|
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
ÖZET 9
İÇİNDEKİLER 11
KISALTMALAR 15
GİRİŞ 17
BİRİNCİ BÖLÜM
MEVZUATTA MÜCBİR SEBEP: ANLAMA VE TARİF ETME ÇABASI
I. TANIMLAMAK YERİNE TARİF EDİL(ME)MİŞ BİR MÜCBİR SEBEP 21
II. MEVZUATTA MÜCBİR SEBEP 22
A. Mevzuatta “Kavram Olarak” Genel Görünüm Halleri 22
B. Mevzuatta Mücbir Sebebin Görünümü 27
1. Bir Tercih Olarak: Tanımlama Yerine Tarif Etme 27
2. Sayma Usulüyle Mücbir Sebep Belirleme 28
a. Benzer Kavramlarla Bir Arada Sayma 29
b. Mücbir Sebep Hallerini Sayarak Belirleme 32
C. Mücbir Sebebin Görünümlerini “Ne–Neden–Nasıl” Odaklı Anlama
Denemesi 38
1. Süreye Dair Görünümün Çok Yönlü İncelenmesi 38
a. Yapma–Yapmama Çerçevesinde “Süre” 39
i. Kişiler Açısından 40
ii. İdare Açısından 47
b. Sürenin Mali Sonuçlara Dair Görünümü “Çakışma Alanı” 52
c. Özellikli Bir Durum: Dava Açma Süresi ve İdari Başvuru
Sürelerine Mücbir Sebep Etkisi 57
d. Mücbir Sebebin Süreye Etkisine İlişkin Kanuni
Düzenlemelerde “Doğrudan ve Sadece Süre” 69
2. Mücbir Sebebin Doğrudan Görünümü 72
a. Mali Boyutu Etkileyen Hallere İlişkin Düzenlemeler 72
b. Mücbir Sebebin Kanuni Düzenlemelerde Diğer Görünüm
Halleri 76
D. Mevzuattaki Görünümden Yola Çıkarak: Hakiki ve İlmi Manada
“Objektif” Anlam Arayışı 80
1. Kanunların Kendi İçinde ve Harici Kanunlarda Tutarlılık
Değerlendirmesi 80
2. Kanun Koyucunun Niyeti ve Yeniliğe Açıklık 82
3. Kanunun Tutarlı ve Mücbir Sebep Özelinde Gelişime Açık Olma
Önerisi 84
E. “Mevzuat Etkisinde” İsimlendirme Farklılıkları ve Benzer Kavram:
“Kaza” 86
İKİNCİ BÖLÜM
MÜCBİR SEBEBİN UNSURLARI ve DİĞER ÖZELLİKLERİ
I. SÖZLÜK VE ÖĞRETİDE “ANLAM OLARAK” MÜCBİR SEBEP 95
A. Sözlük Karşılığı Olarak “Mücbir Sebep” 95
B. Öğretinin Mücbir Sebep Tarifi 99
II. UNSUR, KRİTER, ŞART ÜÇGENİNDE TERİM TERCİHİ 108
III. MÜCBİR SEBEBİN OLUŞUM TEORİLERİ VE GÜNCEL YETERLİLİKLERİ 110
IV. ÖĞRETİDE VE YARGI KARARLARINDA KABUL EDİLMİŞ “KÖK”
UNSURLAR 114
A. Öngörülemezlik /Sezilemezlik 121
1. Terim Tercihine Dair Açıklamalar 121
2. Olayın Meydana Gelme Sıklığı Açısından Sık Karşılaşılan Olaylar 124
3. Olayın Daha Önce, Yer ve Zamanı Belirlenebilir Şekilde Görülmüş
Olması 125
4. Olayın Yoğunluk ve Süresi 129
B. Önlenemezlik/Kaçınılmazlık/Karşı Konulmazlık 132
1. Terim Tercihine Dair Açıklamalar 132
2. Olayın Sonucu Üzerinden Önlenemezlik Değerlendirmesi 135
3. Faaliyet Yerinin Seçimi 136
4. İcrada “Etkililik” ile Uyarı ve Düzenlemelerin Yapılması 138
C. Dışsallık/ Haricilik 143
D. Unsurların Etkisiyle Karışıklığa Sebep Olan: Kaza 146
V. “KENDİLİĞİNDEN” OLMA VE ZORUNLU BİRLİKTELİK UNSURUNUN
MÜCBİR SEBEP SAYILMA HUSUSUNDAKİ İŞLEVLERİ 150
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MÜCBİR SEBEBİN GÖRÜNÜMÜ
I. İDARİ FAALİYETİN TÜRÜNE GÖRE GÖRÜNÜMLERİ 155
A. Kamu Hizmeti Kapsamında Mücbir Sebep 155
1. Kamu Hizmeti Ekseninde Mücbir Sebep ve Mevzuatta Görünümü 155
2. Kamu Hizmetinin Görülüş Usulleri Açısından Mücbir Sebep 162
B. Kolluk Faaliyeti Açısından Mücbir Sebep 167
1. Kolluk Faaliyetinde Mücbir Sebebin Görünümü 167
2. Mücbir Sebebin Kolluk Faaliyetine Etkisinin Mevzuatta
Görünümü 169
3. Mücbir Sebep Halinde Kolluk Yetkileri: Tek Yanlılık, Zorlayıcılık ve
Kanunilik 172
4. Kolluk Faaliyeti Kapsamında Genel Sağlığa İlişkin Özel Haller:
Covid–19 Pandemisi 175
a. Covid–19 Pandemisini Mücbir Sebep Unsurlarıyla
Değerlendirmek 175
b. Covid–19 Tedbirleri ve Mücbir Sebep 179
5. Mücbir Sebep ve “Olağanüstülük” 185
C. İdarenin Diğer Faaliyetleri ve Ortak Alanlar Açısından Mücbir Sebep 190
D. Özendirme ve Destekleme Faaliyeti Açısından Mücbir Sebep 195
1. Özendirme ve Destekleme Faaliyeti–Mücbir Sebep 195
2. Mevzuat Özelinde: Özendirme ve Destekleme Faaliyeti–Mücbir
Sebep 199
II. KULLANILAN HUKUKİ ARAÇTAN KAYNAKLANAN GÖRÜNÜMDE
MÜCBİR SEBEP 203
A. İdarenin İki Yanlı İşlemleri: Sözleşmelerde Mücbir Sebep 203
1. İdarenin Sözleşmeleri Açısından Genel Anlamda Mücbir Sebep
Etkisi 203
2. Mücbir Sebep ve Sözleşmenin Mali Dengesini Sağlamaya Yönelik
Usuller 206
a. Fait du prince/Bey’in Eylemi 207
b. Emprevizyon (Imprévision) Usulü 210
3. Mücbir Sebebin Sözleşmelere Etkisi 219
a. Mücbir Sebebin Özel Hukuk Sözleşmelerine Etkisi 219
b. Mücbir Sebebin İdari Sözleşmelere Etkisi ve Özellikli Haller 224
c. Sözleşmede Kararlaştırma Halinin Mücbir Sebep Olarak
Açıklanamayışı 235
B. İdarenin Tek Yanlı Eylem ve İşlemleri 246
1. Tek Yanlılık –Mücbir Sebep 246
2. Tek Yanlı İşlem ve Eylem Örneklerinde Mücbir Sebep 247
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
BİR KERTERİZ NOKTASI OLARAK: “MÜCBİR SEBEP”
I. TEORİK OLARAK: İDARENİN SORUMLULUĞUNA MÜCBİR SEBEBİN ETKİSİ 251
A. Özel Hukuktan Farklı Olarak Genel Hatlarıyla İdare Hukukunda
Sorumluluk 252
B. Mücbir Sebep Öncesi ve Sonrası (Meşruiyete Engel): Kusur
Sorumluluğu 255
C. Kusursuz Sorumluluk Teorileri Özelinde Mücbir Sebep 263
II. MÜCBİR SEBEBİN SOMUT OLAYLAR ÖZELİNDE SORUMLULUĞA ETKİSİ 269
A. İdarenin Mücbir Sebep Öncesi ve Sonrası Görev ve Sorumlulukları 269
B. İdarenin Yükselen Standarda Uygun Davranma Sorumluluğu–Mücbir
Sebep İlişkisi 276
1. Yargı Kararlarına Konu Olan Doğal Afetler Özelinde 276
2. Mücbir Sebep Olarak Kabul Görmesi Gelişim İçinde
Değerlendirilecek Beşerî Olaylar 284
III. İDARENİN SORUMLULUĞU ÇERÇEVESİNDE İLLİYET BAĞI VE
MÜCBİR SEBEP 289
A. İlliyet Bağını Mücbir Sebep Özelinde Anlamak 289
B. Mücbir Sebepten Farklı Olarak İlliyet Bağı ve Sorumluluğa Etkisi ile
“Kaza” 293
C. Mücbir Sebep Her Halde Sorumluluğu Kaldırır Mı? 297
1. Genel Kabul: Mücbir Sebep Sorumluluğu Kaldırır Teorisinin
Yeterliliğini Değerlendirme 297
2. İlliyet Bağı Özelinde: Sosyal Risk Kuramı–Mücbir Sebep 301
IV. MÜCBİR SEBEP ÖNCESİ VE SONRASI İDARENİN “YENİ” İŞLEVİ 307
A. Sebepleri ve Sonuçlarıyla Yeni Bir Faaliyet 307
B. Mali Sonuçlar Özelinde “Garantörlük” ve Yasal Çerçeve Önerisi 312
C. Şimdinin ve Geleceğin Mücbir Sebebi İçin Sorumluluk Nerede? 318
SONUÇ 323
KAYNAKÇA 333 |