübesizlik 44
2.1.2.2. İhmal ve Dikkatsizlik 45
2.1.3. Muhasebe Hatalarının Türleri 45
2.1.3.1. Matematik Hataları 45
2.1.3.2. Kayıt Hataları 46
2.1.3.2.1. Rakam Hatası 46
2.1.3.2.2. Hesap Hatası 46
2.1.3.2.3. Borç ve Alacak Tarafın Karıştırılması 47
2.1.3.3. Nakil Hataları 47
2.1.3.4. Unutma ve Tekrarlama Hataları 47
2.1.3.5. Bilanço Hataları 48
2.2. MUHASEBE HİLELERİ 48
2.2.1. Muhasebe Hilelerinin Tanımı ve Özellikleri 48
2.2.2. Muhasebe Sisteminde Hile ve Hata Ayırımı 49
2.2.3. Muhasebe Hilelerinin Nedenleri 50
2.2.4. Muhasebe Hilelerinin Türleri 50
2.2.4.1. Kasti Hatalar 51
2.2.4.2. Kayıt Dışı İşlemler 52
2.2.4.3. Sahte Belge Düzenlenmesi ve Kullanılması 53
2.2.4.4. Yanıltıcı Belge Düzenlenmesi ve Kullanılması 54
2.2.4.5. Tahrif Edilmiş Belge, Defter Düzenlenmesi ve Kullanılması 57
2.2.4.6. Defter ve Belgelerin Yok Edilmesi veya Gizlenmesi 57
2.2.4.7. Gerçek Dışı Hesapların Açılması 58
2.2.4.8. İşlemden Önce veya Sonra Kayıt 58
2.2.4.9. Bilanço Hileleri 59
2.2.4.9.1. Bilançonun Güzelleştirilmesi 60
2.2.4.9.2. Bilanço Kötüleştirilmesi 61
2.2.4.10. Bilgisayar Hileleri 62
2.2.4.10.1. Yanlış Veri Girişi 62
2.2.4.10.2. Bilgisayar Yazılımları Üzerinde Değişiklik Yapılması 63
2.2.4.10.3. Muhasebe Verilerinin Değiştirilmesi veya Yok Edilmesi 64
2.2.5. Örnek Bir Muhasebe Hilesi 64
Bölüm 3
HİLENİN ÖNLENMESİ, TESPİT EDİLMESİ,
ARAŞTIRILMASI VE RAPORLANMASI
3.1. HİLENİN ÖNLENMESİ 67
3.1.1. Hile Önleme Yöntemleri 67
3.1.1.1. Etik Kültürü ve Davranış Kurallarının Oluşturulması 68
3.1.1.1.1. Etik Kurallar Örneği (Etik Kod) 69
3.1.1.2. Hile Riski Yönetimi ve Değerlendirilmesi 73
3.1.1.2.1. Hile Risk Isı Haritası 76
3.1.1.2.2. Hile Riski Değerlendirme Örneği 77
3.1.1.3. Uygun Çalışanların İşe Alınması ve Terfi Ettirilmesi 79
3.1.1.4. Çalışanların Gözlenmesi 80
3.1.1.5. İhbar Hattı Oluşturulması 80
3.1.1.6. Cezalandırma Korkusunun Yaratılması 81
3.1.1.7. Olumlu Çalışma Ortamının Yaratılması 82
3.1.1.7.1. Yüksek ve Düşük Hile Riski Taşıyan Ortamlar 83
3.1.1.8. Çalışanlara Destek Programlarının Oluşturulması 84
3.1.1.9. Hile Bilincinin Oluşturulması 84
3.1.2. Hile Önleme Politikası ve Örneği 84
3.2. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN TANIMI VE KAPSAMI 87
3.2.1. İç Kontrol Sisteminin Amaçları 89
3.2.2. İç Kontrol Sisteminin Etkililiği 91
3.2.3. İç Kontrol Sisteminin Temel Unsurları 91
3.2.3.1. Kontrol Ortamı 92
3.2.3.2. Risk Değerlendirme 92
3.2.3.3. Kontrol Faaliyetleri 94
3.2.3.4. Bilgi ve İletişim 94
3.2.3.5. İzleme 95
3.2.4. İşletmelerde Etkili Bir İç Kontrol Sisteminin Temel İlkeleri 96
3.2.4.1. Görevlerin Ayırımı 96
3.2.4.2. Yetkilendirme 97
3.2.4.3. Uygun Belgeleme ve Muhasebe Kayıt Düzeni 97
3.2.4.4. Fiziki Koruma 98
3.2.4.5. Bağımsız Mutabakat 98
3.2.5. İç Kontrol Sisteminin Muhasebe Hileleri Üzerindeki Etkisi 98
3.2.6. İşletmelerde Hile ve Hataların Önlenmesinde İç Kontrol Sisteminin Önemi ve Etkinliği 99
3.3. HİLENİN TESPİT EDİLMESİ 102
3.3.1. Hileyi Tespit Etme Yöntemleri 103
3.3.2. Hilenin Tespit Edilmesinde Hile Belirtileri 107
3.3.2.1. Muhasebe ile İlgili Hile Belirtileri 108
3.3.2.1.1. Muhasebe Belge ve İşlemlerindeki Hile Belirtileri 108
3.3.2.1.2. Hileli Yevmiye Kayıtlan ve Belirtileri 110
3.3.2.2. İç Kontrol Yapısı Zayıflıkları 111
3.3.2.3. Analitik Anormallikler 113
3.3.2.4. Üçüncü Kişilerle Olan İlişkilerde Hile Belirtileri 114
3.3.2.5. Şikâyetler ve Uyarılar 116
3.3.2.6. Aşırı Yaşam Biçimleri 117
3.3.2.7. Olağan Olmayan Davranışlar 118
3.4. HİLENİN ARAŞTIRILMASI 119
3.5. HİLENİN RAPORLANMASI 122
3.5.1. Hile Denetim Raporunun Kalitesini Etkileyen Faktörler 123
3.5.2. Hile Denetim Raporunun Temel Özellikleri 124
3.5.3. Hile Denetim Raporunun Yapısı 124
3.5.4. Örnek Bir Hile Denetim Raporu 126
Bölüm 4
DİJİTALLEŞME VE YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA MUHASEBE HİLELERİ: RİSKLER, TESPİT VE ÖNLEYİCİ STRATEJİLER
4.1. GİRİŞ: MUHASEBE SİSTEMİ DİJİTALLEŞMESİ VE YENİ HİLE PARADİGMALARI 135
4.2. DİJİTALLEŞMENİN VE YAPAY ZEKANIN İŞLETMELERDE HİLE RİSKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ 136
4.2.1. Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) Sistemleri ve Manipülasyonlar 136
4.2.2. E–Fatura ve E–Defter Sisteminde Hile Riski 137
4.2.3. Dijital İmza ve Elektronik Belgelerde Suistimal: Hukuki ve Teknik Riskler 137
4.2.4. Siber Güvenlik Açıkları ve Muhasebe Bütünlüğüne Yönelik Kasıtlı Saldırılar 138
4.3. YAPAY ZEKÂNIN HİLE RİSKLERİNE VE ÖNLEME YÖNTEMLERİNE ETKİSİ 139
4.3.1. Yapay Zekâ ile Yeni Nesil Hileler ve Hukuki Zorluklar 139
4.3.2. Yapay Zekâ ile Hile Tespiti: Adli Muhasebe Metodolojisi 140
4.4. İŞLETMELERDE HİLE TÜRLERİ VE DİJİTALLEŞME BAĞLANTISI 141
4.4.1. Mali Tablo Hileleri 141
4.4.2. Varlıkların Kötüye Kullanılması Hileleri 142
4.4.3. Yolsuzluk ve Etik Dışı Davranışlar 143
4.4.4. Dijitalleşmenin Hileleri Dönüştürmesi 143
4.5. VAKA ANALİZLERİ: DİJİTAL ORTAMDA GİZLENEN VE ALGORİTMİK OLARAK TESPİT EDİLEN HİLELER 144
4.5.1. Uluslararası Vakalar 144
4.5.1.1. Enron Skandalı (2001) 144
4.5.1.2. WorldCom Skandalı (2002) 144
4.5.1.3. Wirecard Skandalı (2020) 145
4.5.1.4. Greensil Capital Skandalı (2021) 146
4.5.2. Türkiye’den Örnekler: Veri Bütünlüğü ve Kurumsal Yolsuzlukların Dijital İzleri 146
4.5.2.1. E–Fatura Veri Zinciri Hilesi (Hayali Şirketler): 146
4.5.2.2. Kayıt Dışı Gelirlerin Dijital Manipülasyonu ve Log Hilesi: 147
4.5.3. ACFE Raporlarından Metodolojik Bulgular 147
4.6. HİLE RİSK YÖNETİMİ VE İLERİ ÖNLEME YÖNTEMLERİ: DİNAMİK SAVUNMA ÇERÇEVESİ 148
4.6.1. Dijital İç Kontrol Sistemleri ve COSO Entegrasyonu 148
4.6.2. Sürekli Denetim ve CAATs Uygulamaları 148
4.6.3. Yapay Zekâ ile İç Denetim ve Hukuki Uyumluluk 149
4.6.4. Kurumsal Yönetim ve Etik Kodlar 150
4.7. SONUÇ: YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA HİLE RİSK YÖNETİMİ, KURUMSAL SÜREKLİLİK VE STRATEJİK ADAPTASYON 150
Bölüm 5
İŞLETMELERDE HİLE VE HATALARIN ÖNLENMESİNDE
İÇ KONTROL SİSTEMİ ARACI OLARAK KKP SİSTEMİ KULLANIMININ ETKİSİ
5.1. KKP’NİN TANIMI VE KAPSAMI 153
5.2. KKP’NİN KULLANIM AMACI 155
5.3. KKP SİSTEMİNİN FAYDALARI 156
5.4. KKP SİSTEMİNİN OLUMSUZ YÖNLERİ 158
5.5. KKP SİSTEMİNDE KRİTİK BAŞARI FAKTÖRLERİ 159
5.6. KKP SİSTEMİNİN BÜTÜNLEŞİK BİLGİ SİSTEMİ İÇERİSİNDEKİ YERİ 160
5.7. KKP SİSTEMİ UYGULAMALARININ MUHASEBE BİLGİ SİSTEMİNE ETKİSİ 162
5.8. KKP SİSTEMİ KULLANILAN İŞLETMELERDE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN YAPISI 163
5.9. KKP SİSTEMİNDE MUHASEBE BİLGİ SİSTEMİ GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASI 167
Bölüm 6
KURUMSAL KAYNAK PLANLAMASI SİSTEMİ KULLANILAN FİRMADA ÖRNEK UYGULAMA
6.1. UYGULAMANIN KAPSAMI 171
6.1.1. Uygulamanın Konusu 171
6.1.2. Uygulamanın Amacı 171
6.1.3. Uygulamanın Yöntemi 171
6.1.4. Uygulamadaki Sınırlılıklar 172
6.2. UYGULAMANIN GENEL BULGULARI 172
6.2.1. Uygulama Yapılan Firmanın Tanıtılması 172
6.2.2. Firmanın KKP Sistemine İhtiyaç Duyma Nedenleri ve KKP Sistemi Yapısı 174
5.2.3. Firmanın İç Kontrol Sistemi Yapısı 180
5.2.4. Firmada Hile ve Hataların Önlemesinde İç Kontrol Sistemi Aracı Olarak KKP Sistemi Kullanımının Etkisi 183
Sonuç ve Öneriler 193
Kaynakça 195
Kavramlar Dizini 203 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
