|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz ve Teşekkür 7
Kısaltmalar 15
Giriş 17
Birinci Bölüm
DRONE/ İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI
§ 1. DRONE– İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI 21
I. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI VE DRONE KAVRAMLARI 21
II. DRONLARA GENEL BAKIŞ 23
A. TANIMI 26
B. UNSURLARI 28
1. Drone 28
2. Drone Pilotu 29
3. Drone işleticisi 30
4. Faydalı Yük 31
5. Yer Kontrol İstasyonu 31
6. Haberleşme ve Kontrol Sistemleri 32
C. ÇEŞİTLERİ 33
1. Teknik Özelliklerine Göre Dronlar 33
2. SHT–İHA Talimatına Göre Dronlar 34
a. 500 Gram Altı Dronlar 35
b. İHA–0 36
c. İHA–1 37
d. İHA–2 38
e. İHA–3 39
3. Kullanım Amaçlarına Göre Dronlar 40
a. Askeri Dronlar (Devlet İnsansız Hava Araçları) 40
b. Sivil Dronlar 41
aa. Hobi– Spor ve Amatör Amaçlı Uçurulan Dronlar 41
bb. Ticari Dronlar 42
cc. Ar–Ge Uçuşu Gerçekleştiren Dronlar 43
D. DRONE OPERASYON TÜRLERİ 43
1. Görüş Hattına Göre Uçuş Operasyonları 44
a. Görüş Hattı İçi Uçuş– VLOS (Visual Line of Sight) 44
b. Görüş Hattı Dışı Uçuş– BVLOS (Beyond Visual Line of Sight) 45
c. Genişletilmiş Görüş Hattı İçi Uçuş– EVLOS (Extended Visual Line of Sight) 45
2. Uçuş Kurallarına Göre Uçuş Operasyonları 46
a. Görerek Uçuş Kuralları –VFR (Visual Flight Rules) 46
b. Aletli Uçuş Kuralları– IFR (Instrument Flight Rules) 46
3. Uçuş Tarzına Göre Uçuş Operasyonları 47
a. Manuel Uçuş 47
b. Yarı Otonom Uçuş 47
c. Otonom Uçuş 48
E. DRONE UÇUŞ BÖLGELERİ 48
1. Serbest (Yeşil) Bölge 48
2. İzne Tabi Bölge 49
3. Özel İzne Tabi (Kırmızı) Bölge 50
4. Uçuşa Yasak Bölge 50
F. SİVİL DRONLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ 50
1. Eşya Niteliği 50
2. Hava Aracı Niteliği 53
§ 2 MUKAYESELİ HUKUKTA VE TÜRK SİVİL HAVACILIK
HUKUKUNDA DRONE 53
I. MUKAYESELİ HUKUKTA SİVİL DRONE 53
A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDE SİVİL DRONE (FAA) 54
B. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’DE SİVİL DRONE (ICAO) 56
C. AVRUPA BİRLİĞİ'NDE SİVİL DRONE (EASA) 56
D. BİRLEŞİK KRALLIK’TA SİVİL DRONE (CAA) 58
E. JAPONYA’DA SİVİL DRONE (MLIT) 59
F. ALMANYA’DA SİVİL DRONE (LBA) 60
G. İSVİÇRE’DE SİVİL DRONE (FOCA) 60
II. TÜRK SİVİL HAVACILIK HUKUKUNDA DRONE 61
İkinci Bölüm
SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HUKUKİ SORUMLULUK
§1. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI VE GENEL OLARAK AKDİ
SORUMLULUK 63
I. KONU, KAPSAM VE SINIRLANDIRMA 63
II. SORUMLULUK HUKUKUNA GENEL BAKIŞ 64
III. GENEL OLARAK AKDİ SORUMLULUK 66
§2. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN AKİT DIŞI
SORUMLULUK 68
I. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN AKİT DIŞI
SORUMLULUĞUN HUKUKİ NİTELİĞİ 70
II. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HAKSIZ FİİL
(KUSUR) SORUMLULUĞU 72
A. GENEL OLARAK HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU 73
B. HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞUNUN UNSURLARI 74
1. Hukuka Aykırı Fiil 74
2. Kusur 79
3. Zarar 82
4. Uygun İlliyet Bağı 84
a. Genel Olarak İlliyet Bağı 84
b. Uygun İlliyet Bağının Kesilmesi 87
III. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN KUSURSUZ
SORUMLULUK 90
A. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN DOĞAN KUSURSUZ SORUMLULUĞA
KAYNAKLIK EDEN İLKELER 95
1. Nimet– Külfet İlkesi 95
2. Hakkaniyet İlkesi 96
3. Hâkimiyet İlkesi 96
4. Tehlike İlkesi 97
B. BORÇLAR KANUNU’NA GÖRE KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ 97
1. TBK m. 71 Tehlike Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone
Kullanımından Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk 97
a. Genel Olarak Tehlike Sorumluluğu 98
b. Tehlike Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 99
c. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Tehlike
Sorumluluğunun Şartları 100
aa. Tehlikeli Bir İşletme Faaliyetinden Kaynaklanması 101
bb. Tipik Tehlikenin Gerçekleşmesi ile Zararın Doğmuş Olması 103
cc. Uygun İlliyet Bağının Kurulmuş Olması 105
2. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone Kullanımından
Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk 106
a. Genel Olarak Adam Çalıştıranın Sorumluluğu 106
b. Adam Çalıştıranın Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 107
c. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Adam Çalıştıranın
Sorumluluğunun Şartları 110
aa. Sivil Drone İşleten Adam Çalıştıran ile Çalışan Arasında
Bağımlılık İlişkisi Bulunması 111
bb. Zararın Çalışanın İşi Gördüğü Sırada Meydana Gelmiş Olması 112
cc. Çalışanın Hukuka Aykırı Eylemi Neticesinde Zarar Doğmuş Olması 113
dd. Zararın Drone Kullanımına Yönelik Tipik Tehlikelilik Halinden
Kaynaklanmamış Olması 114
ee. Adam Çalıştıranın Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olması 115
ff. Zarar ile Hukuka Aykırı Fiil Arasında Uygun İlliyet Bağı Bulunması 116
C. ÖZEL KANUNLARA GÖRE KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ 117
1. Sivil Hava Aracı İşleteninin Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone
Kullanımından Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk 117
a. Genel Olarak Sivil Hava Aracı İşleteninin Sorumluluğu 118
b. Sivil Hava Aracı Olan Drone İşleteninin Sorumluluğunun
Hukuki Niteliği 120
c. Sorumluluğun Süjesi 122
aa. İşleten 122
aaa. Dronları Kendi Adına Bizzat Kullanan 123
bbb. Dronları Yardımcıları Marifetiyle Kullanılmasını Sağlayan 124
ccc. Drone Kullanma Hakkı Kendisinden Elde Edilmiş Olmasına Rağmen
Seferlerin Kontrolünü Elinde Tutan 125
bb. Dronları Rıza Dışı Kullanan 126
cc. Birden Fazla İşletenin Aynı Zarardan Sorumluluğu 128
d. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Sivil Hava Aracı İşleteninin
Sorumluluğunun Şartları 128
aa. Zarar Doğmuş Olması 128
bb. Zarara Sivil Dronların Sebep Olması 130
cc. Zarar Görenin Üçüncü Kişi Olması 130
dd. Zararla Hukuka Aykırı Eylem Arasında Uygun İlliyet Bağı Kurulmuş
Olması 132
e. Sorumluluğu Azaltan veya Kaldıran Sebepler 134
f. Sivil Drone Kullanımında Sigorta Yükümlülüğü 135
2. Ürün Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan
Kusursuz Sorumluluk 139
a. Genel olarak Ürün Sorumluluğu 139
b. Sivil Drone Kullanımı Kapsamında Ürün Sorumluluğunun
Hukuki Niteliği 142
aa. Ürün Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 142
bb. Sivil Dronların Ürün Niteliği 145
c. Ürün Sorumluluğunda Sorumluluğun Süjeleri 148
aa. Üretici 148
bb. İthalatçı 149
cc. Dağıtıcı 150
d. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Ürün Sorumluluğunun Şartları151
aa. Ürünün Hatalı (Uygunsuz) Olması 151
aaa. Genel Olarak Hatalı Ürün 151
bbb. Drone Kullanımında Makul Güvenlik Beklentisi 153
bb. Hatalı (Uygunsuz) Ürünün Piyasaya Arz Edilmiş Olması 157
cc. Zararın Meydana Gelmesi 158
dd. Zarar Görenin Üçüncü Kişi Olması 159
ee. Ürün ile Zarar Arasında Uygun İlliyet Bağının Kurulmuş Olması 160
ff. Kurtuluş Kanıtı Getirilememiş Olması 161
3. Çevreyi Kirletenin Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone Kullanımından
Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk 163
a. Genel Olarak Çevreyi Kirletenin Sorumluluğu 163
b. Drone Kullanımından Kaynaklanan Çevreyi Kirletenin Sorumluluğunun
Hukuki Niteliği 165
c. Çevreyi Kirletenin Sorumluluğunun Şartları 166
aa. Çevreyi Kirleten Olması 166
bb. Çevrede Kirlenmenin Oluşması 167
cc. Çevre Kirliliğinin Zararın Oluşmasına Sebep Olması 168
dd. Drone Faaliyetiyle Çevrenin Kirlenmesiyle Doğan Zarar Arasında Uygun
İlliyet Bağının Kurulmuş Olması 168
IV. KİŞİLİK HAKKI VE KVKK BAKIMINDAN SİVİL DRONE KULLANIMINDAN
KAYNAKLANAN HUKUKİ SORUMLULUK 169
A. GENEL OLARAK KİŞİLİK HAKKI VE KVKK BAKIMINDAN SİVİL DRONE
KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HUKUKİ SORUMLULUK 169
B. TMK BAĞLAMINDA SİVİL DRONE KULLANIMINDAN DOĞAN HUKUKİ
SORUMLULUk 171
1. Genel Olarak Kişilik ve Kişiliğin Korunması 171
2. Kişilik Hakkının Hukuki Niteliği 174
3. Sivil Drone Kullanımı Bakımından Kişilik Hakkının Korunması 174
C. KVKK BAĞLAMINDA SİVİL DRONE KULLANIMINDAN DOĞAN
HUKUKİ SORUMLULUK 176
1. Sivil Drone Kullanımı Bakımından Kişisel Veri Kavramı 176
2. Kişisel Verilerin Korunmasının Hukuki Niteliği 180
3. Sivil Drone Kullanımı Bakımından Veri İşleyen ve Veri Sorumlusu
Kavramları 181
4. Hukuka Aykırılık ve Hukuka Uygunluk Sebepleri 183
5. Veri Sorumlusu ve Veri İşleyenin Kusurlu Olması 185
6. Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı İşlenmesinden Zarar Doğmuş Olması 186
7. Drone Kullanımı Suretiyle Kişisel Verilerin İhlali ile Doğan Zarar Arasındaki
Uygun İlliyet Bağı 187
Üçüncü Bölüm
SORUMLULUK DAVALARI
§ 1. SİVİL DRONLARIN SEBEP OLDUĞU HAKSIZ FİİL DAVALARI 189
I.GENEL OLARAK 189
II. DAVANIN TARAFLARI 189
A. DAVACI 189
B. DAVALI 191
III. DAVANIN KONUSU 192
A. MADDİ ZARARLAR 192
B. MANEVİ ZARARLAR 193
IV. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 193
V. İSPAT YÜKÜ 194
VI. ZAMANAŞIMI 195
Sonuç 197
Kaynakça 205 |