|
İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Yazar Özgeçmişleri 5
3. Baskıya Önsöz 9
Önsöz 10
Kısaltmalar 31
9. KISIM: AİLE MAHKEMELERİNİN GÖREVİNE GİREN DAVALAR
1. BÖLÜM: EVLİLİK HUKUKU VE HISIMLIK
Av. Munise DAYI
I. Aile Mahkemesi 33
A. Giriş 33
B. Aile Mahkemelerinin Kuruluşu 34
C. Aile Mahkemelerinde Görevli Personel 35
1. Aile Mahkemeleri Hâkimleri 35
2. Psikolog, Pedagog ve Sosyal Çalışmacı 36
D. Aile Mahkemelerinin Görevleri 40
II. Aile Mahkemelerinin Görevine Giren Davalar 42
A. Görev 42
B. İlgili Usul Hükümleri 42
C. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kapsamındaki İstemler 48
D. Nişanlılık 53
1. Nişanın Bozulmasının Sonuçları 53
a. Nişanın Bozulması Nedeni ile Maddi ve Manevi Tazminat Davası 53
b. Nişanın Bozulması Nedeni ile Hediyelerin Geri Verilmesi İstemine İlişkin Dava 56
2. Nişanın Bozulmasına İlişkin Davalarda Zamanaşımı 56
E. Evlenme 58
1. Evlenmeye İzin Davası 58
2. Bekleme Süresinin Kaldırılması Davası 60
3. Batıl Olan Evlenmelere İlişkin Davalar 62
a. Mutlak Butlan Nedeniyle Evlenmenin Feshi Davası 62
aa. Eşlerden Birinin Sürekli Ayırtım Gücünden Yoksunluğu 62
bb. Akıl Hastalığı 63
cc. Eşler Arasında Yakın Derecede Hısımlık Olması 63
b. Nispi Butlan Nedeni ile Evlenmenin Feshi Davası 65
F. Boşanma 67
1. Boşanma Davaları 67
a. Özel Boşanma Nedenleri 74
aa. Zina Nedeni ile Boşanma Davası 74
bb. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeni ile Boşanma Davası 76
cc. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeni ile Boşanma Davası 79
dd. Terk Nedeni ile Boşanma Davası 81
ee. Akıl Hastalığı Nedeni ile Boşanma Davası 85
b. Genel Boşanma Nedeni 87
aa. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeni ile Boşanma Davası 87
aaa. Çekişmeli Boşanma Davası (MK 166/1 m.) 87
bbb. Anlaşmalı Boşanma Davası (MK 166/3 m.) 92
ccc. Bir Yıllık Ayrılıktan Sonra Açılan Boşanma Davası (MK 166/4 m.) 97
ddd. Ayrılık Kararı Verilmesi ve Bir Araya Gelinmemesi Halinde Açılan Boşanma Davası 99
2. İştirak Nafakası ve Artırılması Davaları 103
3. Bekârlık Soyadını veya Boşandığı Eşinin Soyadını Kullanmaya İzin Verilmesi Davası 108
4. Çocukla Kişisel İlişki Kurulması İstemi Davası 113
a. Çocukla Kurulan Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi İstemi Davası 116
b. Kişisel İlişki Hakkının Kaldırılması İstemi Davası 118
G. Evlilik Birliği 120
1. Evlilik Birliğini Temsil Yetkisinin Kaldırılması İstemi Davası 120
2. Evlilik Birliğini Temsil Yetkisinin Geri Verilmesi Davası 122
3. Aile Konutu Şerhi Verilmesi İstemi 124
4. Evlilik Birliğinin Korunmasına İlişkin Davalar 127
a. Eşler Birlikte Yaşarken 130
b. Birlikte Yaşamaya Ara Verilmesi 132
c. Borçluların Borçlarını Diğer Eşe Ödemelerine Karar Verilmesi İstemi 134
d. Tasarruf Yetkisinin Sınırlanması 136
e. Durumun Değişmesi 138
H. Eşyaların Tespiti, Eşya ve Ziynetlerin İadesi Alacağı İstemine İlişkin Davalar 138
I. Soybağına İlişkin Davalar 144
1. Babalığın Tespiti ve Nafaka Tayini Davası 145
2. Soybağının Reddi Davası 149
3. Tanımanın İptali Davası 153
4. Evlat Edinme Davası 158
a. Evlat Edinmede Rızanın Aranmaması İstemi Davası 162
b. Evlat Edinme İlişkisinin Kaldırılması İstemi Davası 164
5. Velayetin Kaldırılması Davası 166
6. Küçüğün Bir Kuruma Yerleştirilmesi İstemi 169
İ. Çocuk Mallarının Korunması Davası 171
J. Nafaka Davaları 173
K. Yabancı Mahkeme Kararının Tanıma ve Tenfizi Davası 181
1. Tanımanın İdari Yoldan Yapılması 181
2. Tanıma ve Tenfiz Davaları 181
2. BÖLÜM: EŞLER ARASINDA MAL REJİMİNE İLİŞKİN DAVALAR
Av. Munise DAYI
I. İlgili Mevzuat 189
A. Yasal Mal Rejimi 189
B. Mal Rejimi Sözleşmesi 190
C. Mal Rejimi Sözleşmesi ile Yapılabilecek Değişiklikler 190
D. Edinilmiş Mal Kavramı 191
E. Kişisel Mal Kavramı 194
F. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimine Hâkim Olan İlkeler 194
1. İspat Kolaylığı İlkesi 194
2. Alacaklı Eşin Hakkının Alacak Hakkına Dayanması 195
3. Borçlu Eşe Ödeme Kolaylığı Sağlanması 196
G. Mal Rejiminin Sona Ermesi 196
1. Eşlerden Birinin Ölümü 196
2. Mahkeme Kararı ile Mal Ayrılığına Geçilmesi 196
3. Başka Bir Mal Rejiminin Kabulü İle 197
4. Boşanma veya Evliliğin İptali Davası İle 197
II. Kanıtlama 198
III. Yargılama Usulü 198
IV. Mevcut Mal Rejiminin Olağanüstü Mal (Ayrılığı) Rejimine Dönüştürülmesi Davası 200
V. Cebri İcra Halinde Eşler Arasında Mal Ayrılığına Karar Verilmesi Davası 202
VI. Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi Davaları 204
Kaynakça 210
10. KISIM: TÜKETİCİ HUKUKUNA İLİŞKİN DAVALAR
Av.–Arb. Gültezer HATIRNAZ EROL
Av. Prof. Dr. H. Tamer İNAL
Prof. Dr. Hayrunnisa ÖZDEMİR
I. Ayıplı Mal ve Ayıplı Hizmetten Kaynaklanan Davalar 211
A. Ayıplı Mal 211
1. Genel Olarak 211
II. TKHK’ya Göre Ayıplı Mal Tesliminden Doğan Sorumluluğun Şartları 212
A. Ayıplı Bir Malın Teslimi 212
B. Zikir ve Vaad Edilen Niteliklerin Yokluğu 212
C. Lüzumlu Vasıfların Yokluğu 214
D. Geç İfa 216
E. Montaj Eksiklikleri 216
F. Ayıp Çeşitleri 216
1. Maddî Ayıp 217
2. Hukukî Ayıp 218
3. Ekonomik Ayıp 222
G. Hasarın Geçtiği Anda Ayıbın Var Olması 224
H. Ayıbın Bilinmemesi 224
İ. Ayıptan Doğan Sorumluluğu Kaldıran Bir Sorumsuzluk Anlaşması Yapılmamış Olması 225
j. TKHK’da Muayene ve İhbar Külfeti Bir Şart Olmaktan Çıkmıştır 226
III. Ayıplı Mal Karinesinden Kurtuluş 227
IV. İspat Yükü 228
V. Tüketicinin Seçimlik Hakları 231
A. Dönme Hakkı 231
B. Satış Bedelinin İndirilmesi 233
C. Ücretsiz Onarım ve Yenisi ile Değiştirme Hakları 234
D. Ayıplı Malın Ayıpsız Benzeriyle Değiştirilmesini İsteme Hakkı 236
E. Tazminat Talebi 241
1. Sözleşmeden Dönme Durumunda Tazminat 241
2. Diğer Seçimlik Haklarla Birlikte Tazminat Talebinde Bulunmak 241
3. Seçimlik Hakları Kullanmaksızın Sözleşmeye Aykırılık Sebebiyle Tazminat Talebi 241
4. Alıcının/Tüketicinin Manevi Tazminat Hakkı 245
F. Ayıplı Mal Tesliminden Dolayı Sorumlu Tutulacak Kişiler 246
1. Satıcı 246
2. Tüketicinin Üretici ve İthalatçıya Başvurma Hakkı 246
3. Kredi Veren 246
VI. Zamanaşımı 247
VII. Ayıplı Hizmetin Tanımı ve Unsurları 250
A. Genel Olarak 250
B. Ayıplı Hizmetten Dolayı Sorumluluk 252
C. Tüketicinin Seçimlik Hakları 252
1. Sözleşmeden Dönme 252
2. Ayıp Oranında Satış Bedelinden İndirim Talep Etme 253
3. Ücretsiz Onarım İsteme 253
4. Hizmetin Yeniden Görülmesi 253
5. Maddi Tazminat 254
D. Zamanaşımı 254
Kaynakça 257
VIII. Banka Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Davalar 258
A. Giriş 258
B. Kredi Kuruluşları ve Kredi Çıkarma Yöntemleri 261
1. Bankalar 262
a. Tüketici Kredisi Sözleşmesi Kavramı 262
aa. Banka Tarafından, Ödeme Zorluğu İçinde Kalan Borçluya Sağladığı, Ödemenin Ertelenmesi, Ödünç veya Benzeri Finansman Şekilleri Aracılığıyla Kredi Sağlaması 262
aaa. Tüketici Kredileri 263
bbb. Banka Tarafından, Ödemenin Ertelenmesi Yöntemi Kapsamında Kredili Mevduat 264
bb. Kredi Kartı Kullanımı 266
aaa. Kart Sahipleri ve İşyerlerinin Yükümlülükleri 267
bbb. Kredi Kartlarında Taraf İlişkileri 269
ccc. Kredi Kartlarında İki ve Üç Taraf İlişkisi 270
ddd. Kredi Kartının Gayrinakdî ve Nakdî Kredi İşlevi 270
2. Tüketici İşlemi Açısından Karşılaştırmalı Hukuk 271
a. Avrupa Birliği Konseyi’nin 2008/48/CE Direktifini 20/11/2026 Tarihinde Yürürlükten Kaldıracak Olan Tüketici Kredisi Sözleşmelerine İlişkin 18 Ekim 2023 Tarihli ve 20/11/2026 Günü Yürürlüğe Girecek Olan Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yönergesi (UE) 2023/2225 Sayılı 271
b. Avrupa Birliği Konseyi’nin 20/11/2026 Gününe Kadar Yürürlükteki 2008/48/CE Yönergesi 272
c. İsviçre Hukuku’nun, Tüketici Kredileri Hakkında Federal Kanun hükümleri kapsamında 273
d. Fransız Hukuku’nun, Tüketim Kanunu Hükümleri Kapsamında 274
e. Türk Hukuku’nda Uygulama 275
aa. Kredi Kartı Limiti 275
bb. Kuruluşlar ve Kurumlar Arası İşbirliği 276
3. Tüketici İşleminin, Taraflar Arasındaki Sözleşmenin Hukukî Niteliğinin Tespitine Göre Belirlenmesi Gereği 276
a. Emek Sarfı Sayesinde, Temin Edilen Sonuç, İster Bedensel Bir Faaliyete, İsterse Fikrî Bir Faaliyete Dayalı Olsun veya Bunların Birlikte Olduğu, Yani Kişi Tarafından Sarf Edilen Emeğin, Hem Bedensel, Hem de Fikrî Bir Çalışmanın Ürünü Olması Hâli 276
b. Kredi Kartlarının Kullanılması 280
c. Tüketici ile Kredi Kartı Çıkaran Kuruluş Arasındaki Sözleşmede, Kart Hâmilinin Haklarını Zedeleyici ve Kart Çıkaran Kuruluş Lehine Tek Taraflı Haksız Şartlar ve Kredi Kartı Üyelik Bedeli 283
d. Finansal Kiralama Sözleşmesi Yöntemi ile Kredilendirme ve Konut Finansmanı 284
aa. Finansal Kiralama Sözleşmeleri Aracılığı ile, Taşınır Mallar Satın Alınabilmesi ve Taşınmaz Malların Kiracılık Yöntemi ile Satın Alınabilmesi 290
bb. Finansal Kiralama Süresinin Hitamında Ödenmiş Olan Kira Tutarının, Malın İktisadî Değerinin Üzerinde Olması, Mülkiyetin Devrinin Taraflarca Amaçlanmış Olduğunun Karinesi Olması 292
cc. Finansal Kiralama Sözleşmesinde, Bağlı Krediler Tipindeki Tüketici Kredilerinde Olduğu Gibi, Bir Üçlü Taraf İlişkisinin Varlığı 294
dd. Tüketim Mallarına İlişkin Finansal Kiralama (Leasing) Yöntemiyle Satın Alma İşlemleri 296
e. Ticarî İşletmeler Dışındaki Finansal Kiracının Korunması Gereği 298
aa. Mal Satımı veya Taksitle Satım Görüşü 299
bb. Finansal Kiralama Kanunu’na Göre Yatırım ve Tüketim Malı Ayırımı 299
f. Finansal Kiralama Sözleşmesinde Konu Edilen Dayanıklı Tüketim Malları 300
aa. Malın, Kullanan Tarafından Tahsis Edildiği Amaç 301
bb. Tüketici ve Finansal Kiracı Açısından Temerrüd Hâli ve Sonuçları 302
cc. Tüketici veya Tacir Olma Niteliği Açısından Karşılaştırmanın Sonuçları 303
4. Finansal Kiralama Sözleşmesi Açısından Tüketicinin Konumu ve Tüketici İşlemi 304
a. Konut Finansmanı Sözleşmeleri 304
aa. Sözleşme Öncesi Bilgilendirme Yükümlülüğü 305
bb. Tüketici İşlemi Kapsamında Konu Edilen Çeşitli Satış Sözleşmesi Tipleri Arasında Finansal Kiralama Yöntemi 307
b. Sözleşmede Belirtilmek Suretiyle Konut Finansmanına Yönelik Kredilerde ve Finansal Kiralama İşlemlerinde Faiz Oranı 308
aa. Malın İktisadî Kullanımı Hakkının, Mülkiyet Hakkının Edinilmesinden Daha Önemli Bir Unsur Olması Esasına Dayanmakta ve Kiralama ile Satım Akdinin Esaslarının Birleştirmesi 309
bb. Yürürlüğe Giren 6361 Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ile Getirilen Farklılıklar 311
cc. Finansal Kiralama Süresinin Hitamında Ödenmiş Olan Kira Tutarının, Malın İktisadî Değerinin Üzerinde Olması, Mülkiyetin Devrinin Taraflarca Amaçlanmış Olduğunun Karinesi Olması 314
5. Finansal Kiralama Sözleşmesinde, Bağlı Krediler Tipindeki Tüketici Kredilerinde Olduğu Gibi, Bir Üçlü Taraf İlişkisinin Varlığı 315
a. Ticarî İşletmeler Dışındaki Finansal Kiracının Korunması Gereği 316
b. Mal Satımı veya Taksitle Satım Görüşü 318
c. Finansal Kiralama Kanunu’na Göre Yatırım ve Tüketim Malı Ayırımı 320
aa. Finansal Kiralama Sözleşmesinde Konu Edilen Dayanıklı Tüketim Malları 321
aaa. Malın, Kullanan Tarafından Tahsis Edildiği Amaç 322
bbb. Tüketici ve Finansal Kiracı Açısından Temerrüd Hâli ve Sonuçları 322
bb. Finansal Kiralayan, Finansal Kiralama Bedelini Ödemede Temerrüde Düşen Kiracıya Verdiği Otuz Günlük Süre İçinde de Bu Bedelin Ödenmemesi Hâlinde, Sözleşmenin Feshi 325
aaa. Tüketici Niteliği Açısından Karşılaştırmanın Sonuçları 326
aaaa. Malın Kiracı Tarafından Satın Alınabilmesi ve Finansal Kiralama Kiracısının, Malı Özel Amaçları İçin Satın Alan, Kullanan veya Yararlanan Tüketici Konumuna Geçmesi 326
bbbb. Finansal Kiracıya Tanınan Alım Hakkının Kiracı Tarafından Kullanılması Üzerine, Yeni ve Bağımsız Bir Satım Sözleşmesinin Yapılması 327
cccc. Satıma Çevrilebilir Kira Görüşü 328
dddd. Hak Satımı Görüşü 329
eeee. Ödünç Sözleşmesi Görüşü 329
ffff. Mislî Eşya Ödüncü Görüşü 330
gggg. Para Ödüncü Görüşü 330
hhhh. Vekâlet Görüşü 331
iiii. Kendine Özgü Yapısı Olan (Sui Generis) Kredi Sözleşmesi Görüşü 331
bbb. Malın Ticarî Amaçlı Bir Yatırım Malı Olma Niteliği 332
6. Özel Finans Kurumları 334
a. Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Kapsamında Kredi 335
b. Fon Kullandırma Yöntemleri 335
7. Finansman Şirketleri 336
a. Finansal Kiralama Sözleşmenin Konusu Kapsamında Taşınır ve Taşınmaz Mallar 336
b. Finansal Kiralama Konusu Malın Zilyetliğinin, Kiracılık Sıfatının veya Mülkiyetin Devri 337
C. Görev 337
1. Tüketici Kredilerine İlişkin Uyuşmazlıkların Çözüm Mercii 338
a. Tüketici Mahkemelerinde Görev 339
b. Görevle İlgili Düzenlemeler Kamu Düzenine İlişkin Olup, Taraflar İleri Sürmese Dahi Yargılamanın Her Aşamasında Re’sen Gözetilmesi Gereği 341
aa. Aynı Yerde Ayrı Bir Tüketici Mahkemesi Varsa, Çekişmenin Tüketici Mahkemesinde Görülmesi Gereği 342
bb. Hukukî İşlemin TKHK Kapsamında Kaldığının Kabul Edilmesi İçin Yasanın Amacı İçerisinde, Tanımları Verilen Taraflar Arasında Mal ve Hizmet Satışına İlişkin Bir Hukukî İşlemin Olması Gereği 342
cc. Tüketicinin, Davalı Sağlık Merkezinde Yaptırdığı Tahlilin Hatalı Yapılması Nedeniyle Açılan Manevî Tazminat Davasında Tüketici Mahkemesinin Görevli Olması 343
2. Usûle İlişkin Hükmün Uygulanabileceği Zaman Yönünden, Kanun’da Bir Geçiş Hükmüne Yer Verilmediği Durumda, Usûle İlişkin Kuralın, Henüz Sonuçlanmamış Olan Tüm Davalarda Uygulanması Gereği 345
a. Taraflar Arasında Meydana Gelen İhtilâfın, 6502/TKHK Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Olması ve Davanın, Tüketiciler, Tüketici Örgütleri veya Bakanlık Tarafından Açılması 345
b. Tüketici Mahkemelerinin Hesap İşletim Ücreti Nedeniyle Açılan Davalarda Görevli Olmaması 347
3. Tüketicinin Taraf Olduğu İnternet Bankacılığı 348
4. Tüketici İşlemi ile Konu Olan Sözleşmeler Alanında Görevli Mahkeme ve Ayırıcı Kıstaslar 348
a. Hazır Bir Malı veya Hizmeti Satın Alarak, Onu Günlük Yaşamında Kullanan veya Tüketen Kişinin Korunması Kıstası 350
b. Kanunun Kapsamına, Tüketime Yönelik Dar Kapsamlı Mal ve Hizmet İlişkilerinin Alınması Kıstası 352
c. Tüketicinin, İşlemi Nihaî Olarak Kâr ve Kazanç Sağlamak Amacına Dönük Olarak Yapmamış Olması Kıstası 354
d. Hukukî İşlemin, Yasanın Amacı Kapsamında ve Taraflar Arasında Mal ve Hizmet Satışına İlişkin Olması Kıstası 357
e. Tüketiciye Verilen Hizmetin Parasal Bir Menfaat Karşılığında Yapılması Kıstası 358
D. Yetki 359
E. Davacı – Davalı 361
1. Davacı 361
a. Davacı Tüketici 362
aa. Tüketicinin Maddî Zararlarına İlişkin Dava 362
bb. Tüketicinin Manevî Zararlarına İlişkin Dava 363
cc. Satıcıya Karşı Rücû Davası 363
dd. Ayıplı Mal ve Hizmetlere İlişkin Dava 364
aaa. Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması ve Maddî ve Manevî Zarar Davası 365
bbb. Olduklarından Farklı Görünen Mallar Hakkında Maddî ve Manevî Zarar Davası 365
ee. Konut Finansmanı Kredisi ile Taşınmaz Satın Alımında İşlem Temelinin Çökmesi ve Sonuçları 368
aaa. Beklenmeyen Hâl Kuramı (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramı) 374
bbb. Beklenmeyen Hâl Kuramının (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramının) Uygulanması 378
ccc. Dövize endeksli kredi sözleşmelerinde uyarlama 379
b. Davacı Bakanlık 393
aa. Üretimin ve Satışın Durdurulması ile Malın Toplatılmasına İlişkin Dava 394
bb. Kanuna, Genel Ahlâka Aykırı, Doğru ve Dürüst Olmayan Reklâm ve İlânların Durdurulması veya Düzeltilmesine İlişkin Dava 394
aaa. Standardına Uygun Hâle Getirilmeyen Malların Müsaderesine ve Toplatılmasına İlişkin Dava 395
bbb. Süreli Yayın Kuruluşları Tarafından Düzenlenen Kampanyalara İlişkin Dava 395
c. Davacı Tüketici Örgütleri 395
2. Davalı 396
a. Ayıplı Maldan veya Ayıplı Malın Neden Olduğu Her Türlü Zarardan Sorumluluk 396
b. Bağlı Kredi ile Gerçekleşen İşlemlerdeki Ayıplı Mal Satımında 397
F. Yargılama Usûlü 399
1. Basit Yargılama Usûlü 400
2. Tabii Hâkim İlkesine Ters Düşmemek Gereği 400
3. Üretimin veya Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması 401
G. Emsal Yargıtay Kararları 424
Kaynakça 426
IX. Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevî Tazminat Davaları 428
A. Kamu Hastanelerinde Çalışan Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle, İdare Aleyhine Açılan Tam Yargı Davası (Hizmet Kusuru Nedeniyle Maddi ve Manevî Tazminat Davası) 428
1. Giriş 428
2. Maddi – Manevî Tazminat 429
a. Maddi Tazminat 429
b. Manevî Tazminat 429
3. Görev 430
4. Yetki 431
5. Davacı – Davalı 431
B. Özel Hastanede Çalışan Hekimin Kusuru Sonucu Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası 440
1. Giriş ve İlgili Mevzuat 440
2. Tazminat Sorumluluğu ve Tazminat 443
a. Doğrudan Hekime Başvurma 443
b. Özel Hastanelerin, Tazminat Sorumluluğu, Tazminat Sorumluluğunun Sonuçları 443
c. Tazminat Sorumluluğunun Temelleri 444
d. Tazminat Sorumluluğunun Doğması İçin Aranan Şartlar 444
aa. İlişki Koşulu– Bir Sözleşmenin Varlığı – Haksız Fiil 445
bb. Eylem– Sözleşmenin İhlali – Hukuka Aykırılık 445
cc. Zarar 445
dd. Kusur 445
ee. İlliyet (Nedensellik) Bağı 445
e. Tazminat Türleri 445
aa. Maddi Tazminat 445
aaa. Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat 445
bbb. Ölüm Nedeniyle Tazminat Davaları 446
bb. Manevi Tazminat 446
f. Tazminat Miktarının Belirlenmesi 446
g. Tazminat Davalarında, Dava Türleri 447
h. Uygulamada Açılan Tazminat Davası Konuları 448
3. Görev 449
4. Yetki 450
a. Sözleşme İlişkisi Var İse 450
b. Haksız Fiil İlişkisi Var İse 450
5. Davacı – Davalı 451
6. Yargılama Usulü 451
a. Tazminattan İndirim 453
b. Tazminat Davalarında Zararın İspatı 453
c. Tazminat Davalarında Zamanaşımı 454
C. Serbest Çalışan Hekimin Kusuru Nedeniyle Oluşan Tıbbi Hata Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası 463
1. Giriş ve İlgili Mevzuat 463
2. Tazminat Sorumluluğu ve Tazminat 465
a. Hastanın Serbest Çalışan Hekime Başvurması 465
b. Serbest Çalışan Hekimin, Yardımcı Kişi Kullanması 467
c. Tazminat Sorumluluğun Temelleri 467
d. Tazminat Sorumluluğun Doğması İçin Aranan Şartlar 468
aa. İlişki Koşulu– Bir Sözleşmenin Varlığı – Haksız Fiil 468
bb. Eylem– Sözleşmenin İhlali – Hukuka Aykırılık 468
cc. Zarar 468
dd. Kusur 468
ee. İlliyet (Nedensellik) Bağı 468
e. Tazminat Türleri 468
aa. Maddi Tazminat 469
aaa. Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat 469
bbb. Ölüm Nedeniyle Tazminat Davaları 469
bb. Manevi Tazminat 469
f. Tazminat Miktarının Belirlenmesi 470
g. Tazminat Davalarında, Dava Türleri 470
h. Uygulamada Açılan Tazminat Davası Konuları 471
3. Görev 472
4. Yetki 473
a. Sözleşme İlişkisi Var İse 473
b. Haksız Fiil İlişkisi Var İse 473
5. Davacı – Davalı 474
6. Yargılama Usulü 474
a. Tazminattan İndirim 476
b. Tazminat Davalarında Zararın İspatı 476
c. Tazminat Davalarında Zamanaşımı 477
Kaynakça 483
11. KISIM: İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU DAVALARI
Av. Hasan Ali ÖZYÖRÜK
I. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunun Tarihsel Gelişimi 485
A. İş Hukuku 485
B. Sosyal Güvenlik Hukuku 488
II. Tanımlar 491
A. İşçi 491
1. İşçi Kavramı ve Tanımı 491
2. İşçilik Sıfatının Zorunlu Unsurları 493
a. İşçinin Gerçek Bir Kişi Olması Zorunluluğu 493
b. Sözleşmeye Bağlı Olarak Çalışma 494
aa. İşçi, Sözleşmeli Personel ve Memur Ayırımı 495
bb. Çırak ve Stajyerler 496
cc. Ayrık Durumlar 497
c. Bağımlı Olarak ve Ücret Karşılığı Çalışma 498
aa. Bağımlılık Unsuru 498
bb. Ücret Karşılığı Çalışma 498
B. İşveren 499
1. İşveren Kavramı ve Tanımı 499
2. İşveren Sıfatının Unsurları 501
a. Kimlerin İşveren Olabileceği 501
b. İşveren Sıfatının Kazanılması İçin, İşçi Çalıştırma Koşulu 502
aa. Çalışmanın İş Sözleşmesine Dayanması ve Ücret Karşılığı Yapılması 502
bb. İşverenin Yönetim Hakkı 502
C. İşyeri 503
D. İşveren Vekili 504
1. İşveren Vekili Kavramı ve Tanımı 504
2. İşveren Vekili Sıfatının Unsurları 505
a. İşvereni Temsil Etmek–Onun Adına Hareket Etmek 506
b. İşin, İşyerinin ve İşletmenin Yönetiminde Görev Alma 506
E. Asıl İşveren – Alt İşveren 507
1. Asıl İşveren – Alt İşveren Kavramları ve Tanımları 507
2. Alt İşverenlik Sözleşmesi 510
F. Sigortalı 512
1. Kanun Kapsamında Kabul Edilen Sigortalılar 512
a. İş Sözleşmesiyle Çalışanlar 512
b. Bağımsız Çalışanlar 512
c. Kamu Görevlileri 513
2. Yasa Kapsamında Yer Almayan Sigortalılar 513
III. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Davalarında Yargılama Usulü 513
A. Görevli ve Yetkili Mahkeme 513
B. Basit Yargılama Usulü 514
C. İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk 516
D. Bazı Uyuşmazlık Türleri Bakımından Yargılama Usulünde Özellik Arzeden Hususlar 519
1. İşe İade Davalarında Yargılama Usulüne İlişkin Durumlar 519
a. İtiraz Süreci 519
b. İtirazın Konusu ve Süresi 519
c. Geçerli Nedenin İspatı 520
d. Yargılama Usulü 521
aa. Genel Olarak 521
bb. Bazı Olay ve Hukuki Olguların Yargılamaya Etkisi 522
aaa. İşçinin Ölümü 522
bbb. İşçinin Önel İçerisinde Emekli Olması veya Derhal Fesih Beyanında Bulunması 523
ccc. İşçinin Davadan Vazgeçmesi 525
ddd. İşçinin Başka Bir İşe Girmesi veya Gelir Getirici Bir Faaliyette Bulunması 525
eee. İşyerinin Kapanması 526
fff. Yargılama Sırasında İşverenin İşçiyi Yeniden İşe Başlatması 527
2. Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Davalarda Yargılama Usulüne İlişkin Özel Durumlar 528
a. Göreve İlişkin İlkeler 528
aa. Genel Olarak 528
bb. İş Kanunu Kapsamı Dışındaki İşler ve İşyerleri ile İlgili Uyuşmazlıklar 528
cc. Özel Sigorta Şirketlerine Karşı Açılan Davalar 528
dd. Çırakların İş Kazaları Nedeniyle Açacakları Davalar 529
ee. 2022 sayılı Yasa ile İlgili Uyuşmazlıklar 529
ff. 5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 530
gg. 6183 Sayılı Kanunun 88 ve 99’uncu Maddelerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 530
hh. İdari Para Cezasına İtiraz Davaları–İdari Yargı 530
b. Yetkiyi İlişkin İlkeler 531
aa. Genel Olarak 531
bb. İş Kazası Nedeniyle Tazminat Davalarında Yetki 532
cc. Birden Fazla Yetkili Mahkeme Bulunması 532
dd. Kurumun Prim ve Diğer Alacaklarının Tahsiline Yönelik Davalarda Yetki 533
c. Ayrık Durumlar 533
aa. Şirketin Kaydının Ticaret Sicilinden Silinmesi 533
bb. İş Kazasından Kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Davası ile İşçi Alacaklarına İlişkin Dava Birlikte Görülemez 533
cc. Şirket Üst Düzey Yöneticilerinin Prim Borçlarından Dolayı Sorumluluğu 534
IV. İş ve Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Dava Türleri 535
A. İş Davaları 535
1. İşçi Alacaklarına İlişkin Davalar 535
a. Feshe Bağlı İşçi Alacaklarının Tahsiline İlişkin Davalar 535
aa. Genel Olarak 535
bb. Feshe Bağlı Alacaklar 536
aaa. Kıdem Tazminatı 536
bbb. İhbar Tazminatı 556
ccc. Yıllık İzin Ücreti 559
ddd. İş Kaybı Tazminatı 562
eee. Bakiye Süre Ücreti 562
fff. Eğitim Gideri Tazminatı 564
ggg. Kötüniyet Tazminatı 565
hhh. Yeni İş Arama İzni Ücreti 566
b. Feshe Bağlı Olmayan İşçi Alacakları 566
aa. Eşit İşlem Borcuna Aykırılık Tazminatı 567
bb. Ücret ve Ekleri 569
aaa. Prim 571
bbb. İkramiye 573
ccc. Transfer Ücreti 575
ddd. Bahşiş 575
eee. Asgari Geçim İndirimi 576
fff. İlave Tediye 577
ggg. Sefer Harcırahı – Sefer Primi 579
hhh. Ücret ve Ücretin Eki Niteliğindeki Alacaklara Yürütülecek Faiz Oranı 581
cc. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Ücreti 582
aaa. Fazla Çalışmanın İspatı 587
bbb. Denkleştirme 591
dd. Hafta Tatili Ücreti 592
ee. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti 594
ff. Harcırah–Geçici Görev Yolluğu 595
gg. Süt İzni Ücreti 596
hh. Sendikal Tazminat 596
c. Basın İş Kanunundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 598
aa. Basın Çalışanlarının Kıdem Tazminatı Hakkı 599
bb. Fazla Çalışma Alacağı 601
cc. Basın Çalışanlarının İkramiye Hakkı 602
2. İşe İade Davaları 606
a. Giriş – İş Güvencesi Kavramı ve Yasal Dayanağı 606
b. İş Güvencesi Hükümlerinin Uygulanacağı İşyerleri 607
aa. Otuz İşçi Sayısının Hesaplanmasında Nazara Alınması Gereken İşçiler 608
bb. İşverenin Yurt Dışında Çalıştırdığı İşçiler 610
c. İş Güvencesinden Yararlanabilecek İşçiler 611
aa. Genel Olarak 611
bb. İşveren Vekilleri 614
d. Feshin Geçerli Bir Nedene Dayandırılması Zorunluluğu 615
aa. Geçerli Neden Kavramı 615
bb. İşçinin Kişiliği ile Alakalı Geçerli Fesih Nedenleri 616
aaa. İşçinin Yetersizliğinden Kaynaklanan Geçerli Nedenler 616
bbb. İşçinin Davranışlarından Kaynaklanan Geçerli Nedenler 618
ccc. İşçinin Kişiliğinden Kaynaklanan Nedenlerin Fesih Sebebi Sayılabilmesi İçin Gerekli Koşullar 619
cc. İşletmeyle, İşyeriyle ve İşle İlgili Geçerli Fesih Nedenleri; 620
aaa. İşçinin İstihdamını Engelleyen Nedenlerin Bulunması 620
bbb. Feshin İşletmesel Bir Karara Dayanması 621
dd. Geçerli Nedenin Yargısal Denetimi 621
aaa. Keyfilik Denetimi 622
bbb. Tutarlılık Denetimi 622
ee. Geçerli Nedenin Yargısal Denetiminde Esas Alınacak İlkeler 622
aaa. Feshin Son Çare Olması İlkesi 623
bbb. Ölçülülük İlkesi 624
ccc. Menfaatlerin Değerlendirilmesi İlkesi 626
ddd. Tahmin İlkesi 626
e. Feshin Yazılı Olarak Yapılması Koşulu 626
f. Fesih Bildiriminde Fesih Nedeninin Açık ve Kesin Bir Şekilde Belirtilmesi 626
g. İşverenin Savunma Almak Zorunda Olduğu Haller 627
h. Feshin Geçersizliğinin Hukuki Sonuçları 628
aa. Genel Olarak 628
bb. İşçinin Yeniden İşe Başlatılması 630
aaa. İşçinin İşe Başlama Başvurusu – İşverenin İşe Davetinin Şekli ve Süresi 630
bbb. İşçinin Önceki İşinde ve İşyerinde İşe Başlatılması 632
ccc. İşçinin İşe Başlama Başvurusunu Geri Alması 633
cc. Feshin Geçersizliğinin Tespitine Rağmen İşçinin Yeniden İşe Başlatılmaması 633
aaa. İşe Başlatmamanın Yeni Bir Fesih Sayılması 633
bbb. Boşta Geçen Süre Ücreti ve İş Güvencesi Tazminatı 634
ccc. İşe Başlatmamanın Hukuki Sonucu 636
dd. Feshin Geçerli Sayılması Hali 637
ee. İş Güvencesine İlişkin Mutlak Emredici Nitelikteki Hükümler 637
3. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinden Kaynaklanan Davalar 639
a. Asıl İşverenin ve Alt İşverenin İşveren Kimliği 639
b. Asıl İş ve Yardımcı İşin Alt İşverene Devredilebilme Koşulları 640
aa. “Asıl İş” Kavramı ve Alt İşverene Devredilebilme Koşulları 641
bb. “Yardımcı İş” Kavramı ve Alt İşverene Devredilebilme Koşulları 643
c. Alt İşveren İşçilerinin Sadece Alınan İşte Çalıştırılması Koşulu 644
d. Alt İşveren Daha Önce O İşyerinde Çalıştırılan Bir Kimse Olmamalıdır 645
e. Asıl İşveren ve Alt İşverenlerin Sorumlulukları 646
aa. İşçinin Yeni Alt İşveren Nezdinde Çalışmaya Devam Ettiğinin Savunulması 648
aaa. İşçinin İş Sözleşmesini Feshetmesi 648
bbb. Alt İşveren Tarafından İşçiye Yeni İş Teklifinde Bulunulması 649
bb. Yeni Alt İşveren Nezdindeki Çalışmanın Aralıksız Olup Olmadığının Tespiti 650
cc. Değişen Alt İşverenler Arasındaki İlişkinin İşyeri Devri Olarak Kabulünün Hukuki Gerekçesi 651
f. Asıl İşveren ve Alt İşverenin İşçiye Karşı Sorumluluklarının Sınırları 652
aa. Alt İşverenlik İlişkisi Devam Ederken İş Sözleşmesinin Feshedilmesi 652
bb. İşçinin Alt İşverenin Kendi İşinde de Çalışması 653
cc. İşçinin Alt İşverenlik İlişkisi Kapsamı Dışında Asıl İşverenin Kendi İşinde de Çalıştırılması 653
dd. İşçinin Alt İşverenlik İlişkisinden Sonra Başka Bir Asıl İşverenin İşinde veya Alt İşverenin Kendi İşinde Çalıştırılması 654
4. Ayrık Konular 655
a. Rekabet Yasağına Aykırılık Davaları 655
b. İşçinin Sır Saklama Borcu (Yükümlülüğü) 660
aa. Kavram Olarak 660
bb. Hukuki Nitelendirme 661
cc. Sır Saklama Yükümlülüğünün Rekabet Yasağı ve Sadakat Borcu ile İlişkisi 662
dd. Zaman Bakımından Sır Saklama Borcu 663
ee. Sır Saklama Borcuna Aykırılıkta Kusur Unsuru – Sırrın Usulsüz Olarak Kullanılması 664
ff. Sır Saklama Borcuna Aykırılıkta Kusur Unsuru – Sırrın Usulsüz Olarak Kullanılması 665
c. İşçi Alacakları Davalarında Zamanaşımı 668
aa. Genel Olarak 668
bb. Zamanaşımının Başlaması ve Kesilmesi 670
cc. Zamanaşımının Kesilmesinin Diğer Borçlulara Etkisi 672
dd. Zamanaşımından Feragat 672
ee. İş ve Sosyal Güvenlik Uyuşmazlıklarında Zamanaşımı 673
d. İş Davalarında Muvazaa Konusu 674
aa. Alt İşverenlik İlişkisi Açısından Muvazaa Kavramı ve Hukuki Sonuçları 675
bb. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisinin Geçersizliği ile Muvazaa Kavramlarının Farklılığı 677
cc. Asıl İşverenin Alt İşveren İşçileri Üzerindeki Yetkileri 678
dd. Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisi ile İlgili Özel Kanun Hükmü Bulunması 678
e. Cezai Şart 679
f. İbraname 681
g. İkale Sözleşmesi 687
h. Takas 692
ı. Mahsup 693
B. Yargıtay İlke Kararları Çerçevesinde Sosyal Güvenlik Hukukuna İlişkin Davalar 696
1. Hizmet Tespiti Davaları 696
a. Genel Olarak 696
b. Hizmet Tespiti Davalarının Hukuki Dayanakları 698
c. Tespit Davası Türleri 700
aa. 506 ve 5510 Sayılı Yasalar Uyarınca Açılacak Hizmet Tespiti Davaları 701
aaa. Dava Açılma Koşulları 701
bbb. Davanın Tarafları 706
ccc. Görevli ve Yetkili Mahkeme 708
ddd. Tespit Davalarında İspat Konusu 708
eee. Kamu İşyerlerindeki Çalışmalar 712
fff. Çıraklık Sözleşmesi ile Çalışılan Süreler 713
ggg. Ev Hizmetlerinde Geçen Süreler 713
hhh. Profesyonel Futbolculukta Geçen Süreler 714
ııı. Halk Eğitim Merkezinde Geçen Hizmetler 715
iii. Basım ve Gazetecilik İşyerindeki Çalışmalar 716
bb. 1479 Sayılı Yasaya Tabi Esnaf ve Bağ–Kur Sigortalılığının Tespiti Davaları 716
aaa. Yasal Dayanak 716
bbb. Mevzuattaki Değişiklikler 716
ccc. Yaş Koşulu 718
ddd. Kayıtsız Döneme İlişkin Prim Ödemeleri 718
cc. 2925 Sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunundan Kaynaklanan Tespit Davaları 719
dd. Tarımda Kendi Adına Bağımsız Çalışan Sigortalıların Tespiti Davaları 719
aaa. Tarımsal Faaliyette Bulunma Koşulu 719
bbb. Makul Süreden Az Sigortalılıklar 720
ccc. Kurumun Re’sen Kayıt Yükümlülüğü 720
ddd. Sigortalılığın Tespitinde Araştırma Usulü 721
eee. Kesintisiz Tarımsal Faaliyetin Bulunması 724
fff. Kısa ve Uzun Süreli Çalışmalar 725
ee. Aidiyet Davaları 729
ff. Prime Esas Ücretlerin Tespiti 732
gg. Sigortalılığın Başlangıcının Tespitine İlişkin Davalar 732
2. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Davalar 733
a. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kavramları 733
aa. İş Kazası 733
bb. Meslek Hastalığı 735
b. Geçici İş Göremezlik Ödeneği 736
c. Maddi ve Manevi Tazminatı Davaları 736
aa. Tazminat Hesabında Sağ Eşin Evlenme İhtimali 737
bb. Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Günlük Gelirin Belirlenmesi 738
cc. Kurumca Bağlanan Gelirlerden Yapılacak İndirimler 738
dd. Manevi Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Ölçütler 739
ee. Kaçınılmazlık Faktörü 740
ff. Manevi Tazminat Talebinde Bulunabilecek Kişiler 741
gg. Zararın Gerçek Miktar ve Kapsamının Belirlenmesi 742
hh. Zamanaşımı 742
d. Ana–Babaya Ölüm Geliri Bağlanması 743
e. Rücu Davaları 744
aa. Hukuksal Dayanak 744
aaa. 5510 Sayılı Yasa 744
bbb. 506 Sayılı Yasa 745
bb. Rücu Hakkının Hukuksal Niteliği 746
aaa. İşveren Açısından 746
bbb. Üçüncü Kişiler Açısından 747
3. Farklı Sigortalılık Hallerine Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi ile İlgili Davalar 751
a. Genel Olarak 751
b. İlk Defa 5510 Sayılı Kanun Kapsamında Çalışanlar 751
c. 5510 Sayılı Kanun Öncesinde Sigortalı Olanlar 751
4. Yurt Dışında Geçen Çalışma Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesine İlişkin Davalar 754
a. Genel Olarak 754
b. Yurda Kesin Dönüş Şartı 755
c. Yurtdışında Yeniden Çalışmaya Başlama 755
d. Yurtdışı Çalışmalarının Borçlanılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşmeler 755
aa. 6552 Sayılı Kanun Öncesi Dönem 755
bb. 6552 Sayılı Kanun Sonrası Dönem 756
5. Yaşlılık Aylığı Hak Kazanmaya İlişkin Davalar 760
a. Sigortalılık Süresi, Prim ve Yaş Koşulu 760
b. Birden Fazla Kuruma Bağlı Sigortalılığın Bulunması 761
c. İşten Ayrılma ve Kuruma Yazılı Başvuru Koşulu 761
d. Sigortalıların Borçlanabileceği Süreler 762
aa. Doğum Borçlanması 762
e. Yaşlılık Aylığının Başlangıcı, Kesilmesi, Yeniden Bağlanması 766
6. Maluliyet Aylığına İlişkin Davalar 769
a. Genel Olarak 769
b. Maluliyet Ortaya Çıkma Tarihi 771
c. Malullük Aylığı İçin Sigortalılık Süresi ve Prim Ödeme Şartları 772
7. Ölüm Aylığına İlişkin Davalar 775
a. Yasal Dayanak 775
b. Hak Sahipleri 776
c. İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Ölümler 776
d. Ölüm Aylığının Kesilmesi 777
e. Zamanaşımı 777
8. Çakışan Sigortalılığa İlişkin Davalar 779
a. Zorunlu Sigortalılık Hallerinde Çakışma 779
b. Zorunlu Sigorta ile İsteğe Bağlı Sigortalılık Hallerinin Çakışması 780
aa. 5 Yılı Aşan Süreye İlişkin Prim Borcu Bulunması 781
c. Borçlanılan Yurtdışı Çalışmalarının Türkiye’deki Sigortalılık Süresiyle Çakışması 782
9. İsteğe Bağlı Sigortalılığa İlişkin Davalar 783
a. Genel Olarak 783
b. İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları 784
10. Yapılandırma Yasalarından Kaynaklanan Davalar 785
11. Kuruma Karşı veya Kurum Tarafından Açılan Alacak Davaları 788
a. Tedavi Giderlerinin Tahsiline Yönelik Davalar 788
aa. Yasal Dayanak 788
bb. Kurumca Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetleri 788
cc. Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Şartları 790
dd. Kurum Tarafından Karşılanmayan Sağlık Hizmetleri 791
b. Yersiz Ödemelerin İadesi 791
c. Boşandığı Eşi ile Fiilen Yaşama Nedeniyle Aylığın Kesilmesi 792
d. Zamanaşımı 796
aa. Ödenmeyen Prim ve Diğer Alacaklarda Zamanaşımı 796
bb. Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasında Zamanaşımı 796
12. Müfettiş Raporlarının İptaline İlişkin Davalar 798
Kaynakça 801
İçtihat Dizini 807
Dilekçe Dizini 809
Kavram Dizini 813 |
Bilgisayar, Teknoloji Kitapları 
